«Πειραματόζωο»: η εκτός ορίων ταινία του ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΚΚΟΛΗ, που άλλαξε τα δεδομένα στην Αθήνα της μεταπολίτευσης – η αδιανόητη κινηματογράφηση του βασικού πρωταγωνιστή της, χωρίς να το γνωρίζει

Το «Πειραματόζωο» (1975-76) είναι η πιο αποσυνάγωγη ταινία του ελληνικού κινηματογράφου. Ένα πείραμα εκτός τόπου και χρόνου, που είχε προκαλέσει σοκ στην εποχή του. Όχι γιατί προβλήθηκε και τρόμαξε ο κόσμος –δεν προβλήθηκε πουθενά δημόσια–, αλλά γιατί μαθεύτηκε τι ακριβώς είχε επιχειρήσει ο σκηνοθέτης, με αποτέλεσμα να οδηγηθεί ο ίδιος στα δικαστήρια και να καταδικαστεί!
Ο Γιάννης Κοκκόλης εικονοποιεί στο «Πειραματόζωο» τον Μεγάλο Αδελφό. Το «μάτι» που βλέπει τα πάντα, χωρίς να το ελέγχεις και χωρίς να το γνωρίζεις. Δεκαετίες πριν από το “The Truman Show” (1998) του Peter Weir και τα «παιγνίδια» τύπου Big Brother (που εξελίσσονταν όμως εν γνώσει των παικτών), ο Κοκκόλης στήνει ένα απερίγραπτο σκηνικό στην Αθήνα της Μεταπολίτευσης, κινηματογραφώντας κάποιον εν τη αγνοία του! Έτσι, ένας τυχαίος άνθρωπος γίνεται πρωταγωνιστής σ’ ένα φιλμ, στο οποίο ξετυλίγεται σε πρώτο χρόνο η αληθινή ζωή του – η οποία καθορίζεται εν πολλοίς από τις άγριες διαθέσεις του Μεγάλου Αδελφού! Όταν ο ανυποψίαστος πολίτης θα ανακαλύψει, κάποια στιγμή, τι τελικά είχε συμβεί θα βρισκόταν ήδη σε δεινή ψυχολογική θέση, οπότε η αντίδρασή του –δια της νομίμου πλέον οδού– ήταν, οπωσδήποτε, αναπόφευκτη.

Ποιο ήταν, όμως, το σενάριο της ταινίας του Κοκκόλη, που θα γυριζόταν το καλοκαίρι του 1975; Με βάση λοιπόν όσα είχε πει ο ίδιος ο σκηνοθέτης στο περιοδικό «Επίκαιρα» [τεύχος #420, 19-25 Αυγ. 1976], σ’ ένα ρεπορτάζ της Λιάνας Κανέλλη, μαθαίνουμε διάφορα.
Κατ’ αρχάς, και μετά από το σχετικό ψάξιμο που θα επιχειρούσε η παραγωγή, θα επιλεγόταν ένα άτομο, ως «πειραματόζωο», ο 36χρονος υπάλληλος του ΟΤΕ Κ.Β., που πληρούσε, προφανώς, κάποιες συγκεκριμένες απαιτήσεις. Πέρα από δημόσιος υπάλληλος και μ’ έναν αξιοπρεπή μισθό, ο Κ.Β. ήταν επίσης ανύπαντρος, ζούσε σαν ένας τυπικός μικροαστός, ενώ διακατεχόταν, συγχρόνως, και από το σύνδρομο της «μεγάλης ζωής». Ο Κ.Β. είναι λοιπόν εκείνος που παρακολουθείται κατά πόδας από το κινηματογραφικό συνεργείο, το οποίο αποτελείτο από τρία διαφορετικά αυτοκίνητα, με το ένα εξ αυτών να είναι σχολικό και δη καμουφλαρισμένο, με τα κουρτινάκια του κ.λπ. (για να κρύβονται οι κάμερες), χωρίς να δίνει στόχο.
Η παραγωγή δεν είχε υποκλέψει μόνον τα τηλεφωνήματα που δεχόταν και έκανε ο Κ.Β., αλλά είχε και ανθρώπους της, που τον παρακολουθούσαν παντού, και οι οποίοι κατέγραφαν, σε καφενεία, σουπερμάρκετ κ.λπ., με κρυφά μαγνητόφωνα, όλα όσα έλεγε. Έτσι, μετά από δυο εβδομάδες γυρισμάτων και παρακολούθησης η παραγωγή, παρανομώντας προφανώς σε κάθε επίπεδο, θα ήξερε τα πάντα, για τον Κ.Β. και με όλες τις δυνατές λεπτομέρειες.
 
Η συνέχεια εδώ...
https://www.lifo.gr/culture/cinema/peiramatozoo-i-ektos-orion-tainia-toy-gianni-kokkoli-poy-allaxe-tin-athina-tis

MAΡΙΝΕΛΛΑ (1938-2026): η μεγάλη Κυρία του ελληνικού τραγουδιού στη σχεδόν 70χρονη καλλιτεχνική διαδρομή της – από τη θρυλική συνεργασία της με τον Στέλιο Καζαντζίδη μέχρι τις μέρες μας

«Το διαζύγιό μου με τον Καζαντζίδη με ωφέλησε. Για σκέψου, ναι! Και καλλιτεχνικά και σαν άνθρωπο. Αυτός ο γάμος ήταν κάτι που δεν ταίριαζε και στους δυο μας. Μετά το διαζύγιο είδα Θεού πρόσωπο. Από τότε προσπαθώ να τραγουδήσω. Και βλέπω πως κάτι κατορθώνω. Κάνω κάτι από μόνη μου. Δεν είμαι το σεκόντο του Καζαντζίδη, η Μαρινέλλα του Καζαντζίδη, η σκιά του Καζαντζίδη. Τώρα είμαι εγώ, μόνη μου. Πρίμο και σεκόντο του εαυτού μου. Προς Θεού, δεν μιλάω με κακία για τον Στέλιο!».
[Ο Ταχυδρόμος, τεύχος #813, 7 Νοεμβρίου 1969]

«Ήταν μια καταδικασμένη υπόθεση. Αυτός και εγώ τόσο διαφορετικοί. Αυτός, ο μεγαλύτερος τραγουδιστής που έβγαλε ποτέ η Ελλάδα, σαν άνθρωπος ήταν αντιφατικός. Ακέραιος και ηθικός, αλλά αδύναμος κάτω από το ανδρικό του περίβλημα. Ευάλωτος, απροσάρμοστος, μοναχικός και “σφιχτοχέρης”, με ημέρες και ημέρες – άλλοτε ένα αδρό πρόσωπο που το εμπιστευόσουν και άλλοτε μια βάναυση ανδρική μάσκα, που ήθελες να την σχίσεις».
[Επίκαιρα, τεύχος #161, 3 Σεπτεμβρίου 1971]

