ΔΙΣΚΟΡΥΧΕΙΟΝ / VINYLMINE

track list

2012-02-15T16:13:00.010+02:00

1. Τη συγκέντρωση της Κυριακής τη διέλυσε η Αστυνομία, αφού κανείς δεν μπορεί να παραμείνει σε μια διαδήλωση όταν αδυνατεί ν’ ανασάνει.
2. Όσοι επιθυμούν να δημιουργούν επεισόδια δεν αντιμετωπίζονται με δακρυγόνα, καθότι αυτοί (οι ταραξίες) είναι προστατευμένοι (με μάσκες κ.λπ.). Μπορεί να αντιμετωπιστούν με άλλους τρόπους (με αντλίες νερού, με… σκατοβόλα). Βεβαίως ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης είναι η πρόληψη, αλλά με το ποσοστό ανεργίας στη νεολαία να ξεπερνά το 50%, η όποια διάθεση για πρόληψη (που έτσι κι αλλιώς δεν υπάρχει) είναι καταδικασμένη σε αποτυχία.
3. Άρα τα δακρυγόνα επί της ουσίας ρίπτονται εναντίον των ανυποψίαστων και όσων επιθυμούν απλώς να διαδηλώσουν.
4. Τα τηλεοπτικά κανάλια, για άλλη μια φορά, επετέλεσαν το… ρόλο τους. Δεν μετέδωσαν τίποτα από τη συγκέντρωση –η οποία συγκέντρωση δεν ξεκίνησε όταν άρχισαν τα επεισόδια, αλλά πολύ νωρίτερα– επιλέγοντας, ως συνήθως, την εικόνα της καταστροφής και την μπουρδολογία. Αν έχεις πέντε δράμια μυαλό σού γυρίζουν, απλώς, τα έντερα.
5. Ο κόσμος (ο πολύς κόσμος), παρ’ όλη την ασκούμενη τρομοκρατία, είναι διατεθειμένος να βγει και να ξαναβγεί από τα σπίτια του υποστηρίζοντας τα προφανή. Εξάλλου, έχουν απομείνει ελάχιστα για να χαθούν.
6. Αξίζει μία υπόκλιση (αν και δεν την έχουν ανάγκη) στους Γλέζο-Θεοδωράκη, οι οποίοι σ’ αυτή την ηλικία εξακολουθούν να μη λογαριάζουν τη ζωή τους. Έχουν περάσει, ως γνωστόν, πολύ χειρότερα.
7. Η φραστική βία (περί επικείμενης χρεοκοπίας, αν δεν…) συναγωνιζόταν την πρακτική και εφαρμόσιμη. Η «άλλη άποψη» λοιδορείται και εξοβελίζεται, από κάθε συζήτηση στο υψηλό κλιμάκιο. Κανένα σχέδιο δεν υπάρχει στον ορίζοντα, για το πώς θα μπορούσε να πορευτεί η χώρα, αν το πράγμα οδηγηθεί στο απροχώρητο.
8. Εντός του Κοινοβουλίου η κωμωδία υπήρξε απερίγραπτη. Το… αντι-μνημονιακό Πα.Σο.Κ. βρήκε την ευκαιρία (με ξένα κόλλυβα) να το παίξει επανάσταση και η αντι-μνημονιακή Ν.Δ. (εδώ γελάμε) απεκάλυψε τις πραγματικές της προθέσεις, έστω και λαβωμένη κατά το 1/4. Αμφότεροι, είναι έτοιμοι να διαλυθούν στο πρώτο θρόισμα.
9. Η ελληνική πολιτική ζωή έχει γίνει μπαλάκι στα χέρια κάποιου Σόιμπλε, που έχει το θράσος να μας υποδεικνύει ακόμη και το πότε (και το αν) θα πρέπει να γίνουν εκλογές. Προφανώς δε φταίει ο Γερμανός, αλλά τα… ντόπια κρέατα που κάθονται και χάβουν ό,τι λέει· ορισμένοι, μπορεί και να συμφωνούν μαζί του, αλλά αυτό δεν πρέπει να μας παραξενεύει – έτσι συμβαίνει από… 70ετίας. Στάση προσοχής στ’ αφεντικά με την ουρά κάτω απ’ τα σκέλια, και παλικαρισμοί, και δακρυγόνα, και ξύλο, και εις το πυρ το εξώτερον κάθε ηθικό δικαίωμα εκείνων που υποτίθεται ότι υπηρετούν.
10. Κάποιος Γάλλος… σοσιαλιστής, και αυριανός πρωθυπουργός (ως φαίνεται), χύνει, σήμερα, δάκρυα για την Ελλάδα. Αύριο; Μην τον είδατε, μην το απαντήσατε.
11. Έχουμε μείνει χωρίς ουσιαστικά στηρίγματα. Η Ευρώπη δεν μας θέλει. Παίξαμε άθλια και χάσαμε ακόμη και παραδοσιακούς φίλους. Η εσωστρέφεια δεν είναι καλό πράγμα, αλλά έχω την αίσθηση πως πρέπει να δούμε λίγο τη γειτονιά μας. Πρέπει να τελειώνουμε, με κάποιον τρόπο, με τα Σκόπια. Να δούμε τι μπορεί να γίνει με την Τουρκία. Να διευθετηθούν οι διαφορές. Να πάρουμε κάτι, χωρίς να δώσουμε τα πάντα.
12. Ας κάνουμε και πέντε πράγματα για την «έρημη χώρα», είτε χρεοκοπήσουμε, είτε όχι. Δεν θα πω τι. Τα ξέρουμε όλοι.

STRESS ξέχασες κιόλας τη ζωή σου

2012-02-14T09:38:00.019+02:00

Μερικά γνωστά, ή περίπου γνωστά πράγματα. Οι Stress υπήρξαν ένα από τα πρωταρχικά ελληνικά punk συγκροτήματα, αφού σχηματίστηκαν, στην Αθήνα, το 1980· είναι τόσο παλαιοί δηλαδή όσο σχεδόν και οι Παρθενογένεσις (που είχαν ανοίξει το χορό), αλλά όχι παλαιότεροι από τους Vavoura Band, που ηχογράφησαν το πρώτο punk τραγούδι στην Ελλάδα, το “Vana G. Vanna” (1980). Ακόμη, ήταν από τους πρώτους που χρησιμοποίησαν (μαζί με τον αγγλικό) και τον ελληνικό στίχο στα τραγούδια τους (κυρίως αυτόν δηλαδή), εγκαινιάζοντας κατά μίαν έννοια την ελληνόφωνη εκδοχή του εντόπιου punk, άρα και την αμεσότητά του.
Είχα παρακολουθήσει τους Stress –όπως και διάφορα άλλα ομοειδή σχήματα της εποχής– σε live στην Πάτρα και την Αθήνα, ενώ είχα αγοράσει στην ώρα τους τόσο τη συλλογή Διατάραξη Κοινής Ησυχίας [Enigma, 1984] στην οποία συμμετείχαν με δυο τραγούδια (πλέον δεν την έχω), όσο και το LP τους Ο Ήχος της Ανασφάλειας [Ανεξάρτητη Παραγωγή, 1985], το οποίον και διατηρώ ακόμη στη δισκοθήκη ως μνημείο της νεότητός μου, μιας και το είχα αγοράσει... εν καμίνω. (Τον Ήχο της Ανασφάλειας ΙΙ που είχε βγει από την Wipe Οut! δεν τον απέκτησα ποτέ, καθότι τα μουσικά μου γούστα, το ’92, ήταν πια διαφορετικά). Έτσι λοιπόν, και με αφορμή την πρόσφατη κυκλοφορία δύο 45αριών των Stress από την B-Otherside, είπα να ξανακούσω μετά από 25 χρόνια (πάνω-κάτω) εκείνο το παλαιό LP, προκειμένου να ξαναμπώ στο πνεύμα, ανακαλώντας ταυτοχρόνως ό,τι ήταν δυνατόν από την εποχή. Φυσικά, από εδώ, τώρα, δεν πρόκειται να παρελάσουν αναμνήσεις (δεν μ’ ενδιαφέρει κάτι τέτοιο)· απλώς, οι αναμνήσεις θα συνδεθούν με το σήμερα, προκειμένου να βγει κάποιο συμπέρασμα.Οι Stress (αφού γι’ αυτούς μιλάμε τώρα), ήταν ένα απολύτως αυθόρμητο συγκρότημα. Τούτο σημαίνει πως ενώ είχαν τη δυνατότητα, ως γκρουπ, να φτιάξουν «ωραιότερα» τραγούδια (αν την έψαχναν παραπάνω δηλαδή, καθότι ως μουσικοί δεν ήταν αμελητέοι), εκείνοι προτίμησαν να μη νερώσουν την πρώτη-πρώτη έμπνευση, καταγράφοντας –ως ένα γνήσιο και απέριττο punk γκρουπ που ήταν–, το αρχικό και αμόλυντο αίσθημα. Τους θυμάμαι στα live πόσο ταγμένοι και αποφασισμένοι πάταγαν επί σκηνής, και παρότι δεν καταλάβαινες γρι απ’ ό,τι έλεγαν (έφταιγαν οι χώροι, ο κακός ήχος, ο τρόπος που στρίμωχναν τις ελληνικές λέξεις ανάμεσα στα μέτρα – πολλές εκ των οποίων ήταν φαγωμένες ή παρατονισμένες, προκειμένου να μπορέσει, με κάποιον τρόπο, να ειπωθούν) εντούτοις σου άφηναν ακεραία την αίσθηση της αγνότητας και της αυθεντικότητας, που οφείλει να έχει κάθε punk συγκρότημα, πριν μετατραπεί σε εμπόρευμα. Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο –κι επειδή οι Stress ήταν με την καλή έννοια χύμα, δίχως να νοιάζονται για πολλά-πολλά–, πέτυχαν να επηρεάσουν, βαθειά, όμορες ομάδες (ας πούμε τους Panx Romana). Κι αν οι αναμνήσεις παραμένουν σχετικώς θολές, με την ουσία τους καταγεγραμμένη πάντως στο προσωπικό συνειδητό, υπάρχει ο Ήχος της Ανασφάλειας, το LP, που επιβεβαιώνει πολλά από τα λεχθέντα.
Αρχικώς, κάτι που δε νομίζω να παρατηρείται σε κανέναν άλλο δίσκο ελληνικού συγκροτήματος. Ένα άλμπουμ με τρεις(!) track lists (άλλη στο εξώφυλλο, άλλη στα labels και άλλη ακούς) και με μεταφρασμένο το όνομα του γκρουπ στην ετικέτα –Άγχος αντί Stress. Τι φανερώνει αυτό; Μα την εντελώς ερασιτεχνική αντίληψη με την οποία δρούσε το συγκρότημα. Όλα δημιουργούνταν πάνω στο βράσιμο, με το τώρα να διαφοροποιείται από το χθες… κι από το αύριο. Έπειτα, ήταν τα τραγούδια – στο γνωστό, ρομαντικό κατά βάθος, καταγγελτικό στιχουργικό στυλ, που έδιναν στίγμα από το πρώτο μέτρο (Αθήνα, Άγχος, 1984… παρά κάτι, Στρατιώτης, Περιθωριακός, Υποκριτές, Άβουλο ον). Εκεί, στο άλμπουμ, η λογοκριμένη Γενοκτονία (ακουγόταν μόνον η αρχή και το τέλος της, με όλο το υπόλοιπο τραγούδι κενό), το instro Ινδιάνικο, κι ένα τραγούδι που μέτρησε στην εποχή του, η Λέρος.
Προσωπικώς και κάπου εκεί, λίγο μετά τα μέσα του ’80 δηλαδή, σταμάτησα να έχω πολλά-πολλά με τη «ζωντανή» σκηνή, που αγρίευε ακόμη περισσότερο απ’ όσο άντεχα, παρότι στην πορεία αγόρασα τα πρώτα LP των Panx Romana και Γενιά του Χάους (κατά τη γνώμη μου πρόκειται για τα δύο καλύτερα του greek punk), κάτι των Γκούλαγκ και των Αντί, ένα των Αντίδραση και ίσως μερικά ακόμη· περισσότερο για ακαδημαϊκούς λόγους.
Κι ενώ τα λέμε αυτά, ας πούμε και λίγα λόγια για τα 7ιντσα “Athens Burning” (τίτλος που αφορά, υποθέτω, στο 1980 και στα θύματα της τότε αστυνομικής βίας, τον Κουμή και την Κανελλοπούλου) που έδωσαν αφορμή γι’ αυτή τη μικρή αναδίφηση.
Ρίχνοντας λοιπόν στο πικάπ την Side A, από το “Athens Burning I” [B-Otherside, 500 αντίτυπα] και ακούγοντας το φερώνυμο αγγλόφωνο (rec. 1-2/1983) και το “Devil driver” (rec. 12/1982) επιβεβαιώνω εκείνο που έγραψα στην αρχή, πως οι Stress ήταν ένα δυνατό γκρουπ, που θα μπορούσε να διαπρέψει με άνεση και σε πιο… έντεχνα χωράφια. Με τις κιθάρες να λαλάνε, και το rhythm section να σκίζεται, τα δύο κομμάτια (και ιδίως το “Devil driver”, που μου θυμίζει πιο αυθάδεις Reporters) είναι ωραία δείγματα new-wave/punk, που θα μπορούσε κάλλιστα να είχαν βρει στέγη στην Creep Records. Στη Side B υπάρχουν τρία ελληνόφωνα κομμάτια (rec.1-2/1983), τα γνωστά από το LP «Χαφιές» και «Περιθωριακός» (που εδώ μου αρέσουν περισσότερο – ιδίως ο «Περιθωριακός» με την κιθαριστική φρασεολογία του Λούη Κοντούλη να υπερβαίνει τα πλαίσια του χώρου) και το «Ξέχασες κιόλας τη ζωή σου» (στη θεματική του «Άγχους»).
Το “Athens Burning II” [B-Otherside, 500 αντίτυπα] ξεκινά με δύο κομμάτια που τ’ ακούμε και στο άλμπουμ (γραμμένα στο διάστημα 1-2/1983), τον «Στρατιώτη» και το «Ινδιάνικο». Για το δεύτερο έχω τη γνώμη πως είναι ένα δυνατό instro, και πως αν έβγαινε τότε σε 45άρι, με πρώτη πλευρά το “Devil driver”, τώρα θα μιλούσαμε για κάτι άλλο (με αυταπόδεικτο ιστορικό βάρος). Το «Φόβος» που ανοίγει τη B Side (rec.3-4/1985) προέρχεται, και αυτό, από την εποχή του μεγάλου δίσκου και όπως το ακούω εδώ είναι πάλι προτιμότερο. Το έσχατο «Σκέψου πριν είναι αργά» (rec.1-2/1983) είναι ένα ακόμη πυρωμένο track, πάνω στο οποίο απλώνεται το τετράστιχο «Μην κοιτάς που σου γελούν/ αύριο πάλι θα σε πατούν/ πιέσεις, υποσχέσεις/ ψεύτικες διαπραγματεύσεις».
«Αθήνα, Ελλάδα, και Stress...», όπως ακούγεται να λέει από ραδιοφωνική εκπομπή της εποχής (την Χωρίς Περιστροφές;) και ο Αργύρης Ζήλος…

NICHOLAS URIE – CHARLES BUKOWSKI

2012-02-13T19:00:00.005+02:00

Τρία σαξόφωνα (σοπράνο, άλτο, τενόρο), μπάσο κλαρίνο, τρεις τρομπέτες, δύο τρομπόνια, πιάνο, μπάσο, ντραμς και ακόμη φωνή περιλαμβάνει η μπάντα του Nicholas Urie, ενός νέου μουσικού (μόλις 26 ετών), ενός αυθεντικού ταλέντου (διευθυντής ορχήστρας) του σύγχρονου jazz circuit. Το “My Garden” [Red Piano, 2011], που ακολουθεί το “Excerpts from An Online Dating Service” [Red Piano, 2009], είναι ένα concept άλμπουμ βασισμένο (γιατί αυτό είναι το concept) στην ποίηση του Charles Bukowski (1920-1994).Όπως εξηγεί ο ίδιος ο Urie, στο κείμενο που υπάρχει τυπωμένο στο άλμπουμ του, ο Bukowski υπήρξε ήρωας ενός συγκεκριμένου τρόπου σκέψης, ζωής και δράσης στη νότια Καλιφόρνια και πως ως νοτιοκαλιφορνέζος και ο ίδιος ήταν βαθύτατα επηρεασμένος, στην εφηβεία του, από την ποίησή του. Βεβαίως, μεγαλώνοντας, όπως ο ίδιος πάντα υποστηρίζει, θ’ ανακαλύψει και άλλα στοιχεία στα ποιήματα, τις νουβέλες και τις μικροϊστορίες του Bukowski, στοιχεία που θα τον εξαναγκάσουν κατά μίαν έννοια να συντάξει το εν λόγω άλμπουμ. Έτσι, λοιπόν, και παρότι ο Charles Bukowski δεν είναι ένας τζαζ ποιητής –όπως μπορεί να είναι άλλοι συνάδελφοί του, του beat κυκλώματος φερ’ ειπείν–, έχει κάποια στοιχεία στη γραφή του, που μπορεί να συνδυαστούν με μιαν jazz αφήγηση. Κυρίως το κοφτερό λακωνίζειν, όσον αφορά στη φόρμα, που μπορεί με μιαν ευκολία να προσαρμοστεί στο ηχητικό δρώμενο, και βεβαίως τα γνωστά θέματα τα σχετικά με το γυναικείο φύλο, τα ποτά, και την (κυνική) κοινωνική κριτική, που μπορεί εκ πρώτης να μην ταυτίζονται με τον τζαζ τρόπο ζωής, διατηρούν όμως μια (σοβαρή) τομή μ’ εκείνον. Κατά τα λοιπά, η Christine Correa (συνεργάτις και του Ran Blake, ανάμεσα σε άλλα) φαίνεται πως είναι το πλέον κατάλληλο πρόσωπο στην απόπειρα ν’ αποδοθούν οι στίχοι του Bukowski, υπό την έννοιαν ότι οι τραγουδο-απαγγελίες της διαμορφώνονται όχι μόνο σε σχέση με τα λόγια, αλλά και σε σχέση με τον ηχητικό δεδομένο· άκου ας πούμε το “For crying out loud” με τις παραμορφωμένες συλλαβές, τις τραβηγμένες καταλήξεις, τα απότομα κοψίματα κ.λπ. Υπάρχουν λοιπόν οι επιμέρους half-sung, half-spoken τεχνικές, υπάρχει όμως και το μεσαιο-μπαντικό background (όταν είναι background και δεν είναι μπροστά), τα αφηγηματικά στοιχεία (ιδίως από το κοντραμπάσο του John Hebert) που παρέχουν ακόμη περισσότερο δύναμη στο λόγο, φυσικά ο ελεύθερος αυτοσχεδιασμός, οπωσδήποτε οι contemporary διδαχές και βεβαίως τα σχολιαστικά παιξίματα των πνευστών και του πιάνου (Frank Carlberg), που δίδουν (άπαντα) στο “My Garden” τη σιγουριά του ολοκληρωμένου.
Επαφή: www.redpianorecords.com

PAUL CARDAN καπιταλισμός και βαρβαρότητα

2012-02-12T22:27:00.003+02:00

Ήμουν έξω από τη Μεγάλη Βρετανία πεντέμισι-έξι παρά, όταν έσκασαν οι πρώτες κρότου-λάμψης και οι σωροί των δακρυγόνων, που έκαναν την παρουσία μας στη διαδήλωση αδύνατη. Αφού στην οπισθοχώρηση τη γλιτώσαμε και δεν ποδοπατηθήκαμε από το πλήθος που απομακρυνόταν όπως-όπως από το Σύνταγμα, ανέβηκα τη Βουκουρεστίου και την Κανάρη, και στην Πλατεία Κολωνακίου άραξα σ’ ένα μάρμαρο· κι επειδή είχε ακόμη φως (μεγάλωσαν οι μέρες) άρχισα να ξαναξεφυλλίζω ένα βιβλίο (που το είχα μαζί μου), ειδικό για την περίσταση…
Πρόκειται για ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πονήματα που έχω διαβάσει σχετικά με τον τρόπο που λειτουργεί ο καπιταλισμός (μέσα από τις ενδογενείς αντιφάσεις του) και τον τρόπο με τον οποίον ελίσσεται στο ιστορικό προτσές (ας χρησιμοποιήσω αυτή την παλαιά ξύλινη λέξη) ενσωματώνοντας στην πορεία τις λαϊκές αντιστάσεις, χαλαρώνοντας, όταν το κρίνει, τα λουριά των εκμεταλλευομένων, ίνα περισωθεί η διατήρησή του. Αναφέρομαι στο «Το Επαναστατικό Κίνημα στο Σύγχρονο Καπιταλισμό» [εκδ. Πράξη, Αθήνα 1972, σε μετάφραση του Κερκυραίου Άγι Στίνα – για το ποιος είναι ο Στίνας ψάξτε το], μία μελέτη του Paul Cardan –ένα από τα ψευδώνυμα του Κορνήλιου Καστοριάδη, που το χρησιμοποιούσε βασικά πριν αποκτήσει τη γαλλική υπηκοότητα– η οποία είχε πρωτοδημοσιευθεί στο περιοδικό Socialism ou Barbarie, στα τεύχη 31, 32 και 33 στο διάστημα 2/1961-2/1962. Γράφει μεταξύ άλλων ο Καστοριάδης:
«Το σύνολο των μέσων που χρησιμοποιεί ο καπιταλισμός υπακούει πάντα στην ίδια προσταγή: τη διατήρηση της κυριαρχίας του, την επέκταση του ελέγχου του στην κοινωνία γενικά, στο προλεταριάτο ιδιαίτερα. Οποιαδήποτε κι αν είναι στην αρχή η επίδραση άλλων παραγόντων –όπως η πάλη ανάμεσα στους ίδιους τους καπιταλιστές ή μια τεχνική εξέλιξη, που δεν έχει ακόμα υποταγεί στο κεφάλαιο– η σπουδαιότητά τους ελαττώνεται προοδευτικά, σε άμεση αναλογία με την προλεταριοποίηση της κοινωνίας και την επέκταση της πάλης των τάξεων. Στις προηγούμενες κοινωνίες, σφαίρες της ζωής διαφορετικές από την παραγωγή, την οικονομία και την πολιτική, υπονοούσαν απλώς τη σχέση τους με την ταξική διάρθρωση της κοινωνίας. Σήμερα, αυτές οι σφαίρες βρίσκονται μέσα στη σύγκρουση και ρητά έχουν ολοκληρωθεί μέσα στο δίχτυ της οργάνωσης, σ’ αυτό που η κυρίαρχη τάξη τείνει να περικλείσει ολόκληρη την κοινωνία. Όλοι οι τομείς της ανθρώπινης ζωής πρέπει να υποταγούν στον έλεγχο των διευθυνόντων. Όλες οι πηγές και τα μέσα χρησιμοποιούνται από τον καπιταλισμό, ενώ και η επιστημονική γνώση είναι επιστρατευμένη στην υπηρεσία του: η ψυχολογία και η ψυχανάλυση, η βιομηχανική κοινωνιολογία και η πολιτική οικονομία, η ηλεκτρονική και τα μαθηματικά καταθέτουν τη συνεισφορά τους για να εξασφαλίσουν την επιβίωση του συστήματος, να φράξουν τις ρωγμές του, να του επιτρέψουν να διεισδύσει στο εσωτερικό της εκμεταλλευόμενης τάξης, να κατανοήσουν τις αιτιολογίες και τις συμπεριφορές και να τις χρησιμοποιήσουν προς όφελος της ‘παραγωγής’, της ‘κοινωνικής σταθερότητας’ και της πώλησης άχρηστων αντικειμένων.
Γι’ αυτό η σύγχρονη κοινωνία, είτε ζει κάτω από ένα καθεστώς ‘δημοκρατικό’ ή ‘δικτατορικό’ είναι στην πραγματικότητα πάντα ολοκληρωτική. Γιατί η κυριαρχία των εκμεταλλευτών πρέπει, για να διατηρηθεί, να κατακλύσει όλους τους τομείς της δραστηριότητας και να προσπαθήσει να τους υποτάξει. Το ότι ο ολοκληρωτισμός δεν παίρνει τις ακραίες μορφές που είχε περιβληθεί κάτω από τον Χίτλερ ή τον Στάλιν, το ότι δεν χρησιμοποιεί ως προτιμώμενο μέσο την τρομοκρατία, αυτό δεν αλλάζει σε τίποτα, κατά βάθος, το ζήτημα. Παραδοσιακά, η τρομοκρατία είναι ένα από τα μέσα που μπορεί να χρησιμοποιεί η εξουσία για να συντρίψει τη δραστηριότητα κάθε αντιπολίτευσης. Αλλά αυτή δεν είναι πάντα εφαρμόσιμη, ούτε πάντα η πιο προσοδοφόρος. Η ‘ειρηνική’ χειραγώγηση των μαζών, η βαθμιαία αφομοίωση των οργανωμένων αντιπολιτεύσεων, μπορεί να είναι περισσότερο αποτελεσματικές».
Εχθές και σήμερα γίναμε μάρτυρες και των δύο μέσων, και των… επιστημονικών και των παραδοσιακών, για να μην έχουμε να λέμε…

ΟΡΦΕΑΣ ΠΕΡΙΔΗΣ για της αυγής το νέο φως

2012-02-12T12:00:00.003+02:00

Η ιδέα μπορεί να μην είναι πρωτότυπη, αλλά πάντα λειτουργεί όταν το επιβάλει το αποτέλεσμα. Τραγούδια για τους μήνες είχε ερμηνεύσει ο Παντελής Θαλασσινός στο «Καλαντάρι» [ΜΒΙ] το 2006 σε στίχους του Ηλία Κατσούλη, τραγούδια για τους μήνες αποδίδει και ο Ορφέας Περίδης στο «Ονειροπόλων Μόχθοι» [7, 2011]. Όπως σημειώνει ο ίδιος: «Ο κύκλος τραγουδιών για τους δώδεκα μήνες γεννήθηκε όταν έπεσε στα χέρι μου το εξαιρετικό αφιέρωμα των ‘Επτά ημερών’ της ‘Καθημερινής’ στους δώδεκα μήνες του χρόνου, που κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2000 σε δώδεκα μηνιαία τεύχη. Άρχισα να γράφω ένα τραγούδι κάθε μήνα, αρχίζοντάς τα Μάιο του 2005 μέχρι το Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου που σταμάτησα. Έκτοτε, χρειάστηκα πέντε χρόνια γράφοντας και σκίζοντας προκειμένου να ολοκληρώσω τα δώδεκα τραγούδια».
Ας επαναλάβω, με την αφορμή, μερικά πράγματα γνωστά. Ο Περίδης είναι εξαιρετικός (ακουστικός) κιθαριστής, άψογος τραγουδιστής με προσωπικό ηχόχρωμα, δυνατός στιχουργός και μελωδός με το κάτι παραπάνω. Τα ταλέντα του αυτά υπάρχουν άπλετα και στο παρόν δισκάκι. Βοηθούμενος τα μάλα από τις ενορχηστρώσεις του Γιώτη Κιουρτσόγλου, ο Περίδης δημιουργεί ένα απολύτως ενδιαφέρον folk-rock άλμπουμ, το οποίον προσδιορίζεται από τους επεξεργασμένους στίχους, με τις θαυμάσιες ρίμες και τον πλούτο των εικόνων, και φυσικά από την επιλεγείσα φόρμα της μπαλάντας (folk, rock, ή folk-rock), της οποίας (φόρμας) ο εν λόγω τραγουδοποιός είναι ένας αναγνωρισμένος μάστορας (με το… καλοκαίρι να αναδεικνύεται ως «η» εποχή του χρόνου).
Από τους ωραιότερους ελληνικούς (και ελληνόφωνους) δίσκους του τελευταίου καιρού.

Σάββατο του ασώτου…

2012-02-11T10:38:00.004+02:00

“Far Out begin their classic re-issue series with a much sought after brazilian rarity” γράφουν στο οπισθόφυλλο του CD “Latino Fantastico” (2010) των Rubens Bassini y Los Latinos, οι άνθρωποι της Far Out, φέρνοντας στην επικαιρότητα, σχεδόν μισόν αιώνα μετά την πρώτη κυκλοφορία του (1963), ένα από τα πιο άγνωστα βραζιλιάνικα ρυθμικά LP της εποχής.
Ο Rubens Bassini δεν ήταν τυχαία περίπτωση περκασιονίστα (bongos, congas), παρότι ο πολύς κόσμος θα σημείωσε τ’ όνομά του από τη συμμετοχή του στο “Deodato 2” [CTI, 1973] του Eumir Deodato, όπως και σε άλλα fusion αμερικανικά έργα. Στα βραζιλιάνικα sixties, όμως, ο Bassini, ήταν ένας από τους κρουστούς εκείνους που έφτιαξαν ήχο για σημαντικούς καλλιτέχνες και θρυλικά άλμπουμ, όπως π.χ. το “Dance Moderno” [Philips, 1961] του Sergio Mendes, το “Embalo” [RGE, 1964] του Tenorio Jr., το φερώνυμο των Ipanemas [CBS, 1964], το “Muito Na Onda” [Copacabana, 1967] των Conjunto 3-D και άλλα διάφορα, ενώ είχε και μία μικρή, προσωπική, καριέρα.
Το πρώτο(;) LP του ήταν το “Rubens Bassini e Os 11 Magnificos: Ritmo Fantastico” στην ετικέτα Pawal, το οποίον άλλοι υποστηρίζουν ότι προέρχεται από το 1961, άλλοι από το ’62 και άλλοι (όπως η Far Out) από το 1964. Από το 1963, πάντως, φαίνεται να προέρχεται το “Latino Fantastico” [Nilser], που εδώ μας απασχολεί, άλμπουμ σχεδόν για σόλο κρουστά (κάπου ακούγεται ένα φλάουτο, αλλού ένα μπάσο) και που είχε πρωτοβγεί ως ένα περιορισμένης κυκλοφορίας long play.
Διάβασα στο δίκτυο (σε μια καταχώρηση στο popsike.com) ότι μερικά latin κρουστά, όπως π.χ. οι maracas, δεν είχαν συνδεθεί εξ αρχής με το κίνημα της bossa και πως ο Bassini ήταν ο πρώτος που το επιχείρησε εκείνη την περίοδο. Η ουσία είναι πως ο Bassini έφερε έναν κουβανικόν αέρα στη βραζιλιάνικη μουσική, παρουσιάζοντας cha-cha-cha, mambo, guaguanco, bembe, χειριζόμενος maracas, guiro, tumbadoras, timbales, quinto, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον του στη δημιουργία ενός exotica κλίματος, που μπορεί μεν να θυμίζει κάτι (λίγο) από τα αμερικανικά 50s, αλλά που, σε κάθε περίπτωση, βρήκε την πλήρη εκφραστική του δύναμη στο πρώτο εκείνο ανεπανάληπτο LP των Ipanemas. Tracks όπως για παράδειγμα το κλασικό “Tabu” ή “Taboo” της Margarita Lecuona (δεν το ξέχασαν οι Les Baxter, Arthur Lyman και δεκάδες άλλοι) καταγράφουν μία ιδιότυπη τελετουργική ατμόσφαιρα, την οποίαν εκτοξεύουν όχι μόνο τα κρουστά και το μπάσο, αλλά κυρίως τα φωνητικά.#
Το ενδιαφέρον των μουσικόφιλων για τους ήχους που ακούγονταν στην Κολομβία, στα χρόνια του ’60 και του ’70, είναι δεδομένο· αν κρίνω, δηλαδή, από την ανταπόκριση που βρίσκουν οι σχετικές εκδόσεις (με τη μία να διαδέχεται την άλλη). Η βρετανική Soundway έχοντας ήδη δώσει το άλμπουμ “Colombia!, The Golden Age of Discos Fuentes - The Powerhouse of Colombian Music 1960-76”, αλλά και επιμέρους εγγραφές σε LP/CD/singles, όπως το “Aqui Los Bravos, The Best of Michi Sarmiento y su Combo Bravo 1967-77” ή εκείνο το απίθανο “Comencemos” των Phirpo Y Sus Caribes από την Medellin, συνεχίζει να εκπλήσσει με σωρεία εγγραφών από την λατινο-αμερικανική χώρα. Εδώ, το CD/2LP “Cartagena!, Curro Fuentes & The Big Band Cumbia and Descarga Sound of Colombia 1962-72” (2011), που αποτελεί κατ’ ουσίαν μία επίτομη καταγραφή των έργων και των ημερών του Jose Maria “Curro” Fuentes, του νεότερου γιου της οικογενείας που καθόρισε, με τις παραγωγές τής Discos Fuentes, τη σύγχρονη μουσική της Κολομβίας.
Με δική του σφραγίδα, την Discos Curro, αλλά από κάποια στιγμή και μετά σε συνεργασία με την τοπική Philips, ο Curro Fuentes ξεκινά να ηχογραφεί τη μία μπάντα μετά την άλλη, καταγράφοντας συν τοις άλλοις και την εξέλιξη του τοπικού latin ήχου. Έτσι, από τις πιο παραδοσιακές εγγραφές των cumbias, porros και mapales των sixties, περνάμε στο σεισμικό ανακάτεμά τους με την ηλεκτρική salsa, τα βαρβάτα μπάσα και τα ιλιγγιώδη κρουστά των seventies, στη δημιουργία δηλαδή ενός ήχου (και) σημερινού, τον οποίον αναπαράγει ο Quantic π.χ. και διάφοροι άλλοι. Αν και δεν είναι εύκολο να ξεχωρίσεις κομμάτια σ’ ένα άλμπουμ που κυλάει με αξιοθαύμαστη πυκνότητα, θα κόλλαγα, προσωπικώς, στη δυάδα των “Puerto Rico zumbando” και “Silencio” από τους Clodomiro Montes y El Super Combo Curro και τους (Los) Seven del Swing αντιστοίχως, η οποία (δυάδα), έτσι όπως τοποθετείται από τους compilers Roberto Gyemant, Quantic και Miles Cleret εκεί προς το μέσον της συλλογής, αποτελεί τον καλύτερο συνδετικό κρίκο με τα πριν και τα μετά. (Για το CD ο λόγος, καθότι το 2LP έχει άλλο track list).
Βγήκαν τα ρομπότ να μας φοβερίσουν. Βραχυκύκλωσέ τα να τελειώνουμε…

KARANTAMBA από την teranga beat

2012-02-10T14:05:00.002+02:00

Το τρίτο 2LP της Ternaga Beat θα είναι οσονούπω, ή είναι ήδη, γεγονός. Μετά το “Diamonoye Tiopite/ L’ Epoque de l’ Evolution” [TBLP 013, 2010] των Idrissa Diop & Cheikh Tidiane Tall και το “Halleli N’Dakarou” [TBLP 014, 2011] των Guelewar, το ελληνοσενεγαλέζικο label που τρέχει ο Αδαμάντιος Καφετζής έχει έτοιμο το “Ndigal” [TBLP 015, 2012] των Karantamba, του τελευταίου συγκροτήματος που οδήγησε ο Bai Janha (από τους Guelewar και τους Ifang Bondi) και που έως ώρας παρέμενε αδισκογράφητο.Πρόκειται για ένα σχεδόν 80λεπτο afro-soul έπος με εξαιρετικά παιξίματα και κομμάτια που σφίζουν από… εκτελεστική δύναμη (rock drive, κρουστός ορυμαγδός, σύνθια που σολάρουν σε ψυχεδελικές κατευθύνσεις, πνευστός εμπλουτισμός, φωνητικά από άλλο πλανήτη). Το φερώνυμο “Ndigal”, το 12λεπτο “Gamo jigimar”, το εισαγωγικό “Sama yai”, το 10λεπτο “Satay muso” είναι κομμάτια που τ’ ακούς και τα ξανακούς, απολαμβάνοντας τον τρόπο αυτού του αγνώστου συγκροτήματος.
Θα επανέλθω, όταν πιάσω και το βινύλιο στα χέρια μου…
Να και το βιντεάκι που ανέβασε ο nickivour…

JAZZ & ΤΖΑΖ 227

2012-02-09T14:16:00.004+02:00

Στα περίπτερα από σήμερα το 227 τεύχος του Jazz & Tζαζ. Την ύλη την κρίνω ενδιαφέρουσα, όπως πάντα εξάλλου.Ξεκινάμε με μία πολύ ιδιαίτερη συνέντευξη του top ιταλού τρομπετίστα Enrico Rava στον Αντώνη Ν. Φράγκο και ακολουθούν… Ένα κείμενο του Δημήτρη Κατσουρίνη για το κορυφαίο σύγχρονο βρετανικό funk γκρουπ, τους New Mastersounds και μία αναφορά του Βαγγέλη Αραγιάννη στη φινλανδική εταιρεία TUM Records, στην οποία βρίσκουν καταφύγιο παλαιά (Otto Donner, Juhani Aaltonen) και νέα ονόματα της (φινλανδικής) σκηνής. Με τον Γιάννη Μουγγολιά μοιράζομαι ένα κείμενο που επικεντρώνεται στις περιπτώσεις των πολωνών μουσικών Leszek Mozdzer και Adam Pieronczyk, οι οποίοι σκύβουν, σήμερα, στο ιστορικό έργο του Krzysztof Komeda, παρουσιάζοντας επίσης μια σειρά δίσκων της ελληνικής jazz σκηνής (Γιάννης Κασέτας/Γιώργος Σπανός, The Wonder-Fall Quartet κ.ά.) και της πρόσφατης παραγωγής. Ο Κορνήλιος Διαμαντόπουλος μεγεθύνει σε δύο τωρινά ιδιαίτερα άλμπουμ του Νίκου Μαμαγκάκη, ενώ ο Γιάννης Μουγγολιάς ξανά γράφει για τον Robert Wyatt και τα άλμπουμ του “Royal Drury Lane” και “Radio Experiment Rome”. Η θεματολογία κλείνει με την αναφορά του Γιώργου Χαρωνίτη στον Brad Mehldau (στο εξώφυλλο), επ’ αφορμής της επικείμενης εμφάνισής του στην Αθήνα.
Από κει και πέρα… δισκοκριτικές, blues boom!, επανεκδόσεις, δισκορυχείον (μ’ ένα φινλανδικό άλμπουμ του 1970, με ελληνικό ενδιαφέρον), τζαζ & λογοτεχνία, πράξεις λόγιας μουσικής, all that art – και ακόμη ένα πλούσιο jazz eye, με κείμενα για το “Mano’s” του Δημήτρη Καλαντζή και τον τρόπο που… τζαζοβλέπει (ο Καλαντζής) συνθέσεις του Χατζιδάκι, την κυπριακή Λουβάνα Δίσκοι, τους Misuse, τον Χάρη Παπαδόπουλο (τα τέσσερα τραγούδια του σε ποίηση Κωνσταντίνου Καβάφη, που κυκλοφορούν στις 45 στροφές!), τον Πάνο Σαββόπουλο (με αφορμή τον τρίτο του δίσκο «Δια ταύτα…»), τον ελληνογάλλο πιανίστα της jazz Georges Arvanitas…Στο CD “The Roots of Latin Jazz” κομμάτια των Gerry Mulligan-Chet Baker, Machito’s & His Orchestra, Chico O’Farrill, Dizzy Gillespie & His Orchestra και Herbie Mann από τη δεκαετία 1949-1959.

