PATRICK DOROBISZ, DOPPLeR synth music και noise rock από την Γαλλία

PATRICK DOROBISZ: Narvik [Atypeek Music, 2026]
Ο γάλλος αβάντ συνθέτης Patrick Dorobisz είναι 71 ετών, έχοντας πορεία που ξεκινάει στη δεκαετία του ’70. Αν και δεν ηχογράφησε επίσημα τότε, εντούτοις, το 2022, θα κυκλοφορούσε ένα άλμπουμ με δικές του εγγραφές από το 1973. Σήμερα, χρησιμοποιώντας σύνθια βασικά, ο Dorobisz δημιουργεί έναν παράξενο ηχητικό κόσμο, που φέρνει στη μνήμη μου, τηρουμένων όσων αναλογιών θέλετε, το άλμπουμ «Χρονοναύτης» του Κώστα Γανωσέλλη από το 1983.

Με άλλα λόγια παρατηρείται στο “Narvik” μία ανάμειξη κλασικών και άλλων έντεχνων στοιχείων, περασμένων πάντα μέσα από τα συνθεσάιζερ, που δημιουργεί άλλοτε περισσότερο λυρικές και άλλοτε περισσότερο έντονες καταστάσεις. Τούτο έχει να κάνει και με το θέμα του δίσκου το οποίο αναφέρεται στις μάχες που διεξήχθησαν στη νορβηγική πόλης Νάρβικ, στο διάστημα Απρίλιος-Ιούνιος 1940, όταν οι συμμαχικές δυνάμεις (Νορβηγία, Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Πολωνία) αντιτάχθηκαν στους Ναζί. Στις μάχες είχε πάρει μέρος και ο πατέρας του Dorobisz κι έτσι κάπως το “Narvik” λειτουργεί και σαν φόρος τιμής σε όσους πολέμησαν στον νορβηγικό βορρά, σε μία από τις πρώτες συμμαχικές νίκες του Β Παγκοσμίου Πολέμου. Το άκουσμα έχει ενδιαφέρον ασυζητητί και προτείνεται σε όλους τους φίλους και τις φίλες της synth music.
Επαφή: www.atypeekmusic.com

DOPPLeR: Pourquoi Ce Disque? [Atypeek Music / Bigoût Records, 2026]
Οι DOPPLeR σχηματίστηκαν το 1998 στην Λυών από τους Xavier-Alexandre Amado μπάσο, φωνή, Yoann Brière κιθάρα, φωνή και Yann Coste ντραμς, φωνή. Το συγκρότημα διαλύθηκε το 2010, αλλά δέκα χρόνια αργότερα θα έπαιρνε ξανά μπροστά, με live και ηχογραφήσεις, επενδύοντας στο ίδιο χαρακτηριστικό noise rock, που έπαιζε και παλαιά και που εξακολουθεί να το ελκύει, ως φαίνεται, και σήμερα.
Το πιο νέο LP/CD των DOPPLeR αποκαλείται “Pourquoi Ce Disque?” και είναι μια αρκετά πειστική απόπειρα των Γάλλων, προκειμένου να ανακαταλάβουν τη θέση που τους ανήκε – κάτι που είναι, σίγουρα, εφικτό μέσω τούτων των οκτώ κομματιών, που έχουν τον τρόπο να συνταράζουν. Αρκεί ν’ ακούσεις tracks σαν τα “Of pieces that break”, “Piano cassé” και “No one available” προκειμένου να αντιληφθείς τη δύναμη με την οποία ροκάρουν οι DOPPLeR, το πάθος και την ένταση μέσω των οποίων οδηγούν τις συνθέσεις τους, μα και το προσεκτικά διαμορφωμένο λυρικό στοιχείο, που είναι κρυμμένο κάτω από τον ορυμαγδό και την παραζάλη.
Επαφή: https://bigoutrecords.bandcamp.com/album/pourquoi-ce-disque

ΓΡΗΓΟΡΗΣ Μ. ΜΕΛΑΚΗΣ & ΦΙΛΟΙ το τέρας τρώει τον παράδεισο

Τον ντράμερ Γρηγόρη Μελάκη των γνωρίζαμε μέσω των Scraptown, των Acid Free, των Πυρός Αιθήρ και άλλων σχημάτων της jazz και του rock, αλλά το 2023 τον μάθαμε και ως τραγουδοποιό εξαιτίας του ανεξάρτητου άλμπουμ του «Αγέλαστος Κόσμος - Τοξικά Συναισθήματα». Τώρα, μέσω ενός νέου CD που αποκαλείται «Το Τέρας Τρώει τον Παράδεισο» [Ιδιωτική Έκδοση, 2026], o Μελάκης δίνει μία ακόμη πιο ολοκληρωμένη εικόνα της τραγουδοποιίας του.

Έχουμε λοιπόν ένα άλμπουμ δώδεκα κομματιών (δέκα τραγούδια, δύο ορχηστρικά), που είναι rock χοντρικά, και ειδικότερα reggae-rock, funk-rock και blues-rock, έχοντας αναφορές και στην παράδοση ανά σημεία, στο οποίο συμμετέχουν πολλοί και διάφοροι – από τον Δημήτρη Πουλικάκο και τον Γιάννη Γιοκαρίνη, μέχρι τον Τάκη Μπουρμά και τον Ορφέα Περίδη, και από τον Παντελή Μπενετάτο και τον Βασίλη Σαλτίκη, μέχρι τον Παντελή Πασχαλίδη και τον Μίμη Ντούτσουλη. Περαιτέρω, στο τραγούδι ακούμε και την Βάσω Νικολαΐδου, με τους τίτλους των κομματιών να λειτουργούν κάπως προγραμματικά εν σχέσει με όσα λένε τα λόγια («Επίδομα αλλεργίας», «Φαταούλας», «Ψυχοφάρμακα», «Απογοήτευση», «Σκασμός» κ.λπ.).
Το βασικό που πρέπει να ειπωθεί για «το τέρας» που «τρώει τον παράδεισο» είναι πως ο Μελάκης κάνει ένα άλμπουμ ελεύθερο ή και ελευθεριακό, όσον αφορά τις ιδέες και τα νοήματα, που μιλάει για το σήμερα – βασικά, για την καταδυνάστευση της καθημερινότητας άλλοτε από τα ασήμαντο και άλλοτε από το επικίνδυνο.
Έχουμε να κάνουμε μ’ ένα δίσκο θυμού λοιπόν, αιτιολογημένου προφανώς, που εκφέρεται (ο θυμός) μ’ έναν τρόπο, στον οποίον δεν χωρούν μεσοβέζικες προσεγγίσεις.
Τα πράγματα λέγονται με το όνομά τους, και με χάρη και με χιούμορ ενίοτε... κι έτσι, όπως τα τραγούδια είναι ντυμένα με αυτές τις ωραίες ηλεκτρικές μουσικές, το rock αποκτά κι έναν άμεσο καθημερινό χαρακτήρα. Είναι ωφέλιμο εννοώ, σε αφορά σαν ακροατή, δίχως να σε χαϊδεύει, και δίχως να σε βυθίζει στις γνωστές πλάνες.
Επαφή: https://grigorismelakis.bandcamp.com/album/-

ΜΙΚΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ FACEBOOK 724

27/5/2026
Η τζαζ στα φεστιβάλ ΚΝΕ-Οδηγητή και Αυγής-Θουρίου, στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’70.
Λεπτομέρειες στις σελίδες 221-224 του «100 Χρόνια Ελληνική Τζαζ / Από το μουσικό θέατρο και το ελαφρό τραγούδι στη σύγχρονη και αυτοσχεδιαστική τζαζ» [Όγδοο, 2025].