Η Μαρινέλλα δεν ήταν λαϊκή τραγουδίστρια. Έγινε για χάρη του Στέλιου. Όσα χρόνια ήταν μαζί –χοντρικά από τον Αύγουστο του 1957, έως τον Σεπτέμβριο του 1966, όταν θα χώριζαν, μετά από δυο χρόνια και κάτι μήνες έγγαμου βίου– θα είχε ελάχιστες φορές τη δυνατότητα να δείξει καθαρά τη φωνή της (υπάρχουν καμιά 20αριά τραγούδια, στα οποία ακούγεται, πέρα από τα σεκόντα, πάντα με τον Στέλιο δίπλα της, που θα περνούσαν όμως απαρατήρητα), ενώ θα έπρεπε να έρθει το «έντεχνο», στο πρώτο μισό της δεκαετίας του ’60, για να φανεί πως θα μπορούσε να τραγουδήσει (και) κάτι άλλο, πέραν του αμιγώς λαϊκού (την ακούμε μόνη της, να θυμίσω, στην «Καταχνιά» του Χρήστου Λεοντή το 1965).
Φυσικά, αυτά τα εννέα χρόνια δίπλα στον Στέλιο υπήρξαν «σχολείο» για τη Μαρινέλλα. Το να κάνεις δεύτερη φωνή, κατ’ αρχάς, δεν είναι μικρό πράγμα, απαιτεί μεγάλη τέχνη – ενώ το να κάνεις δεύτερη φωνή στον Στέλιο ήταν από μόνο του κάτι ξεχωριστό. Κάτι που σε τοποθετούσε αυτομάτως, ψηλά. Όχι όμως όσο ψηλά θα ταίριαζε, για μια φωνή σαν της Μαρινέλλας, που αργά ή γρήγορα θα έπρεπε να βρει το δικό της βηματισμό. Είναι λογικό, λοιπόν, να θεωρούμε πως το 1966 υπήρξε σταθμός για την μεγάλη τραγουδίστρια, σε σχέση με την προσωπική πορεία της.
Η Μαρινέλλα, στην αρχή, μακριά πλέον από τον Στέλιο, δεν πατάει καλά. Δεν είναι στρωμένος ο δρόμος με ροδοπέταλα. Πιθανώς, αν δεν ερχόταν η χούντα, τον Απρίλη του ’67, η Μαρινέλλα να έκανε μεγάλη καριέρα στο «έντεχνο», αν και η Βίκυ Μοσχολιού είχε ήδη ξεκινήσει σ’ αυτό το νέο ύφος και ο συναγωνισμός θα ήταν δύσκολος. Τελικά, φαίνεται πως η πρώτη περίοδος της δικτατορίας θα ευνοούσε τη διαδρομή της, καθώς το λαϊκό τραγούδι θα μετατρεπόταν πάραυτα σε ελαφρολαϊκό – κι ένα από τα πρόσωπα, που θα το μετέτρεπαν σε τέτοιο ήταν, οπωσδήποτε, εκείνη.
Η χούντα δεν γούσταρε το λαϊκό – ήταν του ελαφρού. Βεβαίως, δεν θα μπορούσε να επιβάλλει τις διαθέσεις της «δια νόμου», αλλά θα μπορούσε να ευνοήσει, μέσα από το κρατικό ραδιόφωνο κατ’ αρχάς, αλλά και από τη «γραμμή» που θα έδινε στον Τύπο, το ένα ή το άλλο είδος τραγουδιού. Προσπάθησε, βεβαίως, να αναθερμάνει το ενδιαφέρον του κόσμου για το ελαφρό τραγούδι, βασικά μέσω των πρώτων Ολυμπιάδων Τραγουδιού (στην 1η Ολυμπιάδα, του 1968, θα συμμετείχε και η Μαρινέλλα, μ’ ένα τραγούδι των Κατσαρού-Πυθαγόρα), αλλά ήταν πλέον φανερό πως το ελαφρό, του Γιάννη Βογιατζή και της Τζένης Βάνου, είχε πλέον πεθάνει. Έπρεπε λοιπόν να γίνει η μείξη, του λαϊκού της «χρυσής δεκαετίας» 1955-1965, με το ελαφρό της ίδιας πάνω κάτω εποχής, ώστε να προκύψει κάτι ενδιάμεσο, που θα εξέφραζε βασικά τα νέα μικροαστικά στρώματα, πάνω στα οποία στήριζε πολλά –στην καλοπέρασή τους εννοώ– το νέο καθεστώς.
Το βλέπουμε αυτό και στα περιοδικά της εποχής, όταν το λαϊκό προβάλλεται από τα ανάλογα έντυπα, που ήταν και πιο φτηνά στην τιμή και την εμφάνιση («Πρώτο», «Ρομάντσο», «Βεντέτα», «Οικογενειακός Θησαυρός»), με τα μεγάλα οικογενειακά περιοδικά («Ο Ταχυδρόμος», «Επίκαιρα», «Φαντάζιο»), τα πλούσια και τα εντυπωσιακά, να στηρίζουν καθαρά το νέο μικροαστικό τραγούδι. Το ελαφρολαϊκό θέλω να πω.
 
Η συνέχεια εδώ...
https://www.lifo.gr/culture/music/marinella-1938-2026-i-megali-kyria-toy-ellinikoy-tragoydioy

MARK TURNER ένα σπουδαίο άλμπουμ, για ακραιφνείς τζαζόφιλους

Τον περασμένο Σεπτέμβριο γράψαμε για την πιο νέα (τότε) δουλειά του τενόρο σαξοφωνίστα Mark Turner, το “Reflections On: The Autobiography of an Ex-Colored Man”, στην GiantStepArts, ενώ τώρα έχουμε στο player και ακούμε το πιο νέο CD του στην ECM (AN Music),  που αποκαλείται “Patternmaster” (2026). Ο Turner έχει κι άλλο προσωπικό άλμπουμ στη γερμανική εταιρεία (“Return from the Stars”), όπως και συμμετοχές σε σχήματα άλλων (στο Billy Hart Quartet, στο σχήμα του Benjamin Lackner, σ’ ένα ντούο του με τον Ethan Iverson), οπότε, μέσω του “Patternmaster”, επιβεβαιώνεται ακόμη περισσότερο η παρουσία του εκεί – υπό την έννοια πως το νέο άλμπουμ αποτελεί μία συνέχεια του “Return from the Stars”. Το ισχυρίζομαι τούτο, επειδή και στα δύο CD έχουμε το ίδιο σταθερό κουαρτέτο, δηλαδή τους Mark Turner τενόρο σαξόφωνο, Jason Palmer τρομπέτα, Joe Martin κοντραμπάσο και Jonathan Pinson ντραμς.

Λέμε, λοιπόν, για ένα σχήμα μεγάλης προσθετικής αξίας, το οποίο ηχογραφείται τον Απρίλιο του 2024, στα γνωστά Studios La Buissonne, παρουσιάζοντας έξι μέσης και μεγάλης διάρκειας συνθέσεις του Turner (οι χρόνοι κυμαίνονται από 6:02 έως 12:16), συνθέσεις οι οποίες ακούγονται... συναρπαστικές. Το γενικότερο κλίμα είναι το μετα-bop σίγουρα, διαμορφωμένο μέσα από τις σύγχρονες εκλεπτύνσεις, αλλά εδώ παίζει πολύ μεγάλο ρόλο η line-up του σχήματος, η συγκεκριμένη τετράδα εννοώ, που αποδεικνύεται φοβερά ώριμη και κυρίως ιδανική στην αποτύπωση αυτών των δημιουργιών. Τους απολαμβάνεις όλους μαζί στο σχεδόν ανατριχιαστικό 12λεπτο “Supersister”, όπως και σε άλλα tracks βεβαίως σαν το “Lehman’s lair” ή το εισαγωγικό “Patternmaster”.
Ένα σπουδαίο άλμπουμ, για ακραιφνείς τζαζόφιλους.

ήταν μια ωραία βραδιά η χθεσινή – της παρουσίασης του «100 Χρόνια Ελληνική Τζαζ» [Όγδοο, 2025] στον Ευριπίδη της Κηφισιάς.

Δεν είχα ξαναπάει στο συγκεκριμένο βιβλιοπωλείο και εντυπωσιάστηκα από το τριώροφο κτήριο, με τα χιλιάδες ωραία κατανεμημένα βιβλία, όπως και από τον λειτουργικό και ζεστό χώρο του καφέ, στον οποίο έγινε η παρουσίαση. Ο Θοδωρής Βασιλόπουλος έχει δημιουργήσει μία πολύ δυνατή κατάσταση, ένα hotspot για τα βόρεια προάστια, ένα στέκι για τους φίλους του βιβλίου, αλλά και για τους φιλότεχνους γενικότερα, που σίγουρα ξεχωρίζει.
Χάρηκα, γιατί είδα φίλους ακόμη και από την Αθήνα και βεβαίως χάρηκα γι’ αυτή καθαυτή την παρουσίαση, που είχε, οπωσδήποτε, ενδιαφέρον. Και γιατί ο Γιώργος Μουχταρίδης έδινε τις «σωστές» πάσες για να αναπτυχθεί η κουβέντα, και γιατί ο κόσμος συμμετείχε, έντονα κάποιες στιγμές, με διαφωνίες κ.λπ., που είναι πάντα γόνιμες, δίνοντας τροφή στον διάλογο, και γιατί οι δύο μουσικοί που ήταν κοντά μας, η πιανίστρια Τάνια Γιαννούλη και ο κοντραμπασίστας Πέτρος Κλαμπάνης, έδωσαν τη δική τους διάσταση, τοποθετώντας οι ίδιοι τους εαυτούς τους, μέσα σ’ αυτό το ευρύτατο αισθητικά πεδίο, που αποκαλούμε «ελληνική τζαζ». Και εις άλλα με υγεία.

[ναι, είπαμε και για τον Μανώλη Μικέλη και για το Galaxy στο Χίλτον, που δεν είχε... 15 δραχμές, στο τέλος του ’60 και στην αρχή του ’70, όπως μας έλεγε ένας κύριος, αλλά... κάτι παραπάνω]

JULIA HÜLSMANN OCTET ένα άλμπουμ με τραγούδια, πάντα για την ECM

H γερμανίδα πιανίστρια Julia Hülsmann έχει μια σταθερή θέση στον κατάλογο της ECM την τελευταία εικοσαετία, καθώς την συναντάμε, εκεί, είτε σε ηχογραφήσεις με το τρίο της (“The End of a Summer” 2008, “Imprint” 2011, “Sooner and Later” 2017), είτε με το κουαρτέτο της (“In Full View” 2013, “A Clear Midnight” 2015, “Not Far From Here” 2019, “Under the Surface” 2025), είτε σε πιο προσωπικές στιγμές (“Fasil” 2009).