WESTCHESTER JAZZ ORCHESTRA

2012-02-08T23:25:00.002+02:00

Η κομητεία Westchester βρίσκεται στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης, βορείως της New York City. Δεν γνωρίζω για το τι ακριβώς φημίζεται, σίγουρα όμως φημίζεται στους jazz κύκλους για την 17μελή της ορχήστρα (μέσα και ο σημερινός conductor Mike Holober), η οποία εδώ και μια 8ετία συνεισφέρει στη σχετική τριβή των αμερικανόπαιδων. Κατόρθωσε, μάλιστα, με το ντεμπούτο κιόλας CD της, το “All In” [WJO, 2007], να γίνει ευρέως αναγνωρίσιμη φθάνοντας έως το νούμερο 4 του JazzWeek chart, καταλαμβάνοντας και την 50η θέση στο JazzWeek’s Top (με τα 100 καλύτερα jazz CD, το έτος 2008). Στο ρεπερτόριό της καταγράφονται συνθέσεις των Miles Davis, John Coltrane, Bill Evans, Chick Corea, A.C. Jobim, Wayne Shorter, George Gershwin, Horace Silver, Joe Henderson, John Scofield, Michael Brecker και άλλων τινών γιγάντων, πράγμα το οποίο φανερώνει όσο να ’ναι και τον προσανατολισμό της, προοιωνίζοντας, αν θέλετε, κι ένα CD, όπως αυτό που τώρα μας απασχολεί.
Η Westchester Jazz Orchestra λοιπόν, ή WJO χάριν συντομίας, καταπιάνεται μ’ ένα κλασικό έργο των sixties, όπως είναι το “Maiden Voyage” [Blue Note, 1965] του Herbie Hancock, επιχειρώντας να το δει μέσα από τη δική της ματιά –αναφέρομαι στο άλμπουμ “Maiden Voyage Suite” [WJO, 2011]– που συνίσταται, γενικώς, στην μεταμόρφωση των σόλι, σε κάποια επιπρόσθετα αυτοσχεδιαστικά μέρη, όπως και στην ανάδειξη της modal-ιτέ του. Αν και υπάρχει μία γέφυρα στο άλμπουμ, όπως μία εισαγωγή κι ένα κλείσιμο (ο πρόλογος στην αρχή, το ιντερλούδιο στο ενδιάμεσο... πρώτης και δεύτερης πλευράς, ο επίλογος) το original track list επαναλαμβάνεται κι εδώ, με κάπως διαφορετικές διάρκειες – με τα “Maiden voyage”, “Eye of the hurricane” και “Survival of the fittest” να διαρκούν ενάμιση έως δυόμιση λεπτά περισσότερο από τα πρωτότυπα και τα “Little one” και “Dolphin dance”να είναι περίπου της αυτής διαρκείας.Έτσι λοιπόν στο “Maiden voyage” o σοπρανίστας David Brandom και ο φλουγκελχορνίστας Marvin Stamm παίρνουν πάνω τους το κύριο βάρος των soli, στο “The eye of the hurricane” το τενόρο του Jason Rigby, αλλά και το πιάνο του Ted Rosenthal κατακρατούν μέρος των παλαιών vibes, στο “Little one” (με την δυναμική ενορχήστρωση του αλτίστα Jay Brandford) το σόλο του μπασίστα Harvie S είναι η διαφυγή, στο “Survival of the fittest” (εδώ, χωρίζεται σε δύο μέρη) η τρομπέτα του Jim Rotondi υποκαθιστά με διαύγεια εκείνη του Freddie Hubbard (με το drive να αυξάνεται κατά βούληση), ενώ στο έσχατο “Dolphin dance” το σφρίγος της ορχήστρας σπρώχνει το κομμάτι (την ξάστερη μελωδία βασικά) προς την αποθέωση. Τι άλλο να πει κανείς, όταν είναι φανερό πως ό,τι ακούγεται εδώ είναι μετά πλήρους γνώσης;
Επαφή: www.westjazzorch.org

γκρέμιστα όλα πια…

2012-02-07T12:57:00.012+02:00

Έγραψα και τις προάλλες για την πενία του Τύπου (εφημερίδες και περιοδικά) όσον αφορά στην περί τη μουσική θεματολογία. Αναφέρθηκα σε δύο σαλόνια της Lifo (έναν για τον Θανάση Παπακωνσταντίνου κι ένα για τον Τάσο Φαληρέα) που εν πάση περιπτώσει έδιναν αφορμή για κάποια συζήτηση και θα μεγεθύνω τώρα σε μια σελίδα της Athens Voice (τεύχος 377, 2-8/2/2012) –την υπογράφει ο Μάκης Μηλάτος κι έχει τίτλο «Η Μουσική θα Νικήσει»[sic]– που θέτει κι αυτή ορισμένα ζητήματα τα οποία έχουν να κάνουν με την ελληνική ανεξάρτητη, όπως την αποκαλούμε, σκηνή. Τα συμπεράσματα του συντάκτη δεν είναι απλώς πρωτόλεια, αλλά –κάποιες φορές– εμφανίζονται και ως ανιστόρητα, φανερώνοντας, στην καλύτερη των περιπτώσεων μιαν απόπειρα φουσκώματος ενός κάτι που συμβαίνει (και που πάντα συνέβαινε) και στη χειρότερη άγνοια βασικών κανόνων και πληροφοριών, που σχετίζονται με την εγχώρια μοντέρνα άποψη και κίνηση.

Ο Μηλάτος ξεκινά, γράφοντας πως «τα σύνορα άνοιξαν, ελληνικά γκρουπ ταξιδεύουν στο εξωτερικό για συναυλίες, για δίσκους: oι Keep Shelly In Athens είναι ήδη στην Αμερική για την πρώτη τους περιοδεία, oι The Callas μόλις γύρισαν από περιοδεία στην Αγγλία όπου διανέμεται κανονικά και ο τελευταίος τους δίσκος, οι Acid Baby Jesus διακτινίστηκαν στη διεθνή σκηνή πριν καν γίνουν γνωστοί στην Ελλάδα, όπως άλλωστε και οι Bazooka. Και δεν είναι οι μόνοι…».
Αρχικώς, εκείνο που μ’ ενοχλεί στη συγκεκριμένη παράγραφο είναι πως εμφανίζεται η όποια καριέρα στο εξωτερικό ως στοιχείο ευρύτερης καταξίωσης. Κατά τη γνώμη μου –όπως έχω ξαναγράψει, νομίζω– αυτή η αντίληψη εμφανίζει στοιχεία υποταγής (στον… ξένο παράγοντα) και εθελοδουλείας. Περιμένουμε τα καλά λόγια απ’ έξω, τη στιγμή που θα έπρεπε να επιδιώκουμε τα καλά λόγια από μέσα (κι εκεί να τελειώνει η ιστορία). Ως Έλληνας, βεβαίως, δεν μπορεί παρά να χαρώ, όταν ένα εγχώριο συγκρότημα θα προχωρήσει στο εξωτερικό· άλλο αυτό, και άλλο να προτάσσουμε την εις την ξένην καταξίωση. Αφήνω δε το γεγονός πως έτσι όπως το εμφανίζει ο Μηλάτος («τα σύνορα άνοιξαν») είναι σαν να μας λέει πως οι Callas ήταν οι πρώτοι που εμφανίστηκαν στο εξωτερικό και πως οι Keep Shelly in Athens έκαναν, ξέρω ’γω, την επιτυχία των Big Alice με το “I miss you”. Θέλω να πω πως ελληνικά συγκροτήματα εμφανίζονται και περιοδεύουν στο εξωτερικό ήδη από τη δεκαετία του ’60. (Κάποτε αγόρασα ένα 45άρι των Stylistes από σουηδό dealer, επειδή το συγκρότημα εμφανιζόταν στη Σκανδιναυία στα μέσα των sixties και τα δισκάκια του, με κάποιο τρόπο, είχαν εμφανιστεί στη βόρεια αγορά). Να μη μιλήσω για ελληνικά συγκροτήματα τύπου Aphrodite’s Child και Axis (που έπαιζαν δίπλα στους Pink Floyd ή στα ίδια φεστιβάλ με τους Magma και τους Gong), ούτε καν για τους Socrates που εμφανίστηκαν στο Paradiso (του Άμστερνταμ), τυπώνοντας δίσκους τους και στην Αμερική (έστω και στην Peters International, που την είχε Έλληνας). Είναι δεκάδες τα παραδείγματα. Τα γκρουπ της σημερινής ελληνικής σκηνής δεν κάνουν τίποτ’ άλλο από εκείνο που έπραξαν στην πορεία οι Last Drive, οι Sound Explosion, οι Raining Pleasure, οι Rotting Christ και διάφοροι άλλοι.

«Ομιλούμε ελληνικά (αντί για αγγλικά) κι ας είναι πιο δύσκολα: ο The Boy και ο Λόλεκ ήδη. Μόλις κατέφθασε και ο Χρήστος Λαϊνάς. Ετοιμάζονται κι άλλοι…» γράφει ο Μηλάτος.
Μιλάμε την ελληνική επειδή μας την έμαθε η μάνα μας, σκεφτόμαστε περαιτέρω στη γλώσσα αυτή, και συνεπώς είναι η… πιο εύκολη. Έτσι όπως τίθεται το ζήτημα είναι σαν να πρόκειται για κάποια «πρόοδο». Σαν να καταβάλουμε προσπάθεια να μιλήσουμε και να τραγουδήσουμε στη μητρική μας. Αφήνω το γεγονός ότι υποτιμούμε και τις άλλες γλώσσες. Ότι τάχα είναι εύκολες ή, εν πάση περιπτώσει, ότι μπορούμε να λέμε ό,τι θέλουμε στην αγγλική, αλλά όταν στιχουργούμε στην ελληνική οφείλουμε να είμαστε πιο… προσεκτικοί.

«Η μουσική παράδοση αναδομείται και εκσυγχρονίζεται. Ρεμπέτικα, δημοτικά και άλλοι παραδοσιακοί ήχοι δέχονται επίθεση από παραμορφωμένες κιθάρες, από samples και laptops, από όρθια μπάσα, από αναλογικά σινθεσάιζερ: Τρίο Τεκκέ, Μπάμπης Παπαδόπουλος, Swing Shoes, May Roosevelt, Γιάννης Κυριακίδης/Andy Moore, Imam Baildi δεν αφήνουν τίποτα όρθιο».
Η παράδοση αναδομείται και εκσυγχρονίζεται από την εποχή των Forminx, των Orbiters, των Appolonians, των Sounds, του Σαββόπουλου, της Κωχ, του Γκαϊφύλλια και τόσων άλλων. Τίποτα όρθιο δεν άφηναν οι Gazuama Sincharchas, όχι οι Swing Shoes (που μου αρέσουν ιδιαιτέρως).

«Η νέα μουσική μπήκε θριαμβευτικά σε κινηματογραφικές ταινίες και θέατρα. Oι drog_A_tek βραβεύτηκαν για τη «Χώρα προέλευσης», η Μόνικα συνεργάστηκε με την Άντζελα Μπρούσκου για την παράσταση «Μαμά - Η ζωή είναι αγρίως απίθανη», ο Απόλλων Ρέτσος διένυσε την απόσταση schoolwave-μουσική για το θέατρο σε μερικούς μήνες. Οι Baby Guru μόλις μπήκαν στο χορό με τη θεατρική διασκευή της Αμάντας Μιχαλοπούλου, όπως και ο G-Pal».
Η νέα μουσική μπαίνει σε κινηματογραφικές ταινίες, ως γνωστόν, από τα sixties (οι Forminx γράφουν soundtracks ήδη από το 1962-63). Αλλά και στα θέατρα θα έμπαινε, αν ήταν χαμηλότερη η ηλικία των θιάσων τότε (όπως και όσο είναι σήμερα).

«Οι μικροί χώροι γίνονται το νέο Άγιο Δισκοπότηρο της εγχώριας σοουμπίζνες (αν υποθέσουμε ότι υπάρχει τέτοια). Μικρά και κόζι στέκια, γεμίζουν εύκολα (έστω το Σάββατο), φιλικά στο χρήστη, απαλλαγμένα από την αγωνία να κυνηγάνε τα ΚΑΠΗ και την επαρχία για να έρθουν με τα πούλμαν».
Βεβαίως, κι οι μικροί χώροι δεν είναι προνόμιο της νέας σκηνής, βεβαίως και πρέπει ν’ αφήσουμε κατά μέρος τα ΚΑΠΗ και τη μεταφερόμενη «επαρχία». Και τα δύο δεν είχαν ποτέ ουδεμία σχέση με τη μοντέρνα κίνηση.

«Το swing είναι το νέο tango. Αφού εξαντλήσαμε το θέμα του πάθους και –έστω και για λίγο– γίναμε όλοι Αργεντίνοι, τώρα περνάμε στη «σουινγκάτη» ανεμελιά. Στην εποχή που ζούμε, ακόμη και η μουσική υπόκρουση θυμίζει μέρες πριν τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο».
Το tango απασχόλησε ελαχίστως την εγχώρια ανεξάρτητη σκηνή –μην ανακατεύουμε άσχετα ζητήματα– και το swing αφορά μόνο σε μια μικρή σύγχρονη μερίδα. Δεν είναι κάτι που χαρακτηρίζει την πλειονότητα των νέων συγκροτημάτων.

«Η επαρχία αντεπιτίθεται: Οι 2L8 απ’ τις Σέρρες, ο Ευριπίδης απ’ την Ισπανία, ο Kid Flicks από την Πρέβεζα, o Urban Shadow από τη Γαλλία, οι Κόρε Ύδρο από την Κέρκυρα, οι Small Βlues Trap από τη Μαλεσίνα, από τη Σύρο ο Μίκης Παντελούς, οι Electric Litany από την Αγγλία. Και μάλιστα τα περισσότερα συγκροτήματα και μουσικοί της νέας γενιάς ταξιδεύουν στην επαρχία για συναυλίες, κάτι που πριν από μερικά χρόνια θα ήταν απλώς αδύνατο».
Εδώ η υπόθεση ξεφεύγει τελείως, αφού η Ισπανία, η Γαλλία και η Αγγλία (πάνω στη βιασύνη) προβάλλονται ως ελληνικές επαρχίες! Ξέρετε τι μου θυμίζει αυτό; Το αλήστου μνήμης «Σαράφης στο Παρίσι, στο Montparnasse και τώρα… Σαράφης στα Τρίκαλα». Τη θυμάστε τη διαφήμιση; Το δε άλλο, πως πριν από μερικά χρόνια «ήταν απλώς αδύνατο» συγκροτήματα της νέας γενιάς να παίξουν στην επαρχία, που το βάζετε; Και πώς έπαιξαν στην Πάτρα στα sixties, οι Adam’s Boys, οι Sounds, οι Charms και οι Olympians και πώς είδα εγώ στα 80s στην ίδια πόλη τους Ex Humans, τους Stress, τους Φάντης Μπαστούνι και οι Άσσοι, τους Last Drive, τους Scoria, τους Purple Overdose, τους Villa 21, τους No Man’s Land και μερικές δεκάδες ακόμη;

«Τα cd δεν πουλάνε ούτε για δείγμα, αλλά τα βινύλια ξεπουλάνε και μέσα στη γενική σύγχυση αναβιώνει και η κασέτα. Τα αγοράζουν μετά μανίας πιτσιρικάδες που δεν έχουν ούτε πικάπ ούτε κασετόφωνο, όμως όλοι ξέρουμε πως τα γκάτζετ και τα φετίχ είναι ισχυρά ναρκωτικά».
Δεν ξέρω «αν τα cd δεν πουλάνε ούτε για δείγμα». Εγώ ξέρω πως CD βγαίνουν ακόμη με τη σέσουλα· και προσωπικώς αγοράζω, όταν τα βρίσκω φθηνά. Ξέρω πιτσιρικάδες που ακούνε μουσική, αλλά δεν ασχολούνται με βινύλια, όπως και κάποιους που αγοράζουν βινύλια, έχοντας και φθηνο-πικάπ για να τ’ ακούνε. Πάντως, δεν ξέρω κανέναν πιτσιρικά που ν’ αγοράζει δίσκους, για να τους κρεμάει στον τοίχο και να προσεύχεται. Απεναντίας, ξέρω έναν 50βάλε που αγοράζει μόνο καινούριους και κυρίως σφραγισμένους δίσκους, τους οποίους ποτέ δεν ξεσφραγίζει!

«Τα περίπτερα είναι τα νέα δισκοπωλεία. Εκεί ανασταίνονται καριέρες, εκεί γίνονται οι χρυσοί δίσκοι, εκεί υπάρχει ειδικό τμήμα ‘θρυλικών άλμπουμ’ με 2 μόνο ευρώ».
Σωστό, έστω και μέσα στην υπερβολή του. Κατ’ εμέ, δια νόμου, τα περίπτερα πρέπει να πουλάνε μόνο τσιγάρα, περιοδικά κι εφημερίδες (άντε και κανα τσιμπίδι)· και όχι να παρουσιάζουν αυτό το παραφουσκωμένο χάλι. Ξεφεύγω όμως και δε θέλω.

«Τέρμα οι ‘ξενέρωτες’ συλλογές, οι κυριλέ και οι lounge ήχοι. Τώρα ακόμη και το compact disc club πουλάει ελληνικό και ξένο ροκ με 4 άτοκες δόσεις, ακόμη και το (νέο) Rock’n’Roll που άνοιξε στην Πλατεία, επέστρεψε μουσικά εκεί απ’ όπου είχε ξεκινήσει».
Μια χαρά είναι «οι κυριλέ και lounge ήχοι», όταν εκείνος που ανθολογεί δεν είναι τσάτσος, κατέχει το άθλημα και ξέρει να… προβοκάρει. Καλοί και άγιοι οι Deep Purple, οι Scorpions, οι Led Zeppelin και οι Red Hot Chili Peppers, αλλά εγώ μπορεί και να λιποθυμήσω από ηδονή και ευχαρίστηση αν ακούσω σε μαγαζί Paul Mauriat (το “Jesahel”), Franck Pourcel (το “You only live twice”), Ted Heath (το “Spinning wheel”), Manuel Gas (το “Asi hablo Zarathustra”), Lord Sitar (το “Black is black”)…

«Ο μόνος (ευτυχώς) απ’ την παλιά γενιά που φαίνεται να εμπνέει τους νεότερους είναι ο Μάνος Χατζιδάκις. Μετά τον Κωνσταντίνο Βήτα και τους Raining Pleasure ήρθε και σε τζαζ εκδοχή από τον Δημήτρη Καλαντζή».
Είναι δυστύχημα για τους νεότερους να εμπνέονται μόνο από τον Χατζιδάκι. Όχι γιατί υποτιμώ τον Χατζιδάκι, αλλά γιατί δίπλα σ’ εκείνον (πιο κάτω, πιο πάνω, πιο ψηλά, πιο χαμηλά – δεν έχει σημασία) θα έβαζα τον Θεοδωράκη, τον Ξαρχάκο, τον Μούτση, τον Χάλαρη, τον Μαρκόπουλο, τον Πλέσσα, τον Σπανό, ακόμη και τον σεμνό και σπουδαίο μελωδό Λίνο Κόκοτο (για να μείνω στα του έντεχνου). Ας λήξει, επιτέλους, αυτό το παραμύθι με του νέους και με τον Χατζιδάκι· έχει καταντήσει γελοίο. Και ν’ ανοίξουν τ’ αυτιά τους οι νέοι –αν θέλουν να προχωρήσουν– και να κάτσουν ν’ ακούσουν και Αττίκ και Γούναρη και Μουζάκη, αλλά και τον Μέγα Μάρκο, τον προπολεμικό Τσιτσάνη, Καλδάρα και Άκη Πάνου, ακόμη και τον Κοινούση και τον Φίλιππο Νικολάου. Ν’ ακούσουν τα πάντα, δίχως παρωπίδες και δίχως συμβουλές από τους… πολύξερους. Να καλλιεργήσουν το δικό τους γούστο, αδιαφορώντας για το hip και για τις μόδες.

Μάγκες μου μην παραμυθιάζεστε. Γράψτε κανονικά και με το νόμο τους… επαΐοντες εκεί που ξέρετε (αν τοποθετείτε κι εμένα ανάμεσα σ’ αυτούς, τότε γράψτε κι εμένα) και ακολουθείστε το δικό σας δρόμο. Αμυνθείτε απέναντι στις μπούρδες που σας βομβαρδίζουν και χτίστε το δικό σας (μουσικό) κόσμο· κι άμα τον βαρεθείτε και αυτόν, σπρώξτε τον στον γκρεμό και φτιάξτε έναν άλλο.

θέατρο…

2012-02-06T18:40:00.008+02:00

Πολύ μου άρεσε αυτό που είπε ο Τσίπρας για τον Καρατζαφέρη, πως έχει δηλαδή ρόλο «κονφερανσιέ» όσον αφορά στις δηλώσεις του στους δημοσιογράφους, γύρω από τις συζητήσεις με τους υπόλοιπους συνδαιτυμόνες και την επάρατο τριπλέτα. Κάτι έχει ψυλλιαστεί ο επικεφαλής του Συ.Ριζ.Α…
Του χαρίζω λοιπόν μια φωτογραφία του Καρατζαφέρη επί το έργον από τα τέλη των sixties, όταν ο τελευταίος, ως νεαρός… κονφερανσιέ, παρουσίαζε στο κοινό την ιταλίδα τραγουδίστρια Rita Pavone.
Η φωτογραφία προέρχεται από το ελληνικό άλμπουμ της Rita Pavone “Ci Vuole Poco… Vol.2” [RCA Victor KLG 20018]. Eυχαριστώ για την (σε ανύποπτο χρόνο) προσφορά τον Πάνο, του Υπόγειου Record Shop στην Καπλανών.

ΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ Ι.Χ. (παρ’ τους να φύγουνε…)

2012-02-06T08:55:00.007+02:00

Υπάρχει ένας λόγος, για τον οποίο γίνεται αυτή η ανάρτηση. Το «Αυτοκίνητο Ι.Χ.», είτε στην τραγουδιστική, είτε στην ορχηστρική του version περιέχει τα ωραιότερα και βαρύτερα κιθαριστικά σόλι, που άκουσα ποτέ σε κομμάτι του ’60. Βασικά αναφέρομαι και στις δύο πλευρές του 45αριού «Το αυτοκίνητο Ι.Χ. (instro)/ Το αυτοκίνητο Ι.Χ. (τραγούδι)» [Columbia SCMG 5007] από το 1966(!), το οποίον υπογράφει συνθετικώς ο Βαγγέλης Πιτσιλαδής. Εντάξει, πολλοί, κάποιοι, μπορεί να διαφωνήσουν. Ωραία κιθαροσόλι υπάρχουν και σε άλλα ελληνικά sixties track – κι επειδή έχω κάνει αυτή την ερώτηση σε διαφόρους φίλους, έχω πάρει κατά καιρούς και διαφορετικές απαντήσεις. Άλλος μου λέει για το σόλο του Γιάννης Σπάθα στο “All the world is mine” (1966) των Persons, άλλος για του Αλέκου Γλύκα (αυτός πρέπει να είναι) στο “Try try try” (1966) των Stormies, άλλος για του Στέλιου Καρύδα στο «Πάντα κοντά μου» (1968) των Cinquetti (του Jackie Lomax δηλαδή)… Τέλος πάντων. Εγώ, επί του προκειμένου, προκρίνω το… βάρος της πενιάς, την ορμητικότητα και την ευφράδεια. Τέτοιος ήχος ηλεκτρικής με distortion είναι αδιανόητος για ελληνική ηχογράφηση του ’66… και δεν μου πάει το μυαλό (μου πάει δηλαδή) για το ποιος μπορεί να είναι ο παίκτης. Είναι δε εκνευριστικό το γεγονός της αναφοράς στο label του ονόματος του σαξοφωνίστα μόνον (ο σημαίνων Ρήγας Σαριτζιώτης) και όχι και του κιθαριστή. Επειδή όμως πρόκειται για κομμάτι συνθέτη και όχι γκρουπ, όπερ σημαίνει πως οι παίκτες ήταν από εκείνους των sessions, εγώ θα πω ένα όνομα (που χρησιμοποιούσε πεντάλια εκείνη την εποχή) με τον κίνδυνο να έχω πέσει έξω. Τίτος Καλλίρης και δεν το συνεχίζω.Δύο ακόμη tips. Το τραγούδι, στη β πλευρά, είναι σε στίχους του Γιώργου Παπαστεφάνου, ενώ αποδίδει κάποιος Σταύρος Αθανασιάδης. Προσωπικώς, έχω τη γνώμη, για να μην πω ότι είμαι σίγουρος –από τη φωνή που ακούω– πως ο τραγουδιστής είναι ο ίδιος ο Βαγγέλης Πιτσιλαδής (έχω το χρώμα της φωνής του στο μυαλό μου από μεταγενέστερους δίσκους του). Αφήνω δε το γεγονός πως το όνομα «Σταύρος Αθανασιάδης» είναι εντελώς… μια κι έξω. (Διαψεύστε με).
Πριν μερικές μέρες ο Manwolf Louie μού μίλησε για κάποιαν εκτέλεση του «αυτοκίνητου Ι.Χ.» που υπάρχει στο YouTube, με διαφορετικούς στίχους και με ερμηνεία από τον Δάκη. Όντως. Το τραγούδι έχει τίτλο «Μαλώνουν τα παιδιά για την καρδιά σου» και βεβαίως ως φωνητικό δεν συγκρίνεται με την εκτέλεση του… Αθανασιάδη (είναι πολύ καλύτερο). Δυστυχώς ο barabakos1 που το ανέβασε δε δίνει κανένα στοιχείο (στιχουργός, εταιρεία, κωδικός), πέραν της χρονιάς (1970).
Ακούμε και τα τρία… αυτοκίνητα, όπως τα ανέβασαν οι nick270760, modzm391 και barabakos1…Υ.Γ. Ο Σωτήρης από την Ημαθία προσφέρει στο δισκορυχείον – τον ευχαριστώ – το label του single «Μαλλώνουν τα παιδιά για την καρδιά σου/ Αντίο Μαριάννα» [Minos 5185, 1970]. Και τα δύο τραγούδια είναι σε μουσική και στίχους του Βαγγέλη Πιτσιλαδή και τα ερμηνεύει ο Δάκης (το πρώτο είναι το «Αυτοκίνητο Ι.Χ.»).

BERTOLT BRECHT ένα ποίημα

2012-02-05T15:50:00.005+02:00

… το μεταφέρω από το βιβλίο Μπέρτολτ Μπρεχτ «Πολιτικά Κείμενα» [πρώτη εκτύπωση από τις εκδόσεις Στοχαστής, Αθήνα, Οκτώβριος 1971, μτφ. Βασίλης Βεργωτής].
ΑΚΟΥΜΕ: ΔΕ ΘΕΛΕΙΣ ΠΙΑ ΝΑ ΔΟΥΛΕΨΕΙΣ ΜΑΖΙ ΜΑΣ
Α
Ακούμε: δε θέλεις πια να δουλέψεις μαζί μας.
Γονάτισες: δε μπορείς άλλο να τρέχεις.
Κουράστηκες: δε μπορείς πια να μαθαίνεις καινούργια.
Ξόφλησες: Κανείς δε μπορεί να σου ζητήσει να κάνεις πια τίποτα.

Μάθε λοιπόν: εμείς το ζητάμε.

Σαν κουραστείς κι αποκοιμηθείς
κανείς δε θα σε ξυπνήσει πια να πει: σήκω το φαΐ είναι έτοιμο.
Γιατί να υπάρχει έτοιμο φαΐ;
Σαν δεν μπορείς άλλο να τρέχεις,
θα μείνεις ξαπλωμένος.
Κανείς δε θα σε ψάξει για να πει: έγινε επανάσταση,
τα εργοστάσια σε περιμένουν.
Γιατί να ’χει γίνει επανάσταση;
Όταν πεθάνεις θα σε θάψουν,
είτε φταις που πέθανες, είτε όχι.

Λες: πολύν καιρό αγωνίστηκες.
δε μπορείς άλλο πια ν’ αγωνιστείς.
Άκου λοιπόν: είτε φταις, είτε όχι
σαν δεν μπορείς άλλο να παλέψεις θα πεθάνεις.

Β
Λες: πολύν καιρό ήλπιζες,
δεν μπορείς άλλο πια να ελπίσεις.
Ήλπιζες τι;
Πώς ο αγώνας θαν’ εύκολος;

Δεν είν’ έτσι.
Η θέση μας είναι χειρότερη απ’ όσο νόμιζες.

Είναι τέτοια που: αν δεν καταφέρουμε το αδύνατο
δεν έχουμε ελπίδα.
Αν δεν κάνουμε αυτό που κανείς δεν μπορεί να μας ζητήσει
θα χαθούμε.

Οι εχθροί μας περιμένουν να κουραστούμε.

Όταν ο αγώνας είναι στην πιο σκληρή καμπή του,
οι αγωνιστές έχουν την πιο μεγάλη κούραση.
Οι κουρασμένοι, χάνουν τη μάχη.

ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ – ΤΑΣΟΣ ΦΑΛΗΡΕΑΣ

2012-02-03T09:01:00.009+02:00

Δεν βρίσκω να διαβάσω, πια, ουσιαστικά κείμενα για τη μουσική σε περιοδικά κι εφημερίδες και στενοχωριέμαι γι’ αυτό. Η καθημερινή μουσικογραφία εξαντλείται στο ποιος εμφανίζεται εδώ, ποιος εμφανίζεται εκεί, στις «κριτικές» των 30 λέξεων, στις επαναδιατυπώσεις των δελτίων Τύπου, σε συνεντεύξεις που δεν κομίζουν τίποτα καινούριο, στην κατάληψη του διατιθέμενου χώρου (που είναι έτσι κι αλλιώς περιορισμένος) από τεράστιες φωτογραφίες. Φάτε μάτια ψάρια… Υπάρχει ένα hip, θεμιτό ως ένα βαθμό, που έχει να κάνει σχέση με τα καινούρια (νεανικά) ονόματα, αλλά κι από ’κει δεν βγαίνει κάτι. Καλύτερα ν’ ακούς τα CD, παρά να καταπονείσαι από τα διάφορα-αδιάφορα λέγε-λέγε. Κι ενώ έτσι έχει, γενικώς, η κατάσταση χαίρομαι (διπλά), όταν… διαψεύδομαι. Στην χθεσινή Lifo (τεύχος 280, 2/2/2012) δύο σαλόνια (δύο δισέλιδα δηλαδή), αφιερωμένα στη μουσική, δίνουν αφορμές για κάποιες σκέψεις. Αρχικώς, η συνέντευξη του Θανάση Παπακωνσταντίνου στον Φώτη Βαλλάτο...

Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου είναι από τους καλλιτέχνες που εκτιμώ. Έχω γράψει καλά λόγια για όλους τους δίσκους του από τα «Λάφυρα» και μετά (όπως έχουν γράψει κι οι περισσότεροι), ενώ διαβάζω, άμα τις πετύχω, και τις συνεντεύξεις του, επειδή μιλάει (απαντάει) πάντα απλά, δίχως περισπούδαστο ύφος. Στον Θανάση Παπακωνσταντίνου μου αρέσει που εμφανίζεται μονίμως ως έξω από τα πράγματα (και είναι φρονώ). Αποφαίνεται σαν να του λείπουν οι πληροφορίες (και του λείπουν), πράγμα που τον μετατρέπει αυτομάτως σ’ έναν τύπο σοφού· και τούτο γιατί συμπεραίνει με βάση την έμπρακτη γνώση, τη φαντασία και το συναίσθημα (αν και όχι πάντα με ακρίβεια, για τα δικά μου μέτρα). Μπορεί ν’ ακούς ορισμένες φορές αναμενόμενα πράγματα, σκέψεις ή πληροφορίες προφανείς, αλλά ξέρεις πως όσα λέει είναι αυθεντικά. Ανεπιτήδευτα. Δεν τα διάβασε στο Αθηνόραμα, στην Athens Voice και τη Lifo, μεταφέροντάς τα τσάτρα-πάτρα… σπάζοντας τηλέφωνα. Προτιμώ λοιπόν να διαφωνώ με τον ανεπιτήδευτο, παρά να συμφωνώ με τον επιτηδευμένο.
Ας πούμε, ο Παπακωνσταντίνου δεν… ντρέπεται να πει πως νοσταλγεί και μάλιστα «πάρα πολύ» – κι ας έχουν φθάσει κάποιοι «προχωρημένοι» να θεωρούν τη νοσταλγία κάτι σαν αμάρτημα. Άνθρωποι στην επαρχία φαίνεται πως νοσταλγούν περισσότερο από εμάς του άστεως. Για να νοσταλγήσεις χρειάζεται κενός χρόνος, κανονικές συνθήκες (πίεσης-θερμοκρασίας), φυσικό τοπίο... Κυρίως χρειάζεται μία ηθελημένη μοναξιά (στο άστυ το παλεύεις, αλλά είναι δύσκολο να το καταφέρεις), μα και μια δύναμη να τοποθετείσαι έξω από το χρόνο, απορρίπτοντας ο,τιδήποτε περιττό που προστέθηκε στη διαδρομή… κι έτσι, σχεδόν γυμνός, ν’ ανοίγεις το θησαυροφυλάκιο της μνήμης. Και τι ανακάλυψε ο Παπακωνσταντίνου εκεί, στο δικό του μπαούλο; Τον Δεληκάρη, τον Σιδέρη, τη Βίκυ Λέανδρος, τους Olympians και τον Τόλη Βοσκόπουλο. Δε νοιώθει, όμως, υπερήφανος για τα μουσικά ακούσματα, των παιδικών ή εφηβικών του χρόνων. Όπως ο ίδιος λέει: «…τελικά, ό,τι ακούσματα και αν έχει κανείς από μικρός, όταν κάποια στιγμή στη ζωή του συναντήσει την πραγματική τέχνη, αν τη συναντήσει κι έχει την ευαισθησία και τις αισθήσεις να το αντιληφθεί, τότε δεν πρόκειται να το ξεχάσει. Έχει ένα μέτρο σύγκρισης για να ξεφύγει από τα σκουπίδια».
Νομίζω πως στο συγκεκριμένο θέμα ο Παπακωνσταντίνου αποφαίνεται ως επαρχιώτης (δεν την χρησιμοποιώ υποτιμητικώς τη λέξη, αλλά με το κοινωνικό της εκτόπισμα). Στην επαρχία –και το λέω τούτο επειδή έχω ζήσει στην επαρχία– πολλοί άνθρωποι σκέφτονται εντός κάποιων ορίων, με σαφείς συντεταγμένες. Δεν είναι τόσο ευέλικτοι, είναι συντηρητικοί και πολωμένοι (ανεξαρτήτως του τι ψηφίζουν, προφανώς), επειδή οι ρόλοι τους είναι πολύ συγκεκριμένοι στα ποικίλα δούναι και λαβείν και οι καταστάσεις που βιώνουν συνήθως μεσ’ τα πλαίσια (ο εκτός πλαισίων είναι δακτυλοδεικτούμενος). Στη μεγάλη πόλη, και στη μεγαλύτερη ακόμη περισσότερο, οι καταστάσεις είναι μπερδεμένες. Αυτό σε κάνει περισσότερο διαλλακτικό, σε οδηγεί να ψάχνεις τις τομές των πραγμάτων, αν θέλεις να πας πιο κάτω. Μπαίνοντας σε μία τέτοια διαδικασία σκέψης και δράσης, αρχίζεις να βάζεις… κρασί στο νερό σου (εγώ έτσι το βλέπω και όχι ανάποδα), αντιλαμβανόμενος καλύτερα τη ροή των πραγμάτων – το χθες, το σήμερα ή το αύριο. Ο χρόνος κυλάει με αδυσώπητο τρόπο και δεν έχεις κανένα περιθώριο για απώλειες. Μισό τραγούδι του Βοσκόπουλου, τρία/τέταρτα της Βίκυς, ένα των Olympians μπορείς να το εκτιμήσεις, να το αναγνωρίσεις και, γιατί όχι, να σου καλυτερεύσει τη ζωή. Καθότι, αν ακούσεις το καλύτερο τραγούδι του Άκη Πάνου, που όλως τυχαίως έχει ερμηνεύσει-απογειώσει ο Βοσκόπουλος, είναι σαν να περπατάς στις όχθες του Πηνειού, ακούγοντας τ’ αηδόνια. «Δε μου κάνει αίσθηση καμμία, αν θα φύγεις τούτη τη στιγμή…»…

