ΜΙΚΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ FACEBOOK 767

30/9/2026
>>Το ωτοστόπ ήταν ένας τρόπος ταξιδιού για τους νεολαίους της εποχής, με τον Ιατρόπουλο να γράφει έναν βιωματικό στίχο και γι’ αυτό το λόγο καίριο και ουσιαστικό. (Τραγούδι με τίτλο «Ωτοστόπ» είχαν τραγουδήσει και οι Babylon τότε, διασκευάζοντας το “Travelin’ band” των Creedence Clearwater Revival, με τους ελληνικούς στίχους της Ρέτης Ζαλοκώστα). Και φυσικά το ωτοστόπ ήταν ένας βασικός τρόπος μετακίνησης των beatniks στα fifties και των hippies στα sixties και μάλλον αρκετοί θα είναι εκείνοι που θα γνωρίζουν, σήμερα, το ποίημα του Gregory Corso “Poets hitchhiking on the highway”, από τη συλλογή του “The Happy Birthday of Death” (1960), που έχει μεταφραστεί και στα ελληνικά (π.χ. από τους Κώστα Γιαννουλόπουλο-Φώτη Αθέρα) στο βιβλίο «Ποιήματα» [3] των εκδόσεων Νεφέλη, το 1982. Έτσι κάπως αποκτούν ευρύτερο νόημα και οι ελληνικοί στίχοι. Ήδη από το πρώτο βιβλίο του, τις «Απολογίες» [4], που για κάποιους αποτελεί μια πρώιμη ποιητική κατάθεση της λεγόμενης «αμφισβήτησης», ο 18χρονος Ιατρόπουλος σημειώνει στην «Προσμονή» του: «Πλανήθηκα / σε τρίστατα προσμονής / ζητώντας μιαν αχτίδα λευκή, / χαϊδεμένη / από πράσινα ανθισμένα λειβάδια.(...) Πλανήθηκα / στη μικρή μου αγκαλιά / το μεγάλο κόσμο / να κλείσω / χωρίς να ρωτώ, τι θα βρω».<<
Ένα απόσπασμα από το κείμενό μου για την ροκ φάση του Θανάση Γκαϊφύλλια (περίοδος «Ωτοστόπ») στην αρχή της δεκαετίας του ’70, έτσι όπως δημοσιεύεται στο πρόσφατο βιβλίο του Μετρονόμου (επιμέλεια Ηρακλής Οικονόμου) «Θανάσης Γκαϊφύλλιας / Ατέλειωτη Εκδρομή».

[Στη φωτογραφία. Το καλοκαίρι του ’76 ο Γκαϊφύλλιας τραγουδούσε ακόμη στην Αθήνα – δεν είχε φύγει για Κομοτηνή. Πίσω φαίνεται και γ@μιστερή ονομασία μπαρ... Καζαμπλάνγκα (με γκ). Τα όργια των... Εαμοσλαύων θα γίνονταν εκεί μέσα (γέλιο)]

29/9/2026
Σ’ ένα ιατρείο που πήγα, για να γράψουν κάτι φάρμακα για τη γιαγιά μου, που πλησιάζει τα 140, από τα εφτά άτομα που ήμασταν εκεί τα έξι βρίζανε το Μητσοτάκη. Εγώ, ο έβδομος, απλώς άκουγα...

29/9/2026
>>Από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις του blues revival, η Elizabeth Cotten υπήρξε μέγιστη επιρροή για ολόκληρη την αμερικανική, αλλά και για τη βρετανική, folk και blues σκηνή, αφού το δικό της «Freight train» τραγουδήθηκε από δεκάδες μουσικούς (Chet Atkins, Joan Baez, Norman Blake, Jerry Garcia, Taj Mahal, New Lost City Ramblers, ‘Peter, Paul & Mary’... κάποιοι απ’ αυτούς). Την Elizabeth Cotten έφερε στο προσκήνιο το 1957 ο Mike Seeger (1933-2009), σημαντικός folklorist και τραγουδιστής, ετεροθαλής αδελφός του Pete Seeger (1919-2014), μιας και η αμερικανίδα τραγουδοποιός από την North Carolina εργαζόταν στο σπίτι των Seegers από τα χρόνια του ’40.<<

Και για την Elizabeth Cotten θα διαβάσεις στο «Blues: Η Μαύρη Αναβίωση στα 60s / Επίμετρο: Blues & Ρεμπέτικο» [Όγδοο, 2026] στις σελίδες 40-41.

28/9/2026
Θυμάμαι σ’ ένα μπαρ στην Καλλιδρομίου πριν καμιά 20αριά χρόνια. Παρέα με Γιούλη-Στέφανο από το Jazz & Τζαζ, δεν θυμάμαι αν ήταν και ο Χαρωνίτης μαζί, και με Γεράσιμο Λαβράνο. Από αλλού ερχόμασταν, ήταν παράωρα, και το μπαρ ήταν σχεδόν άδειο. Κι όπως έτσι τα πίναμε χαλαρά και άνετα, κάποια στιγμή ο μαέστρος σηκώνεται πάει στο πιάνο, κι αρχίζει να παίζει ένα ελαφρολαϊκό, που ξεκινούσε χαλαρά και μετά αγρίευε με κάτι λάτιν στράκες και άλλα ωραία στολίδια, παίρνοντάς μας το σκαλπ. «Τζίνα» του φωνάζω και γνέφει καταφατικά, απαντώντας με απανωτά γεμίσματα, όπως εδώ...
[Όσο εσείς θα μιλάτε για τη Βίσση, εγώ θα μιλάω για την Τζίνα. Μουσική-στίχοι: Γεράσιμος Λαβράνος]
https://www.youtube.com/watch?v=2145ufMWq_g&list=RD2145ufMWq_g&start_radio=1

27/9/2026
Η Άννα Στερεοπούλου είναι μία από τις πιο σημαντικές ελληνίδες συνθέτριες την τελευταία 15ετία (για να μην πω η πιο σημαντική). Έχω γράψει πολλές φορές για την περίπτωσή της και για αρκετές δουλειές της. Ό,τι έχει παρουσιάσει είναι πρώτης τάξεως και κάθε φορά, με κάθε νέο άλμπουμ της, περιμένω να με... διαψεύσει, αλλά δεν συμβαίνει. Δεν συνέβη και με το «Αλς», τον πιο προσφατο δίσκο της.

27/9/2026
Ό,τι έχει ζήσει ο ΟΝΝΕΔίτης το 'χει πει η Βίσση. (Για άλλους δεν παίρνω όρκο).

27/9/2026
H Βίσση δεν είχε «φάει» μόνο το αστρόνειρο “UFO” του Κώστα Τουρνά από τον ελληνικό προκριματικό της Eurovision το 1980, με το αστείο «Ωτοστόπ», αλλά είχε «φάει» και το «Εσύ» του Robert Williams από το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης του 1977, με το μετριότατο «Ας κάνουμε απόψε μιαν αρχή». Το «Εσύ» έπρεπε να είναι, τότε, πρώτο με διαφορά και όχι δεύτερο...
(Δεν ξέρω μπας κι είχε «φάει» και τίποτα του Λογαρίδη η Βίσση και δεν το έχω πάρει χαμπάρι). 

https://www.youtube.com/watch?v=l4RxV_p3jSk&list=RDl4RxV_p3jSk&start_radio=1

26/9/2026
Μία από τις πιο σημαντικές blueswomen, που είχαν ξεκινήσει να ηχογραφούν 100 χρόνια πριν, στη δεκαετία του 1920, και που θα έκαναν ξανά τρανό όνομα στην εποχή του blues revival στα σίξτις ήταν οπωσδήποτε και η Sippie Wallace. Γι’ αυτή την πολύ σημαντική τραγουδοποιό θα διαβάσεις στο «Blues: Η Μαύρη Αναβίωση στα 60s / Επίμετρο: Blues & Ρεμπέτικο» [Όγδοο, 2026] στις σελίδες 130-131.

Στη φωτογραφία αριστερά ένας άγνωστος δίσκος της Sippie Wallace με τον γερμανό πιανίστα Axel Zwingenberger από το 1984 και δεξιά ο πρώτος δίσκος της Bonnie Raitt από το 1971, μιας λευκής τραγουδοποιού που είχε επηρεαστεί σφόδρα από την Wallace. Στο παρόν LP η Raitt διασκευάζει δύο τραγούδια της Wallace (τα “Mighty tight woman” και “Women be wise”).

25/9/2026
Από εκείνη την εποχή, όταν τις πορτοκαλάδες τις σερβίριζες σε μισογεμάτα ποτήρια, ενώ έδιναν κι έπαιρναν οι μουστακαλήδες...