27/5/2026
Είχε ένα κόμμα της τάξης του 17%. Με απίστευτα τερτίπια, μαχαιρώματα και μεθόδους, που έφθασαν έως τα εσωτερικά πραξικοπήματα διαλύθηκε το κόμμα του, εκτέθηκαν οι σύντροφοί του κι έμεινε η χώρα, σε κρίσιμες εποχές, χωρίς αντιπολίτευση, ενώ τώρα, εικονικά αναβαπτισμένος, επανέρχεται με νέο κόμμα, προσδοκώντας ένα ανάλογο ποσοστό. Το πιο σίγουρο όλων είναι πως πρόκειται για τον πιο βολικό αντίπαλο για τη ΝΔ, καθώς το μόνο που θα καταφέρει να κάνει θα είναι να συσπειρώσει όλη την παραπαίουσα δεξιά (ακροκεντρώα, παραδοσιακή, ακροδεξιά), οδηγώντας τη χώρα σε ακόμη μία νεοδημοκρατική τετραετία.

26/5/2026
ΕΛΑΣ ΕΛΗΝΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ (γέλιο)

26/5/2026
Δεν το έχω ψάξει το θέμα βαθιά, αλλά δεν θυμάμαι τους παλιούς πολιτικούς να πηγαίνανε στα γήπεδα και να μιλάγανε για το ποδόσφαιρο. Οι πρώτοι που το κάνανε με σύστημα, ήταν οι χουντικοί.
Έτσι, οι πολιτικοί ηγέτες της πρώιμης μεταπολίτευσης, ακόμη κι αν είχαν κάποια απειροελάχιστη επαφή με το χώρο, δεν είχαν καμιά διάθεση να το παίξουν ποδοσφαιρόφιλοι, γιατί η ρετσινιά θα ήταν μεγάλη. Η ταύτιση, εννοώ, με τους χουντικούς θα ήταν άμεση.
Είναι σίγουρο, λοιπόν, πως ούτε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ήταν φίλαθλος, ούτε ο Αντρέας Παπανδρέου, ούτε ο Φλωράκης, ούτε ο Ηλιού, ούτε ο Μαύρος, ούτε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ούτε καν ο Σημίτης...

Έπρεπε να έρθουν... τα χαζά εννοώ, μετά από το 2000, για να παραλάβουν το τόπι από τον... Παττακό, επειδή έτσι θα τους έλεγαν οι ακόμη πιο χαζοί επικοινωνιολόγοι τους.

26/5/2026
Είναι απλά τα πράγματα, και τραγικά ταυτόχρονα. Όταν η... κυβερνώσα αριστερά σου τρώει το λαρύγγι είναι λογικό να έρχεται, μετά, η δεξιά-ακροδεξιά και να σου κόβει το κεφάλι. Γιατί της έχεις δώσει το θάρρος να το κάνει. Να ξεπεράσει τον εαυτό της και να πλειοδοτήσει σε καταστροφή.

26/5/2026
Οποιοσδήποτε πολιτικός εκφράζεται ποδοσφαιρικά, φωτογραφίζεται σε γήπεδα ή αλλού, με κασκόλ ή μπάλες, πανηγυρίζει για αθλητικές πρωτιές κατεστημένων ομάδων ή εκμεταλλεύεται αθλητικά «επιτεύγματα», δίνοντας συγχαρητήρια κ.λπ., για μένα είναι ένας σοβαρός λόγος για να του δώσω... σουτ.
Πόσο μάλλον όταν κάποιος επιλέγει να φωτογραφηθεί με μπάλες της Μπαρτσελόνα, όταν υπάρχουν οι μπάλες του Πανιωνίου, μιας ελληνικής ομάδας με τα ίδια χρώματα, με ρίζες στην προσφυγιά, με λαϊκή βάση που την νοιώθουμε και που τροφοδότησε για δεκαετίες το ελληνικό ποδόσφαιρο με παίκτες μεγάλης κλάσης.

Δεν μας ενώνει τίποτα με την κάθε Μπαρτσελόνα (και δεν αναφέρομαι στον ανώνυμο ποδοσφαιρόφιλο), παρά μόνο ο κοσμοπολιτισμός της πλάκας και η ξενοδουλεία...

25/5/2026
Sunset «Τι κι αν είμαι δυνατός»
https://www.youtube.com/watch?v=U8tKMd7-CDc

23/5/2026
Ένα πολύ καλό, σφιχτό πόντκαστ του Άρη Δημοκίδη για τον Κώστα Τουρνά, με φοβερή ροή και με ουσία. Να το ακούσετε...
https://www.lifo.gr/podcasts/wraia-pragmata/h-skliri-alitheia-gia-ton-kosta-toyrna

22/5/2026
Αυτοί δεν ήταν αβαντγκαρντίστες σαν εκείνους του RIO (Rock In Opposition), αλλά ο μαοϊσμός είχε... διαφθείρει πολύ κόσμο την ίδια πάνω-κάτω εποχή. Είμαι φαν των Jellybread από 40ετίας όταν είχα αγοράσει τον δίσκο που είχε μέσα το Chairman Mao's boogaloo στην επανέκδοση της Line. Οι μαοϊκοί στην Αγγλία ακούγανε και παίζανε ροκ - δεν ήταν σαν τους δικούς μας που το βρίζανε (πλην ελαχίστων και μεμονωμένων εξαιρέσεων).

21/5/2026
Καμάρι των αναλογικών synths, παραγωγή Klaus Schulze (1980).

https://www.youtube.com/watch?v=V96pHS1YSSw&list=RDV96pHS1YSSw&start_radio=1

21/5/2026
Για το βίντεο βάζω μηδέν, το τραγούδι, όμως, δεν είναι άσχημο. Monika “New York windmills” (Official Video)
https://www.youtube.com/watch?v=ftbj0TI4plo&list=RDftbj0TI4plo&start_radio=1

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΤΖΙΒΙΛΟΓΛΟΥ άξιο άλμπουμ... περί έρωτος

Η Κατερίνα Τζιβίλογλου (συνθέτρια, τραγουδίστρια, στιχουργός) επιχειρεί με το “Tacot.” [Down By Art Collective Publications, 2026] να δώσει σχήμα σ’ ένα λυρικό άλμπουμ, που να περιστρέφεται, θεματολογικά, γύρω από τον έρωτα. Προς τούτο δημιουργεί ένα σύστημα από απαγγελίες, τραγούδια και ορχηστρικά, που να υπηρετούν όλα τον βασικό στόχο της. Η πρότασή της είναι δουλεμένη και πλαισιωμένη σωστά, κι έτσι, παρότι το θέμα είναι κοινό, καταφέρνει στο τέλος, η Τζιβίλογλου, να μας αποδείξει πως πράγματι άξιζε τον κόπο να προβεί στην ηχογράφηση τούτου του πολύ περιποιημένου, και βασικά ανεξάρτητου CD της. Υπάρχει, θέλω να πω, μια σιγουριά από τη μεριά της, όσον αφορά την λειτουργικότητα του εγχειρήματος – αυτής της 19μερούς ιστορίας, που βρίσκει τον τρόπο να «κρατήσει» και γιατί όχι να συγκινήσει τον ακροατή.