Η περίπτωση του Τάσου Φαληρέα (1940 ή ’41-2000) είναι αυτή για την οποία συζητώ. Του ανθρώπου που μπόρεσε (εντός του βασικά) να ενώσει τα ασύνδετα. Να εξαγωνίσει τα μουσικά του γούστα (ή περίπου γούστα) να καθίσει στο κέντρο βάρους τους και να τα χαζεύει. Rolling Stones, Bob Dylan, Διονύσης Σαββόπουλος, Raffaella Carrà, Τσιτσάνης, Άκης Πάνου… Υπάρχει στην τρέχουσα Lifo ένα δισέλιδο, γραμμένο από τον Σταύρο Διοσκουρίδη (λένε τη γνώμη τους και άλλοι), με αφορμή το βιβλίο «Χαριστική Βολή» [εκδ. Ιστός], που ανθολογεί κείμενα του Φαληρέα από διάφορα έντυπα (δεν το έχω διαβάσει). Ο Διοσκουρίδης δεν τα λέει και τόσο καλά και επ’ αυτών θα φιλολογήσω.
Το άρθρο επιγράφεται «όψεις ενός ρομαντικού της δισκογραφίας». Ρομαντικός κάποιος, που έπεισε τον Sol Rabinowitz (αφεντικό της ελληνικής CBS) να φέρει δύο φορές την Raffaella Carrà στην Ελλάδα το 1976-77 (μέχρι και με τον Λάμπρο Κωνσταντάρα την είχε βάλει να παίξει στο παλαιό «Εκείνες κι Εγώ») και να ξεσκιστεί στο τάλιρο; Έλα Παναγία μου. Ο Φαληρέας ήταν πάνω απ’ όλα έμπορος. Καλός έμπορος. Και τίποτα μειωτικό δεν υπάρχει σ’ αυτό. Ας αφήσουμε κατά μέρος τους… ρομαντισμούς και άλλα τέτοια χαζοχαρούμενα. Αλλά και ο υπότιτλος του άρθρου «μπάζει». «Η ανθολογία των κειμένων του Τάσου Φαληρέα φέρνει πάλι στο φως το έργο και το πνεύμα του ανθρώπου που καθόρισε κι επηρέασε ολόκληρες γενιές μουσικών και μουσικόφιλων». Εγώ νομίζω πως ο Φαληρέας επηρέασε περισσότερο κάποιους από τους μουσικούς με τους οποίους συγχρωτιζόταν (όχι γενιές μουσικών) και ελαχίστως τις… γενιές των μουσικόφιλων. Οι μουσικόφιλοι επηρεάζονταν (χρησιμοποιώ παρελθοντικό χρόνο, επειδή δεν ξέρω, σήμερα, από ποιους επηρεάζονται οι έλληνες μουσικόφιλοι) στην πλειονότητά τους από πιο... ταπεινούς γραφιάδες. Εξάλλου, εξ όσων γνωρίζω, ο Φαληρέας δεν ασχολήθηκε με την εφηρμοσμένη δισκοκριτική, που είχε τα πρωτεία συνήθως (η δισκοκριτική), στη διαμόρφωση των ακουσμάτων, ούτε θυμάμαι να είχε στα seventies και τα eighties ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές εκπομπές (νομίζω πως ενόσω δούλευε σε εταιρείες αρνείτο να εμφανίζεται και ως μιντιακός μεσάζων). Ο Φαληρέας μπορεί να επηρέασε τον Σαββόπουλο (αν και ο ίδιος το είχε αρνηθεί) και τον Πορτοκάλογλου, ενδεχομένως και κάποια δημοσιογραφική ιντελιγκέντσια (ξέρω ’γω τον Χρήστο Βακαλόπουλο ή τον Κώστα Γιαννουλόπουλο), αλλά με τίποτα δεν είχε την επίδραση στις μάζες των μουσικόφιλων που είχε φερ’ ειπείν ο Αργύρης Ζήλος. Μη λέμε πράγματα που δεν ισχύουν.
Περαιτέρω, εκείνο που λέει ο Διοσκουρίδης πως ο Φαληρέας υπήρξε «ο ορισμός του πνεύματος της γενιάς των Ελλήνων beat» είναι υπερβολή, για να μην πω πως είναι εκτός τόπου και χρόνου. Ο «ορισμός του πνεύματος της γενιάς των Ελλήνων beat» μπορεί να ήταν ο ποιητής Σπύρος Μεϊμάρης ας πούμε, και όχι ο άνθρωπος που… πέταγε γιαούρτια όλη μέρα σε διάφορες φάτσες που δεν του άρεσαν (κατά τα δικά του λόγια). Ο τεντυμποϊσμός δεν έχει καμμία σχέση με το beat. Μόνο στην Ελλάδα ανακατεύονται όλα με όλα και στο τέλος δε μένει τίποτα όρθιο.
Πιο κάτω ο Διοσκουρίδης γράφει κάτι περί της «χαμένης γενιάς» του Φαληρέα, αναφερόμενος στη «γενιά που πάνω που ετοιμαζόταν να βγει, την τσάκισε η χούντα». Θα το ξαναπώ. Ασχοληθείτε με τις «κριτικές» και μη γράφετε για πράγματα που δεν κατέχετε. Προσέξτε τι είχε πει ο ίδιος ο Τάσος Φαληρέας σε μια συνέντευξή του στον Ήχο (τεύχος 243, 6/1993), τα bold γράμματα δικά μου: «Φυσικά είχα πάει στη συναυλία των Στόουνς (σ.σ. 17/4/1967) στον Παναθηναϊκό. Είχαμε πάει με τον Πουλικάκο. Εγώ φορούσα μια γούνα και αυτός διάφορα περίεργα πράγματα, και έτσι όπως βγήκαμε από τη συναυλία και είμαστε και λίγο μαστούρηδες, άρχισαν να μας ξεφωνίζουν. Εμείς κουβαλάγαμε πέτρες στις τσέπες μας γι’ αυτές τις περιπτώσεις και τις πετάγαμε σ’ αυτούς και αυτοί μας απαντούσαν. Είχαμε πάει και στην υποδοχή, στο αεροδρόμιο, όπου πλακωθήκαμε με την αστυνομία κ.λπ. Όταν έγινε η χούντα εμείς συνεχίσαμε με τον ίδιο ρυθμό, μόνο που τα πέντε άτομα που είμασταν η παρέα, είχαμε γίνει πεντακόσιοι». Κατά τα λεγόμενα του Φαληρέα λοιπόν η χούντα όχι μόνο δεν τσάκισε τη γενιά του, αλλά και την πολλαπλασίασε! Αυτή είναι η ουσία, όλα τα υπόλοιπα είναι φληναφήματα.
Ο Φαληρέας δεν ήταν κάποιος χαζός, που νόμιζε ότι πήγαινε κόντρα στη χούντα επειδή κάπνιζε μαύρο, διάβαζε Ginsberg (αν διάβαζε) και άκουγε ροκ. Ήξερε να κάνει σωστές διακρίσεις και αντιλαμβανόταν ποιοι ήταν εκείνοι που έκαναν πραγματική αντίσταση, θέτοντας σε κίνδυνο την ίδια τους της ζωή. Όταν έγινε η «περίφημη σύλληψη» και φυλακίστηκε (με τον Πουλικάκο, τον Πολύτιμο και τον Μπαράκο) είδε τι συνέβαινε «μέσα». Όπως γράφει στην ίδια συνέντευξη στον Ήχο: «Καθίσαμε 27 μέρες στην Ασφάλεια και πεντέμιση μήνες στου Αβέρωφ. Εκεί είδαμε και τα βασανιστήρια και την Αριστερά.(…) Με την πολιτική δεν είχαμε καμμία σχέση. Όμως λυπόμασταν που τους βλέπαμε να τους δέρνουν. Και τους ποινικούς δέρνανε, αλλά εμείς υποτίθεται ότι είμαστε χαμένα κορμιά…». Τώρα, τι σχέση έχουν τα «χαμένα» κορμιά» του Φαληρέα, με τη «χαμένη γενιά» του Διοσκουρίδη νομίζω πως το αντιληφθήκατε. Απηυδισμένος από την άκρατη πολιτικοποίηση της Μεταπολίτευσης και την τροπή που έπαιρναν τα πράγματα όσον αφορούσε στην αντιστασιακή δράση επί επταετίας, ο Φαληρέας είχε τη ζούρλα να γράψει ένα κείμενο με τον απίθανο προβακατόρικο τίτλο «Πότε θα κάνει ξαστεριά. Καλύτερα ποτέ»… νοσταλγώντας κι αυτός τις εποχές που έτρωγε ξύλο στα κρατητήρια, σαν να ήταν αντιστασιακός, μαζί με το Θεοδωράκη και τον Κύρκο. (Το β μέρος του «Πότε θα κάνει ξαστεριά. Καλύτερα ποτέ» δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του ’88, στο προοίμιο του περιοδικού Δισκογραφία).
Πιο κάτω ο Διοσκουρίδης πετάει άλλη μία κοτρώνα ότι το δισκάδικο Pop 11 τάχα… «που διατηρούσε στην οδό Σκουφά o Φαληρέας θύμιζε όλα αυτές τις παράξενες ‘τρύπες’ με τα περίεργα όντα που έχουμε δει σε ταινίες όπως το High Fidelity». Το Pop Eleven εκείνης της (πρώτης) εποχής δεν είχε, και δεν θα μπορούσε να έχει, καμμία σχέση με τα δισκάδικα της δεκαετίας του ’80 και του ’90. Εννοώ πως η ψυχοδυναμική των ανθρώπων που ψώνιζαν σ’ αυτό το μαγαζί, το ’72 ας πούμε, απείχε παρασάγγας από τις γενιές των συλλεκταράδων, που δαπανούσαν απίστευτα ποσά για ν’ αποκτήσουν έναν original δίσκο των 13th Floor Elevators και αργότερα των Music Emporium. Τι σχέση έχουν τα «όντα» του ’72 με τα «όντα» του ’92; Οι μεν αγόραζαν δίσκους για τη μαγεία της ακρόασης, βασικά αδαείς και απληροφόρητοι, ενώ οι άλλοι είχαν μπει ήδη στο trip του συλλέκτη και στη λόξα του φετιχιστή, έχοντας κάνει την πληροφορία κορδόνι (μη μου πείτε για τις εξαιρέσεις).
Τέλος πάντων, υπάρχουν και άλλα που θα μπορούσα να θίξω στο άρθρο αλλά για την ώρα κουράστηκα…

για τον ROCKY SHAHAN

2012-02-02T11:01:00.009+02:00

Πριν από λίγες ημέρες έσβησα κατά λάθος την ανάρτηση (μαζί με τα σχόλια) για τον Rocky Shahan, που είχαν ανεβεί στο blog τον Οκτώβριο του 2010. Μεταφέρω, τώρα, και πάλι το κείμενο αισθητώς διαφοροποιημένο, προσθέτοντας κάποια ακόμη στοιχεία σχετικά και με την ελληνική παρουσία του πακιστανού τραγουδιστή. Επίσης, προσθέτω και όλα τα σχόλια ως «ένα».Ήταν λοιπόν ένας αναγνώστης, ο Yorgos, που είχε γράψει στο cbox δυο λόγια για τον πακιστανό τραγουδοποιό Rocky Shahan. Μου είχε θυμίσει δηλαδή έναν αγαπημένο καλλιτέχνη (όσο αγαπημένος μπορεί να είναι κάποιος μέσω δύο τραγουδιών), ο οποίος, τόσα χρόνια μετά, εξακολουθεί να παραμένει (τουλάχιστον για εμένα) ένα πρόσωπο προς αναζήτηση.Ο Rocky Shahan είχε εμφανιστεί στην Αθήνα, στην 5η Ολυμπιάδα Τραγουδιού στο Παναθηναϊκό Στάδιο το καλοκαίρι του ’72 (7-9 Ιουλίου) και όπως είχε γράψει ο Yorgos είχε αποθεωθεί, τραγουδώντας ένα κομμάτι στο στυλ του Richie Havens (το κομμάτι είχε τίτλο “Hey you are my sunshine” και ήταν σε μουσική και στίχους δικά του). Μάλιστα, η κριτική επιτροπή δεν είχε αγνοήσει το κοινόν αίσθημα απονέμοντας στον Πακιστανό το βραβείο του δημοφιλέστερου τραγουδιστού και το βραβείο καλύτερης ερμηνείας της διοργάνωσης.
Για τον Rocky Shahan, που παραμένει πάντα ένα ανοικτό βιβλίο, έχω κατορθώσει να βρω ελάχιστα στοιχεία μέσα στα χρόνια. Ξέρω πλέον, με μια βαθύτερη ανασκαφή, πως είχε γεννηθεί στην Ινδία το 1944 και πως βρέθηκε πολύ μικρός στην Ευρώπη (στην Αγγλία) επειδή η μητέρα του ήταν χορεύτρια. Δεκατεσσάρων ετών μπήκε σ’ ένα οικοτροφείο του Essex, όπου και τελείωσε το Γυμνάσιο, για να βρεθεί (μετά το Γυμνάσιο), να σπουδάζει αεροναυπηγική στο Λονδίνο, έχοντας πάντα ως χόμπυ του την κιθάρα. Εκείνη την εποχή, μάλιστα, πρέπει ν’ αλλάζει και τ’ όνομά του (το επώνυμό του ήταν Chaudhari) υιοθετώντας το ονοματεπώνυμο του αμερικανού ηθοποιού Rocky Shahan (1919–1981) ή Robert Ray Shahan, πρωταγωνιστή στην αμερικανική western TV-σειρά “Rawhide” (1959-1965) με τον Clint Eastwood· η οποία σειρά, το 1962, ήταν μέσα στην 20άδα των top rated, sixties TV-shows στην Αγγλία. Εκεί προς τα τέλη του 1962 με αρχές του ’63 ο Rocky Shahan θα μπει στους Konrads ως μπασίστας (στο ίδιο συγκρότημα εμφανιζόταν ο άγνωστος τότε… David Bowie, παίζοντας τενόρο σαξόφωνο και τραγουδώντας), γυρίζοντας την Αγγλία με τους Rolling Stones, τον Dave Berry και τους Hollies. Προς τα τέλη της δεκαετίας, ο Rocky Shahan θα κάνει παραγωγή στο πολύ καλό psych άλμπουμ των Βρετανών Andwellas Dream “Love and Poetry” [CBS, 1969], ενώ κάποια στιγμή θα βρεθεί στην Κοπενχάγκη, εκεί όπου θα συναντήσει τη μούσα του, κάποιο κορίτσι με το όνομα Vibeke, χάριν του οποίου (κοριτσιού) θα γράψει το ένα από τα δύο τραγούδια, με το οποίο περνά στην ηχογραφημένη ιστορία.
Πρωτάκουσα το “Vibeke”, σ’ ένα φιλικό σπίτι στις αρχές της δεκαετίας του ’90, από έναν παλιό ελληνικό δίσκο (LP) της Philips –μάλλον κάποιον της σειράς “Hit Parade”– εντοπίζοντάς το (το τραγούδι), καμιά 15αριά χρόνια πριν, σ’ ένα γαλλικό 45άρι, το: “Vibeke/ Cherry tree” [Philips 355 365 PF]. (Τελικώς, είχα ακούσει το τραγούδι από το ελληνικό 45άρι, αλλά αυτό δεν έχει και τόσο σημασία). Χρονολογία δε θα βάλω προς το παρόν, επειδή στο δίσκο δεν αναφέρεται και θα πρέπει να το ψάξω κάπως παραπάνω. Πάντως, αναφερόμαστε στο 1970 ή 1971 (μάλλον στο 1970). Flip-side στο γαλλικό single ήταν το “Cherry tree”, ένα επίσης ωραίο τραγούδι με στοιχεία flamenco, που είχε ακουστεί ιδιαιτέρως στην Ελλάδα – και με τον Rocky Shahan να μου θυμίζει τόπους-τόπους τον Roger Chapman. Τo “Cherry tree” το έχει τραγουδήσει στη γλώσσα μας ως “Olilali” με ελληνικούς στίχους της μακαρίτισσας Σώτιας Τσώτου και ο Γιώργος Μελέκης (από τους Charms κ.λπ.) στο φερώνυμο LP του στη Zodiac [ZLP 88110] το 1993. 22-23 χρόνια μετά φαίνεται πως το τραγούδι το θυμόταν ακόμη ο Μελέκης, αλλά η version του, που είναι κοντά στο ύφος των Ζιγκ-Ζαγκ και του Στέλιου Ρόκκου, δεν μου αφήνει κάτι ιδιαίτερο. Τι άλλο;
Πολύ αργότερα έμαθα από ψάξιμο στο internet πως ο Rocky Shahan είχε συμμετάσχει στο VI Festival Internacional da Canção Popular, του Rio de Janeiro, το 1971, παίρνοντας δεύτερο βραβείο με το “Love is on my mind”. Κάποια ακόμη στοιχεία για τον τραγουδοποιό είχε αλιεύσει και ο Yorgos. Αρχικώς από το pdf της εφημερίδας Μακεδονία της 11/7/197 http://is.gd/zTp91K εκείνο που φαίνεται είναι πως, τον Rocky Shahan, τον αναφέρουν ταυτοχρόνως και ως «Ρόκυ Σαν» (Rocky Shan) και ως «Ρόκυ Σαχάν» (Rocky Shahan). Που σημαίνει, δηλαδή, πως είτε ως Rocky Shan τον συναντήσουμε, είτε ως Rocky Shahan, πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο.
Και κάτι ακόμη. Ο τύπος που γράφει στο Irish Rock Discography φαίνεται να τα λέει καλά για τους Pregnant Insomnia και το 45άρι τους “Wallpaper/ You intrigue me” [Direction 58-3132, 1967]. Δεν προκύπτει δηλαδή από πουθενά πως ήταν Ιρλανδοί. Ας βαστήξουμε, όμως, και την πληροφορία πως οι Pregnant Insomnia είχαν τρία μέλη που είχαν περάσει από τους Konrads (Neville Wills, Tony Edwards, Rocky Shan) και πως μπασίστας τους ήταν ο Rocky Shan ή Shahan.
Αυτά… και ο φάκελος παραμένει ανοιχτός. Για την ώρα ακούμε τον Πακιστανό στην “Vibeke”, ένα σπουδαίο τραγούδι…

GUY WARREN OF GHANA African Soundz

2012-02-01T13:55:00.010+02:00

Η ιστορία του γκανέζου ντράμερ και percussion player Guy Warren (1923-2008) είναι τρανή και δεν καλύπτεται από τα λίγα λόγια που θα γράψω με αφορμή το βρετανικό LP του “The African Soundz of” από το 1972 – που βγήκε στο Νησί βεβαίως από την EMI/ Regal Zonophone [SLRZ 1031], αλλά και σε ετικέτα Fiesta [FLPS 1646] στην Αμερική. Εν συντομία πάντως…
Ο Guy Warren απέκτησε φήμη πρώτα στην πατρίδα του (την Γκάνα) μέσα από τη συνεργασία του με τον E.T. Mensah, τον άρχοντα του γκανέζικου highlife, στην μπάντα του οποίου, τους ακρογωνιαίους Tempos, μπαίνει το 1947. Προς τα μέσα της δεκαετίας του ’50 (πιθανώς το 1954), όπως διαβάζω στο www.ghanaweb.com, μεταβαίνει αρχικώς στη Βρετανία και εν συνεχεία στις ΗΠΑ, όπου προλαβαίνει να γνωρίσει τον Charlie Parker (πέθανε τον Μάρτιο του ’55), αλλά και τους Thelonious Monk, Billie Holiday, Billy Strayhorn, Max Roach κ.ά., μπαίνοντας παραλλήλως στις ηχογραφήσεις (π.χ. το “Guy Warren with Red Saunders Orchestra under the direction of Gene Esposito: Africa Speaks, America Answers” στην Decca το 1957 ή το “The Guy Warren Sounds: Themes for African Drums” στην RCA το 1958…).
Όντας στη Βρετανία, στο μεγαλύτερο μέρος των sixties και τις αρχές των seventies, o Guy Warren θα αποκτήσει τις πρέπουσες επαφές εντός του τοπικού jazz-circuit γράφοντας ένα πρώτο προσωπικό LP στην Columbia το 1963 (“Emergent Drums”), ένα δεύτερο επίσης στην Columbia το 1969 (“Afro-Jazz”), στο οποίο συνεργάστηκε με την αφρόκρεμα των british jazzmen της περιόδου (Amancio D’Silva, Don Rendell, Ian Carr, Michael Garrick, Trevor Tomkins, Dave Green), θα προτείνει μία σειρά κρουστών ηχογραφήσεων στο library label KPM (τα “Native Africa Volume 1 & 2”) επίσης το ’69, φθάνοντας έτσι μέχρι το “The African Soundz of” του ’72, λίγο πριν ολοκληρώσει την παρουσία του στο Νησί με τη συμμετοχή του στο “Stratavarious” [Polydor, 1972] του Ginger Baker…To άλμπουμ –μια παραγωγή του Denis Preston, ίσως της πιο σημαντικής πίσω φιγούρας της british jazz (το όνομά του αναφέρθηκε πριν λίγες μέρες και στην ανάρτηση για τον Shawn Phillips)– ξεκινά με το “African dance No. 1”, μία σύνθεση βασισμένη, ρυθμικώς, σε παραδοσιακό θέμα των Tuareg, με τον κιθαρίστα Les Philips να παραθέτει τους πρώτους αρπισμούς, τον Amancio D’Silva να παίζει μπάσο και τον Dick Heckstall-Smith (από τους Alexis Korner’s Blues Incorporated, The Graham Bond Organization, Colosseum κ.ά.) να παρεμβαίνει με αντιστικτικό τρόπο, προβάλλοντας μελωδικά soli στο σαξόφωνο. Στο “African dance No. 2” ο Warren προβάρει ήχους από τον Νίγηρα, τη βοηθεία talking drums, φλάουτου και, εν συνεχεία, στρατοσφαιρκών soli στο τενόρο και το σοπράνο από τον Heckstall-Smith, τοποθετημένων πάνω στο γειωμένο rhythm-section (συμβάλλει και η κιθάρα του D’Silva). Η δεύτερη πλευρά ανοίγει με το “African sunset”. Οι Heckstall-Smith και D’Silva παίρνουν πάνω τους το κομμάτι (δεν ακούγονται καθόλου ντραμς-κρουστά)· μία εισαγωγή κατά έναν τρόπο στο “African dance No. 3”, που αποτελεί τη συνέχεια του “No. 2” μιας και η ρυθμική του βάση παραμένει ίδια. Το έσχατο “African dance No. 4” στηρίζεται σε μία οργιαστική μπασογραμμή του Amancio D’Silva, επί της οποίας ο Warren γεμίζει περιγράφοντας, με τον Heckstall-Smith ν’ αλλάζει διαρκώς ταχύτητες, περνώντας από την “Rhapsody in blue” και καταλήγοντας ν’ αναπαράγει τις… σειρήνες του περιπολικού. Burn baby! Burn!

CRYSTAL THOUGHTS οι εν Ελλάδι… κοσμικοί

2012-01-31T08:47:00.005+02:00

Οι Crystal Thoughts είναι ελληνικό συγκρότημα. Σχηματίστηκαν το 1999, αρχικώς ως ντούο, για να εξελιχθούν προς ένα παράξενο κουαρτέτο αποτελούμενο από μία τραγουδίστρια (Λίλιαν Τσατσαρώνη), δύο αφηγητές (Mike Lawson, Janka Helmeciova) και τον Σπύρο Ρουχωτά, που χειρίζεται μπάσο, ντραμς, κιθάρες, πλήκτρα, κρουστά, φλάουτο, όμποε, bassoon, σιτάρ κ.λπ. Ο Ρουχωτάς υπήρξε μέλος των Δαίδαλος, που είχαν ηχογραφήσει ένα 45άρι το 1996, κι επίσης (μαζί με τη Λίλιαν Τσατσαρώνη) βασικοί συντελεστές του γκρουπ Τα Παιχνίδια του Ήλιου, που άφησε κι αυτό ένα LP το 2007. Υπάρχει μία προϊστορία λοιπόν που μετατρέπεται τώρα σε παρόν, επ’ αφορμής του “Toxic Phenomena in Kosmic Fields” [Missing Vinyl, 2011].
Με λίγα λόγια θα έλεγα πως οι Crystal Thoughts είναι ένα συγκρότημα με… ξεχασμένον ήχο. Με ψυχεδελικές, folk και progressive αναφορές –κοντά στο ύφος των σχημάτων της γερμανικής Pilz (Flute & Voice, Popol Vuh, Hölderlin, Emtidi…)– εμφανίζουν μία πλήρη κατανόηση της ουσίας του πράγματος, διαμορφώνοντας ένα cosmic περιβάλλον από αγνά, πρωτογενή υλικά, επιτυγχάνοντας το ποθούμενο χάσιμο· βασικά με το μεγαλοπρεπές “Kosmic journey” (καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της πρώτης πλευράς). Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό μέσα στην απλότητα και την αφηγηματικότητά του track, που ρέει σαν νεράκι, εκτοξευόντάς σε στο αχανές, με το σύντομο στο χρόνο “Psilocybe effect”, που κλείνει την πλευρά, να είναι ακόμη περισσότερο βυθισμένο στον Λυσεργικό Ωκεανό.
Στην B Side καταγράφονται τρία κομμάτια. Το “Crystal thoughts” ανοίγει με ακουστικούς κιθαρο-αρπισμούς, πρωτόλεια εφφέ, τη φωνή του Mike Lawson να τραγουδά πάνω σε μία απελπισμένη μελωδία (“Back to the purple skies, seemed like forever/ Velvet streams takes me, I’m lost into heaven”), την πνευστή γραμμή να δίνει ξέχωρη ομορφιά στο κομμάτι και με τα σύνθια να είναι όσο vintage απαιτείται. Το “Tear of an elephant” είναι με μία ή περισσότερες λέξεις μαγικό. Το φλάουτο, τα βαθιά πλήκτρα, η γυναικεία φωνή που ακολουθεί (“we were before time took my dream, became shadow across the ground/ and now I’m standing in the dark, we were before machines stole our life”), καθώς και το απέριττο cosmic κλείσιμο συμβάλλουν άπαντα προς ένα τέλειο track. Το έσχατο “Carovna pistalka” είναι ένα σλοβάκικο παραμύθι, που ολοκληρώνεται εντός δυόμισι λεπτών. Αφήγηση, φλάουτο, κιθάρες, vibes… μία μετατόπιση του ονείρου, στο φάσμα του πραγματικού.
Αν υπάρχει κάτι που να εντυπωσιάζει –όντως δηλαδή– στην περίπτωση του “Toxic Phenomena in Kosmic Fields”, τούτο είναι φυσικότητα εκείνων που ακούγονται. Τίποτα δήθεν, τίποτα βεβιασμένο, κανένα τράβηγμα. Ένα λίγο, που γίνεται πολύ από το άγγιγμα του magic carpenter…
Επαφή: http://is.gd/bFIKEM

ALOG γραμμή συναρμολόγησης

2012-01-30T09:20:00.004+02:00

Κραταιά περίπτωση πειραματικού γκρουπ (θα επεξηγήσω στην πορεία σε τι συνίσταται ο πειραματισμός τους), οι Alog σχηματίστηκαν στο Tromsø της Νορβηγίας στα τέλη της δεκαετίας του ’90 από τους Espen Sommer Eide και Dag-Are Haugan. Δώδεκα-δεκατρία χρόνια μετά έχουν στην κατοχή τους έξι άλμπουμ –τα πέντε στην Rune Grammofon– με το τελευταίο τους, το “Unemployed” [Rune Grammofon RCD2116, 2011], να φαντάζει ως το πλέον προχωρημένο· τουλάχιστον στο επίπεδο της φόρμας.
Παίζοντας και ταξιδεύοντας στην πατρίδα τους (αλλά και εκτός Νορβηγίας) οι Alog ήρθαν σε επαφή με διάφορους μουσικούς, κάποιοι εκ των οποίων προσκλήθηκαν να λάβουν μέρος στις ηχογραφήσεις του CD τους. Πρώτος ο Sigbjørn Apeland που παίζει fender rhodes, harmonium, κρουστά και ukulele σε τέσσερα tracks, κατόπιν οι βιολιστές Ole-Henrik Moe και Kari Rønnekleiv (οι Sheriffs of Nothingness δηλαδή) που εμφανίζονται σε τρία κομμάτια, η τραγουδίστρια-βοκαλίστα Jenny Hval, καθώς και ο ολλανδός αβαντ-γκαρντίστας Jaap Blonk (έχει σταθεί δίπλα στους John Tchicai, Tristan Honsiger, Mats Gustafsson κ.ά.). Το αποτέλεσμα της συνεργασίας τους είναι ένα, από τη φύση του, παράξενο άκουσμα, που μας πάει πίσω στο χρόνο, στις μέρες του Terry Riley και του Tony Conrad (“Last day at the assembly line”), ενσωματώνοντας στη διαδρομή τη… βιοποικιλότητα του ηχο-περιβαλλοντικού κόσμου. Σε κομμάτια όπως το “Baklandet” η επίδραση συγκροτημάτων όπως οι Third Ear Band είναι κάτι παραπάνω από εμφανής, ενώ αλλού (“Bømlo brenn om natta”) ο συνδυασμός παράξενων ήχων (που προέρχονται, κατά πάσα πιθανότητα, από ιδιοκατασκευασμένα όργανα), έτοιμων ρυθμών και εξώκοσμων φωνητικών (Jaap Blonk) οδηγούν το “Unemployed” στα ακρότατά του.
Κάθε track από τα 14 του CD αποτελεί ξεχωριστό κεφάλαιο ηχητικής παραδοξότητας, γεγονός που φανερώνει το ψάξιμο που έχει προηγηθεί από τους Alog –διάβασα πως έχουν συλλέξει ήχους από τα πιο πιθανά και απίθανα μέρη, ξεσκονίζοντας συλλογές δίσκων 78 στροφών, σαμπλάροντας εγγραφές από εκκλησίες, ενσωματώνοντας δικές τους εγγραφές ως street musicians από τις… πόλεις των Εθνών κ.ο.κ.–, αλλά και της μαεστρίας τους στη διευθέτηση και την τακτοποίηση της ηχητικής πληθώρας. Εξαιρετικό άλμπουμ· αλλά και το άλλο. Το “Unemployed”, που ως CD διαρκεί περί τα 76 λεπτά, κυκλοφορεί και ως τετραπλό LP(!), με 77 extra λεπτά μουσικής, που δεν ακούγονται πουθενά αλλού. Πάρε και κατάλαβε...
Ακούστε το “Bømlo brenn om natta”, αλλά φθάστε το μέχρι το τέρμα…

ΝΙΚΟΣ ΜΑΜΑΓΚΑΚΗΣ party

2012-01-28T21:45:00.011+02:00

Το απόγευμα στο Athens A Go Go συνάντησα τον mr.z (του blog naked sides) και στο λέγε-λέγε, ανάμεσα σε άλλα, θυμηθήκαμε και το “Party” του Νίκου Μαμαγκάκη. Γι’ αυτό το κομμάτι είχα κάνει μιαν ανάρτηση λίγο μετά το ξεκίνημα τού on line δισκορυχείου, όταν στο blog έμπαιναν και διάβαζαν λίγα άτομα. Με αφορμή λοιπόν την κουβέντα κι επειδή η παλαιά ανάρτηση δεν έχει επισκεψιμότητα (ποιος και γιατί να πατήσει δισκορυχείον, party και Νίκος Μαμαγκάκης;) την επαναφέρω στο προσκήνιο με κάποια επιπλέον στοιχεία και φωτογραφίες.
Ας ξαναπώ λοιπόν πως το “Party” το έμαθε και το άκουσε ο κόσμος από την παλαιά βρετανική συλλογή “The Thriller Memorandum, volume 2” [r.p.m, 1996], ένα CD με εξαιρετικά groovy κομμάτια των Ken Woodman, Tony Hatch, Jacques Denjean, Ingfried Hoffmann, Mark Wirtz, Basil Kirchin και άλλων, συντεθιμένα τα περισσότερα για επισκιασμένα thrillers (αστυνομικά, δικαστικά, πολεμικά κ.ά.) της περιόδου 1962-72, ανοίγοντας κατά κάποιον τρόπο το δρόμο για τις δεκάδες ανάλογες συλλογές που θα επακολουθούσαν. (Δεν λέω πως η “thriller memorandum” ήταν η πρώτη του είδους, αλλά εν πάση περιπτώσει ήταν από εκείνες που άνοιξαν το χορό). Το κομμάτι του Νίκου Μαμαγκάκη (τέταρτο στο track list από τα είκοσι τέσσερα) τιμά οπωσδήποτε και τον ίδιο και την… groovy/lounge χώρα.
Την “Thriller Memorandum” την αγόρασα κάποια στιγμή στις αρχές των 00s, όταν την εισήγαγε η Hitch-Hyke, κι ας είχα ήδη μερικά από τα κομμάτια της στις original φόρμες· πρώτο όλων φυσικά το “Party” του Νίκου Μαμαγκάκη… Το 45άρι “The theme from the ‘Private Right’/ Party” [UK. Fontana TF 894, 1967] το είχα αγοράσει περί τα μέσα της δεκαετίας του ’90 από έναν βρετανικό κατάλογο, τον Movie Boulevard που είχε ως έδρα του το Leeds. Ο κατάλογος ειδικευόταν σε βιντεοκασέτες και σε δίσκους (LP και 45άρια) και γενικώς είχε καλές τιμές. Για παράδειγμα μπορούσες να βρεις (στις 45 στροφές) την “Aphrodite” του Γιώργου Κοτσώνη με 3,5 λίρες (τότε 1350 δραχμές), τις ιαπωνικές εκδόσεις των “Vous interessez vous a la chose” του Γιάννη Σπανού, “Girls in the sun” του Σταύρου Ξαρχάκου και “Blue” του Μάνου Χατζιδάκι με 10.50 λίρες (4100 δραχμές) και άλλα διάφορα.To “The theme from the ‘Private Right’” ήταν ένα χασάπικο (με μπουζούκι) στο στυλ των αναλόγων του Θεοδωράκη και του Ξαρχάκου, αλλά το “Party” στην πίσω πλευρά ήταν ένα moody οργανικό με σαντούρι, harpsichord και ωραία γεμίσματα στην ηλεκτρική κιθάρα, που έδειχνε, συν τοις άλλοις, τη γνωστή άνεση του έλληνα συνθέτη να κινείται σε... μοντέρνους δρόμους, παραλλήλως με τους λαϊκούς ή τους avant. Και τα δύο tracks (ηχογραφημένα από τον Γιάννη Σμυρναίο) προέρχονταν από το soundtrack μιας βρετανο-κυπριακής παραγωγής υπό τον τίτλο “The Private Right”, σκηνοθετημένη από κάποιον Michael Papas. Πρωταγωνιστούσαν δε σ’ αυτήν κύπριοι και βρετανοί ηθοποιοί (Δημήτρης Ανδρέας, Γιώργος Κάφκαρης, Χρήστος Δημητρίου, Charlotte Selwyn, John Brogan, Joanna Farber, Λάκης Σιδεράς, Τάκης Θεοφάνους...). Πριν κάμποσα χρόνια είχα βρει μάλιστα κι ένα διαφημιστικό 8πτυχο, με ωραίες φωτογραφίες από το φιλμ –κάποιες τις βλέπετε– και άλλες πληροφορίες. Μεταφέρω κάτι...Το στόρι κεντράρει στον Μίνωα Ηλία ελληνοκύπριο αγωνιστή της ΕΟΚΑ, ο οποίος προδίδεται από έναν συμπατριώτη του, τον Τάσσο Φάντη, που συνεργάζεται με τους Εγγλέζους. Ακολουθεί μάχη. Ο Ηλίας πιάνεται και βασανίζεται από τον Φάντη, που παίρνει εντολές από τους άγγλους αξιωματικούς. Η ανεξαρτησία έρχεται στο νησί. Ο Φάντης το σκάει στο Λονδίνο, για να αποφύγει την κυπριακή δικαιοσύνη, αλλά ο Ηλίας τον ακολουθεί, ψάχνοντάς τον στην τοπική κοινότητα, στα café, τα clubs και τα ρεστοράν του Λονδίνου. Κάποια στιγμή τον εντοπίζει σ’ ένα party... Tα υπόλοιπα επί της οθόνης, που θα ’λεγε κι ο... Μπακογιαννόπουλος. Η ταινία (που είναι παραγωγής 1966 και όχι 1968 όπως γράφει ο imdb.com) προκάλεσε ντόρο στην εποχή της (στη Μεγάλη Βρετανία)· κυρίως, γιατί θεωρήθηκε απαράδεκτο βρετανικά κεφάλαια να επενδύονται σε φιλμ, που έδειχνε εντόπιους στρατιωτικούς να διατάζουν βασανιστήρια. (Σιγά, τους χαλάσαμε τη διαγωγή…). Παρά ταύτα η ταινία θα προβληθεί στο τότε London Film Festival, κάνοντας όμως... χαμηλή πτήση.
Το “Party” το είχε ανεβάσει παλαιότερα ο mr.z και μπορείτε να το ακούσετε από εδώ... http://www.divshare.com/download/10200851-26c

κι αυτά ελληνικά είναι…

2012-01-28T10:20:00.008+02:00

Ευχάριστο άλμπουμ o «Χαρταετός» [Protasis, 2010] του Τάσου Γεωργόπουλου και της BanDa-BanDa, φιλοδοξεί να μεταφέρει στα καθ’ ημάς το κλίμα των ρέμπελων τραγουδοποιών της Μεσογείου, οι οποίοι μπορεί να προέρχονται ακόμη και από τη βόρεια Ισπανία –να γειτνιάζουν ακόμη και με τον Ατλαντικό δηλαδή–, διατηρώντας όμως παρεμφερή αισθητικά ανακλαστικά. Υπάρχουν λοιπόν οι ethnic πινελιές, υπάρχει το λεγόμενο πολύ-πολιτισμικό στοιχείο, όπως υπάρχουν και οι κοινωνικές αναφορές, σύμφυτες σε ορισμένες περιπτώσεις με το άσμα αυτού του τύπου. Π.χ. στο τραγούδι «Ξένος» (αφιερωμένο «στον κούρδο μετανάστη που τον άφησαν ‘φυτό’ οι λιμενικοί της Ηγουμενίτσας») ή στο «Φθινόπωρο στη Ραμάλα». Οι πολλοί και… από παντού συμμετέχοντες (Tonino Carotone, Kino Ferri & Aprioni, Χάρης Κατσιμίχας, Dilek Koc, Μαριώ, Francesca Minutoli, Poly Quartet, Ευαγγελία Σκιαδαρέση, Τζουμ), που συμβολίζουν κατά έναν τρόπο και τις επιμέρους ενορχηστρώσεις που ακούγονται από κομμάτι σε κομμάτι, συμβαδίζουν με τη διάθεση του πλάνητα τραγουδοποιού να συνδιαλαγεί με τη διαφορετικότητα μέσα σ’ ένα σύστημα καθημερινής χρήσης. Δεν είναι ζήτημα της μουσικής και μόνο…#
Μπορεί να σέβομαι όσους δισκογραφούν για το κέφι τους, τούτο όμως δε σημαίνει πως κάθε σχετική απόπειρα υπονοεί εκ των προτέρων και την καλλιτεχνική επιτυχία. Ο Γιάννης Καρβέλας μπορεί να είναι καθηγητής αγγλικής φιλολογίας, όμως η προφορά των αγγλικών του προδίδει ότι είναι Έλληνας στο “Leisure” (ποίηση William H. Davies), το ωραιότερο κομμάτι του άλμπουμ «Τραγούδια για φυσαρμόνικα φωνή & πιάνο» [Καθρέφτης, 2010]· αν και δεν μπορώ να πω το ίδιο για τη μελοποίηση στο “Vivamus” του Κάτουλλου. Αφήνω δε το γεγονός πως δεν βοηθά προς το καλύτερο το αλλόγλωσσο και το ελληνόφωνο των τραγουδιών, όπως κι η φωνή του εξάλλου που χάνεται σε διάφορες καταλήξεις.#
Οι στίχοι του Μιχάλη Μπουρμπούλη δίδουν αυτομάτως κάποια bonus (σοβαρά, γιατί όχι;) στο άλμπουμ του Τάσου Ζαφειρίου «Δεν είναι ο κόσμος αδειανός» [Καθρέφτης, 2010]· ερμηνεύει, βασικά, ο ίδιος, ενώ ένα κομμάτι αποδίδει ο Παντελής Θαλασσινός κι ένα άλλο η Βίκυ Σκλαβενίτου. Το όλον κλίμα προσεγγίζει εκείνο του εντέχνου, δίχως όμως τις εξάρσεις ή, από την άλλη πλευρά, τις ευκολίες του συγκριμένου στυλ. Οπωσδήποτε υπάρχουν τραγούδια που ξεχωρίζουν, με πρώτο όλων το «Ειμ’ ο άνθρωπος», όμως είναι λίγες, εν τέλει, οι στιγμές που θα έκαναν το παρόν δισκάκι διακριτό εντός ενός συνόλου αναλόγων.#
Το ελαφρό τραγούδι του Μεσοπολέμου, αυτό που ονομάζουμε, κάπως γενικώς, και ενδεχομένως υποτιμητικώς, ρετρό, έχει την τιμητική του στο άλμπουμ «Για Μια Γυναίκα» [Protasis, 2010]. O μαέστρος-πιανίστας Δαυίδ Ναχμίας, έχοντας δίπλα του την τραγουδίστρια Χρυσούλα Στεφανάκη, όπως και μιαν ομάδα καλών μουσικών (Κυριάκος Γκουβέντας βιολί, Τάσος Μισιρλής βιολοντσέλο, Μάκης Αναστασόπουλος σαξόφωνο, Μελέτης Πόγκας κιθάρα, χαβάγια…) δημιουργεί ένα σύνολο ακουστικό, που στέκεται με άνεση στο τώρα, παρ’ όλη την… εβδομηκονταετία του. Κι αυτό, γιατί τόσο η ερμηνεύτρια με τη σημερινή φωνή, όσο κι η ορχήστρα, που είναι τυπικώς ουσιαστική, συμβάλλουν θετικώς στην ολοκλήρωση ενός project που, ούτως ή άλλως, στηρίζεται στην αγάπη (προς ένα είδος τραγουδιού) και τη γνώση. Φυσικά, όλες οι επιλογές δεν είναι του αυτού τύπου. Μπορεί το ερωτικό στοιχείο να κυριαρχεί, αλλά η… διαβάθμιση των παθών έτσι όπως εκτοξεύονται, κάθε φορά, μέσα από τις θεϊκές μελωδίες και το γενικότερο (σημερινό) αμπαλάζ θα με αναγκάσει, τελικώς, να ξεχωρίσω μερικά. «Βρέχει, βρέχει» των Σουγιούλ/ Σακελλάριου-Γιαννακόπουλου, «Σ’ αγαπώ ή σε μισώ» των Αττίκ/ Κοφινιώτη, «Δεν θέλω πίσω να γυρίσεις» των Σουγιούλ/ Ασημακόπουλου-Σπυρόπουλου-Παπαδούκα, «Τι κι αν χωρίζουμε, θα σ’ αγαπώ» των Γούναρη-Αγγελή και πάνω απ’ όλα τα δύο κομμάτια του Κώστα Γιαννίδη, το «Αφήστε με να πιω» και το «Για σένα μονάχα για σένα».