25/9/2026
Διάβασα τη συνέντευξη του Νίκου Κοντογούρη στο Merlin’s. Μερικές παρατηρήσεις...
Πούγουνας: Τώρα που είπες 1968, αυτό που έχω σκεφτεί είναι πως κυκλοφόρησαν πάρα πολλά καλά πράγματα εκείνη την συγκεκριμένη χρονιά αλλά επειδή εμείς είχαμε χούντα, όταν αυτή έπεσε, οι δισκογραφικές εταιρείες δεν μπορούσαν να τα κυκλοφορήσουν ένα-ένα επειδή ήταν πολλά, οπότε εμείς μάθαμε πολλούς καλλιτέχνες μέσω συλλογών… Βγάζανε λοιπόν τις συλλογές και ό,τι έβλεπαν ότι «τραβάει», κυκλοφορούσαν το άλμπουμ στην Ελλάδα.
Κοντογούρης: Έτσι… Αφού σκέψου, το πρώτο άλμπουμ που πήρα εγώ ήταν το εξαγωνικό των Stones και το δεύτερο ήτανε μια συλλογή Dance Party vol. 2 που είχε μέσα Cream, The Crazy World of Arthur Brown…
[Τι σχέση είχε η χούντα ρε Μιχάλη με την ξένη δισκογραφία; Έχεις δει σε ελληνικής κοπής 45άρια τι κυκλοφορούσε στο δεύτερο μισό των σίξτις; Τα πάντα. Από Pink Floyd και John’s Children, μέχρι Barbarians και Moby Grape. Εντάξει, πολλά LP δεν έβγαιναν βασικά γιατί δεν είχε ο κόσμος σωστά πικάπ για να παίζει τα (ξένα) 33άρια, όχι γιατί τα εμπόδιζε η χούντα. Εξάλλου η χούντα μετέδιδε τα πάντα στα κρατικά ραδιόφωνα από το 1967 ήδη, και βεβαίως είχε εκπομπές με συγκροτήματα και στην τηλεόραση]
Πούγουνας: Του Μαστοράκη ήταν αξιόλογες οι εκπομπές;
Κοντογούρης: Όχι μωρέ, ήταν πληρωμένες από τις εταιρίες. Διαφημιστικές και απλά τις παρουσίαζε.
[Τι σημαίνει πληρωμένες; Όταν η Lyra ή η Columbia έκαναν πληρωμένες εκπομπές σημαίνει ότι ήταν κατώτερες απ’ αυτές που έκανε φερ’ ειπείν ένας ανεξάρτητος παραγωγός ή ένας ραδιοπειρατής; Ποιος θα παρουσίαζε όλο το ελληνικό ροκ στο ραδιόφωνο στα early 70s (Σαββόπουλος, Πελόμα, Ρωμανός, Γκαϊφύλλιας, Εξαδάκτυλος, Δάμων & Φιντίας, Μπουρμπούλια, Νοστράδαμος κ.λπ.) αν δεν το παρουσίαζε η Lyra;]
Πούγουνας: Η Χούντα τι ζημιά έκανε σε όλο αυτό;
Κοντογούρης: Μεγαλύτερη δεν μπορούσε να κάνει. Πρώτα από όλα με το που ανέβηκαν, τα πρώτα διατάγματα περιείχαν την απαγόρευση του ροκ. Αλλά, στα μπαρ παιζόταν. Όταν ξανάνοιξαν οι ντισκοτέκ –γιατί στην αρχή δεν λειτουργούσε τίποτε από αυτά– δεν μπορούσαν να κάνουν διαφορετικά γιατί ο κόσμος αυτά χόρευε, αυτά ήθελε, αυτά άκουγε και σιγά-σιγά, επειδή οι δισκογραφικές εταιρίες ήταν πολυεθνικές, δεν μπορούσαν να πάνε κόντρα σε αυτές και στους Αμερικάνους… Μετά υπήρχε ο Αμερικάνικος σταθμός από την Αμερικάνικη βάση, που τον ακούγαμε ανελλιπώς. Θυμάμαι, διάβαζα, και ο Αμερικάνος ήταν συντονισμένος στο τραντζιστοράκι και τα πρώτα χρόνια του γυμνασίου, μιλάμε για 1970-71, ανακαλύπτω στο ραδιόφωνο δύο συγκλονιστικές εκπομπές, στην μια ήταν dj ο Nikola Karaklajić [σημ. θεωρείται ο πατέρας του rock στην Σερβία στην δεκαετία του 1960. Η εκπομπή του στο radio Belgrade κράτησε για τρείς δεκαετίες].
[Βασικά, τίποτα δεν απαγόρευσε η χούντα από ξένη μουσική. Και πολύ περισσότερο το ροκ. Από πού το απαγόρευσε, και μάλιστα με «διατάγματα», όταν ροκ ακουγόταν στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση ήδη από το καλοκαίρι του ’67; Αυτές τις μπαρούφες να σταματήσουν επιτέλους να τις λένε κάποιοι. Τα έχουμε γράψει χίλιες φορές και σε βιβλία και σε άρθρα, κι έχω βαρεθεί να τα επαναλαμβάνω. Εσείς που συναντιέστε με τον Κοντογούρη κάντε του δώρο το βιβλίο μου «Ροκ, Ελληνικό Ροκ, Κοινωνία & Πολιτική στη Μακρά Δεκαετία του ’60», εκεί όπου είναι συγκεντρωμένα όλα τα σχετικά, αφού πρώτα το διαβάσετε. Όλοι κάτι θα μάθετε παραπάνω. Το μόνο άξιο λόγου, που διαβάζω εγώ εδώ πέρα –όχι ότι δεν το ήξερα, αλλά εν πάση περιπτώσει καλά κάνει ο Κοντογούρης και το λέει– είναι για τις ροκ εκπομπές στην Γιουγκοσλαβία, γιατί κάποιοι άσχετοι ή αφελείς διαδίδουν ακόμη πως το ροκ το κυνήγαγε ο κομμουνισμός σε όλο το eastern bloc].
Καστανάρας: Με τα ελληνικά συγκροτήματα της εποχής τι σχέση είχες;
Κοντογούρης: Αρχές δεκαετίας του ’70, όταν η Χούντα επέτρεψε κάποιες ελευθερίες, πήγαινα φροντιστήριο 4-6 το απόγευμα, μετά φεύγαμε με έναν κολλητό μου συμμαθητή, κατεβαίναμε στο Κύτταρο, βλέπαμε 6 με 8 την πρώτη παράσταση με τους Socrates ή τους Πελόμα Μποκιού και λέγαμε στο σπίτι ότι μας είχε κρατήσει παραπάνω ο καθηγητής…
[Σε σχέση με την ξένη μουσική δεν «επέτρεψε» τίποτα παραπάνω η χούντα στην αρχή της δεκαετίας του ’70, απ’ όσα είχε «επιτρέψει» ήδη από το ξεκίνημά της]

[Και τα δύο αποκόμματα που βάζω εδώ. Το αριστερό είναι από την τηλεόραση, και το Κανάλι Ενόπλων Δυνάμεων, με την βασιλική αεροπορία να προσφέρει, στους νέους, μουσικά συγκροτήματα, τον Αύγουστο του ’68. Τι είδους συγκροτήματα? Να σαν αυτά που φαίνονται στο δεξιό απόκομμα από το κρατικό ραδιόφωνο του ίδιου μήνα. Όπως βλέπετε στα ραδιοφωνικά προγράμματα γράφανε επακριβώς τι θα παιζόταν στις εκπομπές, ώστε να μην υπάρχει ουδεμία αμφιβολία... σήμερα, για το περιεχόμενό τους]
[Aνόητα σχόλια θα σβήνονται –δεν πρόκειται να πιάσω κουβέντα για θέματα προφανή– τα έχω γράψει στα βιβλία αναλυτικά]

ΝΙΚΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ψίθυροι από μελάνι (η επόμενη σελίδα)

Δεν είναι σύνηθες το νέο βιβλίο ενός συγγραφέα να έχει, βασικά, τον ίδιο τίτλο και το ίδιο εξώφυλλο με το προηγούμενό του. Συμβαίνει, όμως, με το «Ψίθυροι από Μελάνι» [Όγδοο, 2026] του Νίκου Αναγνωστάκη.
Ο πρώτος τόμος είχε κυκλοφορήσει το 2024, με τον ίδιο τίτλο (χωρίς υπότιτλο) και μ’ ένα σκίτσο του Θέμου Μάιπα (1936-1996) στο εξώφυλλο, σε άσπρο φόντο, προερχόμενο από την προσωπική συλλογή του συγγραφέα. Ο νέος τόμος, ο δεύτερος, έχει τον ίδιο ακριβώς τίτλο (με υπότιτλο τώρα «Η επόμενη σελίδα») και ακριβώς το ίδιο σκίτσο στο εξώφυλλο, αλλά αυτή τη φορά σε φόντο απόχρωσης του κόκκινου. Είναι προφανές από αυτά τα εξωτερικά χαρακτηριστικά πως τα δύο βιβλία «επικοινωνούν» μεταξύ τους, και πως αποτελούν, μαζί, ένα «σώμα».

Και σ’ αυτόν τον δεύτερο τόμο ο Νίκος Αναγνωστάκης, γράφει και σκέφτεται πάνω σε γεγονότα και καταστάσεις που έχει βιώσει. Πρόκειται, δηλαδή, για ένα βιωματικό βιβλίο γραμμένο μ’ έναν απλό, συναισθηματικό και καθομιλούμενο τρόπο.
Ο Αναγνωστάκης δεν επιχειρεί να εντυπωσιάσει, δημιουργώντας με την πένα του φανταστικούς κόσμους, και καταστάσεις που δεν υπάρχουν – αφού οτιδήποτε έχει ζήσει υπάρχει και σήμερα μέσα του, δίπλα του, κοντά του, καθώς υπάρχει στις σκέψεις του, στις ακροάσεις του, σ’ εκείνα που βλέπει στις οθόνες, σε ό,τι διαβάζει και σε όσα θυμάται και αναπολεί, επαναφέροντάς τα στο τώρα.
Είναι ένα παιγνίδι με το χρόνο το «Ψίθυροι από Μελάνι», με τον χρόνο που κυλάει αδυσώπητα, και που ανά φάσεις μπορεί να «παγώσει» και να γίνει αιώνιος. Υπάρχει ένα σχετικό κείμενο προς το τέλος του βιβλίου, που τιτλοφορείται ακριβώς έτσι («Ο Χρόνος») και στο οποίο διαβάζουμε:
«Ίσως τελικά ο χρόνος να είναι ποίηση. Δεν μετριέται μόνο με νούμερα και ημερολόγια, αλλά κυρίως με καρδιές. Με το πώς νιώσαμε ένα ηλιοβασίλεμα, με το πόσο βαθιά μας άγγιξε ένα τραγούδι, με το πόσο λείψαμε από κάποιον ή πόσο παρόντες ήμασταν στη σιωπή του άλλου. Δεν μπορούμε να σταματήσουμε τον χρόνο, αλλά μπορούμε να τον γεμίσουμε με νόημα. Δεν μπορούμε να τον αγγίξουμε, αλλά μπορούμε να τον αγαπήσουμε».
Νομίζω πως αυτή η τελευταία λέξη, η «αγαπήσουμε», είναι το κλειδί που ανοίγει τον κόσμο και αυτού του βιβλίου του Νίκου Αναγνωστάκη, καθώς ο συγγραφέας προσεγγίζει όλα τα θέματά του με μια (προσ)θετική αύρα. Ακόμη και γεγονότα, που είναι δύσκολα και επώδυνα («Η Μετανάστευση», «Γρηγόρης Λαμπράκης» κ.λπ.) παρουσιάζονται μ’ έναν τρόπο ο οποίος απαλύνει το κακό, καθώς η Τέχνη και οι κοινωνικοί μετασχηματισμοί έρχονται για να βάλουν, σ’ αυτές ακριβώς τις δύσκολες ή τραγικές καταστάσεις, τη δική τους υπογραφή. Όπως διαβάζουμε:
«Συνήθως ο πόνος, η δυστυχία και ο κατατρεγμός των απλών και ανώνυμων ανθρώπων βρίσκει παγερά αδιάφορους τους καταγράφοντες. Να όμως που για άλλη μια φορά το λαϊκό τραγούδι, οι ερμηνευτές, οι συνθέτες και οι στιχουργοί του ξεπέρασαν την ιστορία, με τα τραγούδια της μετανάστευσης. Τραγούδια που δεν τα έλιωσε ο χρόνος, και ακούμπησαν το πρόβλημα στα χείλη και στις ψυχές όλων των Ελλήνων».
Η θεματολογία του βιβλίου είναι πλατιά. Υπάρχουν τέσσερα βασικά κεφάλαια («Νοσταλγία», «Ζωή, Μουσική, Τέχνες και Θεάματα», «Πρόσωπα», «Σκέψεις και Ψίθυροι») και πολλά επιμέρους υποκεφάλαια, που καταπιάνονται με τη γειτονιά, την πολυκατοικία, την ταβέρνα, τη διαφήμιση, τους ερασιτεχνικούς ραδιοσταθμούς, το ποδόσφαιρο, τη λογοκρισία, το ρεμπέτικο, την ποπ, τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Διονύση Σαββόπουλο, τον Μήτσο Παπανικολάου, τον Γιώργο Οικονομίδη, διάφορες κινηματογραφικές ταινίες, την αστυνομική λογοτεχνία, και ακόμη (καταπιάνονται) με «σκέψεις και ψιθύρους» για την Τέχνη, τις λέξεις, τον έρωτα, το χρόνο, τη μοναξιά, τη σιωπή κ.λπ. Σε όλα αυτά τα θέματα ο Αναγνωστάκης σκύβει με σεβασμό προς τους ανθρώπους και τις έννοιες, μα και μ’ ένα δέος, μαζί, για γεγονότα και καταστάσεις που τον σφράγισαν σαν άνθρωπο.
Θα κλείσω με κάτι προσωπικό. Καθώς διάβαζα το «Ψίθυροι από Μελάνι / Η επόμενη σελίδα», που διαθέτει hardback εξώφυλλο με κουβερτούρα, ανακάλεσα στη μνήμη μου κάτι από τα επίσης σκληρόδετα βιβλία του «Αστέρος» («Οι Άθλιοι», «Ροβινσών Κρούσος» κ.λπ.), τα οποία διάβαζα παιδί. Τα ωραία αισθήματα και η απλότητα που διέπουν το βιβλίο του Νίκου Αναγνωστάκη ήταν, οπωσδήποτε, συγκινητικά.
Επαφή: https://ogdooshop.gr/%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%B1/Psithiroi_Apo_Melani_I_Epomeni_Selida

ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΟΜΑΖΑΝΗ (1945-2026): Έφυγε από τη ζωή η πρωταγωνίστρια της «Γλυκιάς Συμμορίας» και γνωστή λογοτέχνιδα – oι σουηδικές ταινίες, στις οποίες εμφανίστηκε στην αρχή των 70s, υπήρξαν από τις πιο σημαντικές της διαδρομής της

Το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου πληροφορηθήκαμε τον θάνατο της ηθοποιού και συγγραφέως Δέσποινας Τομαζάνη. Ήταν 81 ετών. Η Τομαζάνη ήταν πρωταγωνίστρια της ταινίας του Νίκου Νικολαΐδη «Γλυκιά Συμμορία» (1983), υπήρξε επιτυχημένη λογοτέχνιδα, ποιήτρια και θεατρική ηθοποιός-συγγραφέας, ενώ είχε σχετιστεί επαγγελματικά και με πρόσωπα του ελληνικού ροκ, όπως με τον Παύλο Σιδηρόπουλο και τον Δημήτρη Πουλικάκο.
Η Τομαζάνη ήταν Χιώτισσα και περί το μέσο της δεκαετίας του ’60 θα βρεθεί να σπουδάζει υποκριτική στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, ενώ θα προσληφθεί στο χορευτικό συγκρότημα της Ζουζούς Νικολούδη, με το οποίο θα περιοδεύσει σε διάφορες χώρες. Θα μείνει για ένα διάστημα στη Γαλλία, αλλά κάποια στιγμή θα βρεθεί στη Σουηδία – χώρα, στην οποία θα ζήσει και θα δουλέψει. Εγγράφεται στο Πανεπιστήμιο, σε ειδικό τμήμα για την εκμάθηση των σουηδικών, παρακολουθώντας επιπλέον μαθήματα στην Ακαδημία Δραματικής Τέχνης. Παράλληλα πηγαίνει στο σχολείο Mariaskolan της Στοκχόλμης, διδάσκοντας ελληνικά στα μικρά ελληνόπουλα (παιδιά μεταναστών).

Και ήταν τότε, όταν πληροφορείται πως ο σουηδός σκηνοθέτης Bengt Lagerkvist, γιος του μεγάλου σουηδού λογοτέχνη Pär Lagerkvist (βραβείο Nobel Λογοτεχνίας το 1951) ψάχνει ηθοποιούς, νέες γυναίκες, για την ταινία του “Amala Kamala” (1971). Όπως είχε πει η Τομαζάνη σε μια παλαιά συνέντευξή της (από εκείνα τα χρόνια) στο περιοδικό «Γυναίκα»:

«Όταν πήγα να τον συναντήσω ο Lagerkvist είχε ήδη δει 30 νέες ηθοποιούς και χορεύτριες. Μου είπε να κάνω έναν αυτοσχεδιασμό. Όταν τελείωσα είχα παντού αίματα και γρατζουνιές. Πήρα τον ρόλο, με τον ίδιο να μου λέει: “Αυτό που έκανες εγώ ήλπιζα πως θα το κατάφερνες στο τέλος των δοκιμών”».

Περί τίνος επρόκειτο; Το σενάριο της ταινίας είχε επεξεργαστεί ο θεατρικός συγγραφέας Lars Norén και βασιζόταν σ’ ένα πολύ παλαιό περιστατικό, που, μέσα στα χρόνια, θα αποκτούσε διαστάσεις θρύλου. Η Αμάλα και η Καμάλα ήταν δύο κορίτσια που ζούσαν στη Δυτική Βεγγάλη, στην Ινδία, πριν από εκατό περίπου χρόνια και για τα οποία λεγόταν πως είχαν μεγαλώσει, ως... λυκόπουλα, σε μια οικογένεια λύκων! Μπορεί να υπήρχε μηδαμινή ή και ανύπαρκτη αλήθεια σ’ αυτό το περιστατικό, αλλά ο μύθος που θα εξαπλωνόταν θα έκανε λόγο για δύο μικρά κορίτσια, που θα συμπεριφέρονταν στην πορεία σαν λύκαινες (περπατούσαν με τα τέσσερα, έτρωγαν ωμό κρέας, έβλεπαν πολύ καλά τη νύχτα, είχαν αναπτυγμένη όσφρηση κ.λπ.).

Μπορεί όλα αυτά να αποδείχθηκαν στην πορεία παραμύθια, αλλά το σενάριο εμποτίστηκε (και) με άλλα ζητήματα, κοινωνικά, προοδευτικά, που ταίριαζαν στην εποχή και που είχαν να κάνουν με τον τρόπο που αντιμετώπιζαν οι αποικιοκράτες τους αυτόχθονες πληθυσμούς – με τις λύκαινες, στο τέλος, να κατασπαράσσουν τον λευκό εξημερωτή τους! O ρόλος της Amala είχε ανατεθεί στην Katarina Strandmark, ενώ της Kamala στην Δέσποινα Τομαζάνη, που θα χόρευε κιόλας έναν τελείως άγριο (με στοιχεία αυτοσχεδιασμού) χορό. Επίσης, στην ταινία συμμετείχε και η Maud Hansson, ηθοποιός που είχε εμφανισθεί, μεταξύ άλλων, στις ταινίες του Ingmar Bergman «Η Έβδομη Σφραγίδα» (1957) και «Άγριες Φράουλες» (1957) και που ήταν παντρεμένη, τότε, με τον Πέτρο Φυσσούν!

Μπορεί στη Σουηδία του Olof Palme (πρωθυπουργός στα χρόνια 1969-1976) το σοσιαλιστικό πρότυπο να κινήθηκε σε υψηλό επίπεδο, όμως αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπήρχαν ζητήματα και στη συγκεκριμένη κοινωνία. Προσέξτε τι έλεγε η Τομαζάνη, το 1971, σε σχέση με το θέμα:

«Δεν είναι εύκολο να είσαι ηθοποιός-εμιγκρέ σε μια χώρα όπου τους μετανάστες τούς βλέπουν μόνο σαν εργατική δύναμη. Έζησα εδώ με την ψυχολογία του μετανάστη, για πολλούς μήνες. Στη σιωπή και στο φόβο. Γεμάτη αμφιβολίες. Το είχα ρίξει στο διάβασμα και στην καταγραφή της πίκρας μου. Πέρασα κι εγώ από τα σχολεία όπου οι μετανάστες μαθαίνουν σουηδικά. Εκεί συναντηθήκαμε οι απογοητευμένοι και οι αισιόδοξοι απ’ όλα τα σημεία της γης. Γιαπωνέζοι και Κορεάτες, Πολωνοί, Τσέχοι, Ρουμάνοι, Έλληνες και Ισπανοί, Αμερικάνοι, αναρχικοί και επαναστάτες, που αρνήθηκαν να πάνε να πολεμήσουν στο Βιετνάμ...

»Περάσαμε ατέλειωτες ώρες στους διαδρόμους, που κάθε μέρα στένευαν περισσότερο και δεν μας χωρούσαν. Μιλήσαμε για τις χώρες μας με αγάπη και μίσος μαζί. Προσπαθήσαμε να λύσουμε τις αντιθέσεις μας και δεν το καταφέραμε, γιατί η αφήγηση δεν ξεριζώνει προσωπικές εμπειρίες. Ύστερα γίναμε τόσοι πολλοί, που ήταν αδύνατο να συνεννοηθούμε. Βαβυλωνία! Οι πιο μεγάλες συγκινήσεις προσπαθούσαν, για καιρό, να βολευτούν μέσα σ’ ένα λεξιλόγιο από 100-300 λέξεις που ξέραμε, και ήμασταν κάθε μέρα και πιο δυστυχείς, γιατί μας έπιανε ο φόβος. Μετά, εγώ έφυγα. Πήγα στο πανεπιστήμιο για μια πιο συστηματική εκμάθηση της γλώσσας. Εκεί όπου δεν το περίμενα ήρθε, αναπάντεχα, ο ρόλος σ’ αυτή την ταινία. Αυτή τη στιγμή αισθάνομαι σιγουριά. Ωστόσο δεν έχω ξεχάσει όλα αυτά τα νέα παιδιά που εξακολουθούν να φοβούνται και να ελπίζουν. Πώς μπορεί κανείς να τα ξεχάσει;». 