Στο πιο νέο άλμπουμ της, που αποκαλείται “While I Was Away” [ECM Records / AN Music, 2026], η Hülsmann εμφανίζεται με σχήμα οκτέτου, παρουσιάζοντάς μας τραγούδια. Επτά γυναίκες (Aline Frazão φωνή, Live Maria Roggen φωνή, Héloïse Lefebvre βιολί, Susanne Paul βιολοντσέλο, Julia Hülsmann πιάνο, Eva Kruse κοντραμπάσο, Eva Klesse ντραμς) κι ένας άντρας (Michael Schiefel φωνή) αποτελούν το οκτέτο της Hülsmann, που έχει τον τρόπο να δημιουργεί ένα ξεχωριστό άκουσμα – για την ECM πρώτα-πρώτα. Το λέω, επειδή οι τραγουδιστικοί δίσκοι δεν είναι «καθημερινοί» στη γερμανική εταιρεία κι εδώ έχουμε ένα άλμπουμ μόνο με τραγούδια (δέκα στον αριθμό).
Τώρα, τα πέντε εξ αυτών αποτελούν συνθέσεις της Γερμανίδας και είναι βασισμένα είτε σε στίχους ποιητών-ποιητριών (Emily Dickinson, Margaret Atwood, E.E. Cummings) είτε σε στίχους συνεργατριών της, ενώ τα υπόλοιπα πέντε είναι είτε versions (στο “Coisário de imagens” της Zélia Fonsesca, στο “Up, up, up, up, up, up” της Ani DiFranco) είτε συνθέσεις μελών του οκτέτου της.
Το αποτέλεσμα είναι οπωσδήποτε ενδιαφέρον και ευχάριστο, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα υφών και χρωματισμών – από την pop, ας το πούμε έτσι, έως την jazz και το τραγούδι «δωματίου». Σίγουρα ό,τι ακούμε στο “While I Was Away” κινείται σε υψηλό επίπεδο και τραγούδια σαν το “You come back” (Hülsmann / Atwood) ή το “Sleep” (Hülsmann / Dickinson) δεν τ’ ακούς κάθε μέρα.

απόψε είναι η παρουσίαση του «100 Χρόνια Ελληνική Τζαζ»

Απόψε στις 7, στις μουσικές βραδιές στον Εὐριπίδη θα γίνει η παρουσίαση του βιβλίου «100 χρόνια ελληνική τζαζ».

>>Τα Βιβλιοπωλεία Εὐριπίδης και οι Εκδόσεις Όγδοο σας προσκαλούν σε μια μουσική βραδιά με αφορμή το βιβλίο του Φώντα Τρούσα «100 χρόνια ελληνική τζαζ» στον Εὐριπίδη στην Κηφισιά (Λεωφόρος Κηφισίας 310). Με τον συγγραφέα θα συνομιλήσουν οι μουσικοί Τάνια Γιαννούλη, πιανίστρια-συνθέτρια και Πέτρος Κλαμπάνης κοντραμπασίστας-συνθέτης. Τη συζήτηση συντονίζει ο ραδιοφωνικός παραγωγός και δημοσιογράφος, Γιώργος Μουχταρίδης.<<

PANOS TZINIOLIS TRIO dr.Fen

Το “Dr.Fen” [Private Pressing, 2025] είναι το δεύτερο άλμπουμ του ντράμερ της jazz Πάνου Τζινιόλη, μετά από το “Silver Lining” του 2019. Και στα δύο αυτά CD, στο παλιό και το καινούριο, φαίνεται το προς τα πού στρέφονται οι αισθητικές αναζητήσεις του Τζινιόλη, ποια μορφή της jazz τον ενδιαφέρει και βεβαίως ποιες είναι οι αναφορές και οι επιρροές του. Το hard bop, δηλαδή η soul jazz και ο groovy ήχος γενικότερα είναι στις προτεραιότητες του Τζινιόλη, κάτι που αποκαλύπτεται και στο “Dr.Fen”, ένα άλμπουμ οκτώ συνθέσεων όλων πρωτότυπων, δίχως, πάντως, να ανήκουν όλες στον leader του σχήματος.

Κατ’ αρχάς λέμε για ένα πύρινο τρίο τα μέλη του οποίου είναι ο οργανίστας Γιώργος Κοντραφούρης, ο κιθαρίστας Σάκης Τσινούκας και ο ντράμερ Πάνος Τζινιόλης (μπασίστας δεν υπάρχει, με τον ρόλο του να τον καλύπτει ο Κοντραφούρης). Από τα οκτώ κομμάτια του CD, τώρα, τέσσερα ανήκουν στον Πάνο Τζινιόλη, δύο στον Ερρίκο Τζινιόλη (πατέρας του;), ένα στον Κοντραφούρη και ένα στον Τσινούκα. Υπάρχει, λοιπόν, αυτή η ομαδική συνεισφορά στο “Dr.Fen”, που οπωσδήποτε λειτουργεί προσθετικά και θετικά, γιατί όλα τα tracks είναι πολύ καλά, γόνιμα, ευχάριστα, άνετα στο αυτί, κομίζοντας μία feel good διάθεση, ακόμη και αν ορισμένες μελωδίες τους μπορεί να είναι... λυπητερές. Τη μεγαλύτερη σημασία, όμως, εδώ, έχει το drive, η δύναμη, η ορμή και το συναίσθημα που βγάζει το τρίο – η διάθεσή του, τέλος πάντων, να πατήσει γερά στα παλαιά διδάγματα, προτείνοντας κάτι που να μπορεί να δονεί και τους σημερινούς ακροατές.
Το καταφέρνει ασυζητητί. Το “Dr.Fren” έχει τρομερή ενότητα, με τα κομμάτια να είναι το ένα ωραιότερο του άλλου. Φυσικά και έχω προσωπικές προτιμήσεις – για παράδειγμα το “Echo spine” του Τσινούκα είναι φοβερό, με άπιαστη κιθάρα και όργανο, αλλά το ίδιο θα έλεγα και για το “Preparation blues” του Π. Τζινιόλη, το “Eric” του Ε. Τζινιόλη, που είναι ακόμη πιο... παλιομοδίτικο, φέρνοντας στη μνήμη μου ελληνικά σίξτις ή το γλαφυρό “The notebook” του Κοντραφούρη–, όμως εκείνο που κυριαρχεί στο “Dr.Fren” είναι το σύνολο των συνθέσεων και ο τρόπος, που αυτές παρατάσσονται, κρατώντας τον ακροατή συνεχώς στο κόκκινο και στα 50 σχεδόν λεπτά του.
Επαφή: https://panostziniolis.bandcamp.com/album/dr-fen

ΜΙΚΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ FACEBOOK 708

25/3/2026
Πήγαινα κι εγώ στο Τσάι με Σαχάρα στα Ιλίσια (όπως το ’λεγε ένας φίλος και γελάγαμε), αλλά δεν συνάντησα ποτέ τον Στρατηγό...
[Το διαβάζω και σαν φόρο τιμής στο «Αμέρικαν μπαρ στην Αθήνα» του Λευτέρη Πούλιου]

Ο Καραϊσκάκης στο μπαρ ‘Τσάι στη Σαχάρα’

Κολυμπώντας σε νέφη από κρασί μεσάνυχτα
μπήκα στο μπαρ. Καθώς σε θυμιάματα οργίαζαν οι πόθοι,
μπήκε αυτός• ο που φτάνει συχνά στο μισοΰπνι μου.
Πλησίασε δίπλα μου κι αμίλητος κάθισε
κατεβάζοντας ένα Cutty Sark ανέρωτο.
Μέσα σε νότες αφρισμένες κορίτσια έπιναν
σκύβοντας όπως σε φέρετρο ανοιχτό.
Με έπιασε μανία να μάθω. Τι να ’χε κατά νου τότε
ριγμένος από τ’ άλογο; «Άσε τα λόγια και πιες».
Είπε και με πήραν φωταψίες σε τριγμούς μεγαφώνων.
Και η νύχτα λιγόστευε στο μπαρ, τον αγκάλιασα.
Α! βρε Καραΐσκο πουτσαρά, πώς φύρανε η φύτρα μας.
Με κοίταξε περίλυπος και σώπαινε
άγρια κοψιά μιας γύφτισσας μοίρας. Θα μάθαινα άραγε
τι να είχε κατά νου; Τι να σκεφτόσουν καθώς κρύωνε η πληγή,
και αρματωμένα τα παιδιά σου ποτίζαν τον ελαιώνα με δάκρυα;
Ξεμάτωνες ρουφηγμένος από θανάσιμα ρίγη κι έλεγες
πως ξέρεις τον αίτιο, Καραϊσκάκη χωρατατζή, του γένους καμάρι.
Σε έπιασα απ’ το μπράτσο, πήραμε τους νοτισμένους δρόμους.
Αλαφιασμένο φίδι η γλώσσα μου, έλεγε να με πας στο Φάληρο,
να δω πώς έγινε το φονικό της Ρωμιοσύνης από φονιά ρωμιό.
Ποιος ήταν; σου φώναξα. Πες μου, αλλιώς να μην ξανάρθεις.
Γεράκι το βλέμμα σου και βρυχηθμός η πνοή σου, και τρόμαξα.
«Κλάστε μου τώρα τον μπούτζον», ξανάπες•
στα μούτρα λεβαντίνων και άκαπνων το ισόβιο φτύμα σου.