funky blues

2012-01-27T14:11:00.007+02:00

Ο Bernard Allison, ανεξαρτήτως του τι και πώς, εξακολουθεί να παραμένει στην πρώτη γραμμή του blues εκσυγχρονισμού. Βεβαίως, οι συνταγές του δεν πιάνουν πάντα – αν κι έχω την αίσθηση πως η παρουσία του τα τελευταία πέντε χρόνια στη γερμανική Jazzhaus είναι από τις πλέον δημιουργικές του. Τα blues τού… υιού Allison πάντα έστριβαν προς funky καταστάσεις, οπότε, σήμερα, με το funk ν’ ακούγεται από παντού κι απ’ την κουτσή Μαρία, ο Allison μοιάζει να βρίσκεται στο στοιχείο του. Το λέω ακούγοντας ταυτοχρόνως το “Tired of tryin” ας πούμε και το “Slide master” (ιδίως αυτό), που παραείναι deep, αλλά και τα πιο soul-ίζοντα ή soulful κομμάτια, όπως το “As simple as that” ή το έσχατο “Let’s try it again” (σύνθεση του πατρός Luther). Στο “The Otherside” [Jazzhaus, 2010] πάντως υπάρχουν θέματα για διάφορα μαύρα γούστα. Όπως το κομματάκι… southern “Still rainin” του οργανίστα του γκρουπ Bruce B. McCabe, το... gumbo “Leavin the bayou”, τα στακάτο r&b “Life goes on” και “Clear vision”, το πυροτεχνικό “Fire” του Jimi Hendrix. Εκείνο που έχει σημασία να ειπωθεί είναι πως ο Bernard Allison έδωσε πνοή σ’ ένα καλοφτιαγμένο –όχι μόνο για ίδιον άκουσμα, αλλά και για ομαδική απόλαυση–, άλμπουμ, παίρνοντας τα μέγιστα από τους μουσικούς που τον συνοδεύουν. Εξάλλου, όποιος προσέξει καλύτερα το εξώφυλλο, το “The Otherside” δεν υπογράφεται από τον ίδιον, αλλά από το… Bernard Allison Group.
Όσοι είναι fans του John Lee Hooker κι έχουν ακούσει το “Live At Soledad” [ABC, 1972] –ένα από τα καλύτερα άλμπουμ που ηχογραφήθηκαν ποτέ σε φυλακή– σίγουρα θα θυμούνται, εκεί, την παρουσία του υιού John Lee Hooker Jr. Ο μικρός, 20χρονος τότε, τραγουδούσε σε τρία κομμάτια, το “Superlover”, το “I’m your crosscut saw” και το “Boogie everywhere I go”, έχοντας δίπλα του δυνατούς παίκτες (τους κιθαρίστες Luther Tucker και Charlie Grimes) και βεβαίως τον μπαμπά του.
Από το ’72 έχουν περάσει όσο να'ναι πολλά χρόνια. Ο John Lee Hooker Jr. μεγάλωσε και στέριωσε στο blues circuit, ηχογραφώντας αξιοπρόσεκτες δουλειές, με σταθερούς ρυθμούς τον τελευταίο καιρό (κι αυτός για τη γερμανική Jazzhaus). Το “Live in Istanbul, Turkey” είναι, μάλλον, το τέταρτο άλμπουμ του εκεί κι ένα από τα καλύτερά του. Το λέω υπό την έννοια ότι αρχικώς... δεν φαίνεται για live (τόσο καλο-ηχογραφημένο είναι), εμπεριέχοντας 12 δικές του συνθέσεις (ο Jr. είναι βασικά συνθέτης και τραγουδιστής) και μόλις δύο του πατέρα του (“Maudie”, “Boom boom”), αφήνοντας (για άλλη μία φορά) την πλήρην αίσθηση πως έχουμε να κάνουμε μ’ έναν αυτόφωτο performer και όχι μ' έναν ετερόφωτο υιό, ο οποίος μάλιστα δεν αδιαφορεί ούτε για τη σύγχρονη μαυρίλα, δίνοντας με το “Funky funk” και την υψηλής ποιότητας (εξαμελή-επταμελή) μπάντα του εκείνο που απαιτεί η εποχή· και οι Τούρκοι…
Επαφή: www.jazzhausrecords.com

SHAWN PHILLIPS I’m a loner

2012-01-26T08:56:00.004+02:00

Πριν λίγες ημέρες αγόρασα το πρώτο LP του Αμερικανού Shawn Phillips, το “I’m a Loner”, που είχε πρωτοβγεί στη βρετανική Columbia (Lansdowne Series) το 1965. Φυσικά όχι το original, καθότι είναι πανάκριβο, αλλά την επανέκδοση στην Timeless (500 αντίτυπα) που κυκλοφόρησε πριν από λίγα χρόνια. (Στο back cover αναγράφονται τρία έτη, το 1965 –σωστό, μιας και αφορά στην πρώτη κυκλοφορία του δίσκου– και ακόμη τα 1985 και 1987, που είναι κατ’ εμέ αδικαιολόγητα, αφού στη δεκαετία του ’80 δεν υπήρχε η Timeless).
Ο Phillips είχε γεννηθεί στο Fort Worth του Texas το 1943 και όπως γράφει στο οπισθόφυλλο του άλμπουμ ο Denis Preston –ο σημαντικότερος promoter του skiffle και της jazz στη Βρετανία–, υπήρξε εκείνη τουλάχιστον την εποχή (mid sixties) επηρεασμένος από τον Woody Guthrie, κατορθώνοντας όμως να κάνει διακριτή την παρουσία του, αφού το feeling των τραγουδιών του δε σχετιζόταν ούτε μ’ εκείνο του Ramblin’ Jack Elliott, ούτε με το άλλο του Bob Dylan. Γράφει κι άλλα ο Preston… πως ο πατέρας τού Phillips ήταν συγγραφέας και πως η μητέρα του ήταν φωτομοντέλο, αλλά είχε πεθάνει πολύ νέα, το 1956. Ακόμη, πως είχε (και) Cherokee καταγωγή και πως έδινε την εντύπωση ανθρώπου που καβαλίκευε με άνεση τα άλογα, ασχέτως αν ως έφηβος, φεύγοντας απ’ το σπίτι του, είχε δουλέψει σε πετρελαιοπηγές, εκεί προς τα σύνορα Texas και Mexico. Επίσης το γεγονός ότι χειριζόταν 12χορδη έφερνε τον παικτικό του τρόπο πλησίον εκείνου του Lead Belly, με το ρεπερτόριό του να το αποτελούν τραγούδια του Phil Ochs, του Hamilton Camp, των Kingston Trio, των New Christy Minstrels, στάνταρντ (όπως το “My favorite things”), αλλά και δικά του κομμάτια.
Τo “I’m a Loner”, περιττό να το πω, είναι ένα εξαιρετικό folk άλμπουμ με ποικιλία τραγουδιών (hobo ballads, ερωτικά, αντιπολεμικά), που εναλλάσσονται με γνώση. Ο Phillips τραγουδά και παίζει με σπάνια ένταση – πρόκειται, ανά στιγμές, για ένα από τα πιο σκληρά ακουστικά LP που έφθασαν ποτέ στ’ αυτιά μου – δίνοντας ερμηνείες ανθολογίας στα “I’m a loner” του Travis Edmondson (Bud and Travis κ.λπ.) και “Pride of man” (του Hamilton Camp, που απογείωσαν οι Quicksilver Messenger Service το 1968), και βεβαίως στο δικό του “Little tin soldier”, που είπε και ο Donovan στο “Fairytale” (10/1965). Αλλά κι εκεί όπου απαιτείται να χαμηλώσουν οι τόνοι, π.χ. στο επίσης δικό του “Solitude” το αποτέλεσμα είναι εξ ίσου εντυπωσιακό, με τον Phillips να δείχνει χαρακτήρα μεγάλου ερμηνευτή. Προσδοκώ δε κάποια στιγμή να επανεκδοθεί, με το ωραίο βρετανικό cover, και το δεύτερο άλμπουμ του, το “Shawn” από το 1966 (εξ ίσου σπάνιο, αν όχι σπανιότερο του “I’m a Loner”), ώστε να συμπληρωθεί το δικό του παζλ των early days.
Από τα πολλά στοιχεία, που μπορεί να παρατεθούν για τον Shawn Phillips θέλω να σημειώσω μόλις δύο. Το πρώτο αφορά στην παραμονή του στην Ιταλία, στο χωριό Positano (κοντά στη Νάπολι), για κάμποσα χρόνια στα τέλη των sixties και τις αρχές των seventies (εκεί όπου έγραψε το υλικό των Contribution, Second Contribution, Collaboration και Faces), δηλώνοντας παρών και σ’ ένα τουλάχιστον ιταλικό LP της εποχής, το πολύ καλό “Suàn” [Βeautiful Black Butterfly] του Armando Piazza, που ηχογραφήθηκε στη Νάπολι τον Σεπτέμβριο του ’72 και το οποίον επανεξέδωσε η ελληνική Missing Vinyl το 2008. Το δεύτερον έχει να κάνει βεβαίως με τη συνεργασία του με τον Μάνο Χατζιδάκι στο soundtrack της ταινίας “The Martlet’s Tale” (1970) του John Crowther. O Shawn Phillips υπήρξε ο πρώτος (και με απόσταση ο καλύτερος) ερμηνευτής της «Μπαλάντας των αισθήσεων και των παραισθήσεων»…
Ακούμε με τη σειρά το “I’m a loner” και το “Pride of man” από το LP του ’65 και αμέσως μετά την «Μπαλάντα»…

ΘΟΔΩΡΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ

2012-01-25T15:44:00.006+02:00

Πολλά μπορεί να γραφούν –και γράφονται– αυτή την ώρα για τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, αλλά εκείνο που δε φεύγει από τη δική μου σκέψη είναι ο αναπάντεχος τρόπος του θανάτου του – το τι ακριβώς συνέβη.
Δεν ξέρω… αλλά, αν δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το γεγονός πως το μοιραίο παραφύλαγε την ώρα της εξέλιξης του γυρίσματος μιας σκηνής, τότε τα πράγματα είναι σοβαρά. Όχι σοβαρότερα από το χαμό ενός ανθρώπου, αλλά σε κάθε περίπτωση σοβαρά, χρήζοντας περαιτέρω εξέτασης. Π.χ. πώς βρέθηκε η μηχανή σ’ ένα δρόμο στον οποίον η κυκλοφορία θα έπρεπε να είχε διακοπεί, αν υποθέσουμε πως το δυστύχημα συνέβη κατά τη διάρκεια ενός γυρίσματος; Τι είδους αμέλεια υπήρξε –αν υπήρξε– και από ποιους; Πώς μπορεί να χάνεται κάποιος άνθρωπος έτσι ξαφνικά εν ώρα δουλειάς (αν δεν πρόκειται για μία δική του λάθος κίνηση);
Το να αραδιάζουμε αυτήν την ώρα μεγάλα λόγια, που τα δικαιούται (και με το παραπάνω) ο σκηνοθέτης της «Αναπαράστασης» και του «Θιάσου», πολλώ δε μάλλον το να χύνουμε δηλητήριο επ’ αφορμής ενός οδυνηρού γεγονότος δεν έχει κανένα απολύτως νόημα (στη δεύτερη περίπτωση το… νόημα ταυτίζεται με την αθλιότητα). Για μένα προέχει να διευκρινιστούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες χάθηκε ο σκηνοθέτης και να καταλογιστούν ευθύνες (αν υπάρχουν).
Ζούμε σε μια χώρα, σε μια περίοδο, σε μια συγκυρία όπου τα πάντα μπορεί να συμβούν στον καθένα μας ανά πάσα ώρα και στιγμή. Όλα έχουν αφεθεί στην τύχη τους. Πάμε με αυτόματο πιλότο. Η πλημμελής άσκηση των υποχρεώσεών μας προς τρίτους είναι πια στην ημερησία διάταξη. Κρυβόμαστε πίσω από τις μειώσεις των αποδοχών, το στρίμωγμα, την ανεργία, την ανασφάλεια, λησμονώντας στοιχειώδη καθήκοντα της κοινωνικής ζωής. Τα λέω τούτα, επειδή θέλω να αποκλείσω την πιθανότητα ο Θόδωρος Αγγελόπουλος να οδηγήθηκε στο θάνατο από το εγκληματικό λάθος κάποιων άλλων.

άλλα καθήκοντα…

2012-01-25T09:56:00.007+02:00

Όσα εκστόμισε χθες με απύθμενο θράσος (ή με... αφοπλιστική ειλικρίνεια κατά την Καθημερινή – τι τρόποι, μας σκλαβώνετε!) ο υπουργός Χρυσοχοΐδης «δεν διάβασα το μνημόνιο, γιατί είχα άλλες υποχρεώσεις, είχα άλλα καθήκοντα» γελοιοποιήθηκαν από τα facebook, τα twitter και τους εξαχρειωμένους tv-χαβαλέδες.
Λυπάμαι, γιατί, για ορισμένα ζητήματα, το χιούμορ και η πλάκα είναι ο χειρότερος σύμβουλος. Συγκαλύπτεται ένας ανηλεής κυνισμός που σχετίζεται εν προκειμένω με την παράβαση καθήκοντος, μετατοπίζεται σε άλλο γήπεδο μία άνευ προηγουμένου καταρράκωση των δημοκρατικών(;) θεσμών (κάτι ξέφτια έχουν απομείνει), βυθίζεται έτι περισσότερο η πολιτική ζωή στο πιο πηχτό σκοτάδι.
Μη γελάς ρε, τι σου ζητάνε;

C.W. STONEKING διαβολοσκορπίσματα

2012-01-24T23:27:00.003+02:00

Γεννημένος το 1974 στην Katherine της βορειο-κεντρικής Αυστραλίας, από αμερικανούς γονείς, ο C.W. Stoneking είναι ένας σύγχρονος bluesman εντελώς, όμως, παλαιάς κοπής. Εννοώ δηλαδή πως οι δίσκοι του, τα τραγούδια του, ακουστικά τω όντι, θυμίζουν τα blues της pre-war era, με τις όποιες ενδεχομένως μετατοπίσεις προς country, novelty ή τύπου New Orleans καταστάσεις.
Το πιο πρόσφατο άλμπουμ τού C.W. Stoneking είναι τέσσερα χρόνια παλαιό, έχει τίτλο “Jungle Blues” [King Hokum, 2008] και αποτελεί ένα τυπικό –όσο και απολαυστικό– δείγμα της νέας παραδοσιακότητας· που δεν είναι και τόσο νέα, μεταξύ μας, όταν υπάρχουν ο Roy Book Binder, ο Bob Brozman και άλλοι διάφοροι. Με στίχους που διακρίνονται τόσο για την περιπετειώδη αφρικανικότητά τους, όσο και για την καραϊβική μεταφυσική τους, με φωνή ενίοτε καπνισμένη –όχι όπως εκείνη του Tom Waits, αλλά κάπως κοντά σ’ εκείνη του Dave Van Ronk και τούτο όταν, τέλος πάντων, δεν αναπαριστά τον Jimmie Rodgers–, και βεβαίως με συνθέσεις σχεδόν αποκλειστικές δικές του (η μοναδική διασκευή στο “Brave son of America” του Wilmoth Houdini είναι top), από τις οποίες δεν απολείπει το μελωδικό χάρισμα, ο C.W. Stoneking φτιάχνει ένα άλμπουμ, το οποίο δύσκολα παραλληλίζεται με ό,τι άλλο σήμερα. Και δεν εννοώ πως δεν υπάρχουν νέα ακουστικά CD, που να επιστρέφουν στην παράδοση μέσω ενός… φιλικού προς το χρήστη τρόπου, μακριά δηλαδή από τις μεγαλόσχημες παραγωγές και τα κούφια λέγε-λέγε, αλλά, να, δεν πρέπει να υπάρχουν πολλά που να κλείνουν εντός τους τη μαγεία των τραγουδιών “I heard the marchin of the drum” και “The love me or die” (“I studied evil, I can’t deny/ was a hoodoo charm called a Love me or Die…”). Εξαιρετικά!

ΠΑΝΟΣ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ δια ταύτα…

2012-01-23T14:21:00.015+02:00

1968 Το Δωμάτιο, 1971 το Επεισόδιο, 2012 το Δια ταύτα… Ένα καινούριο άλμπουμ μετά από 41(!) χρόνια με ανέκδοτο υλικό του Πάνου Σαββόπουλου από την περίοδο 1967-1978 είναι οπωσδήποτε ένα γεγονός για τον μικρόκοσμο της εγχώριας δισκογραφίας. Ο μοναδικός έλληνας acid-head –έτσι τον αποκαλούν στο εξωτερικό, όσοι ακούν David Bixby, Perry Leopold, Simon Finn και εκστασιάζονται– εδώ σ’ ένα δίσκο κόσμημα, σε μία καταγραφή συνταρακτικών θα έλεγα αφηγήσεων.
Η σχέση μου με τo «Δια ταύτα…» [Anazitisi Records, 2012] ξεκινά τον Ιανουάριο του 1997, όταν άκουσα για πρώτη φορά τη «Χοντρή γιαγιά». Είχαμε γνωριστεί με τον Πάνο Σαββόπουλο λίγο καιρό νωρίτερα, με αφορμή την έκδοση του βιβλίου μου Ραντεβού στο Κύτταρο [εκδ. Δελφίνι, 12/1996], κανονίζοντας πάραυτα να συναντηθούμε για μία συζήτηση, μέρος της οποίας δημοσιεύτηκε λίγο αργότερα στο Jazz & Τζαζ (τεύχος 50, Μάιος 1997). Τότε άκουσα για πρώτη φορά τη «Χοντρή γιαγιά», αλλά και τα δύο 45άρια του, που είχαν κυκλοφορήσει στη Lyra τη διετία 1965-66. Έχοντας αφομοιώσει και δουλέψει εντός μου το «Δωμάτιο» και το «Επεισόδιο» ένοιωθα πως, με την κάπως… acid folk σουηδική περιπέτεια της γιαγιάς (αλλά και του «Σάββα» και της «Έκτασης» στην πορεία) ολοκληρωνόταν ένα παζλ.
Θυμάμαι πως εκείνη την εποχή αντάλλασσα δίσκους μ’ ένα μουσικόφιλο από τη Falun (σουηδική πόλη βορείως της Στοκχόλμης) κι ήμουν αρκετά μέσα στο κλίμα του swedish folk και folk-rock (στις μουσικές των Turid, των Gudibrallan, του Thomas Wiehe, της Marie Selander, των Folk och Rackare, των Vargavinter…), έτσι οι ήχοι της γιαγιάς, η κάπως ελεύθερη, παρεΐστικη διαμόρφωση του τραγουδιού από τους Anonym 77, με την επίμονη εισαγωγή και τα παρατεταμένα soli, μου φαινόταν εντελώς συμβατή με την εντύπωση που είχα σχηματίσει για το ύφος της τοπικής σκηνής. Η απορία μου, λοιπόν, ήταν προφανής. Πώς είχε προκύψει εκείνο το τραγούδι και εν πάση περιπτώσει, γιατί δεν είχε δισκογραφηθεί; O Πάνος Σαββόπουλος είχε την απάντηση: «Με τους Anonym 77 παίζαμε μερικά κομμάτια οκτώ με δέκα λεπτά το καθένα, βασισμένα σε κάτι περίεργες δικές μου συνθέσεις, τα οποία, ευτυχώς, έχω φυλάξει σε κασέτες. Είχα δυνατότητες, τότε, για κάποιους δίσκους, αλλά εν τω μεταξύ είχα αρχίσει και να ωριμάζω. Γιατί να βγάλεις ένα δίσκο; Να πεις τι; Τι άλλο κάνεις γύρω-γύρω; Αν δεν υπάρχει περίγυρος δεν έχει νόημα».
Έχοντας αντιληφθεί, από την πρώτη στιγμή πόσο… αρχειοθετημένος είναι ο τραγουδοποιός εν σχέσει με ό,τι επιμελείται και πραγματώνει, τον ρώτησα κάποια στιγμή μήπως υπήρχε τίποτα ξεχασμένο ηχογραφημένο δικό του από το παρελθόν, το οποίον και θα μ’ ενδιέφερε να το ακούσω (ανεξαρτήτως της κατάστασής του). Μου είχε πει πως «ναι, υπάρχει» και πως θα έψαχνε να βρει κάποιες παλιές μαγνητοταινίες, κοιτώντας, αρχικώς, σε τι κατάσταση βρίσκονταν. Του είπα «ok», αλλά δεν επέμεινα περισσότερο.
Ήταν προς τα τέλη του 2008, όταν ο Σαββόπουλος –που είχε κάνει εν τω μεταξύ την ανασκαφή του– μου έφερε ν’ ακούσω ένα CD-R με τρία τραγούδια του, ηχογραφημένα το 1973 στη Θεσσαλονίκη, πριν φύγει για τη Δανία (κι από ’κει για τη Σουηδία). «Δεν είναι η τελική επεξεργασία» μου είπε, «αλλά, άκουσέ τα». Ήταν η «Παρέλαση», «Η φυγή» και ο «Τετραδάκος» (μ’ αυτή τη σειρά). Άκουσα τα τρία τραγούδια, αμέσως, μ’ εκείνον παρόντα. Ολοκληρώνοντας την ακρόαση θυμάμαι πως του είχα πει: «αν ο ‘Τετραδάκος’ κυκλοφορούσε το 1973, θα είχε το βάρος που έχει σήμερα ‘Η Δημοσθένους λέξις’, του συνεπώνυμού σου Διονύση». Σε τέτοιας ποιότητας άσμα αναφερόμουν. Και η εγγραφή μια χαρά. Μιλούσαμε, δηλαδή, για θησαυρό.
Το τραγούδι, που έπαιρνε αφορμή από την εγκληματική πολιτεία του βασανιστή της χούντας στη Θεσσαλονίκη μοίραρχου Νικολάου Τετραδάκου, προσέγγιζε το θέμα μ’ έναν τρόπο οπωσδήποτε προσωπικό, από τον οποίον δεν εξέλιπε η ποιητική διάθεση, όπως κι οι περιγραφές της καθημερινότητας ενταγμένες, όμως, μέσα στο ίδιο ποιητικό πλαίσιο. Τα λόγια βρίθουν εικόνων, πραγματικών ή φασματικών, με τον τελευταίο στίχο «αποχαιρετάω στην πλώρη, την εξάχρονή σου κόρη» να σηματοδοτεί και την αναχώρηση του τραγουδοποιού από την Ελλάδα της 6χρονης (το 1973) δικτατορίας. Η «Παρέλαση (Ρομπότ)» στο ίδιο ζοφερό κλίμα («τα λόγια σου σα μύθος/ στριμωγμένος μες στο πλήθος/ όμως οι λέξεις σου χορεύουν σαν τρελές») και βεβαίως η απίστευτη «Φυγή», ένας 10λεπτος ψυχεδελικός folk αδάμαντας («μαζεύω τη σιωπή σας και φεύγοντας αφήνω όρνια και σκόνη/ η πόλη θα ξυπνήσει μονάχα στο μυαλό μου, δέκα αιώνες/ δέκα αιώνες όρνια και σκόνη, δεν τελειώνει»), έρχονται να απογειώσουν την πρώτη πλευρά του δίσκου. Στο LP (πέραν των σουηδικών) κι η μουσική που είχε συνθέσει ο Πάνος Σαββόπουλος για την ταινία «Ματωμένη Γη» (1967), ένα western-φασόλι του Όμηρου Ευστρατιάδη, στο οποίο πρωταγωνιστούσαν ο Ανέστης Βλάχος και η Καίτη Θεοχάρη. Είχα δει το φιλμ σε τηλεοπτικό κανάλι της Πάτρας, πόλη –να υπενθυμίσω– στην οποίαν έζησε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια ο τραγουδοποιός. Φίλος με είχε πάρει τηλέφωνο: «άνοιξε την τηλεόραση, έχει μια ταινία, μουσική έχει γράψει ο Πάνος Σαββόπουλος, το είδα στους τίτλους». Είδα. Και άκουσα. Άψογα νεοκυματικά θέματα, λιτά και ουσιαστικά, ισχυρού συναισθηματικού φορτίου.
Η έκδοση της Anazitisi Records (σε 300 αντίτυπα), περιττό να το πω, είναι για ακόμη μία φορά εντελώς μερακλίδικη. Βαρύ βινύλιο, 8σέλιδο LP-sized ένθετο φισκαρισμένο στις φωτογραφίες και τις πληροφορίες, αλλά κι ένα bonus 7ιντσο (παίζει στις 33 στροφές) με τις μουσικές και τα τραγούδια του Πάνου Σαββόπουλου από το “Spectacle”, μία σύνθεση ποιημάτων του Jacques Prévert, που είχε ανεβεί στο διάστημα 27-31/1/1971 από το Θεατρικό Εργαστήρι της Μακεδονικής Εταιρείας «Τέχνη», στη Θεσσαλονίκη, σε σκηνοθεσία Στέλιου Γούτη. Στα μέλη του θιάσου η Ρούλα Πατεράκη και ο Νικόλας Άσιμος! Από εδώ η «Προσέλευση των εντιμοτάτων» χρησιμοποιήθηκε, λίγους μήνες αργότερα, ως εισαγωγή στο «Επεισόδιο» (είναι το «Σαρανταπόρου 35»).
Το «Δια ταύτα…» είναι ένα άλμπουμ μάννα εξ ουρανού. Τραγούδια και μουσικές από ένα ξεχασμένο συρτάρι, που σε εξαναγκάζουν να σκεφτείς· βασικά, γύρω από το πώς κυλάει ο χρόνος και με ποιον τρόπο στεκόμαστε, εμείς, απέναντί του. Αν και οι εποχές αλλάζουν, το… δια ταύτα παραμένει εκεί, στυλωμένο· σαν το άλεφ του Μπόρχες, παράθυρο προς έναν κόσμο που ανοίγει…
Επαφή: www.anazitisirecords.com

ΤΕΤΡΑΔΑΚΟΣ
(Θεσσαλονίκη, Μάιος-Ιούνιος 1973)

Μνήμη, θησαυρός του κόσμου, στο μουσείο σου του τρόμου,
ξίδι και νερό, διψάω, σε λαβύρινθο ξυπνάω,
σε λαβύρινθο μ’ αφήνεις με γεννήτριες γαλήνης,
σε παραγωγούς θαυμάτων, στις σκιές των αγαλμάτων.

Μια αργία την Τετάρτη, βόλτα έξω απ’ το χάρτη,
ψεύτικη ακολουθία, δεν την πρόβλεψε η Πυθία.
Δίχως τίτλους ευγενείας, αρχηγός βουβής ταινίας,
με τα ρούχα σου κοιμάσαι, βόλτα μόνος σου φοβάσαι.

Κρύβεις από τη γριά σου τα τριάντα αργύριά σου,
πού τον βρήκες τόσο ζήλο για του Νεύτωνα το μήλο,
για εκλείψεις, μεταπτώσεις, αστρικές παραμορφώσεις,
σβήνοντας το φως της μέρας, σου ξυπνάει-ξυπνάει το τέρας.

Λάγνοι μυστικοί περνάνε, οι σκιές στολές φοράνε,
Ω! αόρατες ακρίδες, νύχτα για φωτοβολίδες.
Νύχτα του Φεβρουαρίου, αστραπές βροντές αγρίου,
οι διαβάτες τον χαζεύουν και τα λόγια τους μαζεύουν.

Παλαιστές, παλικαράδες, αχθοφόροι, φουκαράδες
και εργάτες λατομείου με γιατρό νοσοκομείου,
γίνανε σειρήνες τώρα, ξεκινάνε μες στη μπόρα,
η εξέδρα ως τον Κρόνο με πιο λίγο οξυγόνο.

Στο μουσείο σου κρυώνω, σκεπασμένος με το χρόνο,
αποχαιρετάω στην πλώρη, την εξάχρονή σου κόρη.

GUELEWAR afro-psych ήχοι από την Γκάμπια

2012-01-22T13:26:00.007+02:00

Όπως είχα γράψει και παλαιότερα http://is.gd/GvI8EX, η Γκάμπια είναι η μικρότερη χώρα της αφρικανικής ηπείρου. Ο αγγλογαλλικός ανταγωνισμός στην περιοχή τον 19ον αιώνα, δημιούργησε, κατά βάση, αυτό το κράτος, το οποίο σήμερα, αν και ανεξάρτητο, ανήκει στο στέμμα. Στην ουσία πρόκειται για μία λωρίδα ξηράς που, δυτικά, βρέχεται από τον Ατλαντικό, ενώ απ’ όλες τις άλλες πλευρές συνορεύει με τη Σενεγάλη. Λογικό λοιπόν να πει κανείς πως η Γκάμπια, εθνοτικώς, είναι μία σενεγαλέζικη επαρχία (κάποια παλαιότερα στοιχεία αναφέρουν πως το 45% του πληθυσμού της ανήκει στη φυλή των Mandingo, το 19% στη Fula, το 17% στη Wolof).
Η σύγχρονη μουσική στην Γκάμπια συνδέεται, ήδη από τα late sixties και τα early seventies, με μερικά ονόματα μουσικών, τα οποία στην πορεία αποδείχθηκαν καθοριστικά στη διαμόρφωση ενός νέου, από πάσης απόψεως, ήχου. Ένας απ’ αυτούς ήταν ο κιθαρίστας βασικά Bai Janha (ή Bye Janha) ηγέτης των συγκροτημάτων The Black Star, The Whales, The Fabulous Eagles (χωρίστηκαν στους Super Eagles, που έκαναν το θρυλικό για τα δεδομένα της χώρας LP “Viva Super Eagles” στην Decca το 1969 και τους Supreme Eagles), Gambia Police, The Lords, The Alligators και The Super Alligators, οι οποίοι το 1972 μετονομάστηκαν σε Guelewar. O Janha μένει στους Guelewar μέχρι το 1975, οπότε και μεταπηδά στους Ifang Bondi, οι οποίοι δίνουν το δεύτερο ιστορικό LP τής χώρας, το ανεπανάληπτο Saraba [Disques Griot, 1976 ή ’77]. Οι Guelewar στα χρόνια 1972-75 δεν ηχογράφησαν κάτι, όμως τότε, εκείνη την εποχή, ετοιμάζουν το υλικό τους (συνθέσεις του Bai Janha και του τραγουδιστή-κιμπορντίστα Laye N’gom) έχοντας στη line-up τον σενεγαλέζο κιθαρίστα Pape Seck και ως βασικό τραγουδιστή τον Moussa N’gom. (Ο μεν Laye απέδιδε τα κομμάτια με τον αγγλικό στίχο, ο δε Moussa εκείνα που ήταν γραμμένα στη wolof). Κάποια στιγμή το συγκρότημα διαλύεται, όταν ο Bai Janha την κάνει για Λονδίνο, αφήνοντας μόνο του τον Laye N’gom. Με την επιστροφή του, ο N’gom, τού ζητά να ξαναφτιάξουν τους Guelewar, αλλά εκείνος (ο Bai Janha) προσχωρεί στους Ifang Bondi (όπως ήδη ανέφερα), με τον Laye N’gom να βάζει μπροστά μία νέα μορφή των Guelewar, παίζοντας και ηχογραφώντας αυτή τη φορά τα κομμάτια που είχε φτιάξει με τον Janha στο διάστημα 1972-75.
Από αυτή την ιστορία θα προκύψουν τέσσερα LP, τα οποία θα κυκλοφορήσουν περί το 1980-82, προτείνοντας έναν σπάνιας ομορφιάς afro-psych ήχο, όμοιο του οποίου δεν υπήρχε περίπτωση ν’ ακούσεις σε καμμία άλλη αφρικανική χώρα (ή μη) εκείνη την εποχή. Οι τίτλοι των τεσσάρων LP ήταν: Sama Yaye Demna N’Darr [Valerie], Tasito [Productions Jambaar], Warteef Jigeen [Discafrique] και Dieuf Dieul Khadin Rassoul [Sonafric], με το τελευταίο να είναι κάτι σαν συλλογή, που περιείχε όμως και δύο καινούρια, τότε, tracks. Τέσσερα άλμπουμ λοιπόν σε τέσσερα διαφορετικά labels, μέσα σε δυο-τρία χρόνια, πράγμα που σημαίνει πως οι Guelewar δεν είχαν τον πλήρη έλεγχο του υλικού τους, με τους παραγωγούς να κάνουν βασικά ό,τι ήθελαν. Εκνευρισμένος και απογοητευμένος, ίσως, απ’ όλη αυτή την εξέλιξη ο Laye N’gom αποφασίζει να βάλει τέλος στο γκρουπ, αφού πρώτα δώσει μία τελευταία ηχογράφηση. Όμως, λίγες μέρες πριν μπει στο στούντιο θ’ αναγκαστεί να εγκαταλείψει την Γκάμπια, με τους υπολοίπους – υπό τον Moussa N’gom – να μεταβαίνουν στην πόλη Kaolack της Σενεγάλης δίνοντας ένα live στο κλαμπ Canari (28/9/1982). Ήταν η τελευταία εγγραφή των Guelewar, η οποία, τότε, θα κυκλοφορούσε μόνο σε διπλή κασέτα. Εδώ, παρεμβαίνει ένας έλληνας(!) ερευνητής, ο Αδαμάντιος Καφετζής, προκειμένου να συνεχιστεί η ιστορία…
Ο Καφετζής, μετά από αλλεπάλληλα, περιπετειώδη ταξίδια στη Σενεγάλη και την Γκάμπια, κατορθώνει να εντοπίσει την original tape από τις εγγραφές στο Canari και σε επαφή με τους Bai Janha, Moussa N’gom, Laye N’gom και άλλους επανεκδίδει, στη δική του ετικέτα Teranga Beat, σε 2LP (και CD) υπό τον τίτλο “Halleli N’Dakarou”, το υλικό εκείνων των κασετών, επαναφέροντας κατ’ ουσίαν το όνομα Guelewar στο προσκήνιο. Δέκα μεγάλης διάρκειας θέματα (συνολικός χρόνος περί τα 77 λεπτά), τα οποία αποδίδει ένα 12μελές(!) σχήμα αποτελούμενο από πέντε τραγουδιστές (με τον Moussa N’gom σε ρόλο leader), τέσσερις percussion players, τον μπασίστα N’Diog Malick N’Diaye, τον κιθαρίστα Ousmane Biaye και τον κιμπορντίστα Moussa N’Diaye. Το αποτέλεσμα ως συνολική αίσθηση, ως ηχητική περιπέτεια, ως «χάσιμο» και ως συγκίνηση δε διαφέρει από εκείνο των καλυτέρων tracks των παλαιότερων LP τους. Η ρυθμική μηχανή είναι η βάση, φυσικά, πάνω στην οποία χτίζονται τα κομμάτια και απλώνεται το τραγούδισμα (το mini-Moog τού Moussa N’Diaye έχει την κύρια ευθύνη για τα soli, ακολουθούμενο από την κιθάρα). Το απροσδόκητο, για άλλη μια φορά, είναι ο συνδυασμός τους, ο οποίος δεν μπορεί εύκολα να περιγραφεί. Οι δυτικοί όροι δηλαδή μοιάζουν (και είναι) εντελώς ασαφείς. Ακούς moog ας πούμε, αλλά δεν μπορείς να μιλήσεις για electro, ακούς «κοφτές» πενιές, αλλά δεν μπορείς να γράψεις για soul ή για funk, ακούς περί τεσσάρων κρουστών παικτών, αλλά οι ρυθμοί δεν γειτνιάζουν ούτε με το latin, ούτε με την jazz, ούτε με το rock. Επίσης, ως ηχόχρωμα, οι Guelewar δεν έχουν καμμία ταυτοτική σχέση με το mbalax, που εκείνη την εποχή σάρωνε τη Σενεγάλη και την Γκάμπια. Υπάρχουν κάποια στοιχεία, όσον αφορά στους ρυθμούς και στην περιπέτεια του ανακατέματος, αλλά και πάλι μένουν (πολλά) πράγματα απ’ έξω. Βασικά, η κατεύθυνση μοιάζει ψυχεδελική, με πολλά οργανικά ντεμαράζ (αναφερόμαστε σε κομμάτια έξι, επτά, οκτώ και εννέα λεπτών), ρυθμικές αλλαγές, περίτεχνους συνδυασμούς πλήκτρων-κιθάρας, ιδιόμορφα φωνητικά και εν γένει ομιχλώδη, όσο και συναρπαστική, ατμόσφαιρα. Κι επειδή πρόκειται για live είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις επιμέρους θέματα. Όλα διαμορφώνουν και διαμορφώνονται από το ζωντανό του πράγματος· σε μία επαρχιακή πόλη της Σεναγάλης το 1982.
Άλλος τόπος, άλλος ήχος, άλλος δίσκος!
Επαφή: www.terangabeat.com
Παρακολουθούμε το βίντεο που ανέβασε ο nickivour...