Η συνέχεια εδώ... 
https://www.lifo.gr/culture/cinema/despoina-tomazani-1945-2026-efyge-apo-ti-zoi-i-protagonistria-tis-glykias-symmorias

η ελληνική δισκογραφία στα άκρα της: αυτοσχεδιασμοί, πειραματισμοί, ηλεκτρονικά, ambient folk και weird ήχοι – είναι τα πρόσφατα άλμπουμ των Γιαννάτου-Almeida-Δρυγιανάκη, Άννας Στερεοπούλου, Lüüp και Ψήχος

Η ελληνική μουσική σκηνή έχει πολλές διαστάσεις. Από τις πιο μέινστριμ, τις πιο δημοφιλείς και τις πιο λαϊκές, έως τις πιο ακραίες, τις πιο δύσκολες και τις πιο απαιτητικές. Επειδή ο χώρος είναι μικρός και όλοι-ες στο ίδιο καζάνι βράζουμε, παρατηρείται, ορισμένες φορές, το φαινόμενο καλλιτέχνες διαφορετικών χώρων, έως και τελείως αντιδιαμετρικών, να επικοινωνούν μεταξύ τους ή να ανταλλάσσουν επιρροές και αναφορές, προτείνοντας έτσι νέα υβρίδια και νέες μορφές. Όλα έχουν το νόημά τους, μικρό ή μεγαλύτερο, και όλα κρίνονται κατά περίπτωση. Στους πρόσφατους δίσκους που ακολουθούν και που είναι γενικώς «ακραίοι» και απαιτητικοί, οι πιο δημοφιλείς αναφορές δεν απουσιάζουν (σε κάποιους τουλάχιστον απ’ αυτούς).

Η συνέχεια εδώ...
https://www.lifo.gr/culture/music/h-elliniki-diskografia-sta-akra-tis-aytoshediasmoi-peiramatismoi-ilektronika

η Κοκκινοσκουφίτσα έφταιγε

Όπως διαβάζουμε στο σχετικό δελτίο Τύπου:
Μια νέα έκδοση του Μανδραγόρα κυκλοφόρησε στις 8 Μαρτίου 2026 με αφορμή τη Μέρα της Γυναίκας. Οι αφηγήτριες-αφηγητές (ποιήτριες-ποιητές) Κλεονίκη Δρούγκα, Χάρης Μελιτάς, Αλεξάνδρα Μπακονίκα και Θανάσης Μπιλιλής, με την ταυτόχρονη ένθεση φωτογραφιών της Δέσποινας Αποστολίδου και του Στέλιου Κατερίνη, μιλούν για τη βία κατά των γυναικών. Φαινόμενα που αποκτούν διαστάσεις στη χώρα μας αλλά και σε όλον τον κόσμο. Πλήττει γυναίκες όλων των ηλικιών, κοινωνικών τάξεων και εθνικοτήτων. Δικαιολογημένη η αντίδραση όλων. Δικαιολογημένη η ενεργοποίηση των ανθρώπων της τέχνης που προχωρούν σε μια συλλογική πράξη αντίδρασης καταθέτοντας τη δική τους συμβολή μέσω ενός νέου βιβλίου του Μανδραγόρα.

Στο βιβλίο είναι τυπωμένοι και QR codes, που παραπέμπουν σε δύο τραγούδια του Θ. Μπιλιλή, ο οποίος, όπως διαβάζουμε στο αυτί του βιβλίου... «είναι αριστούχος διδάκτωρ του τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, ενώ ειδικεύεται στην αυτοσχεδιαστική πιανιστική πράξη και τη μουσική συνοδεία στον βωβό κινηματογράφο, στην Ελλάδα και το εξωτερικό». Τα τραγούδια υπάρχουν και στο YouTube…
https://www.youtube.com/watch?v=Cu_sX3s47Vc
https://www.youtube.com/watch?v=vmljuZ0Kx0g
Επαφή: https://mandragoras-magazine.gr/

ΜΙΚΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ FACEBOOK 766

25/9/2026
>>Με μέτρια υγεία και με τουλάχιστον περίεργη συμπεριφορά –διαβάστε τι γράφει ο Michael Bloomfield στο βιβλίο «Με τον Big Joe Williams»– ο σημαίνων αυτός αρμονικίστας θα έλθει ξανά στο προσκήνιο μ’ εκείνο το σέσιον του ’61 (στη Νέα Υόρκη). Έχοντας δίπλα του τον Memphis Slim στο πιάνο και τον Arbee Stidham στην κιθάρα, ο Jazz Gillum θα ερμηνεύσει για τελευταία φορά, ανάμεσα σε άλλα, και το στάνταρντ «Key to the highway» (το είχαν πει παλαιά οι Charlie Segar και Big Bill Broonzy και τα πιο νέα χρόνια οι Steve Miller Band, Derek and The Dominos και δεκάδες άλλοι). Ο Jazz Gillum θα πυροβοληθεί σ’ έναν καυγά και θα πεθάνει στις 29 Μαρτίου 1966.<<

Για τον Jazz Gillum θα διαβάσεις στις σελίδες 60-61 του «Blues: Η Μαύρη Αναβίωση στα 60s / Επίμετρο: Blues & Ρεμπέτικο» [Όγδοο, 2026].

23/9/2026
>>Ο δίσκος κυκλοφόρησε σε κόκκινο βινύλιο τον Οκτώβριο του 1973, έναν μήνα πριν από την εξέγερση του Πολυτεχνείου.<<

... κι έγραφε πάνω το label Μεταξουργείο Χώρος Θεάματος (γέλιο). Θέλουν να γράψουν και για τον Νεγρεπόντη... Τι του λείπει του ψωριάρη; Φούντα με μαργαριτάρι...

22/9/2026
Ευχαριστώ όλες και όλους για τις ευχές, για το δισκορυχείον. Δεν θυμάμαι να έχω ξαναποστάρει Far Cry, οπότε το κάνω τώρα και σας το αφιερώνω...
https://www.youtube.com/watch?v=IfXWtRO6er4&list=RDIfXWtRO6er4&start_radio=1

21/9/2026
Μετά από περίπου 14 μήνες κυκλοφορίας αυτό το βιβλίο μου «Το ροκ, ελληνικό ροκ, κοινωνία και πολιτική στη μακρά δεκαετία του ’60 (μία αντι-ανάγνωση)» είναι πλέον εξαντλημένο στην πηγή – στην αποθήκη του Όγδοου δηλαδή. Υπάρχουν μόνο, διαθέσιμα, όσα αντίτυπα βρίσκονται αυτή τη στιγμή στα βιβλιοπωλεία. 

Ένα βιβλίο ογκώδες, πεντακοσίων σχεδόν σελίδων, με πάνω από 210.000 λέξεις, που πουλήθηκε και πουλιέται ακόμη σε πολύ καλή τιμή, αρκετά κάτω από εκείνη που θα μπορούσε να πουλιέται λόγω του όγκου του, και το οποίο έχει γράψει ήδη ιστορία, στα θέματα με τα οποία καταπιάνεται. Αυτό μου λένε και σήμερα άνθρωποι που το αγόρασαν, που το διάβασαν και που το ξανανοίγουν με την πρώτη ευκαιρία. Σας ευχαριστώ όλους.

20/9/2026
Ένα από τα κορυφαία σάουντρακ του ελληνικού κινηματογράφου. Τρομερό! Κρίμα να μην υπάρχει σε βινύλιο μ’ ένα σωστό εξώφυλλο. Άκου στα σχόλια. Ξαρχάκος / 1963...

19/9/2026
Μια ιδιαίτερη περίπτωση, που κινήθηκε και κινείται συχνά στο μεταίχμιο blues και ρεμπέτικων είναι ο κιθαρίστας Δημήτρης Μυστακίδης. Αναφέρομαι στους δίσκους του “Amerika”, «Εδώ & Εκεί» και «Μόρσο», για τους οποίους κάνω λόγο στο επίμετρο του νέου βιβλίου μου, που εξετάζει την επικοινωνία blues και ρεμπέτικου στο πέρασμα των χρόνων.

18/9/2026
Η Ελλάς χωρίς ερείπια. Μέγας Ξαρχάκος. Βλέπω και Γιούλη Σταμουλάκη εδώ, και Γιώργο Εμιρζά ή μου φαίνεται; Οπότε το κλιπ πρέπει να ’ναι από άλλη γνωστή ταινία...
https://www.youtube.com/watch?v=MNaZ-5fuWSM

18/9/2026
Κβαντική ιατρική...
https://www.youtube.com/watch?v=fE20p83Gg1g

ο ΘΑΝΑΣΗΣ ΜΗΝΑΣ γράφει στην «Εποχή» για το «Βlues: Η Μαύρη Αναβίωση στα 60s / Επίμετρο: Blues & Ρεμπέτικο»

Φώντας Τρούσας, Blues. Η μαύρη αναβίωση στα 60s (Τα ονόματα που επηρέασαν το λευκό blues, το folk και το rock), εκδόσεις Όγδοο, 2026 

Όταν οι λευκοί ανακάλυψαν το μπλουζ
Στα τέλη της δεκαετία του ’50, το μπλουζ, «η πιο αμερικανική λαϊκή τέχνη», όπως την έχει χαρακτηρίσει ο Κιθ Ρίτσαρντς, θεωρείτο μια ξεχασμένη ιστορία στις ΗΠΑ και οι μουσικοί του, ειδικά αυτοί της προπολεμικής περιόδου, βρίσκονταν στην αφάνεια. Νεότερα μουσικά είδη όπως η ποπ και το ροκ εν ρολ είχαν κερδίσει τα μεγάλα ακροατήρια∙ η κοινότητα των Αφροαμερικανών είχε ομοίως στραφεί στο πιο ανάλαφρο ριθμ εν μπλουζ και στην εκκολαπτόμενη σόουλ μουσική που επικοινωνούσε πιο άμεσα με τα γκόσπελ. Όπως έχει δηλώσει σε ντοκιμαντέρ ο Μπ. Μπ. Κινγκ, «στα πρώτα χρόνια του ’60, για τους μαύρους που ζούσαν στις μεγάλες πόλεις, η λέξη μπλούζμαν σήμαινε έναν γέρο, βίαιο και μπεκρή μουσικό μιας άλλης εποχής».