[Ηλίας Γκρης «Η Έφεσος των Αλόγων», εκδ. Δελφίνι, 1993]

25/3/2026
πιο κλασικό και από το μπακαλιάρο-σκορδαλιά
https://www.youtube.com/watch?v=QZYENNKCeco&list=RDQZYENNKCeco&start_radio=1

24/3/2026
Το 1973 τελειώσανε όλα και από τότε περιμένουμε πότε θα ξαναρχίσουνε...

24/3/2026

Θα χαρώ πολύ να δω φίλους-ες από τα βόρεια προάστια, και από οποιοδήποτε άλλο μέρος της Αθήνας εννοείται, στην παρουσίαση του «100 Χρόνια Ελληνική Τζαζ» στον Ευριπίδη στην Κηφισιά (Λεωφόρος Κηφισίας 310), μεθαύριο Πέμπτη στις 19:00.

>> Μουσικές βραδιές στον Εὐριπίδη / 26.03.2026 / Πέμπτη 19:00 / «100 χρόνια ελληνική τζαζ»
Τα Βιβλιοπωλεία Εὐριπίδης και οι Εκδόσεις Όγδοο σας προσκαλούν σε μια μουσική βραδιά με αφορμή το βιβλίο του Φώντα Τρούσα «100 χρόνια ελληνική τζαζ» στον Εὐριπίδη στην Κηφισιά.
Με τον συγγραφέα θα συνομιλήσουν οι μουσικοί
Τάνια Γιαννούλη, πιανίστρια και συνθέτρια
Πέτρος Κλαμπάνης, κοντραμπασίστας και συνθέτης
Τη συζήτηση συντονίζει ο ραδιοφωνικός παραγωγός και δημοσιογράφος, Γιώργος Μουχταρίδης.<<

22/3/2026
Groep 1850 - Little Fly
https://www.youtube.com/watch?v=O7i9cEV-EaQ&list=RDO7i9cEV-EaQ&start_radio=1

21/3/2026
Ο κλαρινίστας Πετρολούκας Χαλκιάς, οι συνεργασίες του με τον κιθαρίστα της τζαζ Τάκη Μπαρμπέρη, τα πρότζεκτ «Έλληνες & Ινδοί», «Έλληνες & Ο Κόσμος» και άλλα περιρρέοντα αποτελούν ύλη του βιβλίου «100 Χρόνια Ελληνική Τζαζ» [Όγδοο, 2025] (σελ.305-310) – μέσω της οποίας (ύλης) καταγράφεται η εποχή (χοντρικά θα έλεγα η δεκαετία 1995-2005) των πιο σημαντικών crossovers στην ιστορία της εγχώριας τζαζ & αυτοσχεδιαστικής σκηνής.

20/3/2026

Γιάννης Κακουλίδης "Ο θρίαμβος του Χάπα Χούπα" [Επικαιρότητα, 1982]

19/3/32026
Ο άνεμος είχε τον πένθιμο σκοπό
κυνηγημένου σκυλιού εκείνο το βράδυ.
Άκουσα κάποιον να φωνάζει δυνατά,
μια τζαμαρία να σπάει, ένα μαχαίρι να κόβει,
να κόβει τη νύχτα, τις σάρκες
κ’ έπεσα κάτω από τη σκάλα
ανάσκελα στα κάρβουνα και τις αράχνες.
Το μαχαίρι βρισκόταν μπηγμένο στο μάτι μου.
 
Δώδεκα. Έδειξε το ρολόι της όχθης.
Ένα δίχτυ τραβήχτηκε απ’ τα νερά
με μια γυναίκα μέσα γυμνή
που σκλήριζε και βασανιζόταν.
 
Στο βυθό και στον αέρα σάλευαν προϊστορικά τέρατα.
«Πρέπει να μάθεις για το έγκλημα, τον τρόπο».
«Μάθε τον τρόπο να σκοτώνεις»
φώναξε μια φωνή από κοντινό μεγάφωνο.
«Να σκοτώσεις».
 
Μα δεν μπορούσα να πιστέψω.
Ωστόσο πνιγόμουν απ’ το φόβο.
Να κάνω έγκλημα;
Και δεν μου το ’μαθε κανείς αυτό·
θα το απέφευγα πάντα.
Στα δικαστήρια όπου πήγαινα τ’ άκουγα όλα,
στο δρόμο τα ’βλεπα όλα,
βασανιστήρια μέσα σε κέντρα και ξυλοδαρμούς.
Το ’ξερα πως η ταπείνωση κράταγε το πρώτο κεφάλαιο.
 
Ξαφνικά ένιωσα να πέφτω στο κενό
και ότι η απόσταση όλο μίκρυνε και θα τσακιζόμουν.
Και κάπως θολά θαμπά κι αβέβαια
άρχισε να φεύγει η μνήμη
μέσα σ’ ένα χειμωνιάτικο τοπίο από κλαδιά,
γαλάζιους ιστούς και σκοτάδι.
 
Ήμουνα λέει μικρός με τη μάνα μου
κάτω απ’ τα πλατάνια,
εκεί που σφυρίγματα πουλιών κελαϊδούσαν
και τα νερά κατρακύλαγαν με ορμή απ’ τα ρυάκια.
 
Το ίδιο τραγούδι,
η ίδια αγάπη θα ’ρχεται με κάποιο γνώριμο αεράκι
που αγκαλιάζει τις τέντες και φέρνει ταραχή,
σαν τότε που απ’ τη θάλασσα έφταναν οι φωνές των γλάρων
και κάποιο κόκκινο καΐκι ήταν αραγμένο στο μουράγιο·
τότε μου ’λεγε ο πατέρας, δείχνοντάς μου το τουφέκι:
«Παρ’ το και ρίξε, σκότωσ’ το».
 
Τον κοιτούσα
κρατώντας μια αρμαθιά φρεσκοκομμένα λεμόνια
κι έκλαιγα.
 
Θύμωνε και γινόταν κακός,
έλα, μου ’λεγε, δεν είσαι άντρας;
Και πάταγε τη σκανδάλη
που έφερνε το θάνατο ζεστό στα χέρια μου.
Ήταν γραμμένος μέσα μου ο θάνατος
πάνω σε μπλε σημαία κουρελιασμένη από σφαίρες.
 
Κανείς δεν ήξερε τίποτα απ’ αυτά,
κανείς κ’ εγώ μεγάλωνα κλαίγοντας
για το θάνατο που πατούσε πόδι σπίτι μας
για το τουφέκι που χτυπούσε
και μας λιγόστευε με το χρόνο.
Κι όλο μαύρα κι άσπρα άλογα
μας παίρναν και μας έφερναν
σ’ εκείνο το συννεφιασμένο Κοιμητήριο.
 
«Πρέπει να μάθεις τον τρόπο να σκοτώνεις».
«Σκότωσε».
«Σκύψε και χτύπα»
«Άκου τα γαυγίσματα που σε προστάζουν».
«Δεν είσαι άντρας; Δεν είσαι άντρας;»
έλεγε και ξανάλεγε το μεγάφωνο.
 
Θα ’πρεπε να ’χαν δυο ώρες τουλάχιστο περάσει
από τη στιγμή που είχα κατεβεί τη σκάλα
και δέχτηκα το χτύπημα.
Σ’ όλο αυτό το διάστημα
υπηρεσιακοί αστυφύλακες
ανεβοκατέβαιναν τις σκάλες
με σιδερένια παπούτσια,
με το θόρυβο βαθειά χωμένο στο κεφάλι μου.
Ήταν ένας θόρυβος που ερχόταν κατά κύματα.
Πότε πότε ένα κενό σιωπής
που γέμιζε από εικόνες φρίκης.
 