οι SOFT MACHINE LEGACY επί σκηνής

2012-01-21T13:51:00.005+02:00

Το “Live Adventures” [MoonJune, 2010] είναι ό,τι πιο καινούριο (αν και προπέρσινο) που κυκλοφορεί κάτω από το ιστορικό όνομα Soft Machine ή έστω το… λιγότερο ιστορικό Soft Machine Legacy. Ένα 58λεπτο άλμπουμ, ζωντανά ηχογραφημένο στο Linz της Αυστρίας (22/10/2009) και στο Habach της Γερμανίας (23/10/2009), πολύ κοντά στα σύνορα με την Αυστρία, και το οποίο βρίσκει το γκρουπ με νέα σύνθεση, καθότι οι θάνατοι των Elton Dean (2/2006) και Hugh Hopper (6/2009) ανέτρεψαν το πιο πρόσφατο σοφτ-μασινικό σκηνικό. Έτσι, σήμερα, ή μάλλον τότε, προς τα τέλη του ’09 δηλαδή, στην μπάντα συμμετείχαν τρεις καραβάνες, ο κιθαρίστας John Etheridge, ο μπασίστας Roy Babbington και ο ντράμερ John Marshall, ενώ τη θέση του Elton Dean είχε καταλάβει – όπως έχω ξαναγράψει – ο τενορίστας (και φλαουτίστας) Theo Travis.
Αυτό που ακούμε στο “Live Adventures” είναι ένα πλέγμα συγχρόνων και παλαιών συνθέσεων (“The nodder” από το Alive & Well: Recorded in Paris, “Song of Aeolus” από το Softs, “Gesolreut” από το Six, “Facelift” από το Third), οι οποίες κινούνται σε fusion οπωσδήποτε δρόμους, με έντονα κάποιες φορές εντός τους τα improv, funk, ακόμη και τα μεταλλικά στοιχεία, δίνοντας ξεχωριστό τόπο δράσης τόσο στην κιθάρα του Etheridge, όσο και στο τενόρο του Travis (ένας… τυπικός σοφτ-μασινικός, που δεν μπαλώνει μόνον τρύπες).
Ξεκινώντας από τις παλαιές συνθέσεις, θα έλεγα πως ιδίως στην περίπτωση του συντομευμένου “Facelift” έχει γίνει δημιουργική δουλειά, υπό την έννοια ότι ο Travis (βασικά) τραβάει όλο το κουπί, επιφορτισμένος από την απουσία των πλήκτρων, την ώρα κατά την οποίαν στο “Gesolreut” (το original αποτελεί προσωπικό, διαχρονικό αγαπημένο) οι Babbington και Marshall είναι εκείνοι που κρατούν ψηλά τη σημαία. Όσον αφορά στα “Song of Aeolus” και “The nodder”, τούτα από τη φύση τους βρίσκονται πιο κοντά στη σημερινή… ψυχολογία του γκρουπ και συνεπώς δεν υπάρχει κανένα μικρό ή μεγάλο πρόβλημα στο ξανάνιωμά τους.
Σχετικώς, τώρα, με τα πιο καινούρια κομμάτια, θα έλεγα πως όλα κινούνται σε ικανοποιητικό συνθετικό επίπεδο, αναλογιζόμενος την ιστορική προσφορά και τη συνέχεια του συγκροτήματος. Από το εισαγωγικό, κάπως abstract, “Has riff II” και τα jazz-funk “Grapehound” και “In the back room” (αμφότερα του Etheridge), μέχρι τα εξαιρετικά και περισσότερο κοντά στο κλασικό ύφος των Softs (εκεί στα early 70s) “The relegation of Pluto” και “The last day” (αμφότερα του Travis) ένα είναι φανερό. Πως οι Soft Machine (Legacy), ελέω Travis βασικά, έχουν κάθε λόγο όχι απλώς να υπάρχουν, αλλά και ν’ απασχολούν.
Επαφή: www.moonjune.com

jurassic rock

2012-01-20T14:02:00.003+02:00

Όσο ζεις μαθαίνεις… Έτσι κάπως πληροφορήθηκα πως οι Asia υφίστανται ακόμη ως σχήμα, δίνοντας συναυλίες σε όλον τον κόσμο. Απόδειξη; Το 2CD “Live Around the World” [Rokarola], που περιλαμβάνει ζωντανά τραγούδια τους από τη Μόσχα (1990), το Sao Paulo (2008), το Τόκιο (2008), τη Βαρκελώνη (2008), το San Francisco (2008) και το Nottingham (1990).
Ύστερο δεινοσαυρικό βρετανικό γκρουπ, οι Asia σχηματίστηκαν το 1981 από τους John Wetton (από Mogul Thrash, Family, King Crimson, Roxy Music, Uriah Heep, UK, Wishbone Ash…), Geoffrey Downes (από Buggles, Yes…), Steve Howe (από Syndicats, Tomorrow, Bodast, Yes…) – τον αντικαθιστά σε μερικά tracks o Pat Thrall (από Stomu Yamashta, Automatic Man, Pat Travers Band…) – και Carl Palmer (από Crazy World of Arthur Brown, Atomic Rooster, Emerson, Lake & Palmer…) επιχειρώντας σ’ ένα χώρο αισθητικό ανάμεσα στο ύστερο prog rock (των Genesis ας πούμε) και το ραφιναρισμένο σκληρό rock· με το όλον πράγμα να χαρακτηρίζεται κυρίως ως AOR, γεγονός που αιτιολογεί, εν πολλοίς, την απίστευτη επιτυχία του γκρουπ στην Αμερική. Στο “Live Around the World” ακούγονται όλα τα hits των Asia, όπως το “Only time will tell”, το “Don’t cry”, το “The smile has left your eyes” και φυσικά το ύπατο όλων “Heat of the moment” (και μάλιστα δύο φορές, μία από τη Βαρκελώνη και μία από το San Francisco). Δυστυχώς, οι εκτελέσεις είναι εντελώς επίπεδες και με την κακή έννοια επαγγελματικές, γεγονός, που, πιθανώς, να αποδίδεται στον… ήχο του live. Δεν σώζονται, δε, ούτε από τα κατά τόπους ενδιαφέροντα κιθαριστικά soli του Steve Howe.
Το πλήθος πάντως διαφωνεί, και δείχνει να το χαίρεται.
O Jack Bruce, που πλησιάζει τα 70, αλλά εξακολουθεί να βρίσκεται στη σκηνή, είναι, ως γνωστόν, από τους μουσικούς που καθόρισαν το «τι σημαίνει μπάσο» στο λευκό blues και το rock ήδη από τα χρόνια του ’60 (μέλος να υπενθυμίσω των Alexis Corner’s Blues Incorporated, The Graham Bond Organization, John Mayall & the Bluesbreakers, Manfred Mann και Cream). Στο παρόν δισκάκι, που έχει τίτλο “Things to Do/ Live in Denver” [Rokarola, 2010] o bassman πιάνεται σ’ ένα live στο Denver του Colorado, την 20/11/1980, ν’ αποδίδει χαρακτηριστικά θέματα από το ρεπερτόριο των Cream (π.χ. τα “White room”, “Politician” και “Born under a bad sign” από το “Wheels of Fire” του ’68, το “Theme for an imaginary western” από το προσωπικό “Songs for a Tailor” του ’69, τα “Morning story” και “Post war” από το επίσης προσωπικό “Harmony Row” του ’71 κ.ά.). Όμως, παρότι το πρόγραμμα είναι αυτό που πρέπει να είναι, παρότι στη σκηνή, δίπλα στον Σκωτσέζο, βρέθηκαν παικταράδες, όπως ο κιθαρίστας Clem Clempson (πριν στους Bakerloo, στους Humble Pie, στους Colosseum), ο κιθαρίστας/keyboard player David Sancious (από Bruce Springsteen’s E Street Band, Eric Clapton, Jeff Beck) και βεβαίως ο Billy Cobham, το αποτέλεσμα είναι κάτω του μετρίου. Μπορεί να φταίνε πολλά, αλλά βασικά φταίει η ηχογράφηση που δεν πιάνει ούτε τη βάση. Κρίμα.
Το “Guitar Heroes” [Rokarola, 2010] του γνωστού τοις πάσι αμερικανού ντράμερ Carmine Appice (από Vanilla Fudge, Cactus, Beck Bogert & Appice, KGB κ.λπ., κ.λπ.) έχει σχέση τόσο με το blues, όσο και με το κλασικό hard rock · εκείνο, τέλος πάντων, που υποστηρίζεται με κέφι από τους Dweezil Zappa, Yngwie Malmsteen, Steve Morse, Ted Nugent, Brian May, Rick Derringer, Leslie West… ατελείωτος ο κατάλογος. Άψογο, λοιπόν, CD με φανταχτερά παιξίματα από τον… 60βάλε ντράμερ –στο “Blaze” κινδυνεύεις να παρακολουθήσεις τους ρούλους του– και φυσικά από τους φίλους-συμπαραστάτες, οι οποίοι βαράνε όσο δεν πάει άλλο (εντυπωσιακός ο Ted Nugent στο “Even up the score” και σεισμικοί οι Earl Slick, Steven Seagal-Seymour Duncan και Leslie West στα τρία κατά τεκμήριο πιο blues tracks του CD, το “Here comes the nite”, το “GZ blues” και το “Guitar Zeus, part 2”). Εκείνο όμως που προξενεί εντύπωση στο “Guitar Heroes”, υπερκεράζοντας ό,τι άλλο, είναι, βασικά, η δύναμη και η όρεξη του Appice, όπως και του τραγουδιστή, κιμπορντίστα, και ρυθμικού κιθαρίστα του Kelly Keeling, να συνθέσουν 17 πρωτότυπα κομμάτια, στηριγμένα στις κλασικές hard rock συνταγές, που ν’ ακούγονται όπως τότε και με την ίδιαν απαράμιλλη άνεση· τουλάχιστον από ’κείνους που είναι εξοικειωμένοι με τον συγκεκριμένο ήχο και γουστάρουν τα σκληρά μοτίβο.

ZBIGNIEW SEIFERT polish jazz με σημασία

2012-01-19T17:20:00.003+02:00

Γνωστός από τη συμμετοχή του στο κουιντέτο του Tomasz Stanko στα late sixties (στο οποίο έπαιζε και άλτο σαξόφωνο), ο βιολιστής βασικά Zbigniew Seifert αποτελεί μία από τις πιο αναγνωρισμένες προσωπικότητες της πολωνικής jazz.
Αποκτώντας ευρύτερο κύρος στα seventies, o Seifert συμμετείχε σε εγγραφές τού Volker Kriegel, του Wolfgang Dauner, του Joachim Kühn, του Charlie Mariano και διαφόρων άλλων, πριν φθάσει, και αυτός, να έχει στην MPS ένα δικό του άλμπουμ. Το “Man of the Light”, ηχογραφημένο στην Στουτγκάρδη τον Σεπτέμβριο του ’76 σε παραγωγή του Joachim-Ernst Berendt (επανέκδοση στην Promising Music το 2010), δεν έχει καμμία σχέση με το jazz-rock ή καλύτερα με τον fusion ήχο της εποχής· στέκεται εν ολίγοις πολύ ψηλότερα από τη γνώση και την αίσθηση που έχουμε για τις σχετικές ηχογραφήσεις. Ο Seifert με τις σαφείς, ξεκάθαρες και δηλωμένες επιρροές από το έργο του Coltrane και των μουσικών του κλασικού του κουαρτέτου (τον McCoy Tyner και τον Elvin Jones) παρουσιάζει μία σειρά δικών του συνθέσεων (μόνο το “Stillness” είναι συντεθιμένο και από τον μπασίστα Cecil McBee, που παίρνει μέρος στην ηχογράφηση), οι οποίες χαρακτηρίζονται, πρώτον απ’ όλα, από τον προσωπικό του βιολιστικό ήχο· βαθύς, με ολίγο… γρέτζο, αποδεικνύεται ιδανικός σε κομμάτια όπως το φερώνυμο “Man of the light” (αφιερωμένο στον McCoy Tyner), που αφήνει μία α λα Elvin Jones πνευματικότητα (απολαυστικό το drumming του Billy Hart). Εντυπωσιακό και το “Love in the garden” με το βιολί του Seifert και τα πλήκτρα (ηλεκτρικό πιάνο, όργανο) του Jasper van’t Hof να συνυπάρχουν σε μία σύνθεση που δεν κρύβει την αγάπη τού Πολωνού για τα λαϊκά ηχοχρώματα της πατρίδας του, έτσι όπως τούτα αναδύονται μέσα από τα κάπως free patterns. Στο last track “Coral”, ο πιανίστας Joachim Kuhn θα είναι εκείνος που θα κονταροχτυπηθεί με τον Seifert, μέσω δύο διαδοχικών, φλογισμένων soli.
Τι άλλο; Το έσχατο. Ο Zbigniew Seifert θα πεθάνει από καρκίνο στα 33 του, το 1979.

ΦΩΤΗΣ ΔΗΜΑΣ μία φωνή πρώτης τάξεως

2012-01-18T09:15:00.014+02:00

Μία φίλη με πήρε τηλέφωνο χθες και μού ζήτησε να γράψω («άντε, τι κάθεσαι;» μου είπε) λίγα λόγια για τον Φώτη Δήμα, έναν ερμηνευτή που διέπρεψε στο ελληνικό τραγούδι στην 15ετία, χονδρικώς, 1955-1970. Ας πω λοιπόν από την αρχή πως δεν γνωρίζω με λεπτομέρειες την περίπτωσή του. Έχω μερικά 45άρια του, αλλά δεν είμαι από εκείνους που μπορούν να πουν πολλά. Θα αναπαράξω όμως όσα (λίγα) βρήκα στο δίκτυο και τα οποία κρίνονται ως άξια λόγου, και βεβαίως θα γράψω όσα γνωρίζω από την προσωπική μου ενασχόληση.
Γενικώς θα έλεγα πως ο Δήμας είναι ένας τραγουδιστής κάπως υποτιμημένος (υπάρχουν λόγοι γι’ αυτό) στο εγχώριο καλλιτεχνικό στερέωμα. Τα τραγούδια του δεν βρίσκονται εύκολα, ούτε μεταδίδονται συχνά, κι αν εξαιρέσει κάποιος τη συλλογή 25-tracks «Τα Tραγούδια Mιας Ζωής» [MINOS-EMI/ Capitol, 2007] σε επιμέλεια του Μάκη Δελαπόρτα δεν διατίθεται κάτι άλλο, που να περιγράφει με μια σχετική πληρότητα την πορεία του σημαντικότατου έλληνα crooner.Τον Φώτη Δήμα τον άκουσα πρώτη φορά στα χρόνια του ’80, σε μιαν εκπομπή του Λάκη Παπαδόπουλου στο Β Πρόγραμμα της ΕΡΑ. Δεν θυμάμαι τον τίτλο της εκπομπής, αλλά θυμάμαι πως μεταδιδόταν απογεύματα – τέσσερις ή πέντε η ώρα, κάτι τέτοιο. Ο Λάκης Παπαδόπουλος, ή Λάκης με τα Ψηλά Ρεβέρ όπως τον ξέραμε εκείνη την εποχή, ήταν (είναι) fan του ελαφρού τραγουδιού των early sixties και πολύ συχνά στην εκπομπή του ακούγονταν Γιάννης Βογιατζής, Αλέκος Πάντας, Εύη Μυλοπούλου, Γιοβάννα και Φώτης Δήμας. Ακουγόταν και Εξαδάχτυλος δηλαδή, αλλά αυτό δεν έχει και τόσο σημασία τώρα…
Στο δεύτερο τόμο του «Λεξικού της Ελληνικής Μουσικής» [εκδ. Γιαλλελής, Αθήνα 1998] του μακαρίτη Τάκη Καλογερόπουλου διαβάζω στο λήμμα για τον Φώτη Δήμα: «Εκλεκτός τραγουδιστής της ελαφράς μουσικής, που μεσουράνησε στη δεκαετία του 1960. Με τη χαρακτηριστική ‘βαρυτονάλε’ φωνή του ερμήνευσε πολλά τραγούδια που έγιναν επιτυχίες (Η τελευταία μου αγάπη είσαι ’συ, Είμαι μόνος, Μελαγχολικό μου αγόρι κ.λπ.). Συνεργάστηκε με τον Μάνο Χατζιδάκι και με την Ελαφρά Ορχήστρα του ΕΙΡ. Το 1960 σημείωσε μεγάλη επιτυχία στο Κέντρο Σαν Ρέμο. Η κυρίως δισκογραφία του είναι στις 45 στροφές. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 1964 τραγούδησε στον πρώτο δίσκο της εταιρείας Lyra, που περιλάμβανε δύο τραγούδια του Γιώργου Κατσαρού (σε στίχους Νίκου Φώσκολου) τα ‘Κραυγή’ και ‘Χωρίσαμε, χωρίσαμε’».
Επίσης από το YouTube στο κανάλι του barabakos1 και με αφορμή το τραγούδι «Η τελευταία μου αγάπη είσαι συ» των Ζακ Ιακωβίδη - Πιπίτσας Οικονόμου, που ερμήνευσε ο Φώτης Δήμας (http://is.gd/AvdcNS) διαβάζουμε πως «το συγκεκριμένο τραγούδι ήταν η πρώτη δισκογραφική επιτυχία του». Φυσικά πρόκειται για το single «Η τελευταία μου αγάπη είσαι συ/ Είσαι συνήθειά μου» [Fidelity DSOG 2554]. Και ακόμη: «Ο τραγουδιστής μεγάλωσε σε οικογένεια ναυτικών και οι δικοί του τον προόριζαν για καπετάνιο. Ξεκίνησε σπουδές στην Πάντειο, όμως τελείωσε τη σχολή τραγουδιού του καθηγητή Γιώργου Τζουανέα. Την καριέρα του ξεκίνησε ως θεατρικός τραγουδιστής, στις επιθεωρήσεις της εποχής. Το 1954 ηχογράφησε τον πρώτο του δίσκο 78 στροφών με το τραγούδι του Γιώργου Μουζάκη ‘Για σένα παίζουν τα βιολιά’. Σπουδάζει κλασικό τραγούδι και στα τέλη της δεκαετίας του ’50 τον συναντάμε να ερμηνεύει ‘Εύθυμη χήρα’ και ‘Λάργκο’. Ευτύχησε να ερμηνεύσει όλους σχεδόν τους συνθέτες του ελαφρού τραγουδιού· σ’ αυτόν άλλωστε ανήκει και η πρώτη ερμηνεία του ‘Αν σ’ αρνηθώ αγάπη μου’. Αποσύρθηκε στα τέλη του ’60, αποφασίζοντας να στραφεί στον επιχειρηματικό τομέα».

Η πρώτη εκτέλεση του «Αν σ’ αρνηθώ αγάπη μου», πρέπει να είναι, όντως, με τον Φώτη Δήμα. Το λέω τούτο ακούγοντας την ενορχήστρωση, αλλά και το γενικότερο χρώμα του τραγουδιού (τέμπο κ.λπ.) στην εκτέλεση της Τζένης Βάνου και του Κώστα Χατζή (στην ταινία «Φτωχαδάκια και Λεφτάδες» του 1961). Μου φαίνεται δηλαδή περισσότερο… παλαιική, η version του Δήμα. Κάποτε είχα βρει και το 45άρι στην Odeon [DSOG 2668] με τα τραγούδια «Αν σ’ αρνηθώ αγάπη μου/ Έχω μόνο μια καρδιά» (το πρώτο σε στίχους της Δανάης και το δεύτερο σε στίχους του ίδιου του Μίμη Πλέσσα). Παρότι λοιπόν δεν αναγράφεται στο δισκάκι χρονιά έκδοσης, μετά από ένα σχετικό ψάξιμο, προέκυψε πως, και αυτό, κυκλοφόρησε το 1961· και κατ’ εμέ προηγείται χρονικώς (η εκδοχή με τον Δήμα) όλων των υπολοίπων (ok, μπορεί να κάνω λάθος, αλλά αυτή είναι η γνώμη μου).
Φυσικά, ο Φώτης Δήμας δε συνεργάστηκε μόνο με τον Μίμη Πλέσσα, αλλά και με τον Μάνο Χατζιδάκι, όπως και με άλλους συνθέτες. Τραγούδησε, ας πούμε, μοναδικά τέσσερα θέματα από την «Οδό Ονείρων» [Fidelity 8044] το 1962, ενώ συμμετείχε και στο άλμπουμ «Η Αθήνα Tραγουδά Χατζιδάκι» [Philips 630 120 PL] του 1965. Τo 1962, επίσης, ο Δήμας πήρε μέρος στο Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού της Θεσσαλονίκης (12-14/9/1962) αποδίδοντας τα «Έχω μια αγάπη» (Ζακ Ιακωβίδης - Γιώργος Οικονομίδης) και «Κάποιος σ’ αγάπησε» (Λέανδρος Κοκκόρης - Αιμίλιος Δημόπουλος). Αυτό το δεύτερο τραγούδι είχε λάβει «έπαινο» και μπορεί κανείς να το ακούσει στο LP του Λέανδρου Κοκκόρη «Σχεδόν Απόγευμα» [Τροχός 002, 1992]. (Άσχετο. Στον ίδιο δίσκο ανθολογείται κι ένα από τα ωραιότερα «ελαφρά» που έφθασαν ποτέ στ’ αυτιά μου, το «Ρώτησα», με τη Ζωή Κουρούκλη σε στίχους Ιάσωνα Βροντάκη). Ακόμη το 1963, στο Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού εκείνης της χρονιάς απέδωσε το «Νύχτα μου όμορφη» του Λυκούργου Μαρκέα· σε δισκάκι ως «Νύχτα μου όμορφη/ Θάλασσα θάλασσα» [Polydor ΝΗΗ 54 734]. Στο Φώτη Δήμα ανήκει επίσης η πρώτη εκτέλεση του «Έρημος μες την ερημιά» του Σταύρου Κουγιουμτζή από το σχετικό single της Lyra (LS 1037) του 1965 (flip-side το «Ένας κρυφός καϋμός»), το οποίο ξανατραγούδησε ο Γιώργος Νταλάρας στο άλμπουμ «Όταν Ανθίζουν Πασχαλιές» [Minos MSM 137] το 1971. Κατά τη γνώμη μου ο τρόπος που το λέει ο Δήμας δεν επιδέχεται… βελτιώσεις από κανέναν.

Το καλοκαίρι του 1968 ο Φώτης Δήμας θα συμμετάσχει στην 1η Ολυμπιάδα Τραγουδιού (26-28 Ιουλίου) με το «Έχω μια αγάπη» του Ζακ Ιακωβίδη, το οποίο θα κυκλοφορήσει κι αυτό σε 45άρι – «Έχω μια αγάπη/ Πότε πέρασ’ ο χειμώνας» [Βεντέττα ΒΕ-164]. Και τα δύο τραγούδια, που χαρακτηρίζονται ως “slow rock” στο δισκάκι, είναι από τα πιο μοντέρνα, που είπε στην καριέρα του ο Δήμας (σ’ ένα crooner-jazz στυλ). Ιδίως το «Πότε πέρασ’ ο χειμώνας» είναι από τα ωραιότερά του, με άψογη συνοδεία στην ηλεκτρική, περιγραφικό φλάουτο και φωνή με… καντάρια άνεσης.Κι ενώ όλα φαίνεται πως πήγαιναν πρίμα για τον σπουδαίο τραγουδιστή συνέβη κάτι στη διαδρομή που ανέτρεψε τα πάντα. Ο Φώτης Δήμας τραγουδά τον ύμνο της Χούντας «21η Απριλίου 1967» (μουσική Γιώργος Κατσαρός - στίχοι Γιώργος Οικονομίδης), αλλά και «Το νέον Σύνταγμα της 29ης Σεπτεμβρίου 1968» [μουσική Γιάννης Καστρινός - στίχοι Γιώργος Οικονομίδης] σ’ ένα 45άρι που τύπωσε η Κολούμπια [PR7X 22/23] για τις δημόσιες σχέσεις και την προπαγάνδα του καθεστώτος το 1968, βάζοντας τέλος – καταστρέφοντας θα έλεγα εγώ – τη μελλοντική καριέρα του. Κρίμα. Και άδικο, μια τέτοια φωνή να στιγματιστεί από τα συγκεκριμένα, φαιδρά παρατράγουδα. Ο ίδιος όμως, μέσω του γιου του, ο οποίος υπογράφει στα σχόλια του βίντεο, στο κανάλι τού barabakos1, ως ioannoudimas, φαίνεται πως είχε άλλη άποψη. Το σχόλιο έχει ως εξής: «Λοιπόν σαν γιος του Φώτη Δήμα… και φυσικά σαν υπερήφανος γιος του Φώτη Δήμα να σας πω ότι ΝΑΙ είχε τραγουδήσει τον ύμνο της 21ης Απριλίου και δεν το μετάνιωσε ποτέ! Γι’ αυτό παράτησε και το τραγούδι… διότι υπερασπίστηκε τις επιλογές του!! Όμως το μεγάλο του παράπονο είναι ότι στον ύμνο συμμετείχε και ο κύριος Κατσαρός… αλλά μούγκα όλοι γι’ αυτόν…». Όχι «μούγκα» όλοι. Το γράφω κι εγώ τώρα, αλλά το έχουν γράψει κι άλλοι πριν από εμένα.
Το ότι συνεργάστηκε λοιπόν με τη χούντα ο Φώτης Δήμας, αρνούμενος να μετανιώσει (ή εν πάση περιπτώσει να απολογηθεί) τα μετέπειτα χρόνια για ’κείνη την επιλογή του, σβήνοντας ταυτοχρόνως το όνομά του από κάθε καλλιτεχνική δραστηριότητα είναι κάτι που οπωσδήποτε τον τιμά. Όχι γιατί τραγούδησε τον «ύμνο» φυσικά, αλλά γιατί αρνήθηκε να εμφανιστεί ως ανανήψας· κάτι, που, εν πάση περιπτώσει, δεν το έπραξαν κάμποσοι άλλοι (καλλιτέχνες εννοώ – αφήνω τους υπολοίπους), που και με τη χούντα συνεργάστηκαν, και τη χούντα χρησιμοποίησαν για να φτιάξουν καριέρα, και στη Μεταπολίτευση μπήκαν φουριόζοι, αποκτώντας… δημοκρατικότατο στάτους.
Τέσσερα τραγούδια με τον Φώτη Δήμα, έτσι όπως τα έχουν ανεβάσει οι barabakos1, AggelosV2002, TheCHeYeNNe70 και nick270760.
Υ.Γ. Αν υπάρξουν σχόλια, επιθυμώ να είναι σοβαρά. Μην αρχίσουμε να λέμε ονόματα… ότι o τάδε συνεργάστηκε με τη χούντα επειδή συμμετείχε ως τραγουδιστής σ’ ένα φεστιβάλ, γιατί τότε θα βγάλουμε χουντικούς τον… Gilbert Bécaud, τη Natalie Cole, τον Rocky Roberts και τους Shocking Blue. Αν κάποιος έχει κάτι σοβαρό να πει, με στοιχεία που να μην επιδέχονται αμφισβήτηση (όπως το δισκάκι με τον «ύμνο» ας πούμε), να το πει – και θα δημοσιευτεί. Μόνο σ’ αυτή την περίπτωση όμως.

MINAMO, YOKO MIWA japan jazz κατά μίαν έννοια

2012-01-17T14:34:00.005+02:00

Ως Minamo αναγνωρίζεται το duo των Carla Kihlstedt βιολί, φωνή, trumpet violin (ό,τι λέει η λέξη – είδα φωτογραφία στο διαδίκτυο και δεν το πίστευα) και Satoko Fujii πιάνο, ακορντεόν, φωνή, ένα σχήμα δηλαδή που υφίσταται από το 2002 και δισκογραφικώς από το 2007, έχοντας ηχογραφήσει έως σήμερα δύο άλμπουμ· το “Kuroi Kawa” [Tzadik, 2009] είναι το δεύτερο.
Η Kihlstedt, γνωστή μουσικός της avant σκηνής (έχει συνεργαστεί με τον Tom Waits, τον Fred Frith, την Carla Bozulich, ακόμη και με τον έλληνα ντράμερ των Mötley Crüe, τον Tommy Lee) και η Fujii, ιαπωνίδα πιανίστα ολκής (εδώ http://is.gd/YCxRhZ μία συνέντευξή της στον Βαγγέλη Αραγιάννη, που είχε δημοσιευτεί στο Jazz & Τζαζ τον Ιούνιο του 2010) δημιουργούν ένα σύγχρονο έργο δωματίου, επί του οποίου διαλύονται (γιατί περί «διάλυσης» πρόκειται) jazz, κλασικά και world στοιχεία. Το πρώτο CD, γιατί το άλμπουμ είναι διπλό, αποτελείται από 18 μικρής διάρκειας αυτοσχεδιασμούς (μόλις τρεις υπερβαίνουν τα τέσσερα λεπτά), από το σώμα των οποίων δεν αναδεικνύεται μόνον η ευρηματικότητα των δύο παικτριών, αλλά και η άνεσή τους στη δημιουργία ποικίλων δημοφιλών ηχοχρωμάτων. Υπάρχει, με άλλα λόγια, η διαύγεια μιας μουσικής που δεν κλωτσάει τον ακροατή, ακόμη και στις περιπτώσεις εκείνες όπου το απροσδόκητο κυριαρχεί. Όπως, επί παραδείγματι, στο “Rakuda” με την Kihlstedt να ασκείται στο pizzicato παίξιμο και την Fujii να παίζει staccato κόντρα νότες στο πιάνο. Ή στο μόλις 2:19 “Kagami” με τα εντελώς ασυνήθιστα ηχοχρώματα του βιολιού και το παίξιμο από μέσα της Ιαπωνίδας. Ή, πάλι, στο 2:14 “Kibo”, εκεί όπου μία παραδοσιακή μελωδία παίζεται από το ακορντεόν και την… τρομπέτα-βιολί.
Στο δεύτερο CD, που είναι ζωντανά ηχογραφημένο στο Vancouver International Jazz Festival του 2008, η Kihlstedt και η Fujii, επικοινωνούν σε άλλη βάση, με μεγαλύτερης διάρκειας κομμάτια, που ξεπερνούν, στην περίπτωση του “Kuroi kawa”, ακόμη και τα 13 λεπτά. Εκρηκτικά clusters στην εισαγωγή, αλλόκοτα βιολιστικά timbre, πιανιστική ρυθμική δυναμική, folk μοτίβο ανακατεμένα με passages α λα Cecil Taylor. Η πυκνότητα των αφηγήσεων αφορά σε κάθε track του live δίσκου· ενός δίσκου που κοινοποιεί, εν τέλει, και την άλλη μορφή του duo.
Επαφή: www.tzadik.com
Αλλά και το επόμενο άλμπουμ είναι αμερικανικό – πρόκειται για το “Live at Sculler’s Jazz Club” [Private Pressing, 2011] της Ιαπωνίδας Yoko Miwa. Γεννημένη στο Kobe, η Miwa σπούδασε κλασικό πιάνο δίπλα στον οργανίστα/ πιανίστα Minoru Ozone (πατέρας του Makoto Ozone), πριν εγκατασταθεί στην ανατολική ακτή, σπουδάσει στο Berklee και βρεθεί στη σκηνή και τα στούντιο με τους Slide Hampton, Arturo Sandoval, George Garzone, Esperanza Spaulding, Terri Lynne Carrington κ.ά. Το άλμπουμ της, όπως φανερώνει και ο τίτλος του, είναι ζωντανά ηχογραφημένο στο Sculler’s Jazz Club στη Βοστώνη, την 26/10/2010· με τους Greg Loughman κοντραμπάσο και Scott Goulding ντραμς να συνοδεύουν την ιαπωνίδα πιανίστα σ’ ένα ποικίλο ρεπερτόριο. Σε τι συνίσταται αυτό; Πρώτον σε συνθέσεις της Miwa (με το 12λεπτο “Wheel of life” να διεκδικεί πρωτεία – μία υπέροχη jazz romance, με μελωδικά μέρη που σε στέλνουν), σε στάνταρντ (“This could be the start of something”), σε κομμάτια των Art Farmer και Milton Nascimento, αλλά και στα “Seasons of wither” των Aerosmith και “Who loves the sun” (των Velvet Underground, του Lou Reed δηλαδή), δείχνοντας πως η Miwa είναι μία απολύτως σύγχρονη πιανίστα, που έχει μάθει να κινείται μέσα στο περισσότερο popular περιβάλλον της νέας jazz. Ειδικώς στο ωραίο τραγούδι του Steven Tyler (των Βοστωνέζων Aerosmith) διαφαίνεται και κάτι ακόμη. Πως μία σχεδόν κλασική AOR μπαλάντα (ακούστηκε στο LP “Get Your Wings” του 1974) μπορεί να μετατραπεί, όταν υπάρχει η γνώση κι η φαντασία, σ’ ένα μικρό jazz επίτευγμα.
Επαφή: www.yokomiwa.com