Οι μαύροι μουσικοί και το περιθώριο
Ώσπου στις αρχές του ’60 το μπλουζ άρχισε να επιστρέφει, με αποτέλεσμα στο δεύτερο μισό της ίδιας δεκαετίας, όχι μόνο να έχει καταστεί ξανά ένα απολύτως αξιοσέβαστο μουσικό είδος, αλλά και να επηρεάζει δυναμικά τις νέες τάσεις. Για παράδειγμα, η επίδρασή του στη διαμόρφωση του ροκ της Αντικουλτούρας της Δυτικής Ακτής είναι αδιαμφισβήτητη. Μπάντες όπως οι Grateful Dead ή οι Big Brother & the Holding Company δεν ξεκίνησαν ως «ψυχεδελικές», αλλά ως παρέες λευκών που ήθελαν αρχικά να παίξουν τα μπλουζ των μαύρων∙ η ψυχεδέλεια προέκυψε στην πορεία και ειδικά μετά τους πειραματισμούς των μελών τους με το LSD.
Στις ΗΠΑ, στην αναβίωση του μπλουζ στις αρχές της δεκαετίας του ’60 πρωτοστάτησαν διάσπαρτοι πυρήνες λευκών διανοούμενων (Ντέιβ Βαν Ρονκ), λαογράφων-ερευνητών (Άλαν Λόμαξ), μικρομεσαίων δισκογραφικών εταιρειών (Delmark, Folkaways, Prestige, Arhoolie κ.ά.) και βεβαίως μεμονωμένων μουσικών (Πολ Μπάτερφιλντ, Μαικ Μπλούμφιλντ, Νικ Γκραβενίτης) οι οποίοι επιζήτησαν να μάθουν την τέχνη τους απευθείας από τους ίδιους τους Δασκάλους. Την ίδια ώρα, στην Αγγλία πυρήνες νεαρών προερχόμενων κυρίως από την εργατική τάξη άκουγαν τους λιγοστούς δίσκους μπλουζ που έφταναν στη χώρα από τις ΗΠΑ και, ενθουσιασμένοι, σχημάτιζαν τις δικές τους μπάντες –οι οποίες τα επόμενα χρόνια θα πρωτοστατούσαν στην εποχή του θρυλικού Swinging London. Το ενδιαφέρον για τους παλιούς μουσικούς του μπλουζ αναζωπυρώθηκε, μάστορες όπως ο Μπιγκ Μπιλ Μπρούνζι και ο Σόνι Μπόι Γουίλιαμσον ΙΙ προσκλήθηκαν στην Αγγλία για συναυλίες, συχνά με τη συνοδεία ντόπιων συγκροτημάτων όπως οι Animals και οι Yardbirds.
Όπως σημειώνει στον πρόλογό του ο Φώντας Τρούσας, «τους παροπλισμένους εκείνους τραγουδοποιούς σχεδόν πάντα τους ανακάλυπταν λευκοί blues-θιασώτες (ερευνητές, δημοσιογράφοι, συλλέκτες κ.ά.) φέρνοντάς τους ξανά στην επικαιρότητα –δίχως τούτο να σημαίνει ότι τους καθιστούσαν mainstream. Μπορεί με τα τραγούδια και τις ηχογραφήσεις τους οι μαύροι μουσικοί να επηρέασαν βαθιά και επί της ουσίας το νέο blues, το folk, το rock και το blues-rock (σε Αμερική, Βρετανία και όπου αλλού) στη δεκαετία του ’60, αλλά οι ίδιοι τις πιο πολλές φορές παρέμεναν στο περιθώριο».
Η δομή του βιβλίου
Το βιβλίο του Τρούσα αποτελείται ως επί το πλείστον από κείμενα που είχαν δημοσιευθεί σε αρχική μορφή στη στήλη «Blues Revival», στο περιοδικό Jazz & Τζαζ, από τον Οκτώβριο του 2001 έως τον Φεβρουάριο του 2004. Είναι όμως ξαναδουλεμένα και εμπλουτισμένα με νέα βιογραφικά και δισκογραφικά στοιχεία ενώ έχουν προστεθεί και νέα κείμενα.
Όσον αφορά τη δομή του βιβλίου, είναι οργανωμένο σε λήμματα, ακολουθώντας αλφαβητική σειρά με βάση το αληθινό επώνυμο του καλλιτέχνη. Στο τέλος κάθε κειμένου παρατίθεται επιλεκτική, αλλά αρκούντως περιεκτική δισκογραφία για τον κάθε μουσικό που εξετάζεται.
 
Η συνέχεια εδώ...
https://epohi.gr/articles/otan-oi-leykoi-anakalypsan-to-mployz/

ο ΗΛΙΑΣ ΖΑΪΚΟΣ γράφει για το «Βlues: Η Μαύρη Αναβίωση στα 60s / Επίμετρο: Blues & Ρεμπέτικο»

Από χθεσινή ανάρτηση του Ηλία Ζάικου στο facebook:

«Διάβασα (επιτέλους!) το βιβλίο του Φώντα Τρούσα "BLUES Η μαύρη αναβίωση στα 60ς". Με μεγάλο ενδιαφέρον, χαρά και μπόλικη συγκίνηση, καθώς πολλοί από τους πρώτους δίσκους που αγόρασα προέρχονται από την εποχή την οποία εξετάζει η έκδοση. Βρήκα αρκετά ονόματα για τα οποία είχα ολοκληρωτική άγνοια, πληροφορίες και στιγμιότυπα που πλούτισαν τις γνώσεις μου κι επέκτειναν τον ορίζοντα μιας διαρκούς ενασχόλησης. Το λέω, γιατί αν αυτό συνέβη σε μένα που αφιέρωσα τη ζωή μου στο blues, φανταστείτε τι φάρος και οδηγός μπορεί να είναι τούτο το βιβλίο για κάποιον που ξεκινά να ερευνά αυτή τη μουσική. Το καλύτερο όμως, ο Τρούσας το κρατούσε για το τέλος. Το επίμετρο, με τίτλο "Blues & Ρεμπέτικο", είναι κατά την άποψη μου ένα συγκλονιστικό κείμενο, με ονόματα, ιστορίες, αφηγήσεις και αναλύσεις που σε αφήνουν άναυδο με την περιεκτικότητα που διαθέτουν. Δίχως φλυαρίες, πλατειασμούς και περιττολογία, ανθολογία πραγματική. Εκτός των άλλων, ο Τρούσας κάνει και αυτό που λέμε "βρώμικη" δουλειά, αφιερώνει αμέτρητες ώρες για συλλογή και καταγραφή στοιχείων και γεγονότων, για να τα παίρνουν πολλές φορές έτοιμα στο πιάτο διάφοροι καλοθελητές και δημοσιογραφίσκοι της σειράς να κάνουν τους μάγκες. Σαν υστερόγραφο, τον ευχαριστώ προσωπικά για την τιμή να αναφέρεται το όνομα μου σε κάποιο σχόλιο του, δίπλα σε κείνα των μεγαθηρίων. Για μουσικούς και φιλόμουσους, βιβλίο-διαμάντι». 
https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid0ssVpKqSRYLac3DKQECZ8t2mtViFSiXpBfZ8SsiCtEg99TV9hG9MNcZ6QCwSRRscQl&id=61571847277376

17 ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΣΚΟΡΥΧΕΙΟΝ

Πέρασαν ακριβώς 17 χρόνια από την πρώτη-πρώτη ανάρτηση του δισκορυχείου – και άρα σήμερα έχουμε γενέθλια. Το δισκορυχείον συνεχίζει να υπάρχει, να ενημερώνεται και να παρουσιάζει δίσκους, βιβλία, ταινίες και ό,τι άλλο ενδιαφέρον. Το αισιόδοξο είναι πως το blog, διατηρώντας πάντα την ανεξαρτησία του και δίχως να προβάλλει διαφημίσεις, ανεβαίνει σε επισκεψιμότητα. Πλέον αριθμούμε περισσότερα από 8.200.000 «χτυπήματα» μέσα σ’ αυτή την 17ετία, έχοντας κάνει σχεδόν 7.000 αναρτήσεις. 

Τα νούμερα είναι μεγάλα για το χώρο που κινείται το blog – κάτι που σημαίνει πως αποτελεί μια σταθερά στα διαβάσματα των μουσικόφιλων και όλων των υπολοίπων αναγνωστών. Όσο υπάρχει όρεξη και κουράγιο θα συνεχίζω... Αυτό, μετά από τόσα χρόνια, μπορώ να το υποσχεθώ.

Ευχαριστώ όλους τους αναγνώστες και τις αναγνώστριες, νέους και παλαιότερους, που περνάνε σταθερά από ’δω, όπως κι εκείνους που περνάνε μια στο τόσο ή από σπόντα, ελπίζοντας, πάντα, πως όλοι κάτι θετικό θα αποκομίζουν.