Νερουλιασμένοι νεκροί σε κάρα
που τους έσερναν αφηνιασμένα άλογα
ποδοπατώντας τον κόσμο στις πλατείες.
Ύστερα πάλι ο θόρυβος
τα σίδερα μες στο κεφάλι μου.
Ω! ω το κεφάλι μου
θεόρατο εργαστήρι με σφυριά και αμόνια.
 
Ένα σιδηρουργείο με καμίνι,
φυσερά και πρέσες,
ένα τεράστιο στραβό καζάνι
που το ’χαν περικυκλώσει ομάδες ανθρώπων
και το χτυπούσαν με σφυριά αλύπητα·
κ’ ήτανε μέσα στο μυαλό μου,
η φωνή μου
και το χτυπούσαν ώρες, μέρες, ολόκληρη ζωή.
Νταν... Νταν... Νταν...
 
Και η ζωή έφευγε
με το ίδιο πάντα τραγούδι,
με την ίδια ταραχή
σε ρυθμό φθινοπωριάτικου απογεύματος
και μοναξιάς κάτω από θεόρατα πλατάνια.
 
Όλη νύχτα ονειρευόμουν
σφίγγοντας το σίδερο του κρεβατιού
στα δόντια μου.
Το πρωί η πόρτα μου άνοιξε απότομα
κι ο ήλιος ρώτησε λαχανιασμένος:
Σας συνέβη τίποτα;
Ω φίλε μου, είδα από ένα φρικτό άνοιγμα.
 
[Κ.Ρ.]
(1964)

19/3/2026
>>Στις αρχές του 1967 σχηματίζονται οι Aphrodite’s Child με μπασίστα και τραγουδιστή τον ξάδερφο του Vangelis, Ντέμη Ρούσσο, κιθαρίστα τον Αργύρη Κουλούρη και ντράμερ τον Λουκά Σιδερά. Με την έλευση της δικτατορίας το γκρουπ αποφασίζει να πάει στο Λονδίνο, αφού στην Ελλάδα οι συνθήκες εργασίας γίνονται δύσκολες για τον Vangelis και τα άλλα μέλη, αλλά τελικά λόγω μιας απεργίας των μέσων μεταφοράς στη Γαλλία εγκλωβίζονται στο Παρίσι. Εκεί όπου θα μεγαλουργήσουν τα επόμενα χρόνια.<<
Αυτός που τα γράφει αυτά πρέπει να τα διάβασε στο βιβλίο του Γκρίφιν, που τώρα μεταφράστηκε στα ελληνικά (κι επειδή είναι άσχετος με αυτά τα θέματα, προφανώς, τα αναπαράγει δίχως να μπορεί να τα ελέγξει). Το βιβλίο αυτό το έχω στ’ αγγλικά από το 1998 και μάλιστα υπογεγραμμένο από τον συγγραφέα, με τον οποίο τότε επικοινωνούσα. Υπάρχουν πολλά λάθη και ανακρίβειες στο βιβλίο (στη δεύτερη έκδοση, που έχω εγώ), που, πολύ φοβάμαι -αν κρίνω από το άνω απόσπασμα- πως κινούνται ανάμεσά μας, χωρίς να τις πάρει κανένας χαμπάρι.
Είναι κρίμα δηλαδή να διαβάζεις πως –αν είναι δυνατόν– ο Βαγγέλης με το Ρούσσο ήταν ξαδέλφια (αυτό αναφέρεται και στο πρωτότυπο βιβλίο), πως οι Aphrodite’s Child σχηματίστηκαν στις αρχές του 1967, ενώ αυτό έγινε ένα χρόνο αργότερα, τον Φλεβάρη του ’68 και πώς οι συνθήκες έγιναν τάχα δύσκολες για τον Βαγγέλη, υπονοώντας πως η χούντα κυνήγαγε το συγκρότημα, όταν είναι γνωστό πως επί χούντας είχαν ανοίξει ακόμη περισσότερο οι δουλειές των συγκροτημάτων...
Τι να πεις... τα έχουμε πει χιλιάδες φορές...

19/3/2026
>>«Έπρεπε να κάνω αυτή τη μικρή εκδρομή και να κάνω κάτι που κανένας άλλος πρόεδρος δεν είχε το θάρρος να κάνει»<<
Εδώ έχουν επιστρέψει φέρετρα με νεκρούς αμερικάνους. Αφήνω τους τραυματίες, το κόστος των καταστροφών σε αεροπλανοφόρα, βάσεις, οπλικά συστήματα κ.λπ. και ο άλλος μιλάει για «εκδρομές».
Πλήρης ξετσιπωσιά (δεν τα λες αυτά ούτε σε καφενείο), οίηση, μαλάκυνση, μαζί με ασέβεια έναντι νεκρών και ό,τι άλλο θες.
Μπάρμπα μην ξεχάσεις να στρώσεις και κανα τραπεζομάντηλο στο γρασίδι...

19/3/2026
>>Δένδιας: Οι ελληνικοί Patriot κατέρριψαν ιρανικούς πυραύλους στη Σαουδική Αραβία<<
αντί να το κρύβουν, κοκορεύονται - τα χάλια τους
«Στ’ όνομα της θεϊκής ενέργειας του Πριάπου, στ’ όνομα της ολοκλήρωσης, καλούμε τους δαίμονες του Πενταγώνου ν’ απελευθερωθούνε απ’ τα καρκινώματα των στραταρχών του πολέμου, των γραμματέων και των λοιπών ενστόλων που δεν ξέρουν τι τους γίνεται, όλης της γραφειοκρατίας, της ίντριγκας και του μίσους, όλων των ξερατών που έχουνε ζευγαρώσει με τον προστάτη καρκίνο στο νεκροκρέββατο…».
The Fugs - Ed Sanders / Eξορκισμός του Πενταγώνου / 21 Oκτ. 1967

γράφει ο Δημήτρης Δουλγερίδης στο σάιτ tanea.gr (της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ») για τα πρόσφατα βιβλία μου

>>Κι αν είναι ροκ (ή τζαζ), μην τη φοβάστε / Η συνεισφορά στη βιβλιογραφία για την ελληνική τζαζ και την πρόσληψη της ροκ μουσικής στην Ελλάδα με τους δύο νεότερους τίτλους του Φώντα Τρούσα
 
Δημήτρης Δουλγερίδης
22/03/2026, 19:22
 
Η μέχρι στιγμής βιβλιογραφία για την ελληνική ροκ μουσική, τα διαφορετικά υποείδη και τις πολιτισμικές διακλαδώσεις ή αναφορές της ήταν εύφορο έδαφος για πάσης φύσεως κλισέ, παρανοήσεις, παραναγνώσεις και λανθασμένες ημερομηνίες/ χρονολογίες.
Ακριβώς επειδή βασιζόταν εν πολλοίς σε μία προφορικότητα που διεκδικούσε δάφνες αυθεντικότητας («έτσι το αφηγήθηκε ο Λοΐζος», «έτσι ήταν η μαρτυρία του Vangelis») προέκυπταν συχνά ανακολουθίες, για να χρησιμοποιήσουμε έναν ευφημισμό. Και όχι μόνο αυτό: η αφήγηση χαρακτηριζόταν από σπασμωδικότητα και αποσπασματική καταγραφή στο επίπεδο της καλλιτεχνίας, αλλά και της βιομηχανίας αδυνατώντας να δώσει μία συνεκτική περιγραφή γεγονότων, προσώπων και τάσεων (εξαιρούμε εδώ κατονομάζοντάς τα τη μελέτη του Κώστα Κατσάπη «Ήχοι και απόηχοι – κοινωνική ιστορία του ροκ εν ρολ φαινομένου στην Ελλάδα, 1956 – 1967», ΙΑΕΝ, το «Ροκ και νεανική κουλτούρα στη δεκαετία του ’60» του Κώστα Αρβανίτη, εκδ. Μετρονόμος, και τα «Παιδιά της δικτατορίας» του Κωστή Κορνέτη, εκδ. Πόλις).
Ο Φώντας Τρούσας προσέρχεται στην ευρύτερη συζήτηση από την αντίθετη κατεύθυνση. Με διάθεση «βέβηλη» απέναντι σε στερεοτυπικές προσεγγίσεις (ροκ δεν έπαιζε η χούντα), με ανατρεπτική όταν πρόκειται για πραγματολογικά λάθη και ανανεωτική σε ό,τι αφορά ορισμένες αξίες στις οποίες οφείλαμε πάντοτε μια δεύτερη ανάγνωση. Προσθέτει, λοιπόν, δύο τίτλους στη βιβλιογραφία, οι οποίοι στέκουν φυσικά και ως αυτόνομοι: ο ένας για τη ροκ και την πρόσληψή της στην ελληνική κοινωνία κατά τη μακρά δεκαετία του 1960. Ο άλλος για τα 100 χρόνια ελληνικής τζαζ.
Σε μια πρώτη ανάγνωση τα κείμενα που συναρθρώνουν κάθε συλλογή διαβάζονται και μεμονωμένα. Κυρίως όμως αποτελούν μία συνολική πρόταση προς μία εναλλακτική ανάγνωση διαφορετικών εποχών αφήνοντας στην άκρη τους παραμορφωτικούς φακούς της ιδεολογίας, των ιερών τοτέμ και των ανέξοδων ταμπού. Και στα δύο βιβλία ο συγγραφέας επανατοποθετεί ψηφίδες στον πολιτισμικό χάρτη, «ξεσκονίζει» τις ανακρίβειες και -κυρίως- προσφέρει μία οπτική για την όσμωση διαφορετικών ρευμάτων κάθε δεκαετίας. Στη συνολική πρόταση του Τρούσα η μουσική δεν αντιμετωπίζεται ως ένα αποστειρωμένο αισθητικό γεγονός, αλλά ως η αιχμή του δόρατος των κοινωνικών μετασχηματισμών.
 