SARA SERPA διαβάζοντας την Οδύσσεια

2012-01-16T17:32:00.010+02:00

Ψάχνοντας λίγα στοιχεία στο δίκτυο για την πορτογαλίδα τραγουδίστρια-βοκαλίστα της jazz και του δημιουργικού αυτοσχεδιασμού Sara Serpa, πέρασα και από το All About Jazz, εκεί όπου διάβασα το μάλλον απίστευτο –σε πρώτη φάση– πως η Serpa είναι η… freshest vocalist on the scene at the moment. Αν και, προσωπικώς, είχα την καλύτερη γνώμη για την περίπτωσή της από πρόπερσι, όταν έπεσε στα χέρια μου το άλμπουμ Camera Obscura [Inner Circle Music INCM015, 2010], η συνεργασία της δηλαδή με τον Ran Blake (θα αναφερθώ στη συνέχεια σ’ αυτήν), ήταν το πρόσφατο προσωπικό CD της Mobile [Inner Circle Music INCM022, 2011] εκείνο που με πήγε παραπέρα…
Γεννημένη στη Λισαβόνα, η Serpa –εγκατεστημένη εδώ και χρόνια στη Νέα Υόρκη– έχει σπουδάσει στην πατρίδα της πιάνο και τραγούδι, επεκτείνοντας τα ενδιαφέροντά της στην αρχή εντός του Berklee College of Music και εν συνεχεία του New England Conservatory. Έτσι, και κατά μίαν έννοια, γίνεται αμέσως αντιληπτή η επαφή της κι η αγάπη της για τη νέα, ή όχι και τόσο νέα, jazz (τα M-Base ιδιώματα π.χ.), αλλά και το ενδιαφέρον της για το κλασικώς διαχρονικό (π.χ. τον Thelonious Monk). Με δασκάλους τούς Danilo Perez, Theo Bleckmann και Jerry Bergonzi, και με τον Greg Osby να διακρίνει το ταλέντο της εγκαίρως, προσφέροντάς της βήμα δισκογραφικό στη δική του εταιρία Inner Circle Music – απ’ όπου θα κυκλοφορήσει “Praia” (2008), το αμερικανικό ντεμπούτο της ως leader – η Serpa φαίνεται πως διαγράφει τη μεγαλύτερη των αποστάσεων στο μικρότερο δυνατό διάστημα.
Το “Mobile” από μόνο του ως άλμπουμ, ανήκει ψυχή τε και σώματι σε ό,τι αντιλαμβανόμαστε ακούγοντας τις λέξεις δημιουργικός αυτοσχεδιασμός, ποίηση και λογοτεχνία. Η Serpa δε μελοποιεί ακριβώς (αν και πράττει και αυτό), όσο, κυρίως, παίρνει αφορμές από κείμενα της παγκόσμιας ποίησης και λογοτεχνίας, προκειμένου να καταθέσει ένα απολύτως προσωπικό φωνητικό πλέγμα, που συνίσταται, χονδρικώς, στο σπάσιμο των λέξεων και κατ’ επέκταση στο φωνολογικό παιγνίδι, στον αυθορμητισμό που επιβάλλει η ζωντανή παρουσία, ασχέτως της εν λόγω ηχογράφησης (Brooklyn Recording, 9/6/2010), στη χρήση εν τέλει της φωνής ως ένα απόλυτο μουσικό όργανο. Τούτο το τελευταίο μπορεί ν’ ακούγεται κάπως γενικόλογο, όμως στην περίπτωση της Serpa ισχύει απολύτως αποκτώντας και μιαν επιπρόσθετη αξία. Η πορτογαλίδα ερμηνεύτρια δεν τραγουδά μόνο, συνθέτει κιόλας. Το αποτέλεσμα αυτού του διπλού της ρόλου, της συνολικής της παρουσίας δηλαδή, είναι να επιβάλλεται ένα κλίμα, στα σαφώς ή ασαφώς αφηγούμενα, το οποίον επιχειρεί (με επιτυχία) να περιγράψει δημιουργικές αιτίες. Φερ’ ειπείν στο “Ulysse’s costume” (επηρεασμένο από την Οδύσσεια του Ομήρου), αλλά και στο “Ahab’s lament” (από το Moby-Dick; or, The Whale του Herman Melville) η Serpa κατορθώνει να μεταφέρει τόσο το πνεύμα της περιπέτειας και περιπλάνησης τού ήρωα τού ομηρικού έπους, όσο και την πνευματική αναταραχή του εμμονικού καπετάνιου στη νουβέλα του Melville, μ’ ένα δικό της τρόπο. Είτε την ακούμε να μελοποιεί E.E. Cummings (“If”), είτε ν’ αποδίδει το fado των Correira/Farinha “Sem razao”, είτε να μεταφέρει το κλίμα από το περιώνυμο graphic novel του Hugo Pratt “Corto Malteze” (δίνοντας εικόνα του τσιγγανο-μαλτέζου καπετάνιου) το αποτέλεσμα, σε κάθε περίπτωση, ξαφνιάζει. Στην αισθητική ολοκλήρωση του “Mobile” συμβάλει με αποφασιστικότητα ο συμπατριώτης της Andre Matos σε ακουστική και ηλεκτρική κιθάρα, ενώ το ίδιο άξια κρίνεται κι η παράταξη του ρυθμικού τμήματος (Kris Davis πιάνο, Fender Rhodes, Ben Street μπάσο, Ted Poor ντραμς). Ας ρίξουμε όμως μια ματιά και στη συνεργασία της με τον Ran Blake…Το σχήμα πιάνο-γυναικεία φωνή είναι ένα από ’κείνα που διακονεί με απαράμιλλη συνέπεια ο αμερικανός πιανίστας μέσα στα χρόνια. Αρκεί να σκεφθούμε πως το πρώτο του άλμπουμ στην RCA, το 1962, που είχε τίτλο “The Newest Sound Around” έγινε με τη συμμετοχή της Jeanne Lee· διεσώθη, μαζί της, κι ένα live στη Στοκχόλμη από εκείνη την εποχή (1966), που εκδόθηκε για πρώτη φορά πολλά χρόνια αργότερα, το 1995, ως “Free Standards” από τη γαλλική Columbia. Με την Lee ξανασυναντήθηκε ο Blake το 1989 στο άλμπουμ τής Owl “You Stepped Out of the Cloud”, ενώ πιο πριν (1978) είχε συνεργαστεί με την Eleni Odoni στο “Rapport” [Arista-Novus], ερμηνεύοντας, μάλιστα, οι δυο τους, το «Βραδιάζει» του Μίκη Θεοδωράκη. Το 1994, ο 77χρονος σήμερα πιανίστας από τη Μασαχουσέτη συνεργάζεται για πρώτη φορά με μιαν άλλη τραγουδίστρια (πάντα σε σχήμα πιάνο-φωνή) την Christine Correa, μια συνεργασία την οποίαν επανέλαβε 15 χρόνια αργότερα με την ηχογράφηση του “Out of Shadows”, άλμπουμ που κυκλοφόρησε πρόπερσι από την Red Piano Records. Το “Camera Obscura”, πρόσφατο ίχνος του Blake, πάντα δια του σχήματος πιάνο-φωνή, είναι και αυτό παραγωγή του 2010, που πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή της Sara Serpa.
Τα γεγονότα έχουν μια λογική συνέπεια. Όντας φοιτήτρια στο New England Conservatory η Πορτογαλίδα άκουσε κάποια στιγμή τον Ran Blake σ’ ένα tribute concert προς τιμήν του Jaki Byard, παίρνοντας την απόφαση να μελετήσει μαζί του (ο Blake διδάσκει στο NEC από 40ετίας). Όπως λέει η ίδια: «Στην αρχή μου φαινόταν κάπως εκφοβιστικό. Ο Ran δεν είναι ο τυπικός πιανίστας, που θ’ ακολουθήσει τους κανόνες. Θα μπορούσε ν’ αλλάξει ας πούμε το τέμπο στη μέση ενός κομματιού, δίχως να ξέρεις τι θα επακολουθήσει. Πάντα συμβαίνει αυτό δηλαδή, και πάντα σκέφτεσαι πως θα βρεθείς προ απροόπτου. Έτσι, κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, αναπτύξαμε σιγά-σιγά ένα ρεπερτόριο, δίχως να υπολογίζουμε ότι κάπως έτσι θα συνέβαινε. Παίξαμε δυο φορές μαζί, ενώ ο Ran συμμετείχε και στο ρεσιτάλ της αποφοίτησής μου. Πέρυσι (σ.σ. το 2009), ο Blake ήρθε στη Νέα Υόρκη και εμφανιστήκαμε μαζί στο Bleeker Theater. Κι ήταν αμέσως μετά από κείνη την παράσταση, όταν τον προσκάλεσα να ηχογραφήσουμε όλα εκείνα τα τραγούδια που παίζαμε μαζί τα τελευταία δύο χρόνια. Αισθανόμουν πως είχαμε αναπτύξει μία πολύ ιδιαίτερη ταυτότητα ως ντούο, και πως άξιζε τον κόπο να την ντοκουμεντάρουμε. Κι έτσι έγινε. Στο στούντιο η ενοργάνωση προέκυψε αυθόρμητα. Εννοώ, πως παρότι γνωρίζαμε έναν τρόπο που θα αναπτύσσαμε και θα διαχειριζόμασταν τα θέματα, οτιδήποτε συνέβη, συνέβη εκείνη τη στιγμή». Και συνεχίζει η Serpa: «Από τον Ran έμαθα, βασικά, πως το παν σ’ αυτήν την ιστορία περιστρέφεται γύρω από τη μελωδία. Ήξερα καλά τις συγκεκριμένες μελωδίες και ήμουν ταγμένη σε ό,τι τραγουδούσα. Ο Ran πάντως δεν έπαιζε τη μελωδία μαζί μου, ενώ μερικές φορές θα μπορούσε να παίξει και κάτι πολύ παράφωνο στο μπακγκράουντ. Έτσι, εγώ έπρεπε να συνεχίσω, αλληλεπιδρώντας μαζί του, χωρίς ποτέ να ξεχνώ το κοινό μας έδαφος, που ήταν φυσικά η μελωδία. Πριν αρχίσουμε τη συνεργασία μας τραγουδούσα τα λόγια των κομματιών, παρότι αυτό μου φάνταζε κάπως δύσκολο – ιδίως στην περίπτωση των αγγλικών. Γνώριζα την αγγλική γλώσσα, αλλά πάντα αναρωτιόμουν αν θα μπορούσα να εκφράσω το κάθε μικρό ή μεγάλο συναίσθημα. Τα μαθήματα με τον Ran μού επέτρεψαν να εξερευνήσω το χαρακτήρα κάθε κομματιού. Έπρεπε να κατανοήσω τι ακριβώς θα έλεγα και πως θα μπορούσα να το εκφράσω καλύτερα. Τώρα αισθάνομαι πως έχω αναπτύξει τη σωστή σχέση μ’ εκείνα τα τραγούδια. Οι λέξεις έχουν ένα ξεχωριστό ενδιαφέρον στο πρότζεκτ, και πάνω σ’ αυτή τη βάση προσπαθήσαμε να σχεδιάσουμε διαφορετικές σκηνές για κάθε τραγούδι. Παίξαμε με πολύ δραματικό τρόπο, είναι αλήθεια. Ξαφνικά, μεταμορφώθηκα σε μιαν ηθοποιό με τον Ran να σκηνογραφεί στο μπακγκράουντ».
Ακούγοντας το λιγότερο από μισή ώρα άλμπουμ –ακόμη κι αυτό, η διάρκεια εννοώ, είναι ένα μικρό κατόρθωμα στην εποχή μας– αντιλαμβάνεσαι αμέσως τα λεγόμενα της Serpa. Αντιλαμβάνεσαι δηλαδή το υποκριτικό της (ας το πούμε έτσι) τάλαντο, την ικανότητά της να διαμορφώνει φωνητικά περιβάλλοντα και βεβαίως, από την άλλη, την πολυεπίπεδη συνοδεία του Blake (είναι αδύνατον –που λέει ο λόγος– να παρακολουθήσεις μέσα σε κάθε κομμάτι τις ρυθμικές αλλαγές, τα απότομα κοψίματα, και βεβαίως τη μελωδική του προσέγγιση, άλλοτε πυκνή, άλλοτε ανοιχτή, το λυρισμό, την κινηματογραφικότητα της αφήγησής του). Ιδανικές στιγμές, η δική του σύνθεση “The short life of Barbara Monk” (αφιερωμένη στην Pannonica De Koenigswarter), με το stride παίξιμο, την εντελώς noir ατμόσφαιρα και τους βοκαλισμούς της Serpa α λα… κόρνο να αφηγούνται (άπαντα) μιαν ιστορία και ακόμη το “Folhas” (η μελοποίηση ενός ποιήματος του πορτογάλου ποιητή Eugenio de Andrade, από την Serpa), που παρέχει την ευκαιρία στον Blake να δημιουργήσει ένα κάπως δραματικό πιανιστικό πλαίσιο και στην Serpa τη δυνατότητα να διαχειριστεί φωνητικώς μία ωραία μελωδία.

ΙΗΣΟΥΝ ή ΒΑΡΡΑΒΑΝ; Βαρραβάν, Βαρραβάν…

2012-01-15T17:13:00.014+02:00

Μία βόλτα την Κυριακή στο Μοναστηράκι και την Κορεάτικη Αγορά όταν ψιχαλίζει (περισσότερο τότε) μπορεί να αποβεί αποτελεσματική· ιδίως όταν οι Γύφτοι βιάζονται να ξεπουλήσουν και δίνουν την πραμάτεια τους όσο-όσο. Έντεκα 45άρια μάζεψα από μια κυρά με μόλις 10 ευρά. Κάποια τα είχα, κάποια δεν τα είχα αλλά τα έψαχνα, και κάποια άλλα ούτε τα είχα ούτε τα έψαχνα… Περιττό να πω πως ήταν όλα ελληνικά, ή «ξένα» αλλά ελληνικής εκτύπωσης…
Έτσι λοιπόν παρότι είχα το πρώτο άλμπουμ των Ισπανών Barrabas τόσο σε ελληνικό LP στην RCA [SKLG 20068, 1973] με το πορτοκαλί εξώφυλλο, όσο και σε CD στην disconforme [DISC 1991 CD, 2000] με το μαύρο εξώφυλλο, μία εταιρία που είχε για έδρα της τον… φορολογικό παράδεισο Ανδόρα –βασικά, είχα αγοράσει το CD επειδή ήταν φθηνό κι επειδή με είχαν μπερδέψει τόσο ο τίτλος “Wild Safari”, όσο και το διαφορετικό εξώφυλλο (νόμισα δηλαδή πως επρόκειτο για συλλογή)–, σήκωσα σήμερα και το πρώτης τάξεως 45άρι με τα τραγούδια των Barrabas “Wild safari/ Woman” [RCA 46 G 154], επίσης από το 1973, που υπάρχουν φυσικά στο LP και το CD.
Για τους Barrabas μού είχε μιλήσει για πρώτη φορά ένας πολύ φίλος, μεγαλύτερός μου, που σήμερα είναι πάνω από 60. Μου είχε τονίσει πως με το “Wild safari” γινόταν πανικός στις ντισκοτέκ και τα κλαμπ της εποχής· ήταν ένα κομμάτι δηλαδή με το οποίο είχε μεγαλώσει η λεγόμενη… γενιά του Πολυτεχνείου. Όταν το άκουσα κι εγώ, αρκετά χρόνια αργότερα, κατάλαβα περί τίνος επρόκειτο. Μπήκα, όπως λέμε, στο νόημα και καθώς έτριζε στο πικάπ το “Woman” άρχισα να… ψιθυρίζω «έξω αι ΗΠΑ» και «απόψε πεθαίνει ο φασισμός».Οι Barrabas σχηματίστηκαν το 1970, όταν ο ντράμερ Fernando Arbex (1941-2003), και ο τραγουδιστής, μπασίστας Iñaki Egaña μετά τη διάλυση των Alacran αποφάσισαν να φτιάξουν ένα καινούριο σχήμα. (Ο Iñaki είχε περάσει από τους Tañidores και τους Buenos, ενώ ο Arbex από τους Estudiantes και τους Brincos). Γρήγορα συγκεντρώθηκαν άλλοι τέσσερις δίπλα τους, ο Πορτογάλος Juan Vidal όργανο, πιάνο, οι Φιλιππινέζοι Miguel Morales ακουστική, κιθάρα, μπάσο φωνητικά, Ricky Morales lead κιθάρα, φωνητικά και ο Κουβανός Ernesto “Tito” Duarte σαξόφωνα, κρουστά, φλάουτο, ντραμς. Με το πρώτο demo τους κερδίζουν αμέσως την εμπιστοσύνη του διευθυντή της RCA στην Ισπανία Gil Beltran, προχωρώντας μέσα στο 1971 σε μία κανονική παραγωγή. Έτσι κάπως το πρώτο LP τους ηχογραφείται στα στούντιο της RCA στη Μαδρίτη, με το master να γίνεται στα Trident studios του Λονδίνου, με μηχανικό τον David Jones. Η επιτυχία του άλμπουμ (και του single) σε όλη την Ευρώπη, στην Αμερική, αλλά κυρίως στις λατινικές χώρες (με πρώτη όλων το Μεξικό) υπήρξε αμεσότατη. Οι Barrabas, που ηχογράφησαν συνολικώς οκτώ LP (κάποια εκ των οποίων τυπώθηκαν και στην Ελλάδα) υπήρξαν έκτοτε το νούμερο 1 (σε αναγνωρισιμότητα) ισπανικό γκρουπ των seventies. Ακούγοντας βεβαίως τo “Woman” και το “Wild safari” ξεχνάς την αναγνωρισιμότητα, μιας και καίγεσαι από την… πγιότητα.Υ.Γ. Ψάχνοντας λίγο τα των μουσικών των Barrabas στο δίκτυο, διάβασα πως ο Iñaki Egaña κάποια στιγμή αποχώρησε από το γκρουπ, σχηματίζοντας, μαζί με άλλους, τούς Iman, Califato Independiente. Θυμάμαι τους Iman από την εποχή (late 90s) που αντάλλασσα δίσκους μ’ ένα φίλο από τη Zaragoza – κι επειδή έχω από τότε ν’ ακούσω τα δύο LP τους δύσκολα θα θυμόμουν, σε κάθε περίπτωση, την παρουσία του Egaña στο συγκρότημα. Κοίταξα λοιπόν στα εξώφυλλα και είδα το όνομα του Ισπανού στο “Iman, Califato Independiente” [CBS S 82843] του 1978, αλλά όχι και στο “Camino del Aguila” [CBS S 84277] του 1980. Οι Iman, Califato Independiente υπήρξαν ένα από τα καλύτερα σχήματα του ιβηρικού progressive/fusion circuit και θα ήταν άδικο αν τους ξεπέταγα, τώρα, σ’ ένα υστερόγραφο. Να επανέλθω λοιπόν…

JAZZ & TZAZ 226

2012-01-14T13:14:00.006+02:00

Στο Jazz & Τζαζ που κυκλοφορεί στα περίπτερα μπορείτε να διαβάσετε… με σειρά εμφανίσεως. Μία συνέντευξη του Γιώργου Κουμεντάκη στην Κάκια Γεωργάκη εν σχέσει με τα πιο πρόσφατα έργα του γνωστού συνθέτη, ένα δικό μου κείμενο για τον περουβιανό master της jazz, τον σαξοφωνίστα Nilo Espinoza (μέλος των Hilton’s, El Combo de Pepe, Los 007, Bossa 70, Nil’s Jazz Ensemble…), μία αναλυτική παρουσίαση της δισκογραφικής πορείας της σημαντικότατης γαλλο-πορτογαλίδας τραγουδοποιού Catherine Ribeiro από τον Γιάννη Μουγγολιά, μία αναφορά στον Claude Nougaro, τον συνθέτη του περίφημου “Paris Mai”, σχετική με τα πρώτα χρόνια της καριέρας του (γράφει ο γράφων), μία συζήτηση του Δημήτρη Κατσουρίνη με τον Chris Pedley, μπασίστα των Baker Brothers (ένα από τα top british soul-funk σχήματα του καιρού μας), επίσης μία συζήτηση του Βαγγέλη Αραγιάννη με τον ξεχωριστό γάλλο πιανίστα της jazz Jean-Michel Pilc, ένα λίαν κατατοπιστικό άρθρο του Θανάση Μήνα αναφορικώς με την jazz στο film-noir (“Private Hell 36”, “The Man with the Golden Arm”, “Sweet Smell of Success”, “Touch of Evil” κλπ.), μία παρουσίαση της ιδιόμορφης περίπτωσης του βρετανού ηθοποιού, μουσικού και τραγουδιστή Hugh Laurie, που τον βλέπετε και στο εξώφυλλο (γνωστός από την τηλεοπτική σειρά “House M.D.”) από τον Γιώργο Χαρωνίτη. Ακόμη Jazz Eye (Jan Johansson, Viktoria Tolstoy, Diminuita, Blues Trackers, Xan Campos Trio…), live, δισκοκριτικές, blues boom!, ένα κείμενο για την B-Otherside Records (Γκρόβερ, The Moot Point, Θανάσης Ξανθάκος, Planet of Zeus, Free Yourself), δισκορυχείον, επανεκδόσεις, πράξεις λόγιας μουσικής, τζαζ & λογοτεχνία, all that art…
Στο CD ιστορικά και γιατί όχι θρυλικά κομμάτια του Art Blakey και των Jazz Messengers από τα χρόνια 1958 και 1961.

NALYSSA GREEN, KID FLICKS, KING ELEPHANT, EVRIPIDIS AND HIS TRAGEDIES

2012-01-13T08:56:00.006+02:00

Nalyssa Green “Barock” [Inner Ear, 2011]. Παράξενο όνομα, παράξενος, θέσει… ανορθόγραφος, τίτλος. Το παράξενο προέρχεται μάλλον –για να επιχειρήσω να το προσδιορίσω λιγάκι–, από το γεγονός πως όλα (όνομα, τίτλος, ήχος) δεν παραπέμπουν σε κάτι εκ των προτέρων ελληνικό, ενώ επί της ουσίας άπαντα είναι ελληνικά από την αρχή έως το τέλος. Εννοώ πως η Nalyssa Green είναι Ελληνίδα (το ονοματεπώνυμό της είναι καλλιτεχνικό ψευδώνυμο), οι συντελεστές του δίσκου είναι όλοι Έλληνες, η παραγωγή είναι φυσικά ελληνική. Ηχογραφημένο από τον Σπύρο Λιβάνη και την Nalyssa Green στην Πάτρα και το Βραχάτι (οι ίδιοι επιμελήθηκαν τις ενοργανώσεις, παίζοντας όλα τα όργανα), το “Barock”, που ως λέξη μοιάζει με τη… μιξαρισμένη εκδοχή των λέξεων baroque και rock, είναι ένα ιδιόμορφο 39λεπτο άλμπουμ, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί folk – folk, προς αυτή τη νέα κατεύθυνση, την κάπως αυτοσχέδια, lo-fi, ή όπως αλλιώς θέλετε πείτε την, που προβάλλει η φινλανδική Fonal π.χ., ή η σκωτσέζικη Autumn Ferment – με κάποιες minimal, electro επεκτάσεις και όλα τα υπόλοιπα συμπαρομαρτούντα. Αν και ούτε το baroque κυρίως (τη εξαιρέσει, ίσως, του “Let them eat cake”), ούτε το rock είναι η βάση των τραγουδιών της Nalyssa Green (παρότι υπάρχουν το εισαγωγικό “Your eyes” και το έσχατο “Joker”, που θα μπορούσε να τα χαρακτηρίσω ως rock κομμάτια) το αποτέλεσμα, σε τούτο το ντεμπούτο LP/CD, είναι άξιο προσοχής· πράγμα που οφείλεται πρωτίστως στις μπαλάντες. Η τραγουδοποιητική δύναμη κομματιών τύπου “Indagattah”, “Hey Mr Jung” και “Thick air” που είναι προφανής, οι ενίοτε στοιχειωτικές ερμηνείες και ακόμη οι ωραία τοποθετημένες «ακρότητες» (με τη συμβολή της θερεμίνης) σε tracks όπως το “Fear” συντελούν στο τελικό θετικό ισοζύγιο.
Weird… κι η επόμενη κυκλοφορία, το πρώτο LP/CD του Kid Flicks υπό τον τίτλο “Hearts of Gold” [Inner Ear, 2011]. Επτά κομμάτια, 37 λεπτά η διάρκεια, κι ένα εντελώς… αλλ’ αντ’ άλλων ανακάτεμα, μία πληθώρα μνημών (από την ηλιόλουστη sxities pop, την electro-psych και την πάλαι ποτέ muzak ελαφρότητα, έως τις επτανησιακές καντάδες, τις concrete παρηχήσεις και την ηχητική παιδικότητα – έχω λησμονήσει άλλα τόσα κι ακόμη περισσότερα), που τακτοποιούνται μ’ έναν τρόπο οπωσδήποτε συγκροτημένο, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα διαφορετικής αντίληψης ηχητικό patchwork. Που έγκειται η διαφορετικότητα; Μα στο γεγονός ότι ο Kid Flicks αποπειράται να δώσει στην κατασκευή του μιαν αίσθηση λαϊκότητας (και ουχί πρωτοπορίας), παίζοντας μεν με τις «σαμπλαρισμένες» αναμνήσεις, αλλά και προτείνοντας, ταυτοχρόνως, έναν τρόπο διαχείρισής των, που να μην αντιβαίνει στη νεωτερικότητα. Κι επειδή ο καθείς έχει τις αναφορές του, προσωπικώς, ακούγοντας το “Mount destro” ανακάλεσα στη μνήμη μου ίχνη από Musica Elettronica Viva και Joe Byrd and The Field Hippies· έτσι, για να ξέρουμε και προς τα που οδεύουμε…
Ο King Elephant είναι το ένα τρίτο των Baby Guru, κι έτσι ως… ένα τρίτο (με τη μικρή βοήθεια του δευτέρου τρίτου Obi Serotone στα φωνητικά) συνέδεσε ένα άλμπουμ, το “King Elephnat” [Inner Ear, 2011], που ναι μεν θυμίζει το πρόσφατο “Baby Guru”, έχει όμως και κάποιες διαφορές. Δηλαδή, για να είμαι ακριβής, οι διαφορές είναι μεγάλες, καθότι στην περίπτωση του γκρουπ υπήρχε κάτι με αρχή, μέση και τέλος (κάτι ολοκληρωμένο ούτως ειπείν), ενώ, εδώ, στην περίπτωση του “King Elephant”, έχουμε κάτι χωρίς αρχή και τέλος, αλλά μόνο με τη μέση. Και, ως γνωστόν, άνευ άκρων η οποιαδήποτε κατασκευή είναι ελαττωματική. Δεν στέκεται. Δέκα οκτώ κομμάτια, συνολικής διάρκειας 39 λεπτών, που ναι μεν δείχνουν πως ο King Elephant δεν αστειεύεται, πως έχει ωραίες funky, afro και kraut ιδέες, αλλά πως πρέπει, με κάποιον τρόπο, τούτες οι ιδέες (εκεί προς τη μέση, με τα “Appreciation” και “Acid water”, υπάρχει ψωμί) ν’ αποκτήσουν μια πιο συγκεκριμένη κατεύθυνση και μορφή, πριν οδεύσουν προς τη δισκογραφία. Εδώ, μας κοινοποιείται απλώς το δειγματολόγιο.
Οκταμελές συγκρότημα οι Evripidis and His Tragedies αποτελούνται από πιανίστα-τραγουδιστή (τον Έλληνα Ευριπίδη), καθώς και από σαξοφωνίστες, κρουστούς, βιολιστές και μπασίστες (οι περισσότεροι εκ των οποίων, αν όχι όλοι, είναι Ισπανοί και Ισπανίδες). Το “A Healthy Doze of Pain” [Inner Ear, 2011] είναι ένα ευχάριστο pop άλμπουμ, στο οποίο στριμώχνονται μεσογειακές, όσο και αγγλοσαξωνικές αναφορές (παραθαλάσσιοι ελαφρο-τζαζ υπαινιγμοί, ανακατεμένοι με ψηφίδες της sunshine pop των sixties). Η ενσωμάτωση είναι γενικώς επιτυχής, όσο και αν ένα τέτοιο τύπου τραγούδι οφείλει να στηρίζεται, πρωτίστως, στον μελωδικό διάκοσμο· ώστε και η ενσωμάτωση να… εξαργυρώνεται 100%. Δύσκολο; Χωρίς αμφιβολία. Παρά ταύτα, ορισμένες φορές, ο Ευριπίδης βρίσκει τον τρόπο να περάσει από την τρύπα της βελόνας βγαίνοντας στο ξέφωτο (“I always cry at weddings”, “Just a Kleenex”).

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ συνέντευξη στον Ρένο Αποστολίδη