REALIST στην αυλή ψυχιατρείου

Όπως διαβάζω στο σχετικό δελτίο Τύπου, που μου έστειλε το συγκρότημα και το οποίο αναπαράγω, επειδή μεταφέρει άγνωστα (ευρύτερα) ιστορικά στοιχεία:
«Οι Realist είναι ένα punk συγκρότημα με ελληνικό στίχο και έδρα τη Θεσσαλονίκη. Τα μέλη του συγκροτήματος είναι οι: Γιάννης “Έλμερ” Γερακιός φωνή, στίχοι, Λευτέρης Αγγελής κιθάρα, Γρηγόρης Μαρινίκας μπάσο και Γιώργος Γκουλγκουντίνας τύμπανα. Τα μέλη των Realist συμμετείχαν στην πρώτη γενιά των punk και heavy metal συγκροτημάτων στις δεκαετίες του ’80 και ’90 (Μπέστε Σκύλοι Αλέστε, Χαοτική Απειλή, Πανικός, Μάστιγα, Καταδίκη, Stallung 7, ΣΥ.ΧΑ.ΜΑ., Ghouls) και συνέχισαν τη μουσική τους πορεία μέχρι και σήμερα σε συγκροτήματα punk, post-punk και alternative rock (Remain in Light, Expired, Love Underground, The Accureacy, Full Orange Moon, Penetration Society). Παρόλο που το συγκρότημα δημιουργήθηκε τον Οκτώβριο του 2023, το όνομα Realist έχει τη δική του ιστορία στο punk της Θεσσαλονίκης. Το 2013, με άλλη σύνθεση και με μόνο κοινό μέλος τον Γιάννη “Έλμερ” Γερακιό στα τύμπανα, κυκλοφόρησε μαζί με τα συγκροτήματα Μάστιγα και Καταδίκη την ιστορική συλλογή punk κομματιών “Η Τιμή Της Σιωπής”. Ο πρώτος δίσκος LP των Realist, με τη σημερινή τους σύνθεση, με τίτλο “Στην Αυλή Ψυχιατρείου” με 16 κομμάτια (κυρίως καινούρια, αλλά και διασκευές) κυκλοφόρησε σε ψηφιακή μορφή στο bandcamp τον Αύγουστο του 2025 και σε βινύλιο τον Ιούνιο του 2026 από την Music Kitchen».

Εκείνο που ακούω στο LP «Στην Αυλή Ψυχιατρείου» [music kitchen, 2026] και προέχει να το γράψω είναι πως οι Realist είναι ένα πολύ πειστικό ελληνικό πανκ συγκρότημα. Η πειστικότητα έχει να κάνει με τα πάντα. Κατ’ αρχάς με τον ήχο τους, που είναι αψύς, στιβαρός, δυνατός και πλούσιος σε vibes, βεβαίως με τον στίχο τους που είναι απόλυτα κοινωνικοπολιτικός, εστιάζοντας και σε ευρύτερα ζητήματα, μα και σε πιο «ειδικά», που έχουν να κάνουν με τη λειτουργία του ροκ εν ρολ ή του πανκ στα καθ’ ημάς, οπωσδήποτε με τη φωνή του μπροστάρη τραγουδιστή Γιάννη “Έλμερ” Γερακιού, ο οποίος ακούγεται χωρίς να χάνεις λέξη και άρα (χωρίς να χάνεις) και το νόημα όλων όσων λέει, και σίγουρα με την ηχογράφηση-παραγωγή, που βοηθάει τα παιξίματα και τη γενικότερη αύρα του γκρουπ να περνάνε όπως πρέπει στο βινύλιο.
Και τούτο. Το «Στην Αυλή Ψυχιατρείου» περιλαμβάνει δέκα έξι κομμάτια (οκτώ και οκτώ ανά πλευρά) τα οποία κυλάνε με φοβερή ενότητα, καθώς η διαδοχή από το ένα στο άλλο γίνεται τελείως φυσικά και ανεπαίσθητα. Το λέω αυτό και υπό την έννοια πως δύσκολα μπορείς να επιλέξεις κάποια τραγούδια των Realist ως τα «καλύτερα», καθότι όλα κινούνται σ’ ένα υψηλό επίπεδο. Τα περισσότερα tracks του δίσκου είναι πρόσφατα, αλλά υπάρχει και παλαιό υλικό εδώ από τις μέρες της Χαοτικής Απειλής (1987), της Μάστιγας (1991), των Αδιέξοδο (1982-86), των ίδιων των Realist (1998) κ.λπ.
Μην αμελήσετε, άμα γουστάρετε σύγχρονο ελληνικό πανκ, με στίχο και με γενικότερη στάση και συνείδηση που να καίνε.
Επαφή: https://realist2023.bandcamp.com/album/-

το βιβλίο του Σταύρου Γ. Καρτσωνάκη για τον ερμηνευτή και τραγουδοποιό ΘΕΜΗ ΑΝΔΡΕΑΔΗ – η ζωή, οι δίσκοι, τα κέντρα που τραγούδησε ο καλλιτέχνης και άλλα πολλά, γραμμένα με ουσιαστικό τρόπο

Ο Θέμης Ανδρεάδης αποτελεί μία ξεχωριστή, μία πολύ ειδική περίπτωση για το ελληνικό τραγούδι. Από τότε που εμφανίστηκε πιο δυνατά, με live και δισκογραφία, στην αρχή της δεκαετίας του ’70, μέχρι και σήμερα, 55 χρόνια αργότερα, η φήμη του δεν έχει σβήσει. Και το τονίζω αυτό παρά το εικοσαετές κενό (από την αρχή των 90s έως την αρχή των 2010s), που εμφανίζει η διαδρομή του.
Ίσα-ίσα, εκείνο που συμβαίνει τα τελευταία χρόνια είναι να επαναπροσδιορίζεται η προσφορά του, καθότι και ο ίδιος έχει ξαναβγεί στο προσκήνιο με νέα και παλαιά τραγούδια, με τον κόσμο, νεότερους και παλαιότερους ακροατές, να ξανακοιτούν και να σχολιάζουν (ευμενώς εννοείται) την περίπτωσή του. Σ’ αυτή τη φάση της επαναφοράς του Ανδρεάδη στα μουσικά μας πράγματα το βιβλίο του Σταύρου Γ. Καρτσωνάκη «Θέμης Ανδρεάδης / Σαν Ξαφνικό Ταξίδι / Θεμιτά και αθέμιτα του μουσικού του βίου» [Μετρονόμος, 2026] παίζει σημαντικό ρόλο.

Ο Καρτσωνάκης μας είναι γνωστός από το πολύ καλό βιβλίο του για τον Νίκο Γκάτσο, που κυκλοφόρησε το 2022 (δες κι εδώ https://www.lifo.gr/culture/vivlio/biblio-toy-stayroy-g-kartsonaki-gia-ton-niko-gkatso), επιβεβαιώνοντας, και με την εργασία που παραδίδει για τον Ανδρεάδη, τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζει, κάθε φορά, το θέμα του.
Ο βασικός τρόπος δουλειάς του Καρτσωνάκη συνοψίζεται στα εξής. Πρωταρχική πλήρη γνώση της πορείας και της δισκογραφίας του καλλιτέχνη –εν προκειμένω του Θέμη Ανδρεάδη–, με τον οποίον αποφασίζει να ασχοληθεί. Γνώση του κοινωνικοπολιτικού κλίματος της εκάστοτε εποχής, εντός της οποίας αναπτύσσει τις δραστηριότητές του ο καλλιτέχνης. Γνώση του δημοσιογραφικού υλικού εποχής, που τοποθετεί τον καλλιτέχνη στον πραγματικό χρόνο, και όχι σε κάτι ιδεατό. Επαφή με τους βασικούς συνεργάτες του καλλιτέχνη, οι οποίοι έρχονται να επεξηγήσουν, σήμερα, ποικίλα μυστικά του χθες. Επαφή με τον ίδιο τον τιμώμενο, που έρχεται να συμπληρώσει λεπτομέρειες, περιστατικά και άλλα διάφορα, και τα οποία είναι σε θέση να τα ντοκουμεντάρει και, άρα, να τα αποδεχθεί ο συγγραφέας. Κινούμενο σ’ ένα τέτοιο σκηνικό, λοιπόν, το «Σαν Ξαφνικό Ταξίδι» δεν μπορεί παρά να αποτελεί ένα βιβλίο αναφοράς, για τον Θέμη Ανδρεάδη κατ’ αρχάς, μα και γενικότερα σε σχέση με το πώς γράφεται μια σωστή μουσική βιογραφία.
Το βιβλίο αναπτύσσεται γραμμικά και αν εξαιρέσεις τα πρώτα δύο κεφάλαια –«Η πρώτη δεκαετία (1950-1960)» και «Πρώιμα καλλιτεχνικά βήματα. Στις μπουάτ του ’60»– τον άξονα καταγραφής τον προσδιορίζει, κάθε φορά, η δισκογραφία, που, για τον Θέμη Ανδρεάδη, ξεκινά το 1972. Πριν, όμως, έχουν υπάρξει άλλα...
Θέλω να πω πως το βιβλίο ξεκινά με το πώς μεγαλώνει σε μια λαϊκή γειτονιά της Αθήνας, όπως ήταν η Καλλιθέα του ’50, ο Ανδρέαδης, και βεβαίως με το πώς έφηβος ακόμη, στο μέσο του ’60, «μπλέκει» πιο ουσιαστικά με τη μουσική, σπουδάζοντας κιθάρα δίπλα στον Νότη Μαυρουδή και κάνοντας εντύπωση στα «Χαρούμενα Ταλέντα» του Γιώργου Οικονομίδη, το καλοκαίρι του ’66.
Από ’κει και πέρα είναι η πορεία του στις μπουάτ, όπως στα Ταβάνια (συνεργασίες με τους/τις Αρλέτα, Μάρθα Οικονομοπούλου ή Mingrelia, Χρήστο Λεττονό), την Παράγκα (με Πάνο Σαββόπουλο, Μιχάλη Βιολάρη, Καίτη Χωματά) και την Αυλαία (με Βασίλη Παπακωνσταντίνου), πριν ο Ανδρεάδης ντυθεί στα χακί τον Γενάρη του ’69. Όμως και τότε, εκμεταλλευόμενος τις άδειες του, ο τραγουδοποιός θα βρισκόταν στους αγαπημένους χώρους του (τις μπουάτ εννοώ), δίνοντας την ψυχή του. Όλα αυτά έως το καλοκαίρι του ’71, όταν θα απολυθεί... Και είναι εδώ όπου ξεκινάει το επόμενο κεφάλαιο του βιβλίου «Με τον Γιάννη Μαρκόπουλο στη Λήδρα», το οποίο αφορά τις καθοριστικές σεζόν 1971-72 και 1972-73.
 
