ΑΛΕΞΗΣ ΜΙΝΩΤΗΣ η εποχή μας είναι τραγική χωρίς να το ξέρει

Ένα σπουδαίο βιβλίο αφιερωμένο στον μεγάλο ηθοποιό Αλέξη Μινωτή (1900-1990) είναι το «Η εποχή μας είναι τραγική χωρίς να το ξέρει» [Μετρονόμος, 11/2025]. Το βιβλίο περιλαμβάνει κείμενα αρχείου του Μινωτή (και συνεντεύξεις ανάμεσα), τα οποία έχει επιλέξει και επιμεληθεί ο Θανάσης Θ. Νιάρχος. Τα κείμενα αυτά, σε πρώτο χρόνο, είχαν δημοσιευθεί / αναδημοσιευθεί σε διάφορα περιοδικά και εφημερίδες, για να συγκεντρωθούν εδώ σ’ έναν καλαίσθητο τόμο. Αρκετά απ’ αυτά τα κείμενα τα διαβάζεις κατά πρώτον στο περιοδικό «Η Λέξη», αλλά υπάρχουν και κείμενα από την «Νέα Εστία», την «Ακρόπολις», την «Ελευθερία» ή ακόμη και από βιβλία, όπως το «Μνήμη Κόντογλου» [Αστήρ, 1975], «Πραγματογνωμοσύνη της Εποχής» [Εκδόσεις των Φίλων, 1976] του Θανάση Θ. Νιάρχου κ.ά.

Το βιβλίο ανοίγει με δύο προλόγους, έναν του Κώστα Γεωργουσόπουλου, τυπωμένον για πρώτη φορά το 1985, κι έναν του Γιώργου Κιμούλη από το 2006. Διαβάζουμε στον πρώτο, μεταξύ άλλων:
«(O Αλέξης Μινωτής) είναι ο μόνος έλληνας (μόνο έλληνας;) ηθοποιός που έπαιξε μ ό ν ο  και μ ό ν ο  σημαντικά έργα. Από το παγκόσμιο δραματολόγιο το χαμηλότερο είδος ήταν ο Όσκαρ Ουάιλντ και από το ελληνικό ο Σπύρος Μελάς, ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, ο Άγγελος Τερζάκης και ο Στρατής Καρράς. Δεν καταδέχτηκε 60 χρόνια να φθαρεί σε δεύτερο πράμα. Ακόμη και σε δύσκολες εποχές, όπως το 1969-73, με τη χούντα και την αρρώστια και το θάνατο της Παξινού, έξω από τα νερά του, θιασάρχης στο ανελέητο ελεύθερο θέατρο για πρώτη φορά, έπαιξε και σκηνοθέτησε Έμπορο της Βενετίας, Πατέρα, Μακρύ ταξίδι της μεγάλης μέρας μέσα στη νύχτα, Ματωμένο γάμο, Η Ήρα και το παγώνι, Παλαιστές, Μάνα κουράγιο, Λοχαγό του Κέπενικ. Ποιος άλλος το τόλμησε ποτέ;».
Όλα τα κείμενα («Αναφορά στην Κρήτη», «Η τραγωδία της Ελλάδας», «Η εποχή μας είναι τραγική χωρίς να το ξέρει», «Το αμερικανικό θέατρο», «Το θέατρο στη Σοβιετική Ένωση και στις Ε.Π.Α.», «Η ζωή μου με την Κατίνα Παξινού», «Σάμιουελ Μπέκετ, ένας τραγικός χωρίς κάθαρση» κ.λπ.) έχουν μεγάλο ενδιαφέρον και γι’ αυτά καθαυτά που γράφει ο Μινωτής, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίον τα γράφει –η γραφή του είναι απολαυστική– δείχνοντας και ευρύτητα πνεύματος, μα και γενικότερης ενημέρωσης, για τα ζητήματα που κάθε φορά τον απασχολούν.
Προσωπικώς, βρίσκω ουσιωδώς απολαυστικό το κείμενό του «Τέχνη και τουρισμός», δημοσιευμένο για πρώτη φορά στην εφημερίδα «Ελευθερία» την 1η Μαρτίου 1964 (σε σχέση με κάποιες τεχνικές καινοτομίες, υποτίθεται, τις οποίες προωθούσε εκείνη την εποχή ο ΕΟΤ, για να προσελκύσει και να κολακέψει τους τουρίστες, που ενδιαφέρονταν να παρακολουθήσουν παραστάσεις του αρχαίου δράματος) και σχεδόν συγκλονιστικό το «Φώτης Κόντογλου, ο πιστός της ουσίας» (από τον σπάνιο τόμο του Αστέρος), που συναγωνίζεται σε δύναμη και συγκίνηση τα κείμενα του κορυφαίου συγγραφέα και αγιογράφου.
Χρειάζονται τέτοια αρχειακού τύπου βιβλία, αφιερωμένα σε εξέχουσες μορφές της σύγχρονης ελληνικής Τέχνης, όταν αποτυπώνονται σ’ αυτά όψεις της προσωπικότητας τέτοιου διαμετρήματος δημιουργών.
Επαφή: www.metronomos.gr