2012-01-11T08:22:00.008+02:00

Τη συνέντευξη που θα διαβάσετε πιο κάτω ήθελα να την κοινοποιήσω από τότε που έπεσε στην αντίληψή μου – να την ξαναφέρω στο φως δηλαδή, να τη μεταφέρω σ’ ένα σημερινό περιοδικό ή blog. Το πράττω τώρα. Είναι μία συνέντευξη-συζήτηση σημαντική όπως θα διαπιστώσετε κι εσείς, που αφορά σε δύο ανθρώπους που ηγήθηκαν του χώρου τους, τον Μάνο Χατζιδάκι από τη μια μεριά (που απαντά) και τον συγγραφέα και κριτικό Ρένο Αποστολίδη από την άλλη (που ερωτά) και η οποία (συζήτηση) δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο τεύχος 1 του περιοδικού Τα Νέα Ελληνικά (υπό Ηρακλή και Ρένου Αποστολίδη), τον Ιανουάριο του 1966.
Το 1965, όταν πάρθηκε η συνέντευξη, ο Χατζιδάκις ήταν 40 ετών και ο Αποστολίδης 41. Άρα αναφερόμαστε σε δύο νέους ανθρώπους, συνομήλικους, που είχαν ήδη δώσει στίγμα, που ξεχώριζαν με το έργο τους, προκαλώντας το δημόσιο διάλογο. Διαβάζοντας λοιπόν τη συζήτησή τους οδηγήθηκα να ψάξω λίγο τα της πορείας του Χατζιδάκι στο διάστημα που είχε προηγηθεί (1963-65), κάτι που, εν πάση περιπτώσει, επεφύλαξε για μένα μία μικρή έκπληξη (δεν το είχα συνειδητοποιήσει). Διαπίστωσα, δηλαδή, πως εκείνη την περίοδο ο συνθέτης ασχολείτο περισσότερο με την παρουσίαση έργων ελλήνων συναδέλφων του (της λεγόμενης σύγχρονης μουσικής) και λιγότερο με ό,τι θα αποκαλούσαμε καθημερινό τραγούδι (μέσω του οποίου τον γνώρισε κι ο κόσμος). Ρίχνοντας μια ματιά π.χ. στα προγράμματα του Φεστιβάλ Αθηνών 1964 και 1965 εκείνο που βλέπω είναι η αναγραφή του ονόματός του ως διευθυντή της Πειραματικής Ορχήστρας Αθηνών, προτείνοντας έργα των Νίκου Σκαλκώτα («Μικρή Σουίτα για Έγχορδα»), Ιάννη Ξενάκη («Ικέτιδες», «Εόντα», με τη συμμετοχή του κορυφαίου ξενακικού ιάπωνα πιανίστα Yuji Takahashi), Θόδωρου Αντωνίου («Κοντσερτίνο για πιάνο, έγχορδα και κρουστά», «Κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα»), Γιώργου Σισιλιάνου («Κοντσέρτο για βιολοντσέλο και ορχήστρα») κ.ά. Παρατηρείται δηλαδή μία μετατόπιση των ενδιαφερόντων του Χατζιδάκι προς την καθαρή μουσική, γεγονός το οποίον επιβεβαιώνεται αν ρίξει κάποιος μια ματιά και στην εργογραφία του http://is.gd/UO5iMy, εκεί όπου θα διαπιστώσει πως το 1963 δεν συνθέτει απολύτως τίποτα, πως το 1964 γράφει δύο σάουντρακ, το «Χαμόγελο της Τζοκόντας» και τους «Δεκαπέντε Εσπερινούς» (αμφότερα ορχηστρικά), και πως το 1965 καταπιάνεται μόνο με τη «Μυθολογία» (που θα κυκλοφορούσε βεβαίως την επόμενη χρονιά). Βασικά, δηλαδή, και για τρία χρόνια, ο Χατζιδάκις έχει σταματήσει να εκδίδει τραγούδια, κάτι που διαπιστώνεται και προς το τέλος της συνέντευξης από τον έτερο συνομιλητή Κάρολο Παλαιολόγο (Κ.Π.) – στη συζήτηση συμμετείχε και ο Πάρις Τακόπουλος (Π.Τ.).
Ο Χατζιδάκις εκφράζεται με διάθεση πολεμική έναντι του ελαφρού, αλλά και του εντέχνου λαϊκού τραγουδιού (περισώζεται, κάπως, μόνον ο Μίκης Θεοδωράκης), επιθυμώντας να τοποθετήσει τον εαυτό του έξω απ’ αυτή την ομάδα, διατυπώνοντας ορισμένες ελιτίστικες θέσεις, απομειώνοντας τόσο τραγουδοποιούς συναδέλφους του («δεν θεωρώ κανένα νεώτερο άξιο μνείας») και βεβαίως το ελαφρό τραγούδι της εποχής («μπορεί κάθε τόσο ν’ ακούγεται ένα ωραίο τραγουδάκι, αλλά δεν είναι παρά μόνο αυτό»). Η διακαής του επιθυμία να συμπεριληφθεί στη χορεία των σοβαρών συνθετών της εποχής (θεωρεί άξιους, όπως λέει ο ίδιος, τους Παπαϊωάννου, Χρήστου, Σισιλιάνο και Αντωνίου) είναι κάτι παραπάνω από εμφανής, γεγονός που τον οδηγεί από τη μια μεριά σε εκφραστικές ακρότητες (μιλάει για «εξάμβλωμα», αναφερόμενος στη συνύπαρξη ποίησης και λαϊκού τραγουδιού – μην ξεχνάμε π.χ. πως το «Άξιον Εστί» κυκλοφορούσε ήδη από το ’64) και υπερφίαλες τοποθετήσεις («εγέννησα αυτό που θέλω να λέγεται ελληνικό τραγούδι»), αλλά, από την άλλη, και στην εντυπωσιακή για την εποχή καταδήλωση της αξίας, της σημασίας και της θέσης του Ξενάκη στη σύγχρονη δημιουργία, παίρνοντας θέση, συγχρόνως, και στην αισθητική διαμάχη που καλά κρατούσε ανάμεσα στην Αριστερά και την πεφωτισμένη Δεξιά (καθότι η αφώτιστη είχε άλλα… ενδιαφέροντα, αδιάφορα, δυστυχώς, για τον συνθέτη).
Ένα άλλο θέμα που προξενεί εντύπωση, εν σχέσει πάντα με τον Χατζιδάκι, είναι οι αντιφατικές δηλώσεις του οι σχετικές με το ρεμπέτικο. Έτσι λοιπόν ενώ συνεχίζει, και εδώ, να το εκθειάζει ως «γνήσια λαϊκή εκδήλωση» υπερασπιζόμενος τον χαρακτήρα του, στα τέλη της δεκαετίας του ’70, ως διευθυντής του Τρίτου Προγράμματος, μιλούσε περιφρονητικώς «για τους ρεμπετολόγους, αποκηρύσσοντας μετά βδελυγμίας τη λατρεία ρεμπέτηδων, όπως του Μάρκου Βαμβακάρη» (Στάθης Gauntlett «Ρεμπέτικο Τραγούδι» Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2001). Τα κίνητρα του Χατζιδάκι μπορεί να μην ήταν ταπεινά, διακρίνονταν όμως από μία κλασική αγκύλωση. Όταν ανακαλύπτουν και άλλοι εκείνο που έχεις εσύ, πρώτος, ανακαλύψει, απαξιώνεις την ανακάλυψή σου, διαχωρίζοντας τη θέση σου από το συρμό. Όμως για το συρμό δεν ευθυνόταν ο Βαμβακάρης. Όταν λοιπόν η Αριστερά άρχιζε να βλέπει με άλλο μάτι το ρεμπέτικο, σταδιακώς κατά τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης, οδηγώντας την κατάσταση στα άκρα με την ρεμπετοαναβίωση στα πρώτα χρόνια του ΠαΣοΚ, ο Χατζιδάκις δεν διαχώρισε τη θέση του μόνον από την υπερβολή και τον… σοσιαλ-λαϊκισμό, αλλά και από τους ίδιους τους δημιουργούς. Εν πάση περιπτώσει, δεν χρειάζεται να γράψω κάτι άλλο για την ώρα – διαβάστε τη συνέντευξη… Ρένος Αποστολίδης. Τι συγκεκριμένως ανατρέψατε, στο χώρο του τραγουδιού μας, με τη δημιουργία σας;
Μάνος Χατζιδάκις. Εάν εννοήτε το «ελαφρό» τραγούδι, απλούστατα: επέβαλα ένα γούστο. Αλλ’ επειδή η δημιουργία μου επεξετάθη στο χώρο του τραγουδιού γενικώτατα, κι όχι μόνο στον τομέα του «ελαφρού» (που οπωσδήποτε δεν με κράτησε σοβαρά), εκεί, χωρίς σεμνότητα, οφείλω να ομολογήσω πως δεν ανέτρεψα τίποτε. Γιατί δεν υπήρχε τίποτε ν’ ανατρέψω. Απλούστατα: εγέννησα αυτό που θέλω να λέγεται ελληνικό τραγούδι.
Ρ.Α. Σεις που ζήτε διαρκώς σ’ ό,τι θα μπορούσαμε να ονομάσωμε «μουσικό πυρήνα της ζωής μας», μπορείτε να μας πήτε αν διακρίνετε μέσα στην όλη σύγχρονη μουσική δημιουργία μας τόνους που να ειδοποιούν πως κάτι πολύ βαθύ αλλάζει στο Λαό μας;
Μ.Χ. Η μόνη μουσική δημιουργία που μπορεί να φανερώνη μια τέτοια αλλαγή, θα ήταν, αυστηρώς ειπείν, η «σοβαρή» μας μουσική. Απ’ ό,τι γνωρίζω, τίποτε δεν πρόκειται ν’ αλλάξη στον Τόπο μας, αν ο Ξενάκης λόγου χάριν φανερώνη μια βαθύτατη αλλαγή στη σύγχρονη ευρωπαϊκή περιοχή· μην ξεχνάμε ότι ο Ξενάκης δεν είναι υπεύθυνος ούτε δέκτης της σύγχρονης νεοελληνικής ευαισθησίας. Πώς θα μπορούσα, ακούγοντας τις μεγάλες στιγμές του Ξενάκη, να προειδοποιηθώ ότι κάτι μεγάλο έρχεται στον μακάριο ελληνικό χώρο, όπου ζούμε εδώ και σαράντα χρόνια;
Ρ.Α. Επιτρέψτε μου να επιμείνω, αν μέσα στο τραγούδι που κολλάει στα χείλια, στα χείλια όλων, όχι στην οποιαδήποτε και οσοδήποτε «σοβαρή» μουσική μας, ακούτε τόνους που να ειδοποιούν πως κάτι βαθύ αλλάζει εδώ.
Μ.Χ. Όχι. Αυτός ο χώρος έχει τις πηγές του υγιείς. Ανέκαθεν, ό,τι υπήρξε αληθινό ήταν και μεγάλο, και δυνατό· με μόνη τη διαφορά, πως η επίσημη φθορά δεν το άφηνε ποτέ ν’ αναπτυχθή ομαλά. Ως εκ τούτου, κάθε τέτοια στιγμή δεν μας ειδοποιεί, αλλά μας θυμίζει. Η αρχαία πηγή είναι αυτή που ποιεί πάντα τας μεταβολάς· όσες φορές απομακρυνθήκαμε από τις πηγές, είχαμε πτώση και καταστροφή.
Ρ.Α. Μπορείτε να μας εξηγήσετε γιατί μαίνεται κατά του ρεμπέτικου η «Αριστερά» μας; Και γιατί, επίσης, από άλλες πλευρές, κ’ οι φορείς του ψευδοαστικού φιλοδυτικού ρυθμού και τόνου; Και υπό το πρίσμα της βασικής αυτής ερωτήσεως, προσδιορίστε, αν θέλετε, τον χαρακτήρα: α) της δημιουργίας ρεμπέτικων – ή ψευδορεμπέτικων; – απ’ τον Θεοδωράκη και β) της συστηματικής επεισδύσεως – για να μην πω «εισβολής» ή «επιδημίας» – λογιώτατου ποιητικού υλικού στις μελωδίες αυτού του «πεποιημένου» ή «φαμπρικαρισμένου» λαϊκού τραγουδιού. Πρόκειται περί επεμβάσεως «εκ των άνω», σε κάτι που φυσικά άνθιζε «εκ των κάτω»; Και πώς την βλέπετε τέτοια επέμβαση; Όχι εξαλλοιωτική, καταδυναστευτική της γνήσιας λαϊκής εκδηλώσεως; Σε τι διαφέρει από τις επεμβάσεις της «Δεξιάς»;
Μ.Χ. Η «Αριστερά» θεωρεί «υγιές» ό,τι παριστάνει το «υγιές». Το ρεμπέτικο όμως, σαν γνήσια λαϊκή εκδήλωση, που δεν έχει καμμία σχέση με την ρομαντική Ελληνική Επανάσταση, δεν περιέχει αυτή την a priori «υγεία» που υποβοηθεί την σκοπιμότητα της «Αριστεράς». Αυτή είναι η ουσία. Η επιφάνεια είναι ακόμη αφελέστερη: οι μουσικοί εκπρόσωποι της «Αριστεράς» στερούνται ταλέντου. Ο Θεοδωράκης, που είναι ένας μουσικός με ταλέντο, ή δεν κατάλαβε, ή σκοπίμως έκανε πως δεν κατάλαβε, ότι δεν μπορεί να είναι «λαϊκός» συνθέτης – και το λέγω τούτο δίχως την παραμικρή πρόθεση μειώσεώς του. Δημιούργησε μια εσκεμμένη νοθεία «λαϊκής» συνθέσεως, είτε για προσωπικόν όφελος – πράγμα, ως ένα σημείο, θεμιτό – είτε για κομματικόν όφελος, πράγμα εξοργιστικό. Κάποτε προσπάθησα να του εξηγήσω, ότι άνθρωπος που έχει υποκλιθή προ του κοινού του Κόβεντ Γκάρντεν δεν αποτελεί φορέα γνήσιας «λαϊκής εκφράσεως». Δεν το κατάλαβε – όπως δεν μπόρεσε να καταλάβη πως, αν και «αριστερός», προτιμά να ζη στα «υποδουλωμένα αστικά καθεστώτα»! Παρ’ όλα αυτά, οφείλω να ομολογήσω πως όσες φορές κατάφερε να λησμονήση τις οποιεσδήποτε σκοπιμότητές του, μας έδωσε ένα θαυμάσιο τραγούδι, που απορρέει από την ιδιότητα του ταλαντούχου συνθέτου. Όλες οι άλλες του προγραμματικές, «επιγραμματικές», προεκλογικές και μετεκλογικές «ρήσεις» είναι προς κατανάλωσιν από τους αφελείς (και ελπίζω όχι στα σοβαρά από τον ίδιον).
Ρ.Α. Γιατί; Δύσκολα δηλαδή χάβει κανείς ό,τι σερβίρει στους άλλους; Εγώ ξέρω πολλά αφτιά μεθυσμένα – και πολλά μυαλά «πεπεισμένα» – από την ίδια τους τη φωνή, που μάλιστα την υψώνουν ίσα-ίσα για να πείσουν τον εαυτό τους βλέποντας άλλους να τους πιστεύουν!
(Εδώ ο Μάνος Χατζιδάκις γελάει και συνεχίζει). Όσο για την αστική αντίδραση, είναι ακόμη αφελέστερη: προέρχεται από την βασική αντίσταση του αστού στο να δέχεται ό,τι λέει την αλήθεια. Ως εκ τούτου, στερείται πάσης σημασίας.
Ρ.Α. Θέλω να επιμείνω στο θέμα, ρωτώντας σας αν λοιπόν φρονήτε πως η δημιουργία του Θεοδωράκη, ως μόνου «οπωσδήποτε αξιολογωτέρου», καθώς λέτε, της «αριστεράς» μουσικής παρατάξεως, αποτελεί ή όχι μια «εκ των άνω» καταδυναστική επέμβαση, με πρόθεση εξαλλοιωτική, εις την φυσικά ανθίζουσα βάση του λαϊκού αστικού τραγουδιού.
Μ.Χ. Το ελληνικό αστικό λαϊκό τραγούδι φύσει έχει «πεσιμιστικό» χαρακτήρα. Και λόγω καταγωγής, και λόγω καταστάσεως που αποδίδει. Η αξία του έγκειται στη δύναμη εκφράσεως. Οποιαδήποτε μετάθεσις της αξίας του αποτελεί πλάνη. Λοιπόν, η συνειδητή προσπάθεια του Μίκη Θεοδωράκη ή «αφέλεια» μπορεί να χαρακτηρισθή ή «πλάνη». Η Ιστορία, που είναι αμείλικτη, πολύ σύντομα θα σταθμίση το αληθινό ύψος τού κατά τα άλλα ταλαντούχου συνθέτου.
Ρ.Α. Ποια είναι η γνώμη σας, ειδικώτερα, για την εισβολή του λόγιου ποιητικού στοιχείου στο χώρο του «ελαφρού» μας τραγουδιού;
Μ.Χ. Το φαινόμενο ξεκίνησε από σύμπλεγμα κατωτερότητος συνθετών: για να διατηρήσουν την σύνδεσή τους με τη «σοβαρή» τέχνη, θέλησαν να μεταχειριστούν τη «σοβαρή» ποίηση σε κατασκευάσματα λαϊκής καταναλώσεως. Από την άλλη πάλι μεριά, οι εντός εισαγωγικών «σοβαροί» μας ποιηταί βρήκαν εύκολη δημοτικότητα και επιβολή, που ουδέποτε δια των βιβλίων και της καθαυτό ποιότητός τους είχαν πετύχει. Έτσι, παρουσιάστηκε αυτό το εξάμβλωμα «λαϊκού τραγουδιού», όπου λέγονται πράγματα λόγια με το πλέον πρωτόγονο μουσικό υλικό. Φυσικά, μέγα όφελος απ’ αυτό το άνοστο πράγμα είχε μόνον η «Αριστερά», γιατί η «Δεξιά» τυχαίνει και ποιητές να έχη σοβαρώτερους, και συνθέτες χωρίς συμπλέγματα, και κοινό εντελώς αδιάφορο για τις δημιουργίες και των συνθετών και των ποιητών!
Ρ.Α. Κ’ έτσι, λογουχάρη, ακούσαμε ως και τον τραγικό «Μιχαλιό» του Καρυωτάκη σε ρυθμό περιπαικτικού αντιμιλιταριστικού «εν-δυο! εν-δυο!».
Μ.Χ. Αυτό είναι το λιγότερο!
Ρ.Α. Και το περσότερο;
Μ.Χ. Πολλά ποιητικά έργα, που δεν είχαν ανάγκη μουσικών καρυκευμάτων για να υπάρξουν, ήχησαν σαν ταβερνόβιοι μελωδικοί σχηματισμοί. Κι ακόμα περισσότερο: ασχημάτιστα ποιητικά σκαριφήματα παρουσιάστηκαν, ίσοις όροις, από τους ίδιους συνθέτες, με ποιητικά έργα σεβαστά και στο χρόνο και στην ελληνική ποιητική ιστορία! Τέτοια σύγχυση μόνο ιδιοκτήτες θεατρικών επιχειρήσεων θα μπορούσαν να ονειρευθούν!
Ρ.Α. Μπορείτε ν’ απαντήσετε στην ερώτηση «γιατί πέθανε, και πότε, το δημοτικό μας τραγούδι»;
Μ.Χ. Το λαϊκό τραγούδι πάντα είναι έκφρασις ενός λαού στο χώρο και το χρόνο που ζη. Το δημοτικό μας τραγούδι είναι πιστή έκφρασις του Λαού μας σε μια εποχή εντελώς διαφορετική από τη σημερινή. Οι συνθήκες που το γέννησαν – ακόμα και σε μια βαθύτερη συνάρτηση με τον ευρωπαϊκό ρομαντισμό της εποχής – έχουν εντελώς διαφοροποιηθή.
Ρ.Α. Επιμένετε στην άποψη πως υπάρχει συνάντηση του δημοτικού μας τραγουδιού με τον ευρωπαϊκό ρομαντισμό;
Μ.Χ. Άμεση όχι. Άλλ’ έμμεση, οπωσδήποτε ναι. Το δημοτικό τραγούδι είναι έκφραση της Ελληνικής Επαναστάσεως, και οπωσδήποτε η Ελληνική Επανάστασις είναι συνηρτημένη με τον ευρωπαϊκό ρομαντισμό. Το δημοτικό τραγούδι εκφράζει, με μια μεγαλόπνευστη σοβαρή αφέλεια, την ανθρώπινη δύναμη – άσχετα αν νικιέται ή νικά – πάνω στη μοίρα. Δεν μπορώ να φαντασθώ γνησιώτερη ρομαντική στάση.
Ρ.Α. Και γιατί όχι απολύτως πηγαία, όπως ο ίδιος λέγατε στην αρχή;
Μ.Χ. Μπορεί και πηγαία… Αλλ’ ανεπτυγμένη στο αυτό ιστορικό κλίμα.
Π.Τ. Ποιους σημερινούς συνθέτες μας «ελαφρών» τραγουδιών θεωρείται άξιους;
Μ.Χ. Δεν θεωρώ κανένα νεώτερο άξιο μνείας, ή ούτε καν άξιο συγκρίσεως με τον Θεοδωράκη. Οι οποιεσδήποτε «ευοίωνες παρουσίες» παρουσιάζουν πολλήν ισχνότητα για να χαρακτηρισθούν «προσφορές». Μπορεί κάθε τόσο ν’ ακούγεται ένα ωραίο τραγουδάκι, αλλά δεν είναι παρά μόνο αυτό. Δεν είναι ένα όραμα, και άρα δεν ενδιαφέρει.
Ρ.Α. Και στη «σοβαρή» μας μουσική – αν υπάρχη;
Η «σοβαρή» μας μουσική έχει να επιδείξη, για πρώτη φορά, ονόματα άξια να σταθούν στην κορυφή της ευρωπαϊκής δημιουργίας. Και πρώτος και καλύτερος: ο Γιάννης Ξενάκης, που οφείλω να ομολογήσω πως τον θεωρώ έναν απ’ τους κορυφαίους της σύγχρονης μουσικής.
Ρ.Α. Παρακαλώντας να μιλήσετε με ισοσθενή ωμότητα, κρίνατε την ειλικρινέστατη δήλωσή μου: πως, απ’ ό,τι άκουσα, με δικιά σας παρουσίαση, θεωρώ τον Ξενάκη, απλώς, απογράφο θορύβων του Καιρού τούτου.
Μ.Χ. Εγώ, αν ήμουν στη θέση σας, και λόγω της σοβαρότητος που σας χαρακτηρίζει και λόγω της επαναστατικότητος που σας διέπει, θα στεκόμουν με μιαν ακόμα πιο επαναστατική απέναντι στον εαυτό σας στάση για τον Ξενάκη: δεν θα έλεγα «τον θεωρώ», θα έλεγα «δεν τον θωρώ»! Κι αυτό σας το λέγω, για να μπορέσω άνετα να σας δώσω τους απαραίτητους εκείνους φακούς να τον διακρίνετε! Αγνοώ, λοιπόν, τον χαρακτηρισμό σας, για να σας τον γνωρίσω.
Ρ.Α. Επιτρέψτε μου, αντιμετωπίζοντας, με την γνωστή μου «κακότητα» την περίπτωσή σας ως «εκτιμητού» του Ξενάκη ειδικώς, να σας ρωτήσω τι θα λέγατε για κείνον που θα έκρινε την στάση τού κατεξοχήν μελωδικού Χατζιδάκι έναντι του κατεξοχήν αντιμελωδικού Ξενάκη, ως είδος «σνομπισμού»;
Μ.Χ. Πέσατε εις μίαν μικράν παγίδα! Χαρακτηρίζοντάς με μελωδιστήν.
Ρ.Α. Μελωδικόν!
Μ.Χ. … μελωδιστήν, εννοείτε να μου αφαιρήτε την βαθύτερή μου μουσική ουσία, που με κάνει να πλησιάζω άνετα οποιοδήποτε μουσικό έργο, είτε εις το παρελθόν είτε εις το παρόν. Αλλ’ είμαι βέβαιος, πως αυτή η «κακότητα», που αρέσκεσθε να επικαλήσθε για τον εαυτό σας, δεν αποσκοπεί να μου αφιαρέση την μουσική μου ιδιότητα!
Ρ.Α. Κάθε άλλο! Να σας την προασπίση μάλιστα!
Μ.Χ. Λοιπόν, που βρίσκετε τον «σνομπισμό» μου για τον Ξενάκη;
Ρ.Α. Να και σεις σε μια δικιά μου παγίδα!
Μ.Χ. Οπωσδήποτε, ασχέτως «σνομπισμού» ή όχι, το ουσιώδες ερώτημα πάντα παραμένει: τι είναι ο Ξενάκης; Και γιατί τον θεωρώ «μεγάλο»; Πριν μπορέσω ν’ αποκριθώ σ’ αυτό το ερώτημα, δεν θα ήμουν σε θέση ν’ αντιμετωπίσω την αντίρρησή σας. Γνωρίζοντας τις δυνατότητες που έχετε στο ν’ αντιληφθήτε τη σημασία όσων θα πω, δικαιολογούμαι να σας μιλήσω συνοπτικώτατα:
Ο Ξενάκης είχε το θάρρος ν’ αγνοήση την μουσική παράδοση πεντακοσίων ετών – να αγνοήση, δηλαδή, την μουσική από την Αναγέννηση και μετά – και να ξανατοποθετηθή, με όλη τη δύναμη ενός γνήσιου ελληνικού πνεύματος, δίνοντάς μας μουσική όχι βέβαια αυτή που κληρονομήσαμε και συνηθίσαμε. Ιδού η πρώτη δυσκολία για να σταθούμε απέναντί του: μας απαιτεί ή πολύ αγνούς ή πολύ δυνατούς. Η μουσική, ανέκαθεν, ακόμα και στην ακμαιότερη ευρωπαϊκή της έκφραση, υπήρξε μία οργάνωσις ήχων. Όσο πιο μεγαλειώδης, τόσα πιο σοφά ωργανωμένη – και τόσο διαρκέστατη στο χρόνο. Γιατί μας συνθλίβει η καταπληκτική οργάνωση του Ξενάκη, που περικλείει όλες τις σύγχρονες επιτεύξεις μας; Αλλά, ακόμη περισσότερο: η ξανατοποθέτησή του στη μουσική ουσία δημιουργεί ένα πρωτόγονο ηχητικό αποτέλεσμα, χωρίς καθόλου το σοφό σχολαστικισμό της παραδοσιακής οργανώσεως. Τίποτε στον Ξενάκη δεν είναι σκόνη, αλλά ύλη ζωντανή, κάτω από σκέψη βαθύτατα μαθηματική – και με την ευρύτητα ενός ποιητού. Ακόμα και η έννοια της μελωδίας δεν ελλείπει· αντιθέτως μάλιστα, παρουσιάζεται ευρηματική, αστραφτερή και τεταμένη. Μια μελωδία, που θάπρεπε νάχαμε κληρονομήσει, αν δεν είχε συσσωρευτεί η μουσική θητεία πεντακοσίων ετών.
Η σημασία του Ξενάκη είναι μεγάλη· γιατί πρώτη φορά στην παγκόσμια μουσική δημιουργία παρουσιάστηκε μια προσωπικότητα τόσο τολμηρή που ν’ αποφασίση να ξαναϋπάρξη Έλλην. Πρέπει να παρέλθουν λίγα χρόνια, για ν’ αντιληφθούμε τη σημασία του – για να γνωρίσουμε κ’ εμείς, μες απ’ αυτόν, την βαθύτερη νεοελληνική μας ιδιοσυγκρασία.
Ρ.Α. Δηλαδή, και για να με πείσετε πρέπει να παρέλθουν λίγα χρόνια!
Μ.Χ. Όχι. Πρέπει να παρέλθουν λίγα χρόνια για να καθαριστούμε, εμείς ιδιαίτερα, οι Έλληνες, κι από τη σκόνη του ευρωπαϊκού πολιτισμού, κι από τη σκόνη της «αθάνατης» ρωμιοσύνης μας!
Ρ.Α. Προτιμώ «βρώμικος» με τον Μπετόβεν!
Μ.Χ. Με εκπλήσσετε, σεις, ένας αδιάκοπα επαναστάτης, πόσον αστικήν ευκολία περικλείει η αστική σας ευαισθησία!
Ρ.Α. Δέχομαι και «αντιδραστικός» ακόμη, και «αστός» έστω, και «οκνηρός» αν θέλετε, μέσα στην Ιστορία, με τον Μπετόβεν, παρά «επαναστάτης», τάχα, με κάτι που δεν με έχει πείσει!
Μ.Χ. Ούτε «αντιδραστικός», ούτε «αστός». «Ολίγον οκνηρός, ως προς μίαν περιοχήν», και τίποτε άλλο! Άλλωστε, δεν τα έχω με τον Μπετόβεν, αλλά μ’ εσάς – κι αυτό προς το παρόν. Γιατί είμαι βέβαιος, ότι εντός ολίγου χρόνου, θα προσπαθώ κ’ εγώ, καθώς κ’ οι φίλοι σας, να σας συγκρατήσουμε από το… επαναστατικόν πάθος που θα έχετε για τον Ξενάκη!
Π.Τ. Ποιους άλλους έλληνες συνθέτες θεωρείτε άξιους;
Μ.Χ. Τον Παπαϊωάννου, τον Χρήστου, τον Σισιλιάνο, τον Αντωνίου – για να περιοριστώ σε μια ομάδα συνθετών που τυχαίνει να γνωρίζω καλά το έργο τους. Θέλω να τονίσω τη σπάνια για τον Τόπο μας θετική προσφορά του Γιάννη Παπαϊωάννου, που, εκτός από τη μουσική του, σαν δάσκαλος μάς έχει δώσει τέλεια και σύγχρονα εκπαιδευμένη μια πλειάδα μαθητών, και δημιουργεί με το μάθημά του τις απαραίτητες προϋποθέσεις για να υπάρξουν – όσοι υπάρξουν απ’ αυτούς – αληθινά σύγχρονοι μουσικοί. Και μόνο μ’ αυτή του την ιδιότητα ο Παπαϊωάννου αξίζει να πάρη την πρώτη θέση στη συνείδησή μας, εκτός που κι ως συνθέτης μάς έχει δώσει θαυμάσια εργασία, που θα χαρακτηρίση απόλυτα το μουσικό μας σήμερα.
Κ.Π. Τι εκάνατε τα δύο τελευταία χρόνια, που δεν εμφανίσατε νέα τραγούδια; Υπάρχουν πολλοί που διερωτώνται τι να σημαίνη η διακοπή αυτή, κι αν ξαναπαρουσιάσετε «έργο για τα χείλια μας».
Μ.Χ. Πάντοτε η πορεία μου είχε ένα ρυθμό sui generis. Δεν την χαρακτήριζε καμμιά σκοπιμότης και καμμιά υποταγή. Δυο χρόνια, είχα το πάθος να φτιάξω την Πειραματική ορχήστρα – κ’ ελπίζω σύντομα αυτή μου η δουλειά να στεριώση οριστικά. Παράλληλα, όμως, δεν έπαψα διόλου να γράφω τραγούδια – γιατί μ’ αρέσει να τραγουδώ. Όπως δεν έπαψα να προβληματίζωμαι με τη μουσική, γιατί μ’ αρέσει να σκέπτωμαι.
Ρ.Α. «Δεν μπορώ παρά» να σκέπτωμαι!
Μ.Χ. Όχι! Μ’ αρέσει να σκέπτωμαι! Και συγχρόνως, δεν έπαψα ν’ ανακαλύπτω καινούργιες αφετηρίες δραστηριότητός μου. Γιατί ποτέ δεν κουράζομαι! Γι’ αυτό, τίποτε δεν σημαίνει, αν δυο χρόνια έκανα εκείνο ή δεν έκανα το άλλο, παρουσίασα αυτό και δεν παρουσίασα το άλλο. Γιατί όλ’ αυτά κάθε μέρα υπάρχουν μέσα μου, και δεν έχω σταματήσει ούτε στιγμή να τα ζω.

THE CAMBODIAN SPACE PROJECT

2012-01-10T09:46:00.003+02:00

Ακούγοντας κάποιος τις πρώτες στροφές από το “2011: A Space Odyssey” [Metal Postcard, 2011] των Cambodian Space Project δεν μπορεί παρά να θυμηθεί τους Αμερικανούς Dengue Fever, το συγκρότημα που έδωσε μία νέα πνοή στην pop μουσική της Καμπότζης από τα sixties και τα seventies, αναπαράγοντας τον ήχο και το αίσθημά της. Και αν στην περίπτωση των Αμερικανών όλα θα περιστρέφονταν γύρω από την εύρεση μιας τραγουδίστριας που θα μπορούσε να σηκώσει το βάρος μιας Ros Sereysothea ή μίας Pan Ron, των φημισμένων γυναικείων φωνών που έσβησαν μετά την έλευση των Ερυθρών Χμερ τον Απρίλιο του ’75 – η κυρία εντοπίστηκε στην Little Phnom Penh του Long Beach και λεγόταν Chhom Nimol –, στην περίπτωση των Cambodian Space Project, η ανάλογη φωνή, που ακούει στο όνομα Srey Thy, βρέθηκε στην πατρίδα της, σ’ ένα karaoke bar της Phnom Penh, όταν υπέπεσε στην αντίληψη ενός τασμανού κιθαρίστα και κιμπορντίστα, του Julien Poulson. Κάπως έτσι μπήκε η ιδέα στον Poulson για τη δημιουργία ενός αυστραλο-καμποτζιανού συγκροτήματος, που να αναπαράγει τους groovy exotica ήχους του παρελθόντος και κάπως έτσι ηχογραφήθηκε το εν λόγω άλμπουμ, πέρυσι, σε τούτη την ταλαιπωρημένη χώρα της Ινδοκίνας.
Οι Cambodian Space Project είναι μία κάπως χαλαρή ομάδα – ίσως μία βασική τετράδα (Srey Thy φωνή, Julien Poulson κιθάρες, πλήκτρα, Gildas Marroneaud μπάσο, Bong Sak ντραμς), που πλαισιώνεται στην πορεία από διαφόρους μουσικούς (δεύτερος κιθαρίστας, κλαρινίστας, ακορντεονίστας, αρμονικίστας, percussion player). Με ρεπερτόριο που πηγάζει κατ’ ευθείαν από τη χρυσή εποχή – κομμάτια της Pan Ron και της Ros Sereysothea δηλαδή, συν ένα παραδοσιακό, συν ένα original, συν ένα cover –, με ήχο (ηχογράφηση, παραγωγή), που δίνει νέα πνοή στα vibes του παρελθόντος, και με τη διασκευή στο “Venus” των Shocking Blue (με τους στίχους της Sereysothea στην khmer) να σφραγίζει το δέμα με τον πιο ανέλπιστο τρόπο, το “2011: A Space Odyssey” είναι ένα άλμπουμ που ανήκει στην τομή της κλασικής γκαροζοψυχεδέλειας με την εξωτική ethnic παραφθορά. Άρα, ψαρεύει ακροατές και από τις δύο όχθες.

GREPOL M.AF.I.A. gang-jazz

2012-01-09T13:40:00.006+02:00

«Δύο φαμίλιες από την Ελλάδα και την Πολωνία βρίσκονται μαζί στην Ολλανδία και ανταλλάσσουν μουσικούς διαλόγους με βάση την ιστορική τους παράδοση, δημιουργώντας δικές τους συνθέσεις και αυτοσχεδιάζοντας». Αν και σοφόν το σαφές, χρειάζεται, στην περίπτωσή μας, κάτι περισσότερο. Ας ξεκινήσω λοιπόν από τα βασικά.
Αρχικώς GrePol M.Af.I.A σημαίνει GreekPolish Musical Affairs Internationally Active. Πρόκειται, εν ολίγοις, για ένα jazz κουαρτέτο μέλη του οποίου είναι δύο δίδυμοι από τη Θεσσαλονίκη, ο Theo Kosmidis κιθάρα και ο Dimitrios Kosmidis ντραμς, κρουστά, και δύο Πολωνοί (απλώς αδελφοί) από την Pulawy, ο Greg Torunski σαξόφωνα, πιάνο και ο Piotr Torunski μπάσο κλαρίνο, πιάνο. Οι τέσσερις θα συναντηθούν στο… κατηραμένο Maastricht το 2008, αποφασίζοντας να σχηματίσουν μια τζαζοσυμμορία, που να συνδέει επί του πάλκου, αλλά και επί του δίσκου, τις επιμέρους παραδόσεις (την ελληνική και την πολωνική) με την jazz (τις πρακτικές του αυτοσχεδιασμού), προς τον σχηματισμό μιας ethnic-jazz (80% jazz και 20% ethnic, έτσι χονδρικώς), που να πατάει γερά στα πόδια της. Και όντως.
Η σιγουριά του γκρουπ δεν αποδεικνύεται μόνον από το γεγονός πως και οι ένδεκα συνθέσεις τού “Bros Playin Across” [Turn Key Media Solutions, 2011] είναι δικές του, αλλά κυρίως από το ότι αυτές ακριβώς οι συνθέσεις είναι απολύτως επεξεργασμένες, έχοντας εμπνευσμένα θέματα, ωραίες αναπτύξεις και απολαυστικά, δυναμικά παιξίματα. Συγκροτούν δηλαδή ένα ωριαίο άλμπουμ, που ακούγεται με τη… χαρακτηριστικότερη των ανέσεων· κι αυτό επειδή όλα τα κομμάτια των GrePol M.Af.I.A. έχουν εντός τους την groovy ορμητικότητα, ακόμη και όταν τα tempi είναι αργά, ακόμη και όταν οι ατμόσφαιρες υπερκεράζουν τους ηχητικούς παροξυσμούς. Ανιχνεύεται, μάλιστα, σε τέτοιου είδους tracks, όπως για παράδειγμα στο “Co tam kala”, ή στο “Freezin’”, μία πλαστικότητα στη μελωδία και μία, γενικότερη, αφηγηματική γλαφυρότητα, ανακαλώντας στη μνήμη μου συνθέσεις του Al Di Meola φερ’ ειπείν ή του Chick Corea (από τα μέσα του ’70). Όσον αφορά στα “Grepol”, “The greek” και “Fairytale from the Far East” (με τις όποιες, καλοβαλμένες, εθνικές αναφορές), εκείνα που προξενούν εντύπωση δεν είναι μόνον τα solid soli στην ηλεκτρική κιθάρα και τα πνευστά, αλλά και οι πηγαίες (το ξαναλέω) μελωδικές γραμμές, που εκπέμπονται σε σταθερές δόσεις. Προχωράτε άφοβα.
Επαφή: grepolmafia@gmail.com

on the other side…

2012-01-08T21:24:00.006+02:00

Χθες, Σάββατο, άκουσα δύο πραγματικά αξιόλογα άλμπουμ. Μάλιστα, με το φερώνυμο προσωπικό LP του Άγγλου Barry Dransfield στην Polydor/Folk Mill από το 1972, που επανεξέδωσε σε βινύλιο η ισπανική Guerssen το 2007, έπαθα πλάκα (όπως λέμε). Γνώριζα τον Dransfield βασικά από την παρουσία του στο “Morris On”, αλλά τέτοιο δίσκο british folk είχα καιρό ν’ ακούσω. Μουσική, στίχοι, ερμηνείες, παιξίματα και βεβαίως το συναισθηματικό βάρος του συνολικού ακροάματος είναι εκτός σειράς. Η εκφραστική απλότητα σε όλο της το μεγαλείο. Στην κορυφή το “The werewolf” (του Michael Hurley), το “She’s like a swallow” (παραδοσιακό με θεόσταλτη μελωδία), το αντιπολεμικό “Lots of little soldiers”, το “Robin Hood and the peddlar”… Εξαιρετικό άλμπουμ.

Το άλλο LP ήταν το “Childhood’s Εnd” του Αυστραλού(;) Phil Sawyer. Πρωτοβγήκε σε μιαν ετικέτα ονόματι Sweet Peach το 1971, για να επανεκδοθεί κι αυτό στην Guerssen το 2006. Αν τα εξώφυλλα μερικών άλμπουμ μπορεί να μας οδηγήσουν κάπου πριν καν τ’ ακούσουμε, τότε εγώ ταξίδεψα με το cover του “Childhood’s End”. Βλέποντας τη θάλασσα να μπαίνει στο πρόσωπο του τραγουδοποιού (μπροστά), καθώς και μιαν έρημη παραλία (πίσω), με την άμμο να περιφράσσεται από κάτι σαν αρμυρίκια, φωτισμένη από την κοκκινοκίτρινη δύση, πήγε ο νους μου σ’ ένα trippy folk, διανθισμένο πιθανώς από μιαν «ειρηνική» exotica. Έπεσα και μέσα και έξω. Το άλμπουμ του Phil Sawyer έχει κάτι παράξενες (τουλάχιστον εμένα έτσι μου φάνηκαν) ενορχηστρώσεις, μέσα στις οποίες εμφιλοχωρούν spacey εφφέ και ψυχεδελικές εκτροπές (θυμήθηκα το “From the House of Trax” του Marcus), που το κάνουν αυτομάτως ξεχωριστό· και ανοιχτό σε ερμηνείες. Δεν είναι όλα τα τραγούδια στο ίδιο… υψηλόν ύψος, αλλά μερικά (“Electric children”, “The chase”…) το ξεπερνούν (το υψηλόν ύψος).

groovy movers and sweet freakbeat

2012-01-06T09:42:00.008+02:00

Κάπως αλλοπρόσαλλη περίπτωση συλλογής αυτή της “Sugar Lamps 3” [Acid Jazz, 2010], που θέλει ν’ αποκαλείται ψυχεδελική (μπορεί και να είναι), έχοντας ως υπότιτλο το… a psychedelic selection of groovy movers and sweet freakbeat.
Κομμάτια καινούρια και σχετικώς καινούρια, αλλά κι ένα παλαιό (μία mid-sixties ανέκδοτη, αλλά μέτριας ποιότητας, freakbeat εγγραφή των Avengers), τα οποία έχουν περισσότερο ενδιαφέρον ως μόνα τους, και λιγότερο ως σύνολο. Αξίζει να αναφερθεί, επίσης, η παρουσία στη “Sugar Lumps 3” δύο συγκροτημάτων από τα sixties σε νεότερες, όμως, ηχογραφήσεις τους· πράγμα το οποίον αποδεικνύει (το γνωστό) πως και… η γριά κότα έχει το ζουμί. Αναφέρομαι στο Lost dream των Electric Prunes από το “Artifact” του 2001 και στο Train in my head των John’s Children, που ξαναφτιάχτηκαν κάποια στιγμή, το 2006 (δεν το ήξερα), έχοντας ήδη ένα καινούριο άλμπουμ στην Acid Jazz, υπό τον τίτλο “Black & White” (2011).
Κομμάτια που ξεχωρίζουν, από την Side A, είναι το White elephant κάποιων Action Band (ίσως το πιο psych της συλλογής), το Shocking κάποιων Γάλλων ονόματι Cucumber (με soul αναφορές, αλλά και με μιαν library εκφραστικότητα), καθώς και το Come away with me του Andy Lewis.
Από την Side B το κομμάτι που κάνει μπαμ είναι το Fuzz party των Stereoscope Jerk Explosion (άγραφη cinematic γκαραζοψυχεδέλεια – το ακούμε πιο κάτω), το μετρονομημένο electro folk-funk London zen των Thrush και, τέλος, η fuzzy romance Hipsters dimensions των Ιταλών Low Fidelity Jet Set Orchestra. Τελικώς, το αλλοπρόσαλλο δουλεύει…

ERNIE KRIVDA blues for Pekar

2012-01-05T09:43:00.005+02:00

Πριν ενάμιση χρόνο, την 12η Ιουλίου 2010, έφυγε από τη ζωή, στα 71 του χρόνια, ο αμερικανός κομίστας και μουσικοκριτικός Harvey Pekar (γέννημα-θρέμμα του Cleveland του Ohio). Ο Pekar, γνωστότερος, ίσως, για το αυτοβιογραφικό κόμικ του American Splendor (έγραφε o ίδιος τα κείμενα και εικονογραφούσαν διάφοροι – ανάμεσά τους και ο R. Crumb), είναι στο “Blues for Pekar” [Capri, 2011] ο αγαπημένος νεκρός, αφού ένας διακεκριμένος συντοπίτης του, ο τενορίστας Ernie Krivda, αποφασίζει να του χαρίσει μία σύνθεση κι ένα ολάκερο άλμπουμ, αγνής και ανόθευτης jazz· ένα δημιουργικό, όσο και δυναμικό bop, όπως εκείνο που λάτρευε ο εκλιπών.
Ο Krivda δεν είναι τυχαία περίπτωση. Μπορεί τ' όνομά του να μην είναι από εκείνα που κυκλοφορούν ευρύτατα, όμως ο άνθρωπος (σήμερα στα 66 του) παίζει jazz από τα early sixties (Jimmy Dorsey Orchestra), έχει συνεργαστεί με τους Chick Corea, Elvin Jones, Herbie Hancock, υπήρξε sideman του Quincy Jones, έχει εμφανισθεί σε Ευρώπη και Αμερική, έχει στην κατοχή του περισσότερα από 30 άλμπουμ. Ήταν όμως και ο αγαπημένος σαξοφωνίστας τού Pekar, ο οποίος κάποτε είχε γράψει πως ο… Ernie Krivda is one of the best jazz tenor sax men in the world, but nobody may know this because, like me, he chooses to live in Cleveland. Θα μπορούσε, ενδεχομένως, κάποιος να μιλήσει για τις γνωστές υπερβολές των μουσικοκριτικών, αν στην περίπτωσή του (στην περίπτωση του Krivda) δεν ίσχυε το ρηθέν στον απόλυτο βαθμό.
Απροσμέτρητος παίκτης ο Krivda, με φοβερό drive και κλασικό blues feeling, ταχύτατα ανεβοκατεβάσματα, στόφα μελωδού όπου απαιτείται, υπέροχα κοψίματα και πάσες, ένας μουσικός εν πάση περιπτώσει που ελέγχει πλήρως όχι μόνο το ρεπερτόριό του (πέντε στάνταρντ, δύο πρωτότυπα), αλλά και την ομάδα που είναι δίπλα του και η οποία δεν είναι όποια-όποια. Αρχικώς, αναφερόμαι στον 78χρονο πιανίστα Claude Black, έναν από τους στυλοβάτες του bop στο Detroit στα late 40s-early 50s, στην κοντραμπασίστα (κάτι όχι σύνηθες) Marion Hayden (ουδεμία σχέση με τον Charlie) επίσης από το Detroit και ακόμη στον ντράμερ Renell Gonslaves, γιο του Paul Gonsalves. Ωραίες οι versions, με πρώτη όλων εκείνης του “Valse hot” (1956) του Sonny Rollins, ένα κομμάτι που δεν πολυδιασκευάζεται, κι ας έχει επηρεάσει ακόμη και τον… Μίμη Πλέσσα (στο «Ραντεβού στον Αέρα») και απολαυστικά τα δύο originals, το “One for Willie” (για τον διακεκριμένο αλτίστα της swing era Willie Smith, που είχε κι αυτός κάποια σχέση με το Cleveland) και φυσικά το “Blues for Pekar”, που είναι ό,τι λέει η λέξη, συν… βαρύ κι ασήκωτο.
Επαφή: www.caprirecords.com

ΥΒΟΝΗ – ΝΙΟΒΗ – ΕΛΙΖΑ σας αγαπάω όλες

2012-01-03T14:04:00.017+02:00

Οι μεγαλύτερες αδυναμίες μου (αν εξαιρέσεις πρόσωπα) είναι μουσικές και ενδεχομένως όχι αμέσως φανερές. Μου αρέσουν τραγούδια (ελληνικά ή μη) διαφόρων ειδών, για κάποιους, εκ πρώτης, αδιευκρίνιστους λόγους. Επειδή ποτέ δεν απορρίπτω, όπως έχω ξαναγράψει, αν δεν ακούσω – φύσει αρχικώς, θέσει εν συνεχεία –, κι επειδή τρέφω παλαιόθεν μία συμπάθεια προς το… παρατράγουδο, που αγγίζει ενίοτε τα όρια μιας λαχταριστής μανίας, έχω φροντίσει να υπάρχουν στη δισκοθήκη μου ποικίλα τέτοια άσματα, με ιδιαίτερη στόχευση στα… κακόγουστα seventies. Εξάλλου… εγώ είμαι τέκνο της καμπάνας, με αλυσίδα στο δασύ…
Σαν φλας, πριν 2-3 μέρες, προσπαθώντας να κάνω χώρο στη δισκοθήκη και πέφτοντας πάνω σ’ ένα δίσκο του Τζων Τίκη, μού ήρθε η ιδέα για ένα κειμενάκι που θ’ αφορούσε σ’ ένα (άγνωστο εν πολλοίς) ελληνικό τραγούδι, το οποίον είχα σε τέσσερις εκτελέσεις, με τρεις διαφορετικούς τίτλους, ερμηνευμένο από τέσσερις διαφορετικούς τραγουδιστές! Ήταν ένα τραγούδι του Βαγγέλη Πιτσιλαδή σε στίχους του Γιάννη Κιούρκα – ένα ντουέτο που έδωσε μερικές δεκάδες κομμάτια στα sixties και τα seventies με γνωστότερο όλων το σέικ «Στις δεκάξη Μάη μήνα» με τον Σταμάτη Κόκκοτα, αλλά ωραιότερο το λαϊκό «Ας ήταν τ’ όνειρο να βγη» με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση. Μάλιστα, έχω ξαναγράψει εδώ http://is.gd/yQJQnr και για τους δύο, οπότε με το παρόν ξεμπερδεύω (για την ώρα).
Δεν χρειάζεται να πω πως συμπαθώ ως τραγουδιστική παρουσία τον Τζων Τίκη, βρίσκοντας μάλιστα χυδαίο το χιούμορ που ξέρασαν επάνω του οι… Τηλεαρβύλες, χλευάζοντας οι αδαείς την επί τόπου και a cappella ωραία ερμηνεία του «Αυστραλού» στο “It’s now or never” (ψάξε-κοίτα στο YouTube για να ξεράσεις). Ο… μυική μάζα, με τα χειμώνα-καλοκαίρι κοντομάνικα και με τα μούσκουλα φόρα-παρτίδα έτοιμος να μας δείρει, άρχισε να λέει κάτι βλακείες περί «πέμπτης ταχύτητας» και «τάκα-τάκα» (εννοούσε το “Taka takata”, που κατά τα λοιπά είναι ο χτύπος της καρδιάς, ερωτικό τραγούδι που είχε πρωτοπεί ο Joe Dassin το 1972 και στην Ελλάδα ο Τέρης Χρυσός την ίδιαν εποχή και που δεν είχε καμμία σχέση με τον Τζων Τίκη), αδυνατώντας ν’ αντιληφθεί ο άσχετος, πως ο Τίκης απέδωσε άψογα το εν λόγω κομμάτι (το “It’s now or never”), όντας καθήμενος (έβγαλε κιλά φωνής), έχοντας μάλιστα απέναντί του και το βούρλο. Κι εν πάση περιπτώσει, όταν ο John Tekes αναπαριστούσε τον Elvis στα μπουζουκομάγαζα της Αυστραλίας με τη χωρίστρα Εγνατία, τη χλωρίδα στο στήθος και το λασπωτήρα στο σβέρκο, εκεί στα early 70s, μαζεύοντας όλο το πιατομάνι τής Νέας Νότιας Ουαλίας, οι Τηλεαρβύλες μάσαγαν πιπίλες. Ρε ουστ από ’κει που θέλετε να κάνετε και κριτική.Στον πρώτο λοιπόν μεγάλο δίσκο που έκανε ο Τζων Τίκης στην Ελλάδα με τίτλο τ’ όνομά του [Sonora SNR 521, 1974], όταν επέστρεψε στην ημετέρα, μετά την τρανή ελληνο-αυστραλιανή καριέρα, τραγούδησε και δύο κομμάτια των Πιτσιλαδή-Κιούρκα. Το ένα ήταν η «Υβόνη» (το άλλο «Στα σκαλιά της Μαρασλή»). Το τραγούδι απλωμένο πάνω σε μία ζωηρή μπασογραμμή, είναι λαϊκό σέικ (κατά βάθος), με την συγκεκριμένη εκτέλεση να καταγράφεται ως τυπική ελαφρολαϊκή. Απλός, σεμνός, ο Τίκης ερμηνεύει κάπως φλατ την «Υβόνη» στα κουπλέ, σπρώχνοντάς την περισσότερο στο ρεφρέν (τη βοηθεία των δεύτερων φωνών), αφήνοντας στους επόμενους τα περαιτέρω. Πάμε λοιπόν στη δεύτερη εκτέλεση, που μπορεί να είναι και η πρώτη…
Πιθανώς κάποιοι από τους παλαιότερους να θυμούνται ακόμη τον Τώνη Στρατή, έναν τραγουδιστή που έκανε αισθητή την παρουσία του στα late sixties. Ο Στρατής φαίνεται να ξεκινά καριέρα στα μέσα εκείνης της δεκαετίας στη Θεσσαλονίκη μ’ ένα συγκρότημα, τους VIP’s, κάνοντας το μπαμ με το πολύ ωραίο δικό του τραγούδι «Το καλοκαίρι εκείνο» (σε στίχους Χριστίνας Ντουβή), το οποίο απέσπασε Πρώτο Βραβείο στο έβδομο Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού της Θεσσαλονίκης τον Σεπτέμβριο του ’68, ερμηνευμένο τόσο από τον Νίκο Αντωνίου (με τον οποίον έγινε πιο γνωστό), όσο και από τον ίδιον το συνθέτη. Μάλιστα, την επόμενη χρονιά (1969) ξαναπαίρνει Πρώτο Βραβείο με το «Πικρό παράπονο» (μουσική-στίχοι: Αλέκος Σπάθης), ένα τραγούδι που το ερμήνευσε και ο Πάνος Κόκκινος (για κάποια χρόνια τα τραγούδια του Φεστιβάλ τα απέδιδαν δύο τραγουδιστές), ενώ το 1970 λαμβάνει κι ένα Δεύτερο με τον «Εσπερινό» κάποιου Γιώργου Παπαδάκη (δεν ξέρω αν πρόκειται για τον γνωστό συνθέτη και μουσικοκριτικό). Με δύο πρωτιές και μία δεύτερη θέση μέσα σε τρία χρόνια, η καριέρα του Τώνη Στρατή, κανονικά, θα έπρεπε ν’ απογειωθεί, πράγμα που, μάλλον, δε συνέβη, αφού ο άνθρωπος περιπλανήθηκε σε μικρές εταιρίες (Discophon, Do Mi Sol), πριν καταλήξει στην Polydor κάνοντας κάποια 45άρια στο πρώτο μισό των seventies κι ένα μεγάλο δίσκο το 1975.Την προηγούμενη χρονιά όμως (1974), στο 45άρι «Της καρδιάς μου είσαι καρδιά/ Νιόβη» [Polydor 2061 193], ο Τώνης Στρατής δίδει μία δεύτερη – μπορεί να είναι και η πρώτη – εκτέλεση του τραγουδιού που μας ενδιαφέρει, με αλλαγμένο όμως το γυναικείο όνομα του τίτλου (η «Υβόνη» του Τζων Τίκη είχε γίνει πια «Νιόβη»). Για την ιστορία να πω πως η πρώτη πλευρά του single ήταν το “Lovely lady of Arcadia” του Λέο Λέανδρου, που είχε πει ο Ντέμης Ρούσσος (σε ελληνικούς στίχους του Κιούρκα). Η εκτέλεση του Στρατή είναι προτιμότερη από του Τίκη, με την μπασογραμμή να χαλάει κόσμο, τα σύνθια να προσθέτουν σε ατμόσφαιρες και με την ρυθμική κιθάρα να κρατάει την όλη κατασκευή, πάνω στην οποία απλώνεται η όμορφη μελωδία (περιττό να πω πως τούτη η εκτέλεση μάς παραπέμπει περισσότερο και στο «Στις δεκάξι Μάη μήνα/ μ’ ένα αμάξι – ή μήπως “μ’ ένα μάξι”; – η Μαρίνα/ πέρασε από μπροστά μου ειρωνικά»).Η τρίτη και καλύτερη εκτέλεση του τραγουδιού συνέβη την επόμενη χρονιά (1975), στο άλμπουμ του Σταμάτη Κόκκοτα «Θα Συναντηθούμε» [EMI/ Columbia 2J 062-70156] το οποίον υπέγραφαν συνθετικώς-στιχουργικώς οι Πιτσιλαδής-Κιούρκας. Το μπάσο το χαβά του, τα πλήκτρα αποκτούν ωραιότερο ηχόχρωμα (αφού το hammond δεν παίζεται, παρότι από κάτω μπερδεύονται και κάτι σβιουν-σβιουν α λα George Duke) και βεβαίως υπάρχει κι η φωνάρα του Κόκκοτα, που στέλνει άπαντες για βρούβες. Ωραίο τραγούδι.
Η τέταρτη version του κομματιού συνέβη από τον ίδιον τον Βαγγέλη Πιτσιλαδή στο δίσκο του «Αγάπη μου» [Seagull 33/3E-LOC-309] το 1979. Η «Υβόνη» κι η «Νιόβη» έχουν παραχωρήσει πλέον τη θέση τους στην «Ελίζα» (όποτε άλλαζε εταιρία το… τραγούδι, άλλαζε και τίτλο), με τον συνθέτη να αποδίδει ξερά, πάνω στο ίδιο κατά βάση rhythm section. Κι εδώ τα πλήκτρα (κινούμενα σε euro-lounge ατμόσφαιρες), όπως κι η ρυθμική κιθάρα έχουν ρόλους, ενώ θα πρέπει να σημειώσω πως η παρούσα εκδοχή είναι η μόνη από τις τέσσερις που δεν διαθέτει μπουζούκι (καθότι κι αυτό ενδιαφέρει μερικούς).
Κυρίες μου…