Τα απείρως περισσότερα tracks του δίσκου αποτελούν συνθέσεις της Τζιβίλογλου, που γράφει επίσης ωραίους στίχους, ενώ είναι και πολύ καλή τραγουδίστρια, με μικρές βοήθειες (συνθετικές) από τον Αλέξανδρο Εμμανουηλίδη και στιχουργικές από τους Γιώργο Σουρή, Νίκο Γεωργίου, Ζαν Μορεάς και Γιώργο Μακρή («Εμείς οι λίγοι»).
Με επιρροές από Χειμερινούς Κολυμβητές, βαλς, τάνγκο, νανουρίσματα, ευρύτερο mediterranean folk, κι έχοντας στα υπέρ της τις θαυμάσιες και ελαφρώς παιγνιώδεις ενορχηστρώσεις του Γιώργου Χατζηγεωργίου, η Κατερίνα Τζιβίλογλου κατορθώνει να ετοιμάσει ένα άλμπουμ κάπως σύνθετο στην δομή του, αλλά απολύτως ουσιαστικό. Τραγούδια, με την ποιότητα των «Διαστρική αγάπη», «Φωτιά & πλημμύρα» και «Τοκ τοκ» δεν τα ακούς, πλέον, συχνά. Κι αυτό είναι το λιγότερο, που μπορώ να επισημάνω για το “Tacot.”.
Μπράβο σε όλες και όλους, που συνέβαλαν για να γίνει αυτό το CD.
Επαφή: https://www.facebook.com/katerina.tziviloglou

ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΗΣ αποδράσεις

Οι «Αποδράσεις» [Ιδιωτική Έκδοση, 2026] είναι ο τέταρτος δίσκος του Νίκου Παπαντώνη. Έχουν προηγηθεί κριτικές, εδώ στο δισκορυχείον, για τα άλμπουμ του «Ζεστός Βοριάς» [Ιδιωτική Έκδοση, 2024], «Τις Λεωφόρους Θα Ανοίξω» [walnut entertainment / MLK, 2022] και «Ι.Χ. Τραγούδια Ιδιωτικής Χρήσης» [Δίσκοι Μικρός Ήρως / MLK, 2019], ενώ τώρα θα πούμε λίγα λόγια και γι’ αυτό το πιο πρόσφατο CD του, στο οποίο καταγράφονται έντεκα τραγούδια. Και τα έντεκα αποτελούν συνθέσεις του Παπαντώνη, ενώ επτά έχουν και δικούς του στίχους (δύο τραγούδια αποτελούν μελοποιήσεις ποιημάτων του Νίκου-Αλέξη Ασλάνογου, ενώ σε άλλα δύο έχει γράψει λόγια ο Σπύρος Φλώρος). Τα τραγούδια αποδίδονται περίπου μισά-μισά από τον ίδιον τον Παπαντώνη και τον Μιχάλη Τσομπάνογλου.
Βασικά οι «Αποδράσεις» είναι ένα ισορροπημένο άλμπουμ, το οποίο στηρίζεται στην ενότητα που εμφανίζουν τα τραγούδια του, το ένα μετά το άλλο, από την αρχή έως το τέλος.

Ο Παπαντώνης είναι ένας αρκετά ενδιαφέρων τραγουδοποιός, και αυτό αποδεικνύεται και εδώ, αφού όλα τα κομμάτια του δίσκου του κινούνται σ’ ένα απολύτως ικανοποιητικό επίπεδο. Εννοώ πως, εδώ, έχουμε να κάνουμε μ’ ένα σοβαρό και ταυτοχρόνως ευχάριστο άλμπουμ, που κινείται σ’ αυτό το ύφος του σύγχρονου ηλεκτρικού τραγουδιού – δίχως, όμως, να ανιχνεύονται, εδώ, η γνωστή ατολμία και οι ανάλογες ευκολίες, που εμφανίζονται συχνά στους δίσκους του συγκεκριμένου ύφους. Τέτοιους σκοπέλους τους υπερπηδά ο Παπαντώνης μέσω των ουσιωδών μελωδιών του, και βεβαίως μέσω των καλών, τραγουδιστικών στίχων του. Υπάρχει έμπνευση και απλότητα στις «Αποδράσεις», και όποιος τραγουδοποιός τις έχει κατακτήσει (την έμπνευση και την απλότητα) δεν υπάρχει περίπτωση να μην οδηγηθεί σε κάτι ουσιαστικό. Προς αυτή την κατεύθυνση κινούνται και οι ενορχηστρώσεις του Νίκου Κριτσέλη, που υπηρετούν ικανοποιητικά τα κομμάτια.
Καλά και πολύ καλά τραγούδια υπάρχουν πολλά εδώ και ανάμεσά τους θα ξεχώριζα «Τα κιτρινισμένα μας χαρτιά», «40», «Αμαρτωλός», «Μια βραδιά στην καταιγίδα», «Αγάπη» και «Διαδρομές», ενώ συμπαθητικές είναι και οι μελοποιήσεις των ποιημάτων του Ασλάνογλου.
Επαφή: https://www.facebook.com/nikos.papantonis.73?locale=el_GR

τα προχωρημένα σχήματα Nâbu Pēra και Copper Curios του Δημήτρη Γιασεμίδη από την Κύπρο – μουσικές με φλάουτα και ηλεκτρονικά, που συνδυάζουν φυσικά και μοντέρνα στοιχεία

Ο Δημήτρης Γιασεμίδης είναι ένας δημιουργικός μουσικός, φλαουτίστας και συνθέτης από την Κύπρο, που προσωπικά μου είναι γνωστός από το πολύ καλό γκρουπ Monsieur Doumani, καθώς συμμετείχε στους δίσκους του “Grippy Grappa” (2009), “Sikoses” (2015), “Angathin” (2018) και “Pissourin” (2021) – εκεί όπου συνδυάζονται παραδοσιακά γηγενή στοιχεία, τραγουδισμένα στην κυπριακή διάλεκτο, μαζί με ηλεκτρονικά, funk, λαϊκά, έντεχνα, folk, rock, jazz και άλλα τινά. Στο σάιτ του Τελλόγλειου (Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ.) υπάρχει ένα βιογραφικό του Γιασεμίδη το οποίο μεταφέρω:
«Μετά τις σπουδές του στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ασχολήθηκε με το φλάουτο, ο Γιασεμίδης εργάστηκε ως φλαουτίστας και τρομπονίστας σε διάφορα σύνολα, όπως το Anglia Sinfonia, το ARU Big Band, την Grand Union Orchestra, καθώς και τη Φιλαρμονική Ορχήστρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Στο Αμπού Ντάμπι εργάστηκε ως καθηγητής πνευστών στα Aldar International Schools, ενώ έχει διδάξει φλάουτο σε Ελλάδα, Λίβανο και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Σήμερα είναι καθηγητής φλάουτου στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου και σε μουσικά λύκεια του νησιού. Επιπλέον είναι ενεργός καλλιτέχνης της κλασικής, folk και πειραματικής μουσικής σκηνής της Κύπρου. Είναι επίσης μέλος του πολυβραβευμένου γκρουπ Monsieur Doumani, που αποτελεί ένα από τα πιο επιτυχημένα συγκροτήματα της Κύπρου διεθνώς, με συναυλίες σε όλη την Ευρώπη, την Κούβα και την Ινδία. Μέσω των Monsieur Doumani ο Γιασεμίδης παρουσιάζει μια καινοτόμο και πρωτοφανή χρήση των πνευστών οργάνων στην κυπριακή μουσική».
Προσφάτως έφθασαν στα χέρια μου δύο άκρως ενδιαφέροντα άλμπουμ του Γιασεμίδη με τα σχήματα Nâbu Pēra και Copper Curios, για τα οποία θα γράψω στη συνέχεια...