Ροκ, ελληνικό ροκ, κοινωνία & πολιτική στη μακρά δεκαετία του ’60
 
Στο βιβλίο αυτό (εκδ. Όγδοο) ο Τρούσας επιλέγει τα θολά νερά της μακράς δεκαετίας του 1960, όπως έχει επικρατήσει εύστοχα: μιας περιόδου που στην Ελλάδα έχει συχνά παρουσιαστεί είτε με όρους άκριτης νοσταλγίας και εξιδανίκευσης είτε με σχήματα ιδεολογικής περιχαράκωσης. Ο συγγραφέας επιφέρει ρωγμές στο στερεότυπο που ήθελε το ελληνικό ροκ της εποχής να είναι μια «ρηχή» απομίμηση των ξένων προτύπων ή, αντίστροφα, μια αμιγώς επαναστατική πράξη.
Με συμπληρωματική έρευνα σε αρχεία, περιοδικά και εφημερίδες της εποχής, αναδεικνύει με ποιο τρόπο το ροκ εν ρολ και τα «μοντέρνα συγκροτήματα» έγιναν το όχημα για την έκφραση μιας νέας αστικής υποκουλτούρας που διεκδικούσε ζωτικό χώρο. Το κρίσιμο στοιχείο εδώ είναι η σύνδεση με την πολιτική. Ο Τρούσας δεν φοβάται να αγγίξει το ακανθώδες ζήτημα της στάσης των συγκροτημάτων κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας, υπονομεύοντας τον μύθο της καθολικής «αντιστασιακής» φύσης του ροκ, αλλά ταυτόχρονα αποκαθιστώντας αλήθειες για το πώς η νεολαία βίωσε την καταστολή και την εμπορευματοποίηση.

Η γραφή του λειτουργεί διορθωτικά: εκεί όπου η επίσημη ιστοριογραφία έβλεπε μόνο «γιεγιέδες», ο Τρούσας βλέπει μια κοινωνία σε αναβρασμό, όπου το ηλεκτρικό σόλο της κιθάρας ήταν εξίσου πολιτικό με ένα σύνθημα στον τοίχο. Και ανακαλύπτει, για παράδειγμα, ροκ ενορχηστρώσεις στον Κώστα Χατζή («Ουαί») ή τον Κώστα Σούκα.
Σε πείσμα, εξάλλου, μιας μεταγενέστερης ανάγνωσης, η Δεξιά της δεκαετίας του 1950 –η κυβέρνηση Καραμανλή, αν μη τι άλλο– αποδέχθηκε το ροκ-εν-ρολ ως αμερικανικό πολιτισμικό προϊόν. «Με ποιανού την άδεια θα κατασκήνωναν οι αμερικανοί ναύτες στο Ζάππειον, τον Οκτώβρη του 1956, για να παίξουν» τη συγκεκριμένη μουσική, αναρωτιέται ο συγγραφέας. Και συμπληρώνει: «Αντιλαμβάνεστε τι γινόταν, όταν στην Πάτρα τυπωνόταν ακόμη και εφημερίδα υπό την ονομασία “Ροκ εντ Ρολλ” (!!) (Eκδοσις της Περιηγητικής Λέσχης Πατρών), όταν τα χοροδιδασκαλεία είχαν ενσωματώσει το ροκ-εν-ρολ στα μαθήματά τους και στα περίπτερα κυκλοφορούσαν (τέλος ’56-αρχή ’57) τευχίδια “ροκ-εν-ρολ” με τιμή τρεις δραχμές, στα οποία περιγράφονταν μέθοδοι εκμάθησης του χορού άνευ διδασκάλου!».
 
100 χρόνια ελληνική τζαζ
 
Αν το βιβλίο για το ροκ λειτουργεί σαν κοινωνιολογική τομογραφία, τα «100 χρόνια ελληνική τζαζ» (εκδ. Όγδοο) είναι μια άσκηση αρχειοθέτησης και ιστορικής αποκατάστασης. Επί δεκαετίες, η ύπαρξη ελληνικής τζαζ σκηνής θεωρούνταν ζήτημα εν πολλοίς ανεκδοτολογικό ή περιθωριακό μέσα στο μεγάλο σώμα της κοινωνικής κουλτούρας. Ο Τρούσας προσκομίζει τεκμήρια για να αποδείξει ότι η τζαζ στην Ελλάδα δεν ήταν ένας ξενόφερτος επισκέπτης, αλλά ένας οργανικός συνομιλητής της μουσικής παραγωγής ήδη από τον Μεσοπόλεμο.
Εδώ ο παλμογράφος του συγγραφέα εστιάζει στις λεπτές αποχρώσεις: από τις ορχήστρες των επιθεωρήσεων και τα «τζαζ μπαντ» των καζίνο, μέχρι τους πειραματισμούς του 1970 και τη σύγχρονη αυτοσχεδιαστική σκηνή. Ο Τρούσας αντιστέκεται στο σύνδρομο της «πολιτισμικής κατωτερότητας» δείχνοντας πώς Έλληνες μουσικοί ενσωμάτωσαν διεθνή ρεύματα με μια ελευθεριότητα που συχνά ξεπερνούσε τα σύνορα της χώρας.

Το βιβλίο λειτουργεί σαν χάρτης σε μια περιοχή που μέχρι πρότινος ήταν «terra incognita». Πόσω μάλλον όταν η έρευνά του είναι απαλλαγμένη από την ελιτίστικη προσέγγιση που συχνά συνοδεύει τη τζαζ· αντιθέτως, την αντιμετωπίζει ως ζωντανή γλώσσα που επηρεάστηκε από το ραδιόφωνο, τη δισκογραφία και τις πολιτικές περιπέτειες του τόπου. Είναι μια κατάθεση που συμπληρώνει ένα κενό, προσφέροντας ονόματα, ημερομηνίες και ηχογραφήσεις που κινδύνευαν να χαθούν στη λήθη, τοποθετώντας την Ελλάδα στον παγκόσμιο χάρτη της τζαζ ιστοριογραφίας (οι λεπτομέρειες είναι δεκάδες και οποιοδήποτε σημείωμα θα αδικούσε την έκτασή τους). Με τον τίτλο αυτό διαφαίνεται ευκρινέστερα μία χρονική καμπύλη που ξεκινά από την εμφάνιση του κλαρινίστα Σίντνεϊ Μπεσέ (Sidney Bechet) στην Αθήνα του 1927, περνά στην Ζοζεφίν Μπέικερ (Josephine Baker) του «Παλλάς» (1934), τις εργασίες του Μίμη Πλέσσα και του Γιάννη Σπάρτακου, για να φτάσει ως το άλμπουμ – ορόσημο των Σάκη Παπαδημητρίου και Φλώρου Φλωρίδη «Αυτοσχεδιάζοντας στου Μπαράκου» (1979), αλλά και τις νεότερες δυνάμεις του χώρου έως τις μέρες μας.
Η κοινή λογική που διέπει τα δύο βιβλία είναι η πίστη στις πρωτογενείς πηγές -τις οποίες ο Τρούσας μελετάει συστηματικά-, καθώς και η καχυποψία απέναντι στα στερεότυπα. Στις προφορικές μαρτυρίες αμφίβολης ακρίβειας αντιπαραθέτει την τεκμηρίωση. Και στην ανιστορική παράθεση τίτλων την ένταξη του πολιτισμικού φαινομένου μέσα στην εποχή του. Η κατηγοριοποίηση που επιθυμεί ο ίδιος για τα διαφορετικά είδη της ελληνικής ποπ ή οι υποκειμενικές του κρίσεις για τραγούδια και συνθέσεις πιθανότατα τελειώνουν εκεί όπου αρχίζει η υποκειμενική κρίση των συνακροατών του. Αλλά ήδη η δική του συνεισφορά στη δημόσια συζήτηση -για όποιον θέλει να συμμετάσχει υπό όρους- έχει γίνει.
 