GREEK EXTREMITIES II missing pieces

2012-01-02T14:36:00.006+02:00

Χαιρετίζω την επανεμφάνιση στη δισκογραφία των Chapter 24. Με 30χρονη σχεδόν παρουσία στη σκηνή, το Κεφάλαιο 24 έχει έτοιμο το τέταρτο μόλις άλμπουμ του (να υπενθυμίσω τo “Tin Invaders” στο Δικαίωμα Διάβασης το 1988, το «Ευρετήριο των Συμπτώσεων» στη Hitch-Hyke το 1995 και το “Drop in/ Drop out” πάλι στη Hitch-Hyke το 2006) ηχογραφημένο τούτη τη φορά για μία ιταλική εταιρία, την Boring Machines. Ο τίτλος του είναι “The Red Giant Meets the White Dwarf” και συνυπογράφεται από το ελληνικό γκρουπ και τον γάλλο DJ και χειριστή ηλεκτρονικών Philippe Petit.
Ηχογραφημένος ζωντανά στο Bios την 3/5/2008, ο… κόκκινος γίγαντας που συναντά τον λευκό νάνο είναι ένα αυτοσχέδιο κατασκεύασμα των τεσσάρων (Philippe Petit field recordings, ηλεκτρονικά, πικάπ, Αντώνης Λιβιεράτος όργανο, μαντολίνο, σύνθια, πιάνο, live electronics, Περικλής Μπουλουχτσής κιθάρες, Βαγγέλης Μπουλουχτσής άταστο μπάσο, φωνές), το οποίον ωστόσο διατηρεί, καθ’ όλη τη 43λεπτη διάρκειά του, τα… συνθετικά χαρακτηριστικά του. Εννέα θέματα συνολικώς, τα οποία εκφράζουν συγκεκριμένες ηλεκτρικές-ηλεκτρονικές απαιτήσεις, άλλοτε κοντά σε μία κοσμική ψυχεδέλεια (άκου το 10λεπτο “Border zone”, ένα σπάνιο, νωχελικό trippy track, που θα μπορούσε ν’ αφορά σε μια παραλλαγή των Brainticket) και άλλοτε κινούμενα προς πιο abstract electro περιβάλλοντα. Μπορεί να έχουν περάσει 23-24 χρόνια από το “Tin Invaders”, όμως οι Chapter 24 είναι πάντα εδώ, ανοίγοντας νέα κεφάλαια.
Επαφή: www.boringmachines.it
Μετά το “Flight Sessions” [Coo, 2009] και το “Loop Over Latitudes” [n5MD, 2010] η Μαρία Παπαδομανωλάκη, ή απλώς Dalot, έχει ένα ακόμη άλμπουμ στην καλιφορνέζικη (έδρα το Oakland) n5MD. Το “Minutestatic” επιβεβαιώνει την εντύπωση που έχω ήδη σχηματίσει για τη μουσικό από την Κρήτη. Γίνεται σαφέστερη δηλαδή, εδώ, η διάθεσή της να περιγράψει περισσότερο ambient καταστάσεις, επιτυγχάνοντας ήχους ανοικτών οριζόντων. Σε κομμάτια όπως το “A letter” συνωθούνται με απολύτως επεξεργασμένο τρόπο ηλεκτρονικές extremities, που ήταν πιο σαφείς στο πρώτο της CD, spacey synths, breakbeats και φωνητικά, δημιουργώντας αναπάντεχες στιγμές επικών κατευθύνσεων. Στο “In silence”, από την άλλη, o rock απόηχος (των Pink Floyd στο “Ummagumma” π.χ.) σε συνδυασμό με την πάντα σε ανάπτυξη περιβαλλοντική προσέγγιση δημιουργούν ένα παράξενο κράμα, που στέκεται εξ ίσου καλώς και στα δύο πεδία. Επίσης, υπάρχουν συνθέσεις με μπάσο και ντραμς – χειρίζεται ο Mike Cadoo, μέλος των Gridlock από το San Francisco – δίχως να παραλείπονται και τα σχετικά κιθαριστικά riffs, όπως στην “The empty desk”, που θα μπορούσε ν’ αφορούν σε ακόμη πιο rock καταστάσεις, αν τα synths δεν μας οδηγούσαν πάλι πίσω, στο γνωστό electro σκηνικό (με κάτι από Vangelis ας πούμε ή Boards of Canada). Η ουσία όλων αυτών δεν μπορεί παρά να είναι μία. Η Dalot έκανε, για άλλη μια φορά, την τρίτη στη σειρά, ένα ακόμη στιβαρό άλμπουμ, που κυλάει με… 70s άνεση και ακούγεται με… 10s ενδιαφέρον.
Επαφή: www.n5md.com
Μετά το “Distress Signal Code” [Musea, 2008], για το οποίον έχω γράψει λόγια καλά στο τεύχος 191 (1/2009) του Jazz & Τζαζ, οι Lüüp επανέρχονται μ’ ένα νέο άλμπουμ (LP/CD), που έχει τίτλο “Meadow Rituals” και που κυκλοφορεί από την αμερικανική Experimedia Sound Objects (έδρα το Kent του Ohio). Επεκτείνοντας την ambient/ folk προβληματική εκείνου του πρώτου δίσκου, το συγκρότημα – κατ’ ουσίαν μία στούντιο ομάδα επικεφαλής της οποίας βρίσκεται ο φλαουτίστας Στέλιος Ρωμαλιάδης – ξεχύνεται προς έναν κάπως μυστικιστικό ηχητικό κόσμο, παρουσιάζοντας ένα έργο σύγχρονης μουσικής, με σαφή μελωδικά στηρίγματα, τα οποία φέρουν εις πέρας, κατά πρώτον, τα πνευστά και εν συνεχεία τα έγχορδα. Σαξόφωνα (David Jackson, o saxman των Van der Graaf Generator), bassoon (Γεωργία Σμέρου), cor anglais, oboe (Γεωργία Κωνσταντοπούλου), φλάουτο (Στέλιος Ρωμαλιάδης, Lisa Isaksson – γνωστή μας και από τους Σουηδούς Lisa O Piu), τσέλο (Φωτεινή Καλλιανού, Elsa Kundig), βιόλα (Φώτης Σιώτας), βιολί (Παύλος Μιχαηλίδης) και βεβαίως κιθάρες (Λευτέρης Μουμτζής, Αλέξης Μπόλπασης), μπάσο (Κατερίνα Παπαχρήστου) και σ’ ένα κομμάτι ντραμς (Νίκος Παπαναγιώτου) σε προσεγμένες ενορχηστρώσεις και με στόχο πάντα ένα φυσικό-παγανιστικό προορισμό, που μπορεί να γειτνιάζει ακόμη και με το new age. Εν αντιθέσει, όμως, με τα συνήθη αποβουτυρωμένα αιθέρια συνθέματα, οι μουσικές του Ρωμαλιάδη εμφανίζουν μιαν αφηγηματική γλαφυρότητα, που, σε συνδυασμό με τη στοιχειωτική» αρχαιοπρέπειά τους, τις κατατάσσει αυτομάτως κάπου αλλού. Εν ολίγοις; Ένα απολύτως ιδιαίτερο άκουσμα.
Επαφή: www.experimedia.net

GREEK LOUNGE 12 για το ’12

2011-12-31T16:05:00.014+02:00

1. O ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΛΑΒΡΑΝΟΣ ΚΑΙ Η ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΤΟΥ: Κάθε λιμάνι και καημός (Γιώργος Κατσαρός) [από το EP “Rebeta Nova No 2” Polydor EPHH 50 891, 1965]
2. JACK IACOVIDIS AND HIS DANCE ORCHESTRA: Give me a light, baby (Γεράσιμος Κλουβάτος) [single, Odeon MSOG 48, 1965?]
3. ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΥΠΟ ΤΗΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΙ ΜΙΜΗ ΠΛΕΣΣΑ: Θαλασσοπούλια (Μάνος Χατζιδάκις) [από το LP «Ο Μίμης Πλέσσας Παίζει Philicorda» Philips 630 112 PL, 1965]4. JIMMY AND HIS ATHENIANS (arranged by C. Clavas): Lara’s theme (Maurice Jarre) [EP, Chandris Cruises PR7T 121, 1968?]
5. FEFE-ΟΡΧΗΣΤΡΑ STORKS: Strangers in the night (Singleton/ Kaempfert) [single, ROL/ Αργώ Γ 2, 1967]
6. LEO LUZIO: Εκείνη που με φιλούσε (Ζήσης Γουδάκης - Σαράντης Τσιλιβερδής) [single, Sonata SON-3001, 1969]

7. DAKY AND THE ATHINEA ORCHESTRA: Bostella d’ oriente (Μάνθος Χαλκιάς) [single, Parlophone GDSP 3036, 1965]
8. YOVΑΝΝΑ/ ORCHESTER HANS LAST: Tiritombabalu (Zeeden-de Luque-Dalli-Homsen) [single, FRG. Polydor 52 208, 1964?]
9. PERIKLES FOTOPOULOS UND DIE SPUTNIKS: Leila (Irgendwann fing es an) (Kahne-Brandenstein) [single, GDR. Amiga 4 50 456, 1964] 10. KOOKY MARAKIS: Say you love me (William Sheller - Kooky Marakis) [single, FR. CBS 4000, 1969]
11. OLGA KARLATOS: Cara liberta (S. Trimarchi) [single, IT. CBS 5401, 1970]
12. COSTA CORDALIS: Marisa (Michaele - William Sheller) [single, FR. CBS 4888, 1970]

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ! Κι οι παπαγάλοι στα κλουβιά τους...

των ημερών…

2011-12-30T17:16:00.006+02:00

Η δική μου ηλικία (όχι γενιά) αγάπησε την Shirley Bassey, γιατί τραγούδησε το “The rhythm divine” στο synth pop κομψοτέχνημα “One Second” των Yello (1987). Από ’κει τη μάθαμε, αρχίζοντας σιγά-σιγά να πηγαίνουμε και προς τα πίσω – στο Moonraker, τον Χρυσοδάκτυλο, ου μην και στον Oliver!.
Το “Keep the Music Playing” [Music Avenue], χωρίς κανένα στοιχείο επάνω του, πλην του track list, μοιάζει με συλλογή· της... πυρκαγιάς. Ψάχνοντάς το όμως λιγάκι παραπάνω το θέμα διαπίστωσα πως πρόκειται για την επανέκδοση ενός κανονικού LP της Bassey, με τον ίδιον τίτλο, που είχε πρωτοκυκλοφορήσει το 1991. (Να υποθέσω πως πρόκειται για την κανονική edit, και όχι για κάποιαν άλλη εναλλακτική). Επί της ουσίας, θα έλεγα πως εκείνο που ξενίζει στο άκουσμα είναι η οπερατικών διαστάσεων κάλυψη ενός δισκογραφικού event, το οποίον, κάπως χαμηλωμένο, θα μπορούσε να ενδιαφέρει και το... λαό, εκτός από το Κολωνάκι. Γκράντε πολυτέλεια και «μεγαροποιημένο» feeling χριστουγεννιάτικης θαλπωρής, μπορεί να ταίριαζαν κάποτε με την εποχή (τώρα, οι… αγελάδες ίσα που στέκονται στα πόδια τους), αλλά πέραν αυτής ουδέν. Το ρεπερτόριο εξάλλου (Foreigner, Jennifer Rush, Lionel Ritchie, Andrew Lloyd Weber...) το αποδεικνύει.

Ως γνωστόν τα χριστουγεννιάτικα τραγούδια αποτελούν ειδική κατηγορία της pop culture. Είτε εκφέρονται αυτά με τον γνωστό παιδικό τρόπο (κάλαντα), είτε αποτελούν μέρος του jazz, folk, rock κ.λπ., κ.λπ. ρεπερτορίου τα διακρίνει πάντα μία στόχευση αισθητική, η οποία έχει να κάνει με βαθύτερες ανθρώπινες ανάγκες. Παρ’ όλη δηλαδή την παγκοσμιοποίηση και εμπορευματοποίηση της εορτής, τα Χριστούγεννα, και κατ’ επέκταση τα χριστουγεννιάτικα τραγούδια, εξακολουθούν να μεταφέρουν τα λεγόμενα πανανθρώπινα μηνύματα, προβάλλοντας τη σημασία και τη χαρά της συμμετοχής και γιατί όχι για ορισμένους (και δεν εννοώ τα παιδιά), την αξία του θαύματος. Με τούτα και μ’ εκείνα σημασία έχει πως από το ξεκίνημα σχεδόν της δισκογραφίας τα εν λόγω τραγούδια ποτέ δεν έλειψαν από το soundtrack του Δεκεμβρίου (ούτε πρόκειται να λείψουν), αφού όχι μόνον οι κλασικές ηχογραφήσεις, αλλά και οι πιο πρόσφατες, έως και οι σημερινές, έρχονται να τοποθετήσουν νέους κρίκους στην αλυσίδα.
Αυστριακής καταγωγής η Elisabeth Lohninger, την οποίαν γνωρίσαμε από το άλμπουμ της “Songs of Love and Destruction” [Lofish Music, 2010] – μία ενοποίηση, με νόημα, σκοπών της Joni Mitchell, της k.d. Lang και των Beatles, ανακατεμένων με jazz standards και ισπανόφωνα κομμάτια, να δες κι εδώ http://is.gd/3egdXl – επιλέγει για το πλέον πρόσφατο CD της που έχει τίτλο “Christmas In July” [JAZZsick] και το οποίο συντελείται με τις συμμετοχές των Axel και Walter Fischbacher σε κιθάρες και πιάνο αντιστοίχως και ακόμη των Johannes Weidenmuller μπάσο και Ulf Stricker ντραμς, μία σειρά παραδοσιακών και επώνυμων Christmas’ songs απ’ όλον τον κόσμο. Τραγούδια από τις ΗΠΑ, τη Βραζιλία, την Ιταλία, το Μεξικό, τη Γαλλία, τη Σουηδία, την Ιαπωνία, τη Δανία, τη Γερμανία και την πατρίδα της την Αυστρία, τα οποία ενορχηστρώνονται ποικιλοτρόπως απελευθερώνοντας jazz, folk, ακόμη και rock ηχοχρώματα.Η Lohninger έχει μία απολύτως γυμνασμένη, δυνατή mezzo φωνή, έχει δίπλα της τούς καλούς της παίκτες, οι οποίοι γνωρίζουν να διαμορφώνουν τα ποικίλα περιβάλλοντα προσανατολισμένοι στην ουσιαστική ακρίβεια – το βραζιλιάνικο “Os meninos de mangueira” ηχεί ως βραζιλιάνικο, το μεξικάνικο “Potpourri de Navidad” ως μεξικάνικο κ.ο.κ., δίχως να υποτιμούν τις δικές τους δυνάμεις (ιδίως ο κιθαρίστας Axel Fischbacher είναι στιγμές-στιγμές απρόβλεπτος) – και βασικά και πάνω απ’ όλα έχει με το μέρος της (η Lohninger) ένα, με άψογο τρόπο διαρθρωμένο, ρεπερτόριο, το οποίον προσφέρεται για το απολαυστικό του πράγματος. Όμορφες μελωδίες, όπως εκείνη του Mary’s Boy Child του Jester Hairston (1901-2000), τραγούδι πρωτοηχογραφημένο από τον Harry Belafonte το 1956, κομματάκι απόκοσμες, αλλά ηδονικώς ανατριχιαστικές, βόρειες χριστουγεννιάτικες προσεγγίσεις, όπως ας πούμε η σουηδική συμμετοχή Glans over sjo och strand της Emmy Kristina Kohler (1858-1925), τραγουδισμένη από πάμπολλους-ες στην Σκανδιναυία (ακόμη και από την Frida των ABBA), ιαπωνικά swinging κάλαντα, όπως το περίπου κλασικό Christmas eve (1983) του Tatsurou Yamashita, αλλά και ωραία παραδοσιακά όπως το αυστριακό Advent ή το δανικό Den yndigste rose, άπαντα αναδεικνύονται μέσω μιας οικείας φωνής και βεβαίως των καλυτέρων από τα παιξίματα.
Άλμπουμ που διαπερνά το εορταστικό κλίμα, δημιουργώντας κλίμα από μόνο του.
Επαφή: www.jazzsick.com

δύο ελληνικά άλμπουμ για το ’11

2011-12-29T13:07:00.005+02:00

Πέρυσι, τέτοιαν εποχή, είχα επιλέξει 29(!) άλμπουμ ελληνικής παραγωγής 2010, που είχαν για μένα κάποιαν ευρύτερη αξία. Είχα προσπαθήσει να συμπεριλάβω πολλά και διαφορετικά πράγματα, δίνοντας ταυτοχρόνως και μιαν εικόνα της εντόπιας σκηνής, που έβραζε και βράζει, δίχως να εξατμίζεται… Εφέτος, δεν υπάρχει λόγος να πράξω το ίδιο. Η κατάσταση, παρ’ όλες τις επιμέρους δυσκολίες, πολυμερίζεται με τον πρέποντα τρόπο και οι αξιόλογες δουλειές ξεπετάγονται, από παντού, με τέτοιο ρυθμό, ώστε να είναι δύσκολο να τις παρακολουθήσεις (όλες). Είπα λοιπόν να επιλέξω δύο μόλις άλμπουμ, που μου προξένησαν ιδιαίτερη εντύπωση μέσα στη χρονιά που φεύγει, εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους, έχοντας ως μοναδικό κοινό σημείο την (ελληνική) καταγωγή των δημιουργών τους. Το ένα είναι η «Ηλιοθεραπεία» του Boy (έχω ήδη αναρτήσει κείμενο, κι εδώ το μεταφέρω κάπως διαφοροποιημένο) και το άλλο η “Amaryllis”, ενός jazz μουσικού της διασποράς, του Βασίλη Παπαδόπουλου. THE BOY – Ηλιοθεραπεία & Μαύρο Αίμα – GR. Inner Ear ΙΝΝ036
Αυτό που παρουσιάζει ο The Boy στην Ηλιοθεραπεία δεν έχει όμοιό του στη σύγχρονη ελληνική δισκογραφία. Δεν είναι τόσο το μουσικό background, ένα electro-punk κάπως eighties… προσαρμοστικότητας, δεν είναι τόσο η αδούλωτη στιχουργική του, που είναι αυτή που είναι (γνωστή, σε όσους, από την εποχή των Mary and The Boy και των προηγούμενων προσωπικών του άλμπουμ), δεν είναι η ερμηνεία του (πνιγμένη και με τα σωθικά να πάλλονται), είναι, βασικά, ο συνδυασμός τους, η συνισταμένη, η γενική κατάσταση που υψώνει την Ηλιοθεραπεία στα όρια του… δεκαπεντάλογου.O Boy, για ακόμη μία φορά, εξηγεί για ποιον ακριβώς λόγο βρίσκεται στη δισκογραφία (δε μιλώ για τη συγγραφή ή τη σκηνοθεσία). Τι είναι εκείνο που τον κινητοποιεί, που τον μετατρέπει σ’ ένα σεισμογράφο των προπατορικών βαρών και του κληρονομημένου ευνουχισμού. Υπάρχει μία στροφή, στην υπερχειλίζουσα στιχουργική του, που μας οδηγεί κατ’ ευθείαν στο ψαχνό. Γράφει κάπου: «Πια δεν θέλουμε μπαμπά, μαμά, δασκάλα, αρχηγό, θεό. Θέλουμε μόνο ένα αλάνθαστο σχέδιο να ανατινάξουμε το εγώ και το εδώ». Είναι οι λέξεις εντός των οποίων εσωκλείεται η ουσία της «ηλιοθεραπείας»· ένα άλμπουμ πολιτικού και κοινωνικού σφρίγους, που δεν χαρίζεται σε κανέναν, βάλλοντας ταυτοχρόνως κατά πάντων. Μοναδικό το τραγούδι «Άνθρωπος», συμπυκνώνει την ποιητική και συνθετική δεξιότητα του Boy προς την κατασκευή (και) ολοκληρωμένων ασμάτων.
Αλλά και πάλι στις περιπτώσεις εκείνες, όπου τα τραγούδια μοιάζουν ή είναι… ανολοκλήρωτα, η ίδια γενικότερη θέση και στάση δεν αλλάζει. Όπως είχα σχολιάσει και πριν λίγες μέρες, σ’ εκείνη την παλαιά ανάρτηση… ο άνθρωπος, σε κάθε άλμπουμ του, ξεγυμνώνεται σε τέτοιο βαθμό, επιτυγχάνοντας να μεταφέρει στον ακροατή έναν κόμπο στο λαιμό (έστω και παρά τη θέλησή του – ή μήπως να βάλω ερωτηματικό;). Κάπως σαν να… κρύβεσαι εσύ και όχι εκείνος· που βρήκε τον τρόπο να ενσταλάξει στο βαθύ προσωπικό, έναν παλμό συλλογικό. Δεν συναντάται, εν ολίγοις, τέτοιος λόγος σήμερα στην ελληνική δισκογραφία· κι από ’κει πρέπει να ξεκινήσουμε. Όλα τ’ άλλα – ακόμη και τη μουσική – θα τα δούμε στην πορεία.
(Η έκδοση περιλαμβάνει κι ένα βιβλιαράκι 108 σελίδων, που τιτλοφορείται «Μαύρο Αίμα»).VASSILIS PAPADOPOULOS – Amaryllis – GER. Musikverlag Orfeas (άνευ κωδικού στη ράχη ή το label)
Δώδεκα χρόνια μετά το “Karibu” [Music Verlag Orfeas, 1999], ένα από τα καλύτερα άλμπουμ greek jazz της… προπερασμένης δεκαετίας, που έγινε με τη συμβολή των Γιώργου Τρανταλίδη, Δημήτρη Μαρινάκη, Πέτρου Κούρτη, Φίλιππου Τσεμπερούλη, Ρήγα Σαριτζιώτη, Κώστα Γανωσέλλη, Γιώτη Κιουρτσόγλου, Σταύρου Λάντσια, Γιάννη Θεοδωρίδη κ.ά., ο συνθέτης και ενορχηστρωτής Βασίλης Παπαδόπουλος, μόνιμος κάτοικος Γερμανίας από 45ετίας, επιστρέφει στη δισκογραφία με τo “Amaryllis”, έναν δίσκο… αμερικανικό, ηχογραφημένο στο Somers της Νέας Υόρκης και με τη συμμετοχή top sessions μουσικών, που τους απολαμβάνουμε σε πλείστα όσα projects. Ας τους αναφέρω έναν-έναν, ξεκινώντας από ’κει την παρουσίαση τού “Amaryllis”. Στα σαξόφωνα συναντάμε τον Bill Evans (ένας από τους top saxmen στις ΗΠΑ τα τελευταία 30 χρόνια), τον Bill Harris (άπειρες οι συνεργασίες, από τον Isaac Hayes και τον Bruce Springsteen, μέχρι τον Gerry Mulligan και τον Phil Woods) και τον Ken Gioffre (σημερινό μέλος των Blood, Sweat and Tears, έχει παίξει/δισκογραφήσει με τους B.B. King, Dianne Reeves, Tito Puente, The Temptations, Cab Calloway, Dr. John, Buddy Guy…), στην τρομπέτα και το φλούγκελχορν τον Don Harris (αδελφός και συνοδοιπόρος του Bill Harris, έχει περάσει από τους Tower of Power), στα πλήκτρα τον Clifford Carter (από τους Elements, έχει παίξει με τον τραγουδοποιό James Taylor, τον Herbie Mann και δεκάδες άλλους), στο μπάσο τον Dave Anderson (άπειρο κι εδώ το βιογραφικό – Art Garfunkel, Blood, Sweat & Tears, Petula Clark, Taj Mahal, Rory Block...) και στα ντραμς τον Joel Rosenblatt (μέλος των Spyro Gyra). Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, πως με μία τέτοια session ομάδα μουσικών οι συνθέσεις του Βασίλη Παπαδόπουλου έχουν εξασφαλίσει την καλύτερη αποτύπωση. Για να δούμε, όμως, και τις λεπτομέρειες…
Το άλμπουμ ανοίγει με το “Where are you (intro)”, σύνθεση στηριγμένη στα keyboards, η οποία κυλά σε αργό τέμπο και με τη μελωδία σε πρώτο πλάνο. Το “Karibu” που ακολουθεί, και το οποίο προέρχεται από τον προηγούμενο δίσκο «πεπλατυσμένο» κατά ενάμισι λεπτό, είναι σύμμειξη (ελληνικών) παραδοσιακών στοιχείων και ηλεκτρικής jazz, η οποία χαρακτηρίζεται από τις καθαρές πνευστές γραμμές, τα πληκτρονικά στρώματα και τα ακαταπόνητο rhythm section («δύναμη» οι Anderson και Rosenblatt). To ηλεκτρικό πιάνο του Carter από τη μία, όπως και η παρουσία των Harris από την άλλη, είναι ό,τι οδηγεί το “I am here for you” προς την κατεύθυνση του contemporary fusion. Τo funky μπάσο στην εισαγωγή, αλλά και η μελωδία που υποστηρίζεται από το πιάνο στο “Daydreaming”, είναι σίγουρο πως δεν μας προϊδεάζουν για το trad ξέσπασμα που θ’ ακολουθήσει· κάτι που δείχνει την ικανότητα του Παπαδόπουλου να αναμιγνύει «αναφορές», δίχως να προεξοφλεί τις διαδοχές τους (άρα και να μας κρατά σε εγρήγορση, ως ακροατές). Το φερώνυμο “Amaryllis” θα μπορούσε να είναι τραγούδι. Τόσο πηγαία είναι η μελωδία του, που κινείται σ’ ένα nostalgic (ελληνικό) ηχόχρωμα, με τα πνευστά και το πιάνο να παρέχουν ρίγη συγκινήσεως. Πανέμορφο κομμάτι. Ανακάλεσα στη μνήμη μου τον… καλύτερο Dusko Gojkovic. Στο “Love to dance” τα swinging στοιχεία υποβοηθούν τη μελωδία ν’ «ανέβει» ακόμη περισσότερο, ενώ το σόλο του Bill Evans στο σοπράνο είναι μαγικό. Το “Where are you” χαρακτηρίζεται από το πακτωμένο funky υπόστρωμα (με μιαν ιδέα ρυθμικής κιθάρας, που βγαίνει από τα πλήκτρα προφανώς), την ασυγκράτητη μελωδία παιγμένη από την τρομπέτα, το σόλο στο τενόρο και το ηλεκτρικό πιάνο, το κλείσιμο με fade out... Εντυπωσιακό. Στο “Juan Dolio” τα latin στοιχεία είναι κάτι παραπάνω από προφανή, όπως, φυσικά, και η αυθόρμητη χορευτικότητα. Top σύνθεση το “Wonderful time”. Πάνω σε μία στιβαρή ρυθμική βάση εναποτίθεται μία επική, trad μελωδία, για ν’ ακολουθήσει ένα break από το τενόρο, πριν επανέλθει το βασικό μελωδικό σχήμα, δεύτερο break από το όργανο, τρίτο από το μπάσο και κλείσιμο με το βασικό σχήμα, συν ένα ακόμη break, από τα ντραμς τούτη τη φορά. Progressive αποτύπωση και αρχιτεκτονική, κορυφαίο κομμάτι. Το έσχατο “Magic touch” είναι ένα μινόρε, χαμηλών τόνων, αλλά υψηλού συναισθηματικού φορτίου, κατάλληλο για το κλείσιμο ενός άλμπουμ, που χωρίς πολλά-πολλά σου αφήνει τη βεβαιότητα του πλήρους και του τεκμηριωμένου.
Το “Amaryllis” είναι, απλώς, μια κορυφαία στιγμή της σύγχρονης (ελληνικής) τζαζ.
Επαφή: www.v-papadopoulos-music.com

δύο δίσκοι για το ’11

2011-12-28T13:33:00.013+02:00

Όπως έχω ξαναγράψει είναι αστείο να συζητάμε για τους καλύτερους δίσκους της χρονιάς, όταν ο καθένας από 'μας έχει ακούσει ένα πενιχρότατο ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής. Ακόμη και σήμερα, την εποχή όπου οι καινούριοι δίσκοι βγαίνουν (υποτίθεται) με το σταγονόμετρο, η παραγωγή είναι τεράστια και κανένας Έλληνας δεν ξέρει τι συμβαίνει στην Ινδονησία, τη Νέα Ζηλανδία ή την Αργεντινή. Γι’ αυτό λοιπόν δεν χρειάζονται υπερφίαλες λίστες. Εκείνο που, ίσως, χρειάζεται είναι να πει ο καθένας μερικούς τίτλους, από 'κείνους που έφτασαν στ’ αυτιά του και οι οποίοι του άφησαν κάτι παραπάνω. Επιλέγοντας μόνος του, βασικά, και όχι διαλέγοντας από λίστες άλλων.
Προσωπικώς, άκουσα κάμποσα ενδιαφέροντα δισκάκια μέσα στο 2011 – εννοώ παραγωγές του ’11 – αρκετά εκ των οποίων έχουν ήδη παρουσιαστεί στο blog. Eξ όσων μπορώ, τώρα, να θυμηθώ δύο από τα ωραιότερα (επιλέγω μόνο δύο) ήταν τα ακόλουθα… THE LIBERATORS: The Liberators [IT. Record Kicks RKX035CD]
«Μια δημιουργική παρέα από το Σύδνεϋ συνεχίζει να κάνει αισθητή την παρουσία της στη σύγχρονη, πολυσυλλεκτική έκφραση του groove. Θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι οι Liberators αποτελούν το spin off δημιούργημα μελών των ήδη σεσημασμένων funksters Dojo Cuts. Ωστόσο, η δυναμική του ντεμπούτου τους album, που κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό στην εταιρεία Record Kicks, τους καθιστά μιαν αυθύπαρκτη και πολλά υποσχόμενη για το μέλλον καλλιτεχνική οντότητα». Αυτά έγραφε ο Δημήτρης Κατσουρίνης στο τεύχος 218 του Jazz & Τζαζ (Μάιος 2011), στον πρόλογο της συνέντευξής του με τον Nathan Aust, τον κιθαρίστα των Liberators, ενός συγκροτήματος που έχει μελετήσει τη soul και funk ρυθμοδυναμική (βασικά), ενσωματώνοντάς την μέσα στο γενικότερο afrobeat περιβάλλον. Γιατί, το afrobeat είναι το πλαίσιο δράσης των 10μελών Αυστραλών (ανάμεσά τους κι ο μπασίστας Andrew Fatseas – από τα Κύθηρα;), μιας ομάδας, που γνωρίζει τον τρόπο να επιβάλλεται με τον βαθύ, συμπαγή, εκστατικό και χορευτικό της ήχο. Στηριγμένοι πάνω σε αρχετυπικές αφρόμπητες basslines, μ’ ένα κρουστό τμήμα που πετάει φωτιές (ανάμεσα και ο Jojo Kuo, ντράμερ για τους Fela Kuti, Manu Dibango, Peter Gabriel, Papa Wemba κ.ά.), με πνευστό section (τενόρο, βαρύτονο, τρομπέτα, τρομπόνι), που ξέρει πότε να κόβει και πότε να ράβει (είτε στο ρυθμικό, είτε στο σολιστικό του ρόλο είναι έξοχο), με πλήκτρα που παρέχουν την απαραίτητη γκρούβα, με ρυθμικές κιθάρες που προσφέρουν πλήρες funky υπόστρωμα και με τα open drum και percussion breaks να δίνουν και να παίρνουν (Self reliance, Liberation, Deleb), οι Liberators κατόρθωσαν να κάνουν ένα άψογο μαύρο άλμπουμ, πιθανώς το ωραιότερο της χρονιάς (σίγουρα το πιο απολαυστικό, που άκουσα, προσωπικώς, μέσα στο 2011). Στην πρώτη γραμμή οι ορχηστρικοί δυναμίτες “Multiculture”, “Rags to riches” και “The directive” και κατά πόδας τα τρία κομμάτια με φωνητικά· το soul-funky “Let it go” με την Roxie Ray και τα δύο σπιντάτα, τύπου Fela, “Denga” (με τον Jojo Kuo) και “Liberation” (με τον Γκανέζο Afro Moses).
Φοβερό το γιαλαντζί blax video-clip, αλλά, καλού-κακού, τραβήξτε τα παιδιά από το blog…LASZLO GARDONY: Signature Time [USA. Sunnyside Communications SSC 4011]
Τον ούγγρο πιανίστα Laszlo Gardony, ή Gardonyi όπως γραφόταν παλαιότερα, τον θυμόμαστε από τη συνεργασία του με τον Γιώργο Τρανταλίδη στις Debrecen Jazz Days του ’82 και βεβαίως το άλμπουμ που προέκυψε από ’κει, το “One, Two, Three, Four” [EMI/ Columbia, 1982]. Από το 1983 στην ανατολική ακτή (αρχικώς ως σπουδαστής στο Berklee και εν συνεχεία ως καθηγητής), ο Gardony έχει ισχυρή παρουσία στο jazz circuit της περιοχής, παίζοντας live και ηχογραφώντας για διάφορα labels (κυρίως όμως για τη Sunnyside Communications). Το πιο πρόσφατο άλμπουμ του έχει τίτλο “Signature Time” κι είναι υπογεγραμμένο από τον ίδιον, βεβαίως, αλλά και από τους συνεργάτες του John Lockwood μπάσο, Yoron Israel ντραμς, vibraharp και Stan Trickland τενόρο σαξόφωνο, φωνή.
Ο Gardony είναι ένας πιανίστας, που ναι μεν δεν κρύβει την ευρωπαϊκή καταγωγή του, αλλά, από την άλλη, γνωρίζει και τον τρόπο να ελίσσεται σε έτερα περιβάλλοντα (12μετρα blues, afro ρυθμολογίες), έχοντας ένα… rock drive, που, προσωπικώς, το βρίσκω συναρπαστικό. Είτε αναφέρεται κανείς στις προσωπικές του συνθέσεις, τις οποίες προκρίνω, είτε στα κομμάτια των Billy Strayhorn (“Johnny come lately”) και George Shearing (“Lullaby of Birdland”), είτε στα δύο άσματα των Beatles (“Lady Madonna”, “Eleanor Rigby” – η version στο πρώτο είναι μνημείο προσωπικής άποψης), ο Gardony είναι εντυπωσιακός (όπως εντυπωσιακό είναι δίπλα του το rhythm section), προσφέροντας 50 λεπτά απολαυστικής jazz. Τα ακαταπόνητα ρυθμικά σχήματα, η μελωδική στόφα του leader-πιανίστα, το ρεπερτόριο και βεβαίως η ηχογράφηση-παραγωγή άπαντα συνηγορούν πως έχουμε να κάνουμε μ’ ένα κορυφαίο jazz CD της σύγχρονης παραγωγής.