NÂBU PĒRA: Soundscapes of Nicosia [Zero Nove Nove, 2025]
Τρίο είναι οι Nâbu Pēra, αποτελούμενοι από τους Δημήτρη Γιασεμίδη (Demetris Yiasemides) φλάουτο, sylpho, ηλεκτρονικά, Νατάσα Χατζηανδρέου (Natasa Hadjiandreou) βιμπράφωνο, κρουστά και Σάββα Θωμά (Savvas Thoma) μπεντίρ, φωνητικά. Με αυτή τη line-up οι Nâbu Pēra ηχογράφησαν στη Λάρνακα και κυκλοφόρησαν, πέρυσι, ένα πολύ ενδιαφέρον άλμπουμ, που αποκαλείται “Soundscapes of Nikosia” (Ηχοτοπία της Λευκωσίας).
Μέσω αυτού του CD οι Nâbu Pēra επιχειρούν να σχηματίσουν μία ηχητική επένδυση, που να αφορά την κυπριακή πρωτεύουσα, συλλαμβάνοντας, ταυτοχρόνως, την πολυσημία της. Όπως γράφουν και οι ίδιοι στο back cover:
«Η Λευκωσία γίνεται όχι μόνο πηγή έμπνευσης, αλλά και όργανο: οι φωνές που τη διασχίζουν και οι αντηχήσεις της μπλέκονται με ακουστικά όργανα και ηλεκτρονικές υφές, δημιουργώντας μια πρωτότυπη και σύγχρονη μουσική αφήγηση».
Το άκουσμα, σε γενικές γραμμές, μπορεί να χαρακτηρισθεί ambient, με τη διαφορά πως εδώ δεν έχουμε... ξεψυχισμένες ηχητικές «αλοιφές», αλλά αληθινή μουσική, η οποία αποδίδεται από πρώτης τάξεως οργανοπαίκτες.
Έτσι, από τη μια μεριά υπάρχουν οι ποικίλες παραδόσεις, όπως η βυζαντινή στο “Omeriye” ή οι afro παρασπονδίες στο “The calling” (με ήχους που προσιδιάζουν στην καλίμπα), αλλά από την άλλη υπάρχει και το σύγχρονο ηχητικό οπλοστάσιο, το οποίο διαμορφώνεται από τη φωνητική πανσπερμία, σε κομμάτια όπως το “Na bu pe ra?” για παράδειγμα, και βεβαίως από τις πανταχού παρούσες ηλεκτρονικές παρεμβάσεις – με τον συνδυασμό τους να λειτουργεί, τελικά, με ένταση και υποβλητικότητα.
Το “Soundscapes of Nikosia”, σαν άλμπουμ, κομίζει άποψη για έναν σύγχρονο ήχο, που να κοιτάζει προς το χθες, δίχως να παρασύρεται από τις ethnic ευκολίες.
Επαφή: https://nabupera.bandcamp.com/album/soundscapes-of-nicosia
 
Η συνέχεια εδώ...
https://www.lifo.gr/culture/music/ta-prohorimena-shimata-nabu-pera-kai-copper-curios-toy-dimitri-giasemidi-apo-tin

ΜΑΡΚΟΣ ΧΑΪΔΕΜΕΝΟΣ δύο πρόσφατα τζαζ άλμπουμ του

MARKOS CHAIDEMENOS: The Day After [Private Pressing, 2024]
Για τον πιανίστα Μάρκο Χαϊδεμένο (Markos Chaidemenos) είχα γράψει τον Ιανουάριο του 2022, με αφορμή το τότε άλμπουμ του “Caravan” (2021), τονίζοντας, γενικώς, την post bop κατεύθυνση της μουσικής του και την μελωδική οξυδέρκειά του.

Όμως στο “The Day After”, που είναι το προτελευταίο LP του Χαϊδεμένου, υπάρχει μια μετατόπιση προς πιο... ευρωπαϊκές κατευθύνσεις – με τις μελωδίες του να ακούγονται ακόμη περισσότερο ολοκληρωμένες, τοποθετημένες πιο κοντά σ’ ένα λυρικό, μεσογειακό ας το πούμε, πλαίσιο.
Το άλμπουμ κυλάει ωραία, αναπτύσσεται με σεμνότητα και μέτρο, έχει ύφος, χρώμα και πάνω απ’ όλα άψογες συνθέσεις, τις οποίες φέρουν εις πέρας, πέραν του Markos Chaidemenos πιάνο, οι Grigoris Theodoridis μπάσο και Panagiotis Kostopoulos ντραμς. Έχουμε να κάνουμε δηλαδή μ’ ένα τυπικό piano-trio, που κάθε άλλο παρά τυπικό είναι.
Το “The Day After” είναι ένα άλμπουμ, που θα μπορούσε να ενδιαφέρει, και γιατί όχι να διαπρέψει, πανευρωπαϊκά.
Επαφή: https://markoschaidemenos.bandcamp.com/album/the-day-after

MARKOS CHAIDEMENOS: Light Beam [Private Pressing, 2026]
Στο “Light Beam”, το πιο νέο LP του, που είναι ηχογραφημένο τον Νοέμβριο του 2025, ο Μάρκος Χαϊδεμένος δοκιμάζει σε κάτι καινούριο. Επεκτείνει το piano-trio του, που έχει πάντα τον Panagiotis Kostopoulos στα ντραμς, αλλά στο μπάσο, τώρα, τον Yiannis Vagianos, προς άλλες κατευθύνσεις.
Βασικά, εδώ προστίθεται ένα κουαρτέτο εγχόρδων (Babis Karasavvidis-Kalliopi Mitropoulou βιολιά, Stelios Papanastasis βιόλα, Giorgos Tamiolakis βιολοντσέλο) και μια τραγουδίστρια, η Irini Arabatzi, που έχει γράψει και στίχους. Άρα έχουμε να κάνουμε με έναν κατά το μάλλον ή ήττον τραγουδιστικό άλμπουμ, που, το λέω εξ αρχής, είναι υψηλού επιπέδου.
Ο Χαϊδεμένος είναι προφανώς άψογος πιανίστας, και ακόμη οξυδερκής συνθέτης, με πολλές και ποικίλες αναφορές (που μπορεί να εκκινούν από τη λεγόμενη «κλασική» και να φθάνουν έως και την ψαγμένη pop). Όλα τα κομμάτια του άλμπουμ του (τέσσερα στη Side A και τρία στη Side B) είναι πολύ καλά, για να μην πω ένα κι ένα, καθώς διακρίνονται για τις δυναμικές ενορχηστρώσεις τους, τα δημιουργικά παιξίματα όλων ανεξαιρέτως των μουσικών και βεβαίως, για τις «γεμάτες» ερμηνείες της Αραμπατζή, που σε κερδίζουν με την απλότητα και την ουσία τους.
Κομμάτια σαν τα “11 stars”, “33” κ.λπ. μπορείς να τ’ ακούς και να τα ξανακούς, χωρίς ποτέ να σε κουράζουν.
Επαφή: https://markoschaidemenos.bandcamp.com/album/light-beam

ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ η ροή της πόλης

Θα μπορούσα να πω πως ο Σταύρος Σοφιανόπουλος ανήκει στους μετα-χατζιδακικούς συνθέτες. Και οι οκτώ(;) δίσκοι που έχει ηχογραφήσει μέχρι σήμερα διαθέτουν μια τέτοια αύρα (χατζιδακική). Υπάρχει λοιπόν το πλαίσιο, αλλά δεν αρκεί από μόνο του προκειμένου ένας δίσκος να δικαιολογήσει αυτομάτως και την ύπαρξή του – ως ένα πολιτιστικό προϊόν μιας κάποιας σοβαρής αισθητικής εννοώ. Απαιτείται, περαιτέρω, προσωπικό στίγμα, προσαρμογή στα κελεύσματα του καιρού, συνεργάτες που να αναπνέουν τον ανάλογο «αέρα», στίχοι (αν μιλάμε για τραγούδια), που να διαθέτουν μιαν ευαισθησία και μια πνευματικότητα, δίχως να χάνονται στη διατύπωση, ενορχηστρώσεις που να διαθέτουν «κλασικά» όργανα, με ωραίο τρόπο συνδυασμένα, δίχως να αποκλείονται, εννοείται, και τα ηλεκτρικά.

Όλα αυτά υπάρχουν κι ανιχνεύονται, στις σωστές δόσεις, στο άλμπουμ «Η Ροή της Πόλης» [Ανεξάρτητη Έκδοση, 2026], έναν δίσκο (CD), που έχει τον τρόπο να σε «κρατάει», ενόσω εξελίσσεται η ακρόασή του.
Και τα καθαρά ορχηστρικά του Σοφιανόπουλου («Αυτοσχεδιασμός»), και τα ορχηστρικά με φωνές («Περιμένοντας το δειλινό»), και τα τραγούδια του («Η θάλασσα», «Γλυκές φωνές») έχουν μέτρο, ύφος, λιτότητα και απλότητα, χωρίς να εκβιάζουν εικόνες, συναισθήματα ή καταστάσεις. Βοηθάει προς αυτό και η καθαρή, λαμπερή φωνή της Κωνσταντίνας Κορδούλη, που δεν φοβάται να πάρει πάνω της τα τραγούδια, μεταφέροντας τα στο δικό της στερέωμα, αλλά πάνω απ’ όλα είναι οι αβίαστες μελωδίες και τα απλά, όμορφα λόγια του Σοφιανόπουλου, που κυλάνε τελείως φυσικά και ανυπόκριτα.
Ένα άλμπουμ με το δικό του νόημα, για την τραγουδοποιία του σήμερα, είναι το «Η Ροή της Πόλης».
Επαφή: https://www.facebook.com/stavros.sofianopoulos.1

LUMIERE & ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΑΜΑΡΑ ο χρόνος μακριά σου

Στο πιο νέο άλμπουμ του, που αποκαλείται «Ο Χρόνος Μακριά σου» [Veego Records, 2026], ο Lumiere μας παρουσιάζει επτά τραγούδια του (κι ένα ορχηστρικό στο ξεκίνημα), τα οποία ερμηνεύει η Χριστίνα Σαμαρά.