Υ.Γ: Θυμίζουμε ότι οι τίτλοι διαβάζονται συμπληρωματικά με το «Ραντεβού στο Κύτταρο» (αναθεωρημένη έκδοση, Όγδοο, 2024) για την  ελληνική ποπ και ροκ μουσική μέσα από τη δισκογραφία της την περίοδο 1965-1982.<<
 
Δείτε κι εδώ...
https://www.tanea.gr/2026/03/22/lifearts/ki-an-einai-rok-i-tzaz-min-ti-fovaste/

MAGNIFY THE SOUND σε avant-progressive και electronic-progressive περιβάλλοντα

Το νέο, βινυλιακής διάρκειας, άλμπουμ των Νορβηγών Magnify the Sound, που αποκαλείται “Searching for a Quiet Place” [Crispin Glover Records, 2026], είναι το ίδιο καλό, δηλαδή το ίδιο συναρπαστικό, με το προηγούμενό τους, το “Don’t Give Us That Face” από το 2023. Φαίνεται πως οι Trond Engum κιθάρες, ηλεκτρονικά και Carl Haakon Waadeland ντραμς, κρουστά, που είναι τα δύο βασικά μέλη του σχήματος, έχουν εντοπίσει μια ηχητική φόρμουλα, που τους πάει, και πάνω εκεί χτίζουν το δικό τους οικοδόμημα, που είναι γενικώς... εντυπωσιακό. 

Οι μουσικές των Magnify the Sound δεν γνωρίζουν όρια – όπως το είχαμε πει και παλαιότερα, σημειώνοντας πως το... άκουσμα παραπέμπει άλλοτε σε avant-progressive και άλλοτε σε electronic-progressive... έχοντας όμως τώρα και πολλές «μαγικές» folk επιρροές, σε συνδυασμό με δυναμικά και θορυβώδη επικά ντραμιστικά patterns, μαζί με έξτρα αιθέριες φωνές (Tone Åse) και fiddle/Hardanger fiddle (Sturla Eide). Έχει παραμυθένια άκρη το “Searching for a Quiet Place” και τηρουμένων όλων των αναλογιών φέρνει στη μνήμη μου δίσκους του Bo Hansson από τα early seventies. Εκεί κάπου εντοπίζονται οι ρίζες των Magnify the Sound ασχέτως αν σ’ αυτούς θα ανακαλύψεις ένα σωρό επιρροές – ακόμη και υπαινιγμούς από ανάλογους «μαγικούς» δίσκους της ECM ακούω στο έσχατο “You might find a butterfly”, λόγω του βιολιού Hardanger (του εθνικού οργάνου της Νορβηγίας).
Επαφή: https://magnifythesound.bandcamp.com/album/searching-for-a-quiet-place-2

Ένα πολυπόστ για μερικές σημαντικές μουσικές απώλειες του τελευταίου καιρού – Ανάμεσα οι Γιώργος Μαρίνος, Country Joe McDonald, Roy Book Binder, Mike Vernon, John Hammond και Κλέων Αρζόγλου

Το τελευταίο διάστημα έφυγαν από τη ζωή πολλοί άνθρωποι της μουσικής. Καλλιτέχνες με μεγάλη ιστορία, και άλλοι με μικρότερη, που πρωταγωνίστησαν οι περισσότεροι στον τομέα τους μέσα στις δεκαετίες. Δεν θα γράψω για όλους εδώ, γιατί είναι πολλοί, επιλέγοντας να ασχοληθώ κάπως παραπάνω μ’ εκείνους που έπαιξαν έναν πιο σημαντικό ρόλο στα ακούσματά μου (και άρα στη ζωή μου).
Κανέναν δεν υποτιμώ και σέβομαι το ίδιο καλλιτέχνες σαν τον κιθαρίστα Γιάννη Ευσταθίου από τους Dreamer & The Full Moon και τους O.P.A. (Oppressive People Attack), που πέθανε στις 12 Μαρτίου, σαν τον Phil Campbell, κιθαρίστα των Motörhead από το 1984 έως το 2015, που έφυγε κι εκείνος από τη ζωή μια μέρα αργότερα στις 13 Μαρτίου ή σαν τον ακάματο έλληνα ρόκερ Τάκη Μακρή, από τους Breakdown, Funky Chicken & The Horny Brothers, Jurassic Band κ.λπ., που επίσης θα εγκατέλειπε στις 14 Μαρτίου, όμως τώρα θέλω να ξαναπώ λίγα λόγια κατ’ αρχάς για τον Γιώργο Μαρίνο...

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΡΙΝΟΣ (1939-2026)
Στις 10 Μαρτίου, λοιπόν, θα έφευγε από τη ζωή ο Γιώργος Μαρίνος, ένας πολύ άξιος τραγουδιστής, ηθοποιός και σόουμαν. Η πρωταρχική αγάπη του Μαρίνου ήταν το θέατρο, μουσικό ή άλλο, αλλά μετά από το εντυπωσιακό ξεκίνημά του («Οδός Ονείρων» κ.λπ.) κάπου η πορεία του κόλλησε. Δεν του δόθηκαν οι ευκαιρίες για να δείξει το ταλέντο του και γι’ αυτό το λόγο κατέληξε να γίνει τραγουδιστής. Έπεσε μέσα στο Νέο Κύμα, που δεν του έλεγε κάτι ιδιαίτερο σαν είδος, και ανακατεύτηκε με τις μπουάτ. Στην πορεία θα αρνιόταν και το τραγούδι (παρότι υπήρξε μεγάλος τραγουδιστής), προκειμένου να φτιάξει κάτι δικό του, που να είχε μέσα απ’ όλα. Θέατρο, μιμήσεις, χορό, πρόζα, σάτιρα, τραγούδι φυσικά και ό,τι άλλο. Εκεί επένδυσε και πάνω εκεί διέπρεψε κι άφησε εποχή ο Μαρίνος, δημιουργώντας το δικό του μοντέλο.
Το δίδυμο Μαρινέλλα-Τόλης Βοσκόπουλος τον επηρέασε πολύ στο ξεκίνημά του (γιατί οι άνθρωποι αυτοί δεν τραγουδούσαν απλώς πάνω στη σκηνή – έδιναν ένα είδος παράστασης), όπως τον επηρέασε πολύ και το γαλλικό τραγούδι, καλλιτέχνες θέλω να πω σαν τους Charles Aznavour, Gilbert Bécaud, Serge Reggiani και Sacha Distel, που επίσης δεν τραγουδούσαν απλώς. Οι δεκαετίες του ’70 και του ’80 ήταν οι πολύ δυνατές του. Μετά ήρθε η ιδιωτική τηλεόραση... Λίγα λόγια του Γιώργου Μαρίνου από μια συνέντευξή του στο «Φαντάζιο», στην Όλγα Μπακομάρου, νωρίς το 1972, που φανερώνουν πόσο συνειδητοποιημένος ήταν από τότε...
«Στην αρχή, βέβαια, ήταν όλα δύσκολα. Δεν με είχαν πάρει στα σοβαρά. Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, οι άνθρωποι που έρχονταν στο κέντρο ξεκινούσαν με τη σκέψη ότι πηγαίνουν να δούνε κάτι το εύθυμο, το φαιδρό. Τώρα, τη βρίσκω πολύ φυσική αυτή τη στάση τους, γιατί το τραγούδι που έκανα εγώ δεν υπήρχε προηγουμένως στην Ελλάδα. Ύστερα, στο ελληνικό κοινό δύσκολα περνάνε καινούργια πράγματα. Από τους ξένους καλλιτέχνες δέχονται πολλά, από τους Έλληνες όμως όχι. Δεν υπάρχει τραγουδιστής ή τραγουδίστρια που να κάνει επιτυχία στην Ελλάδα και να μην του κολλάνε ένα σωρό... βίτσια! (...) Πιστεύω ότι το είδος που κάνω εγώ δεν υπάρχει ως παράδοση στη χώρα μας. Προσφέρω κάτι παρόμοιο μ’ αυτό που κάνουν στο εξωτερικό ο Αζναβούρ, ο Μπεκώ, ο Ντάνυ Καίη. Ένα “τραγούδι που παίζεται”. Προσωπικά το τραγούδι το αντιμετωπίζω ως μια μικρή ιστορία, με αρχή, μέση και τέλος. Περισσότερο συναισθηματικά και λιγότερο φωνητικά. Η προσφορά και η κούραση του καλλιτέχνη έγκειται ακριβώς στο να μεταδίδει στους άλλους αυτή την αίσθηση και μάλιστα σε περιορισμένα χρονικά όρια. Και θεωρώ σημαντικό το να μπορείς να ψυχαγωγείς τους ανθρώπους, είτε κάνοντάς τους να κλαίνε είτε να γελάνε.(...)».
 