Η συνέχεια εδώ...
https://www.lifo.gr/culture/vivlio/i-zoi-oi-diskoi-kai-ta-kentra-poy-tragoydise-o-themis-andreadis

ΜΙΚΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ FACEBOOK 765

19/9/2026
Σήμερα και αύριο τις τελευταίες δύο ημέρες του 54ου Φεστιβάλ Βιβλίου, στο Πεδίο του Άρεως, μπορείτε να επισκεφθείτε το περίπτερο του Όγδοου (181-182), για να ξεφυλλίσετε και γιατί όχι να αγοράσετε τα τρία βιβλία μου (αναφέρομαι στις φίλες και τους φίλους, που δεν τα έχουν προμηθευτεί) και τα οποία βρίσκονται ακόμη σε κυκλοφορία. Τα ελάχιστα αντίτυπα από το «Ροκ, ελληνικό ροκ, κοινωνία & πολιτική στη μακρά δεκαετία του ’60», καθώς και τα «100 Χρόνια Ελληνική Τζαζ» και «Blues: Η Μαύρη Αναβίωση στα 60s / Επίμετρο: Blues & Ρεμπέτικο». Οι ώρες λειτουργίας του φεστιβάλ είναι: Σάββατο 18:00-23:00 / Κυριακή 10:30-15:00 και 18:00-22:30.

19/9/2026
Μια ιδιαίτερη περίπτωση, που κινήθηκε και κινείται συχνά στο μεταίχμιο blues και ρεμπέτικων είναι ο κιθαρίστας Δημήτρης Μυστακίδης. Αναφέρομαι στους δίσκους του “Amerika”, «Εδώ & Εκεί» και «Μόρσο», για τους οποίους κάνω λόγο στο επίμετρο του νέου βιβλίου μου, που εξετάζει την επικοινωνία blues και ρεμπέτικου στο πέρασμα των χρόνων.

18/9/2026

Η Ελλάς χωρίς ερείπια. Μέγας Ξαρχάκος. Βλέπω και Γιούλη Σταμουλάκη εδώ, και Γιώργο Εμιρζά ή μου φαίνεται; Οπότε το κλιπ πρέπει να ’ναι από άλλη γνωστή ταινία...
https://www.youtube.com/watch?v=MNaZ-5fuWSM

18/9/2026
Κβαντική ιατρική...
https://www.youtube.com/watch?v=fE20p83Gg1g

17/9/2026
Μια δήθεν χορωδία, αποτελούμενη από μερικά άτομα που βρέθηκαν στο στούντιο, με το tape να παίζει τρεις φορές σε διαφορά φάσης και με το volume να ανεβοκατεβαίνει όχι όπως να ’ναι, αλλά δίνoντας το σωστό αρμονικό αποτέλεσμα κατά την τελική μείξη. Να μην ακούς «χάος», αλλά να σου δημιουργείται η πεποίθηση (που είναι ψευδαίσθηση) ότι βρίσκεσαι σε αληθινή διαδήλωση, που έχει βάθος, με τον κόσμο να τραγουδάει. Στέλιος Γιαννακόπουλος ο μάγος ηχολήπτης. Μάνος Λοΐζος, 44 χρόνια μετά... Το τραγούδι δεν το βάζω για την τεχνική αριστοτεχνία του, αλλά και γιατί με εκφράζει και σήμερα – το λέω, για να μη νομιστεί κάτι άλλο.
https://www.youtube.com/watch?v=W-SdqXbtN0g

ΣΩΚΡΑΤΗ Λ. ΣΚΑΡΤΣΗ το έργο και η διαδρομή του

Προσφάτως (Δεκέμβριος 2025) κυκλοφόρησε ένα βιβλίο για τον πατρινό ποιητή, λογοτέχνη και ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου Πατρών Σωκράτη Λ. Σκαρτσή (19 Ιουν. 1936-18 Δεκ. 2024) από τις εκδόσεις Μανδραγόρας, που έχει τίτλο «Ταξίδι ζωή στην άπλα των πραγμάτων / Το έργο και η διαδρομή του Σωκράτη Λ. Σκαρτσή». Όπως διαβάζουμε στο σάιτ του εκδοτικού οίκου:
«Ο Σωκράτης Λ. Σκαρτσής, ενεργός στα Γράμματα για περισσότερα από 60 χρόνια και μέχρι το τέλος της ζωής του, το 2024, άφησε πίσω του ευρύ έργο στη λογοτεχνία, τη μετάφραση και τη θεωρία της λογοτεχνίας: 300 περίπου βιβλία, ποιητικά (και πεζά), για τη γλώσσα, τη θρησκειολογία, τη λογοτεχνική λαογραφία, την πολιτισμική ανθρωπολογία, και μεταφράσεις από διάφορους λαούς και εποχές. Εξέδωσε 14 περιοδικά, ανάμεσά τους τα ιστορικά περιοδικά Όστρακο και Υδρία, και ήταν ιδρυτής και διευθυντής επί σειρά ετών των Εκδόσεων του Πανεπιστημίου Πατρών. Ήταν ο εμπνευστής και ιδρυτής της πρωτοποριακής διεθνούς φιλολογικής συνάντησης με την ονομασία Συμπόσιο Ποίησης (1981-2018), το οποίο παρέμεινε για σχεδόν 40 χρόνια ένας από τους μεγαλύτερους λογοτεχνικούς θεσμούς της χώρας. Σ’ αυτό τον τόμο παρουσιάζονται τα κείμενα της εκδήλωσης προς τιμή του που πραγματοποιήθηκε από τη Λογοτεχνική Παρέα Πάτρας, τους φίλους και μαθητές του, στις 5 Μαΐου 2025 στην κατάμεστη αίθουσα της Αγοράς Αργύρη, στην Πάτρα, καθώς και ο χαιρετισμός που απηύθυνε ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών, καθηγητής κος Χρήστος Μπούρας. Προεισαγωγικά παρατίθεται σύντομο απόσπασμα από την ανέκδοτη Αυτοβιογραφία του Σ. Λ. Σκαρτσή. Δέκα τέσσερεις διακεκριμένοι μελετητές, λογοτέχνες και πανεπιστημιακοί καθηγητές αναφέρονται στο έργο, στην προσωπικότητα του Σ. Λ. Σκαρτσή καθώς και στην προσφορά του στα Γράμματα. Επίσης στην πορεία του στο Πανεπιστήμιο Πατρών και στο Συμπόσιο Ποίησης, έναν από τους μακροβιότερους και σημαντικότερους πολιτιστικούς θεσμούς της χώρας, του οποίου υπήρξε εμπνευστής, ιδρυτής και βασικό μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής. Στο καταληκτικό κείμενο του τόμου γίνεται αναφορά στη δημιουργία της Λογοτεχνικής Παρέας Πάτρας, της τελευταίας πολιτιστικής κίνησης από τις πολυάριθμες που οργάνωσε στην πορεία της ζωής του, επίσης στην προϊστορία της έκδοσης του βιβλίου Δώδεκα γραφές για την ανάγνωση, εκδόσεις Φαρφουλάς, Μάρτιος 2025 από μέλη της, με τη συμμετοχή του Σ. Λ. Σκαρτσή. Στον τόμο περιλαμβάνεται σύντομη ανθολόγηση από την ποίηση του Σ.. Λ. Σκαρτσή από μέλη της Λογοτεχνικής Παρέας Πάτρας η οποία προετοιμάστηκε για τις ανάγκες της εκδήλωσης. Επίσημη ιστοσελίδα Σ. Λ. Σκαρτσή: https://www.skartsis.com/ / Ξένη Σ. Σκαρτσή, Στεφανία Σ. Σκαρτσή, Κώστας Κρεμμύδας».

Για τη λογοτεχνική ζωή της Πάτρας ο Σκαρτσής υπήρξε «φάρος» για περισσότερο από 60 χρόνια, με εκατοντάδες μαθητές (με όλες τις έννοιες), καθότι υπήρξε φιλόλογος στη μέση εκπαίδευση και βεβαίως ποιητής-λογοτέχνης-μεταφραστής-δοκιμιογράφος με μεγάλο «κύκλο» και τεράστια συγγραφική παρουσία. Στον τόμο αυτόν συγκεντρώνονται κείμενα φίλων και μαθητών του, όπως προαναφέρθηκε, δηλαδή των Σωτήρη Π. Βαρνάβα, Αλέξη Ζήρα, Γιώργου Καραχάλιου, Άννας Κατσιγιάννη, Κώστα Κρεμμύδα, Κατερίνας Κωστίου, Βασίλη Λαδά, Σάββα Μιχαήλ, Χρήστου Ι. Μπούρα, Κωνσταντίνου Ραβάνη, Κώστα Σπαρτινού, Έρσης Σωτηροπούλου, Σ. Ν. Φιλιππίδη, Αλέξανδρου Φωσταίνη και Βασίλειου Χριστόπουλου, τα οποία καταγράφουν και την προσωπική σχέση που είχαν μαζί του (όλοι οι προαναφερόμενοι), μα και ευρύτερα το έργο και τις απόψεις του, για την ποίηση, τη γλώσσα κ.λπ.
Χοντρικά, πρόκειται για ένα άψογο βιβλίο, που λειτουργεί και με την έννοια του επιμνημόσυνου, μα και ως μια πολύ καλή εισαγωγή στο έργο του Σωκράτη Λ. Σκαρτσή, για όποιον-α θελήσει να «βουτήξει» σε αυτό και να το μελετήσει.
Επαφή: https://mandragoras-magazine.gr/

ΜΙΚΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ FACEBOOK 764

17/9/2026
Τα εγγλέζικα βιβλία της Studio Vista, με την επιμέλεια του Paul Oliver, που τυπώθηκαν στην αρχή των 70s, θεωρούνται πολύ βασικά στην blues βιβλιογραφία – και τα τιμούν, ως αναφορές, σχεδόν όλοι οι blues γραφιάδες. Είναι φτιαγμένα από ανθρώπους που ξέρουν για τι γράφουν και αποτελούν, και για μένα, διαχρονική πηγή πληροφόρησης. 

Στη φωτό βλέπουμε τρία απ’ αυτά, το “The Blues Revival” του Bob Groom, το “Crying for the Carolines” του Bruce Bastin και το “Deep South Piano / The Story of Little Brother Montgomery” του Karl Gertz zur Heide. Και τα τρία αυτά βιβλία τα χρησιμοποίησα, όταν έγραφα το «Blues: Η Μαύρη Αναβίωση στα 60s / Επίμετρο: Blues & Ρεμπέτικο» ['Ογδοο, 2026].

16/9/2026
Αυτή η λαϊκή φωτογραφία έχει και κάτι το τρομακτικό συνάμα (τα άτομα, το μπλε, τα χέρια πάνω στο κεφάλι...). Αντιλαμβάνεστε από πότε είναι. Βλέπετε τα πορτρέτα στον τοίχο. Και όμως... όλοι τούτοι οι παρακμιακοί «κοιμισμένοι» ωχριούν μπροστά στους σημερινούς κυριλέ απατεώνες.