Ο δίσκος είναι προσεγμένος αισθητικά, ξεκινώντας από έξω και πηγαίνοντας προς τα μέσα, αλλά στο τέλος-τέλος δεν μένει σχεδόν καθόλου ουσία, παρά μόνο... αισθητική. Θέλω να πω πως οι μελωδίες, ως τραγούδια, δεν είναι αξιοπρόσεκτες. Οι στίχοι και το τραγούδισμα επιβάλλουν πάνω τους (στις μελωδίες) ένα «σκέπασμα», που τις καλύπτει και που δεν σε αφήνει να προχωρήσεις προς τα μέσα. Το λέω αυτό και σε σχέση με το εισαγωγικό ορχηστρικό, που είναι πολύ ωραίο. Κοντολογίς, πιστεύω πως το άλμπουμ θα μέτραγε περισσότερο ως instrumental, αλλά αυτό θα έπρεπε να το γράψω στο τέλος της κριτικής και όχι στη μέση της – δεν πειράζει όμως.
Τα λόγια του Lumiere δεν έχουν κάτι το ιδιαίτερο να προτείνουν. Εντάξει, δεν θέλω να πω ότι... γράφονται για να γράφονται, αλλά, προσωπικώς, σε αυτά, δεν διαβλέπω καμία ουσία, ούτε κάποια ίχνη ποιητικότητας (τουλάχιστον). Είναι υπαρξιακά-ερωτικοφανή, δίχως έρμα, δίχως ένα, έστω και πρωταρχικό, βάθος.
Τέλος, οι ερμηνείες, και από την Σαμαρά και από τον Lumiere, υπηρετούν «σωστά» αυτή την άνευρη ηχητική πράξη (που ενορχηστρώνεται προσεγμένα, αλλά δεν αρκεί αυτό), κάνοντάς την ακόμη πιο άνευρη και ακόμη πιο ξεχειλωμένη – στα περισσότερα τουλάχιστον tracks. Συνεπείς, δηλαδή, μέσα στη γενικότερη καχεξία.
Λυπάμαι, αλλά δεν βρήκα πολλά τραγούδια που «να με πιάσουν», από το «Ο Χρόνος Μακριά σου» – που να ξεφεύγουν, εννοώ, από αυτό το υποτονικό κλίμα. Ίσως, λίγο, το «Μάλλον φταίω εγώ» και περισσότερο το «Παλιές φωτογραφίες στις πόρτες», που, συγκριτικά, είναι το πιο ενδιαφέρον τραγούδι του δίσκου.  
Επαφή: https://musicoflumiere.bandcamp.com/album/-

ΜΙΚΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ FACEBOOK 723

20/5/2026
Μια τελείως υποφωτισμένη περιοχή, που σχετίζεται βαθιά με την πορεία της τζαζ στην Ελλάδα, έχει να κάνει με τον συσχετισμό οπτικής ποίησης και αυτοσχεδιασμού. Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον συναντάμε τον ποιητή Robert Lax, τον Κώστα Γιαννουλόπουλο, τον Hartmut Geerken, τον Sun Ra και το “5. Bielefelder Colloquium Neue Poesie” (Συνέδριο της Νέας Ποίησης του Μπίλεφελντ), που θα διεξαγόταν στην Αθήνα το 1982.

Για το πώς συνδυάστηκαν όλα αυτά θα διαβάσεις στο «100 Χρόνια Ελληνική Τζαζ» [Όγδοο, 2025] στις σελίδες 213-221.

19/5/2026
Μερικά μόνο από τα ονόματα, για τα οποία θα διαβάσεις στο «Ροκ, Ελληνικό Ροκ, Κοινωνία & Πολιτική στη Μακρά Δεκαετία του ’60 (μία αντι-ανάγνωση)» [Όγδοο, 2025]. Όσοι και όσες το έχουν αγοράσει ξέρουν. Για τους λίγους που δεν το έχουν αγοράσει και μπορούν τώρα να το κάνουν γίνεται το ποστ...
Νίκος Νικολαΐδης, Άρης Μπέλλης, Γιώργος Μουζάκης, «Τάκης Ζέριγκας», Ewan MacColl, Johnny Hallyday, Antoine, Marc Aryan, Cliff Richard, Γρηγόρης Λαμπράκης, CND, Ernst Fischer, ΔΝΛ, Θανάσης Τσόγκας, Νίκος Μαστοράκης, «Μοντέρνοι Ρυθμοί», «Αντικομμουνιστική Ελλάς», Gino Cudsi, Forminx, Play Boys, Μάνος Λοΐζος, Τζένη Μαστοράκη, Τάσος Φαληρέας, Allen Ginsberg, Eric Clapton, Juniors, yanka, Μίκης Θεοδωράκης, Beatles, Αλέξανδρος Τσιριντάνης, ΠΠΣΠ, Ηλίας Νικολακόπουλος, μαοϊκοί, «Πανσπουδαστική», garage punk, Διονύσης Σαββόπουλος, «Επιθεώρηση Τέχνης», Rolling Stones, Στέλιος Ελληνιάδης, Γιάννης Πετρίδης, Σπύρος και Γιώργος Καρατζαφέρης, Γ Σώμα Στρατού, Μπητλισμός, «καλοκαίρι της αγάπης», Αλέξης Μάρδας, Spectrum, τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος, Chris Cutler, Δημήτρης Πουλικάκος, «Το γελαστό παιδί», Al Bano, Rocky Roberts, αρχιμανδρίτης Χαράλαμπος Βασιλόπουλος, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Idols, Καραγκιόζης, Τεν Τεν, Alan Jack, Jean Georgakarakos, Θόδωρος Αγγελόπουλος, Μίρκα Καλατζοπούλου, Serge Gainsbourg, Jane Birkin, «Κούρος», Βασίλης Ντάλλας, Rodeo, John Lennon, Yoko Ono, Τασία Λούτα, Κοσμάς Πανούτσος, Ευφροσύνη Δοξιάδη, Donovan, Gyp Mills, Maharishi, Σταμάτης Κόκοτας, Θανάσης Βέγγος, Jerry Rubin, Παναγιώτης Μουρελάτος, Μάταλα, Κατερίνα Κουτσογιαννοπούλου, Αλέκος Σακελλάριος, Joni Mitchell, Γιάννης Πετρίτσης, “Hair”, Λευτέρης Βουρνάς, Λεωνίδας Χρηστάκης, Γιάννης Τσεκλένης, «Μουσική για τις Μάζες», Pop Eleven, Γιώργος Ρωμανός, «Φαντάζιο», «Δημιουργίες», Γιώργος Λαζαρίδης, Σταύρος Ξαρχάκος, Isle of Wight, James Kunen, «Φράουλες και Αίμα», Κώστας Τουρνάς, “Woodstock”, Michael Wadleigh, Γεώργιος Γεωργαλάς, Ιουλία Ραλλίδη, Λευτέρης Πούλιος, Bob Dylan, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Μακεδονομάχοι, «Μπάλλος», Περικλής Χαρβάς, Θανάσης Γκαϊφύλλιας, Ναζίμ Χικμέτ, Αννίτα Κουτσουβέλη, Θάνος Μικρούτσικος, Μαρίζα Κωχ, «Διάλογος», Milton Friedman, Μάνος Χατζιδάκις, Red Crayola, «Δεν ήταν νησί», «Αντί», Αντουανέττα Ροντοπούλου, «Πρωτοπορία», Γιάννης Μαρκόπουλος, «Σοβιετολογία», Εξαδάκτυλος, Agitation Free, Γιάννης Σπάθας, Rocky Shahan, Ολυμπιάδες Τραγουδιού, Carlos Enrique Taboada, Λήδα-Σπύρος, Morka, Ιπποκράτης Σαββούρας, “Pop corn”, Gazuama Sinchartchas, Φεστιβάλ Τραγουδιού Θεσσαλονίκης, Ιωάννης Λαδάς, «Το Βρώμικο Ψωμί», Κύτταρο, Πέτρος Μοροζίνης, Τάσος Χαλκιάς, Λάκης Παπαστάθης, Κώστας Γιαννίκος, Pop Festival ’73, Pholas Dactylus, Grit, Πάνος Σαββόπουλος, Ντέμης Ρούσσος, Μαρινέλλα, Πυθαγόρας, Socrates Drank the Conium, Middle of the Road, Mungo Jerry, Τόνυ Πέρις, Salvador Allende, Paul Sweezy, Μποστ, Δανάη, «Κοντσέρτο ’73», Νίκος Ξυλούρης, Νίκος Δανδής, «Ποδοσφαιρομανία», Κώστας Κουκουτάρας, Στάθης Καλύβας, Δόμνα Σαμίου, «Ντιρλαντά», Henri Verneuil, “Jesus Christ Superstar”, Αυγουστίνος Καντιώτης...

[τα τελευταία 30 αντίτυπα στην αποθήκη του εκδότη]

16/5/2026
Συνεχίζουμε ακάθεκτοι…
Είχε πει η Μαρινέλλα, στον Λάλα, πως στα χρόνια που έκανε δεύτερη φωνή στον Στέλιο κανείς δεν την σκεφτόταν «αυτόνομα» και πως δέκα χρόνια με τον Στέλιο δεν καταδέχτηκε να ζητήσει να πει κάτι μόνη της;
Αν θέλουμε το πιστεύουμε...
Στα χρόνια της συνεργασίας της με τον Στέλιο η Μαρινέλλα είπε πάνω από 20 τραγούδια μόνη της, με τη φωνή της σε πρώτο πλάνο εννοώ (ασχέτως αν σε κάποια ακουγόταν και ο Στέλιος) και 3 απ’ αυτά τα έχω στα σχόλια...
[μην αντιγράφετε πράματα, για τα οποία δεν είστε σίγουροι, και τα οποία δεν τα έχετε ψάξει από μόνοι σας, για να δείτε αν είναι όντως έτσι ή όχι – κανόνας]

BLKE νέo γερμανικό γκρουπ με παλαιές αναφορές

Καινούρια γερμανική μπάντα από το Βερολίνο, οι BLKE εμφανίζονται τώρα με το πρώτο LP/CD τους (και digital), που έχει ως τίτλο το όνομά τους [Tonzonen Records, 2026]. Τέσσερις είναι οι BLKE (Jakob Buraczewski κιθάρα, φωνή, Michael Drummer ντραμς, κρουστά, Steffen Kahles κιθάρες, σύνθια, Alex Kozmidi μπάσο), με το άλμπουμ τους να αποτελείται από εννέα tracks (πέντε και τέσσερα ανά πλευρά).

Το rock των BLKE έχει παλαιές αναφορές, heavy psychedelic να τις πούμε, που προβάλλονται όμως μ’ έναν αγριεμένο και θορυβώδη τρόπο (όταν δεν προβάλλονται ως shoegaze). Υπάρχει, φυσικά, και μια kraut-ότητα εδώ (οι Neu! π.χ.), αλλά εκείνο που χαρακτηρίζει τα περισσότερα tracks είναι ο θόρυβος (όχι ο industrial, αλλά ο περισσότερο προσαρμοσμένος σε μια ροκ αφήγηση).
Από συνθετικής πλευράς οι BLKE στέκονται αρκετά καλά, αφού όλα τα κομμάτια τους έχουν ενδιαφέρον, είτε αυτά εξελίσσονται μέσα σ’ ένα πλαίσιο μονοτονίας (σαν το “Heat” για παράδειγμα), είτε καταφεύγοντας σε περισσότερο εκστατικές συνταγές (όπως συμβαίνει με τα “How about I end life” και “Take it all”, που ανοίγουν και κλείνουν τον δίσκο).
Ουσιαστικά τραγούδι δεν υπάρχει εδώ (ή αν υπάρχει είναι λίγο), με τα φωνητικά να παίζουν ένα ρόλο οργάνου, επιτείνοντας ατμόσφαιρες, και με κομμάτια σαν τα “Up tight” και “Satellite” να στηρίζονται στην ταχύτητα και στη βαρύτητα, «σκάζοντας» μ’ έναν εκκωφαντικό τρόπο.
Επαφή: www.tonzonen.de

ΘΕΜΟΣ ΣΚΑΝΔΑΜΗΣ χρυσάνθη

Τραγουδοποιός με κάποια ιστορία στο ελληνικό τραγούδι, αφού ηχογραφεί προσωπικά άλμπουμ από το 2008 (για κάποια από τα παλαιότερα έχω γράψει σχετικώς), ο Θέμος Σκανδάμης επανεμφανίζεται με το πιο καινούριο LP του, που έχει τίτλο «Χρυσάνθη» [Ιδιωτική Έκδοση, 2026]. Στον δίσκο αυτό ακούγονται έξι τραγούδια του Σκανδάμη (τρία ανά πλευρά), τα οποία επιχειρούν να καινοτομήσουν. Δεν εννοώ πως τούτο παρουσιάζεται ως αυτοσκοπός, καθότι ο Σκανδάμης από το ξεκίνημά του σχεδόν είχε δείξει πως δεν τον ενδιέφερε η πεπατημένη, μα η άρθρωση ενός δικού του λόγου, προσωπικού, που να πηγαίνει κόντρα σ’ εκείνο το φτηνό που μας περιβάλλει και που εν τέλει (μας) επιβάλλεται.