16/9/2026
>>Ο Lacey από πολύ νωρίς θα σταματήσει, επίσημα, να παίζει και να ερμηνεύει blues, καθώς θα αφοσιωθεί στη θρησκεία. Θα γίνει πάστορας στην Εκκλησία των Βαπτιστών και θα εγκατασταθεί στη Δυτική Ακτή, εκεί όπου θα τον ανακαλύψει ο David Evans προς το 1966.<<

[για τον Rube Lacey, μια μυθική φιγούρα του blues θα διαβάσεις στο "Blues: Η Μαύρη Αναβίωση στα 60s / Επίμετρο: Blues & Ρεμπέτικο", που κυκλοφορεί τώρα στα βιβλιοπωλεία από το Όγδοο]

15/9/2026
Του την είπε τη λέξη... σε σκηνικό christmas time και με λίγο από... προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε.

https://www.youtube.com/watch?v=H7sVBVCJLBI&list=RDH7sVBVCJLBI&start_radio=1

15/9/2026
Βλέπεις 70άρηδες και 80άρηδες που μοιάζουν 60άρηδες, και 18χρονους που μοιάζουν 25χρονοι και 30χρονοι. Σαραντάρες μοιάζουν με 20άρες, 50χρονοι γυμνάζονται λες και θα πάνε στους ολυμπιακούς αγώνες, 60χρονες φωτογραφίζονται με μπικίνια για να μας δείξουν τις «φέτες τους», λες και θα βγουν στα καλλιστεία, και 60χρονοι μας δείχνουν τους μύες και τα «ποντίκια» τους λες κι είναι αρσιβαρίστες. Μας έχουν πρήξει τα @@ με τα τάι τσι, την ευζωία, την αυτοβελτίωση, την ενδυνάμωση κι ένα σωρό μ@λακίες, περνώντας υπόγεια την... πεποίθηση πως αν δεν ζήσεις... 200 χρόνια είναι γιατί, εσύ, δεν ακολούθησες τις προτροπές τους.
Ίσα ρε χαμούρες... Τις πέντε δεκάρες που έχουμε, δεν τις έχουμε για τα μούτρα σας...

ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΠΑΚΟΓΚΟΣ τα δύο πιο πρόσφατα βιβλία του

Στο οπισθόφυλλο του πιο νέου βιβλίου του ποιητή Κωστή Παπακόγκου, που έχει τίτλο «Νότος» [Μανδραγόρας, 1/2026] διαβάζουμε:
«Ο Κωστής Παπακόγκος γεννήθηκε το 1936 στο Παχτούρι της κεντρικής Πίνδου κι απ’ τα µέσα της δεκαετίας του ᾿60 µένει µόνιμα στη Στοκχόλμη. Εξέδωσε ως τώρα 36 βιβλία, ποιητικά και πεζογραφικά, σε διάφορες γλώσσες. Την εποχή της εφτάχρονης στρατιωτικής τυραννίας δηµοσίευσε πλήθος διαφωτιστικά άρθρα και δοκίµια για την κατάσταση στην Ελλάδα στο σκανδιναβικό Τύπο. Ταυτόχρονα υπήρξε µέλος της οµάδας των αντιδικτατορικών εκδόσεων “Τα τετράδια του Ρήγα”, που τα έντυπά τους κυκλοφορούσαν σε όλο τον κόσμο. Το 1975 εκδόθηκε στα σουηδικά το βιβλίο του “Καπετάν Άρης” κι αμέσως μετά τα “Γράμματα για τον Άρη” και “Ο μαχητής και τ’ αστέρι” – τριλογία που έκανε γνωστή την ελληνική Εθνική Αντίσταση στη Σκανδιναβία. Το 2004 εκδόθηκε και το επικό του έργο “Καπετάν Μάρκος-Ο εμφύλιος πόλεμος στην Ελλάδα 1045-1949” με το οποίο ολοκληρώθηκε στο Βορρά η εικόνα για τη δεκάχρονη αιματηρή τραγωδία της χώρας».

Σε σχέση με τον «Νότο» διαβάζουμε στο «αυτί» του βιβλίου:
«Ο “Νότος” εκδόθηκε πριν από εξήντα χρόνια στην Αθήνα, τον Ιούνη του 1966 σε πεντακόσια είκοσι αντίτυπα. Τούτη η δεύτερη εκτύπωσή του συμπίπτει με τη συμπλήρωση ενενήντα χρόνων απ’ τη γέννηση του Κωστή Παπακόγκου κι εβδομήντα από την παρουσία του στην ποίηση , το 1956, με τη συλλογή του “Ο Ασταύρωτος”. Τα σαράντα ποιήματα του “Νότου” –ένα απ᾽ αυτά είναι σύνθεση οχτώ τμημάτων– ξανακοιτάχτηκαν και στα μακροσκελή ελευθερόστιχα, λόγω των πυκνών τους εικόνων και νοημάτων, έγινε κάποιο άνοιγμα σε στροφές. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός του προλόγου από τον Νίκο Καρούζο, το οποίο αποτελεί μοναδική εισαγωγή σε λυρικό βιβλίο που είχε κάνει ο ποιητής στη ζωή του».
Και από το δελτίο Τύπου:
«Η ποίηση του Κωστή Παπακόγκου, με τον πηγαίο και σφριγηλό λυρισμό της, μας επαναφέρει στην ιστορία της ελπιδοφόρας –παρά τη βαρβαρότητα των χρόνων (και πότε δεν ήταν βάρβαροι οι καιροί;)– δεκαετίας του ’60. Όπως στο ποίημα “Άνοιξη” με τους στίχους: “Και οι χτύποι σου σαν ώρες ερωμένης / στης πόλης το παλιό εκκρεμές / σηκώνουν μες στις εποχές / αηδόνια και περίστροφα!..”. Στους αγώνες ανεξαρτησίας των λαών από τους Ευρωπαίους αποικιοκράτες, όπως διαβάζουμε στο ποίημά του “Ο άλλος Νότος”. Μια ωδή στον ηγέτη της ανεξαρτησίας και πρώτο δημοκρατικά εκλεγμένο πρωθυπουργό της Δημοκρατίας του Κονγκό Πατρίς Λουμούμπα που βασάνισαν κι εκτέλεσαν στις 17.1.1961, στα 35 του, Βέλγοι αποικιοκράτες και πράκτορες της CIA:
“Σήμερα τουφεκίζουνε το μέλλον. Ένα πουλί / μπαίνει το χάραμα στον τρόμο / καθώς τα ουράνια σ’ αγκαλιάζουν / να σε τυλίξουν στην τρισάγια τους σινδόνη. / Γυρίζουνε στους θρήνους οι αδερφοί σου / με δακρυσμένα μάτια που γυαλίζουν / και πάλι σα νομίσματα στους άσπρους. / Κι εσύ, λιόλουστε ποιητή Πατρίς Λουμούμπα, / άχραντο  δισκοπότηρο του Νότου, / την ανθρωπότητα μεταλαβαίνεις / με σώμα κι αίμα που σπιθοβολάει ειρήνη / όπως το μαύρο ασήμι του λαού σου…”».

Το δεύτερο βιβλίο του Κωστή Παπακόγκου έχει τίτλο «Τρυποφράχτες / Αφορισμοί» [Μανδραγόρας, 7/2025] και όπως διαβάζουμε στο αυτί:
«Οι Τρυποφράκτες είναι η δεύτερη συλλογή αφορισμών του Κωστή Παπακόγκου, μετά τα “Πικροκέρασα῎ που εκδόθηκαν το 2023. Εντάχθηκε κι αυτό το βιβλίο στη σειρά απάντων των λυρικών του που ο Μανδραγόρας άρχισε την έκδοσή τους το 2008. Ακολουθήθηκε κι εδώ παρόμοια τυπογραφική κατάταξη με την προηγούμενη συλλογή. Τα κείμενα χωρίστηκαν σε ενότητες όπου η κάθε μια φέρνει ως τίτλο της τη χρονολογία που γράφτηκε – δηλαδή 2016, 2017, 2018. Δεν έγιν’ επίσης καμιά θεματική ταξινόμηση – πράγμα σχεδόν αδύνατο για μια πανσπερμία 777 αφορισμών που περιέχει τούτο το βιβλίο. Όλα ακολούθησαν τον ρου της γραφής τους που έλαχε πότε ανορθόδοξες συγκυρίες και πότε νομοταγείς να συμβιώνουν δίπλα-δίπλα. “Έχει τη γοητεία της και η τάξη της αταξίας”, όπως κάποτε το έχει πει και ο ίδιος τους ο συγγραφέας».
Δείγματα αφορισμών του Κωστή Παπακόγκου:
- Οι τρέλες που ’κανα στη νιότη και μου ’διναν χαρά, ξεχάστηκαν. Μου ’μειναν μόνο εκείνες που δεν έκανα – κι αυτές μου δίνουν πίκρα.
- Όταν άκουσα γάιδαρο να γκαρίζει τα μεσάνυχτα, μου ’γινε ψυχοπλάκωση η ερωτική λαχτάρα.
- Η καλύτερη ερωτική περίοδος είναι στην αρχή μιας σχέσης, όταν δε γνωρίζει καλά ο ένας τον άλλο – αλλά τον φαντάζεται και τον ζει όπως τον θέλει να ’ναι.
- “Παντρειά” και “δηλητήριο” έχουν την ίδια λέξη στη Σουηδία – γι’ αυτό και οι Σουηδοί τα φόρτωσαν στον κόκορα τα κωλόπανα του μπέμπη.
- Πέρασα όλον μου το βίο στο σκοτάδι, μα τώρα ήρθε η ώρα ν’ ανάψω κι εγώ το καντηλάκι μου – έγινα λαδικό.
- Μπροστά σε μια κλειστή και σε μια ανοιχτή πόρτα, με σπρώχνει ο πειρασμός να μπω απ’ το φεγγίτη.
- Όλοι έχουν καρδιά – όχι όμως στο ίδιο μέρος.
- Αν είχαν τα ποντίκια κινητά τηλέφωνα οι γάτες θα τα ’πιαναν στον ύπνο.
Επαφή: https://mandragoras-magazine.gr/