Αυτό το προσεγγίζει ο Σκανδάμης απ’ όλες τις μεριές. Και συνθετικά, και στιχουργικά, και ερμηνευτικά, και ενορχηστρωτικά. Εννοώ πως και τα έξι τραγούδια του, που έχουν μουσικές, στίχους και ερμηνείες δικά του, είναι ιδιαίτερα, και όχι εύκολα αναγκαστικώς στο αυτί. Θέλω να πω πως δεν διαθέτουν το hook της «επιτυχίας», εμμένοντας σε περισσότερο «ψαγμένες» κατευθύνσεις.
Τούτο το αντιλαμβάνεσαι πρωτίστως από τις ενορχηστρώσεις (Βασίλης Μαντζούκης, Θέμος Σκανδάμης, Σέργιος Βούδρης, μουσικοί), που είναι... ροκοειδείς, δίχως να κραυγάζουν, και... εντεχνοειδείς, δίχως λαϊκά όργανα (μπουζούκια, μπαγλαμάδες και... μπουζουκομάνες). Όλα κάτι συμβολίζουν, θέλω να πω, και όλα έχουν τις αιτίες τους.
Τα τραγούδια του Σκανδάμη, από στιχουργικής πλευράς, υπεραμύνονται του προσωπικού. Το να είσαι ο εαυτός σου, δίχως να φοβάσαι. Το να μην αποτελείς μέλος του κοπαδιού, διατηρώντας πάντα το δικαίωμα να κατεβάζεις τη δική σου άποψη, λαμβάνοντας αυτή για σωστή – και όχι εκείνη που γλείφει ή κολακεύει τον μέσο όρο. Ένα τέτοιο άτομο είναι η Χρυσάνθη ας πούμε («Βλαστημάει στις εκκλησίες και προσεύχεται στα γήπεδα / Είναι αγρίμι σε τρομάζει και τη θες στου μυαλού σου τα υψίπεδα / να καλπάζει να καλπάζει / ααα Χρυσάνθη!».
Συνθετικά, τα τραγούδια είναι ψαγμένα, μοιάζοντας όμως ορισμένες φορές με πρωτόλεια – φέρνοντας, έτσι, στη μνήμη μου, την τραγουδοποιία του Βασίλη Νικολαΐδη. Αυτή η αντιστροφή, το να είσαι προχωρημένος και πρωτόλειος ταυτόχρονα, δεν είναι κάτι σπάνιο στην Τέχνη. (Στη ζωγραφική, ας πούμε, είναι κάτι που συμβαίνει πιο συχνά, ενώ στο τραγούδι σπανιότερα).
Η «Θεραπεία» είναι το ωραιότερο τραγούδι του δίσκου, αλλά εξίσου ενδιαφέροντα είναι και τα «Άλλη μια ζωή» και «Οντολογικό» (εκεί στο τέλος του δίσκου). Φυσικά και τα έξι κομμάτια είναι δομημένα πάνω στο βασικό concept, που, χοντρικά, το περιγράφει η... Χρυσάνθη, προσδίδοντας στο άκουσμα αυτή την (απαιτούμενη) συνoχή, που οφείλουν, σε κάθε περίπτωση, να έχουν οι δίσκοι. Ενδιαφέρον έχει και το εξώφυλλο, επίσης, που συμβολίζει, και αυτό από την μεριά του, το ξεχωριστό της παραγωγής.
Επαφή: https://themosskandamis.bandcamp.com/album/xrysanthi

ο Μάνος Χατζιδάκις, «Ο Μεγάλος Ερωτικός» και η εποχή της δικτατορίας – με αφορμή το βιβλίο των Στάθη Ν. Καλύβα-Νατάσας Τριανταφύλλη «Big Bang 1970-1973»

Το βιβλίο των Στάθη Ν. Καλύβα-Νατάσας Τριανταφύλλη «Big Bang 1970-1973 / Η άνθηση του πολιτισμού στα χρόνια της δικτατορίας» [Μεταίχμιο, 2025] έχει δημιουργήσει, για διαφόρους λόγους, θόρυβο. Επειδή, το βιβλίο είναι πολυσέλιδο και με ύλη που δύσκολα τακτοποιείται, γιατί αφορά μια ολόκληρη εποχή και τις πολλαπλάσιες διαστάσεις της (καλλιτεχνικές, κοινωνικές, πολιτικές), είναι δύσκολο να γράψεις μια βιβλιοκριτική γι’ αυτό – που να έχει ένα βαθύτερο νόημα, εννοώ, και να μην αποτελεί, απλώς, μια τυπική διαδικασία. Είτε εγκωμιαστική προς το βιβλίο είτε απορριπτική.
Κατά μίαν έννοια θα πρέπει να γράψει κάποιος ένα περίπου ίδιας έκτασης βιβλίο, αν θέλει να απαντήσει σοβαρά στο “Big Bang”, στοιχειοθετώντας όλα όσα μπορεί να πει για όσα γράφονται εκεί ή –επειδή αυτό είναι σχεδόν αδύνατο– να επιλέξει κάποια συγκεκριμένα σημεία, ώστε να πει τη δική του γνώμη και να αντιπαρατεθεί. Προφανώς, εδώ, θα κάνω το δεύτερο. Θα επιλέξω να πω τη γνώμη μου σε σχέση με τον δίσκο «Ο Μεγάλος Ερωτικός» [Νότος] του Μάνου Χατζιδάκι, που αποτελεί ύλη του βιβλίου – καθότι αυτός θα κυκλοφορούσε τον Δεκέμβριο του 1972. Γράφουν οι συγγραφείς σε κάποιο σημείο:
«Ανεξάρτητα από το πώς κρίνει κανείς την “τέχνη για την τέχνη” μέσα στο διάστημα που εξετάζουμε προέκυψαν πολλά έργα υψηλής ποιότητας που δημιουργήθηκαν σε συνειδητή απόσταση από την πολιτική. Ο Μεγάλος Ερωτικός του Μάνου Χατζιδάκι είναι ίσως το πιο εμβληματικό παράδειγμα».
Ένα πρώτο βασικό πρόβλημα, που εντοπίζεται εδώ, αφορά την αντίληψη πως «Ο Μεγάλος Ερωτικός» ήταν ένα έργο που είχε να κάνει με την ελληνική πραγματικότητα του τέλους του ’72. Δεν ισχύει κάτι τέτοιο.

«Ο Μεγάλος Ερωτικός» είναι έργο της αμερικάνικης περιόδου του Μάνου Χατζιδάκι, ανήκει στο μετα-χίπι σκηνικό, που βίωνε στην Αμερική ο συνθέτης στα πρώτα χρόνια των σέβεντις –στον απόηχο, δηλαδή, του make love, not war– και δεν αφορά καθόλου την Ελλάδα. Και τούτο το λέω, παρότι οι αναφορές του Χατζιδάκι ήταν φυσικά ελληνικές (καθώς είχε μελοποιήσει ελληνικά ποιήματα για τον έρωτα, από διάφορες εποχές). Από σύμπτωση ο δίσκος βγήκε στην Ελλάδα. Θα μπορούσε να είχε βγει στην Αμερική, όπως το “Blue” ή το “Reflections”, και να μην μας αφορούσε καθόλου. Αντιλαμβάνεστε πώς το λέω. Να μην αφορούσε άμεσα τη συγκεκριμένη ελληνική συγκυρία εννοώ.
Ο Χατζιδάκις, ενόσω ζούσε, δεν είχε πει ποτέ πως έκανε «αντίσταση» μέσω του «Μεγάλου Ερωτικού». Δεν χρησιμοποίησε ποτέ αυτή την τόσο φορτισμένη λέξη (για την εποχή που συζητάμε), γιατί ήταν ένας σώφρων άνθρωπος. Ήξερε, δηλαδή, πως όταν κάποιοι είχαν δώσει τη ζωή τους ή είχαν φυλακιστεί, βασανιστεί και εξοριστεί για τις ιδέες τους, θα ήταν προσβλητικό να έβγαινε εκείνος με τα μελοποιημένα «ερωτικά ποιήματα» (έτσι τα είχε αποκαλέσει) του «Μεγάλου Ερωτικού» και να υποστηρίξει πως έκανε αντίσταση ή έστω πως πήγαινε κόντρα στην «κιτς αισθητική του καθεστώτος».
 
Η συνέχεια εδώ...
https://www.lifo.gr/culture/music/o-manos-hatzidakis-o-megalos-erotikos-kai-i-epohi-tis-diktatorias

ΜΙΚΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ FACEBOOK 722

16/5/2026
Δηλαδή, επειδή η Μαρινέλλα είπε ότι ήταν η πρώτη που σηκώθηκε από την καρέκλα και επειδή αυτό το κατέγραψε ο Ξανθούλης, πάει να πει ότι είναι έτσι; Θα μας τρελάνετε τελείως;
Και πάτε και το αντιγράφετε, και αν σας πούμε μετά ότι αυτά τα πράγματα είναι ανήκουστα, θα κρυφτείτε πίσω από τον Ξανθούλη, λέγοντας πως το έγραψε εκείνος – και πως εσείς δεν έχετε καμία ευθύνη; Αν οι ιστορικοί, άσε τους παραμυθάδες, δεν μπορούν να ελέγξουν τις πηγές τους και να ξεκαθαρίσουν μέσα τους τι είναι εν ισχύι και τι όχι τότε υπάρχει σοβαρό πρόβλημα...
Δηλαδή θα μας κάνετε να ξεχάσουμε και την αλφαβήτα σε λίγο.
Μάγκες μου μεγαλώσαμε να βλέπουμε τη Μαίρη Λίντα να στέκεται όρθια και να χορεύει δίπλα στο Χιώτη σ’ ένα σωρό ταινίες, από τέλος ’50-αρχή ’60, έχουμε δει όρθια τη Μαρίκα Νίνου σε ταινία, η οποία Νίνου πέθανε το ’57 –για να μην αρχίσω να απαριθμώ τώρα καμιά δεκαριά άλλες λαϊκές τραγουδίστριες, που είχαν σηκωθεί από την καρέκλα χρόνια πριν από τη Μαρινέλλα– και διανοείστε ότι υπάρχει περίπτωση να καταπιούμε αμάσητη τέτοια «πληροφορία»;

update
Και φυσικά η Μαίρη Λίντα δεν ήταν η εξαίρεση στον κανόνα, αλλά ο κανόνας. Εννοώ πως, τελικά, δύσκολα θα βρεις λαϊκή τραγουδίστρια, που να μην είχε σηκωθεί όρθια πριν από τη Μαρινέλλα [Καίτη Γκρέυ, Πόλυ Πάνου, Γιώτα Λύδια -για να αναφερθώ μόνο σ' αυτή την ιστορική τριάδα- είχαν σηκωθεί πριν]

14/5/2026
Στο Big Bang υπάρχουν πολλά λάθη και ανακρίβειες. Έχω βαρεθεί να σημειώνω. Βασικά, θα πρέπει κάποιος να πληρωθεί αδρά για να διορθώσει το βιβλίο, γιατί τζάμπα αυτή η δουλειά δεν μπορεί να γίνει. Και εδώ δεν μιλάω για απόψεις που εκφράζονται και που δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα, αλλά για λάθη και ανακρίβειες επί των πραγματολογικών στοιχείων.
Με μια ματιά που έριξα στο κεφάλαιο για τον Διονύση Σαββόπουλο (Γόνιμη Επιστροφή) ψάρεψα αυτά:
>>Toν όρο «κλέβει» ο Αλέκος Πατσιφάς<< (για το Νέο Κύμα)
Το πιο σίγουρο είναι πως τον όρο τον έφερε μαζί του ο Γιάννης Σπανός από την Γαλλία.
>>Ο Αλέκος Πατσιφάς... λανσάρει νέους τραγουδιστές (Καίτη Χωματά, Πόπη Αστεριάδη, Λάκης Παππάς)<<
Ο Λάκης Παππάς δεν λανσαρίστηκε από τον Πατσιφά. Ανήκε σε άλλη εταιρεία (στην Columbia). Στον Πατσιφά πήγε το 1971, όταν το Νέο Κύμα είχε ουσιαστικά «πεθάνει».
>>... και μια χαμηλότονη θεματολογία που παρακάμπτει την πολιτική.<<
Οι Καλύβας-Τριανταφύλλου θέλουν να αποπολιτικοποιήσουν το ελληνικό τραγούδι. Το υποβάλλουν και το λένε αυτό σε διάφορα σημεία. Όμως ακόμη και στο Νέο Κύμα υπήρχαν πολιτικά τραγούδια – δεν ήταν όλα... για αγάπες και για καλοκαίρια. Και μάλιστα κάποια απ’ αυτά θα λογοκρίνονταν κιόλας. Αφήνω το γεγονός πως Νέο Κύμα υπήρξε και ο Διονύσης Σαββόπουλος (με πολλά πολιτικά τραγούδια) και υπενθυμίζω πως και η Αρλέτα είχε πολιτικά τραγούδια («Κάποιες νύχτες», «Το λειβάδι») που είχαν λογοκριθεί κιόλας. Και ο Νότης Μαυρουδής είχε τέτοια, και άλλοι.
>>... ο Γιάννης Σπανός που γίνεται γνωστός το 1963 με το τραγούδι Μια αγάπη για το καλοκαίρι.<<
7 Ιουλίου 1964, είναι το Μια αγάπη για το καλοκαίρι
>>Στην Αθήνα καταφτάνει το 1963... Φορτηγό θα τιτλοφορήσει τον εμβληματικό δίσκο του έπειτα από δύο χρόνια.<<
Το Νοέμβρη του ’66 βγήκε το Φορτηγό. Δηλαδή μετά από 3 χρόνια. Σε άλλο σημείο αναφέρεται το ’66. Αυτό σημαίνει πως το βιβλίο γράφτηκε χωρίς κάθε φορά να έχουν κατά νου οι συγγραφείς τι είχαν γράψει νωρίτερα.
>>που θα τον τοποθετήσει στην εφημερίδα της ΕΔΑ Δημοκρατική Αλλαγή<< (για τον Σαββόπουλο)
Η Δημοκρατική Αλλαγή δεν ήταν εφημερίδα της ΕΔΑ, αλλά της Αριστεράς. Όταν λες πως ήταν εφημερίδα της ΕΔΑ εννοείς πώς ήταν κομματικό όργανο (που δεν ήταν). Ο Σαββόπουλος εν τω μεταξύ δεν δούλεψε ποτέ στη Δημοκρατική Αλλαγή, αλλά στον παλιό Ελεύθερο Τύπο.
>>όπου βγάζει τα πρώτα του δισκάκια 45 στροφών το 1964 και το 1965<< (για τον Σαββόπουλο)
Το 1964 ο Σαββόπουλος δεν έβγαλε τίποτα. Το πρώτο δισκάκι του βγήκε στις 15 Φεβρουαρίου 1965.
>>το Περιβόλι του Τρελλού με το χαρακτηριστικό ψυχεδελικό εξώφυλλο του Στέργιου Δελιαλή<<
Εγώ θα το χαρακτήριζα hippy αισθητικής το εξώφυλλο και όχι ψυχεδελικό. Ορίστε ελληνικά εξώφυλλα ψυχεδελικής τεχνοτροπίας...

>>ο δίσκος πούλησε τρελά, μέσα στους πρώτους έξι μήνες... το Περιβόλι πουλάει 25.000 αντίτυπα μόνο στην Αθήνα<<
Γι’ αυτό το στοιχείο δίνεται παραπομπή «Ψυχαγωγία, 20 Ιανουαρίου 1970». Δεν ξέρω αν είχαν αυτό το τεύχος της Ψυχαγωγίας οι συγγραφείς, αλλά μάλλον δεν το είχαν για να μην γράψουν τον αριθμό του. Η ουσία πάντως είναι πως τέτοιο νούμερο δεν υπάρχει (ούτε κανένα άλλο) στη συνέντευξη του Σαββόπουλου, που δημοσιεύεται εκεί. Προφανώς ο δίσκος πουλούσε λόγω του «Ντιρλαντά» (κάτι που δεν αναφέρεται στο βιβλίο) και πολύ πιθανώς τα 25 χιλιάδες αντίτυπα σε έξι μήνες να αφορούν το 45άρι (με το Ντιρλαντά).

Αυτά τα λίγα... μόνο για τις σελίδες 219-235.

Θες πολλή δουλειά, και πολλά χρόνια ενασχόληση με αυτά τα θέματα για να αποφύγεις τέτοιες κακοτοπιές. Και φυσικά δεν είναι μόνο ο Χάκκας το θέμα (δεν έχω φτάσει ακόμη εκεί). Βιβλία σαν το Big Bang δεν γράφονται σε 3-4-5 χρόνια. Γράφονται σε 30 και 40. Να το ξέρουν αυτό όλοι. Συγγραφείς, αναγνώστες, οι πάντες.
Και κάτι τελευταίο. Έχω δει κάποια κριτικά κείμενα για το βιβλίο, που για μένα είναι της πλάκας. Τίποτα δεν έχω διαβάσει που να κάνει κριτική στο βιβλίο επί της ουσίας. Και για τα ιδεολογικά-κοινωνικοπολιτικά θέματα, και για τα πραγματολογικά. Παίζουν μόνοι τους οι συγγραφείς, χωρίς αντίπαλο. Κάπως σαν τον Μητσοτάκη.