Η συνέχεια εδώ...
https://www.lifo.gr/prosopa/apolies/ena-polypost-gia-merikes-simantikes-moysikes-apoleies-toy-teleytaioy-kairoy

ΑΛΚΗΣ ΑΛΚΑΙΟΣ εμπάργκο / ποιήματα

Είναι ελάχιστα τα βιβλία που κυκλοφόρησε ο ποιητής και στιχουργός Άλκης Αλκαίος (1949-2012), στη μάλλον σύντομη ζωή του κι ένα απ’ αυτά είναι το «Εμπάργκο / Ποιήματα», που τυπώθηκε από την Εταιρία Νέας Μουσικής (ΕΝΜ) του Θάνου Μικρούτσικου το 1983. (Η ΕΝΜ δεν θα κυκλοφορούσε μόνο κάποια βιβλία, μα και ορισμένους δίσκους, όπως είναι γνωστό). Αυτό το δυσεύρετο βιβλίο τυπώνει τώρα (Νοέμβριος ’25) ο Μετρονόμος, 42 χρόνια μετά από την πρώτη εμφάνισή του στα βιβλιοπωλεία.

Το βιβλίο αποτελείται από τρία ποιητικά κεφάλαια, που έχουν τίτλους «Ασκήσεις επί πάγου», «Εκδοχές για την παρακμή» και «Εμπάργκο» και, στην πρώτη φάση του, ακολούθησε την κυκλοφορία του LP «“Εμπάργκο”» [CBS, 1982]. Δηλαδή πρώτα βγήκε ο δίσκος του Μικρούτσικου με τα τραγούδια σε στίχους Αλκαίου και μετά τυπώθηκε το βιβλίο – κάτι όχι συνηθισμένο.
Το πρώτο ποίημα του βιβλίου, που έχει τίτλο «Η μπαλάντα ενός φιλήσυχου», το γνωρίζουμε ως τραγούδι (Μικρούτσικος-Αλκαίος) ερμηνευμένο από την Μαρία Δημητριάδη – υπάρχει στο άλμπουμ της «Δελτίο Καιρού» [CBS, 1980], με την πολύ ωραία ροκ ενορχήστρωση του Γιάννη Κιουρκτσόγλου. Επίσης το τέταρτο ποίημα (του πρώτου μέρους) είναι το πασίγνωστο «Πρωινό τσιγάρο», που ως τραγούδι (Μαυρουδής-Αλκαίος) το ξέρουμε από το LP «Στην Όχθη της Καρδιάς μου» [ΕΝΜ, 1984] του Νότη Μαυρουδή, ενώ και το «Κιφ», που τραγούδησε ο Δημήτρης Μητροπάνος στο CD «Εντελβάις» [Minos-EMI, 1999] των Μάριου Τόκα-Άλκη Αλκαίου, ανήκει στο βιβλίο «Εμπάργκο». Περαιτέρω, στη δεύτερη ενότητα («Εκδοχές για την παρακμή») ανήκει το «Μεσαιωνικό παραμύθι» (Μαυρουδής-Αλκαίος), που ακούστηκε από τον Γιάννη Σαμσιάρη στο LP του ’84. Επίσης, όπως διαβάζουμε σε μια σημείωση, στο τέλος του βιβλίου, τα περισσότερα ποιήματα έχουν μελοποιηθεί από τον Θάνο Μικρούτσικο, ασχέτως αν δεν κυκλοφόρησαν ποτέ σε δίσκο.
Από τα «άγνωστα» ποιήματα του Αλκαίου, που υπάρχουν στο «Εμπάργκο», μένω στο «Άρατ’ αθέματα», που παραπέμπει σε Κ.Π. Καβάφη (όχι ως προς τη γλώσσα, μα ως προς τη μορφή και το δίδαγμα), στο «Γέννηση και θάνατος του Αλέξη Τραϊανού» (ο αδόκητος θάνατος του ποιητή Τραϊανού, το 1980, φαίνεται πως είχε επηρεάσει τον Αλκαίο) και επίσης σε όλη την ενότητα «Εκδοχές για την παρακμή», που έχουν ιστορική-μεσαιωνική αφετηρία. Όσον αφορά τα ποιήματα της ενότητας «Εμπάργκο», που είχαν μετατραπεί σε τραγούδια από τον Θάνο Μικρούτσικο την προηγούμενη χρονιά (1982) έχω γράψει παλαιότερα τα σχετικά και γι’ αυτό παραπέμπω εδώ... https://www.lifo.gr/culture/music/empargko-mia-nea-anagnosi-enos-istorikoy-diskoy-toy-thanoy-mikroytsikoy.
Επαφή: www.metronomos.gr

OVELLA NEGRA / BLANCA Y CHUCHI δύο πολύ καλά τζαζ και φολκ άλμπουμ από την Καταλονία

OVELLA NEGRA: Va de Mescles! [Segell Microscopi, 2025]
Καταλανικό τζαζ συγκρότημα είναι οι Ovella Negra, οι οποίοι αποτελούνται από τους Joan Frontera πιάνο, πλήκτρα, Pablo Di Salvo κοντραμπάσο και Teodor Salvà ντραμς. Στο πρόσφατο άλμπουμ τους, που αποκαλείται “Va de Mescles!”, τούτο το piano-trio βασικά κάνει κάτι, αληθινά, εντυπωσιακό. Θέλω να πω πως αυτό που ακούμε, σε πρώτη φάση, στο ωραίο αυτό CD είναι εντυπωσιακό, καθώς η jazz ανακατεύεται, εδώ, με το folk, δηλαδή με παραδοσιακούς ήχους διαφόρων (υποθέτω) περιοχών της Ισπανίας (δεν μπορείς να γνωρίζεις επακριβώς), δημιουργώντας ένα άψογο αμάλγαμα.

Η ιδέα, βεβαίως, δεν είναι καινούρια, καθόσον το ανάλογο “Jazz på Svenska”, του Σουηδού Jan Johansson για παράδειγμα φέγγει από το 1964, αλλά εκείνο που κάθε φορά μετράει είναι το αν οι όποιες ανάλογες προσπάθειες –αποκαλύπτοντας (και) το ταλέντο των πρωταγωνιστών– καθίστανται ηχητικά επωφελείς. Αν έχουν να προτείνουν, με άλλα λόγια, ωραίες προσαρμογές και εναρμονίσεις των παλαιών σκοπών, φέρνοντας στ’ αυτιά μας κάτι νέο.
Jazz με ισπανική μουσική, flamenco κτλ. ακούμε ήδη από τα sixties –και δεν αναφέρομαι μόνο στο κλασικό “Sketches of Spain” (1960) του Miles Davis, αλλά και στο “Flamenco-Jazz” (1968) του Pedro Iturralde Quintet με Paco De Lucia–, όμως εδώ έχουμε κάτι ακόμη πιο ειδικό καθότι το ρεπερτόριο των Ovella Negra αποτελείται βασικά από παραδοσιακά θέματα, με μόλις δύο επώνυμα tracks ανάμεσα παλαιών συνθετών της χώρας (των Amadeu Vives και Honorat Noguera).
Πρώτα και κύρια ο πιανίστας Frontera είναι καταπληκτικός εδώ, με τους δύο συμπαραστάτες του να αποδεικνύονται, και αυτοί, το ίδιο άξιοι και ικανοί – και με κομμάτια σαν τα “La dama de Mallorca”, “Mateixes”, “L’oferta dels homes i les dones”, “Bolero de Santa Maria” κ.λπ. να συγκινούν άμεσα και να συνεπαίρνουν.
Επαφή: https://www.microscopi.cat/product-page/ovella-negra

BLANCA Y CHUCHI: Universo [Segell Microscopi, 2025]
Blanca y Chuchi είναι η βιολίστρια-τραγουδίστρια Blanca Olalla Altable και ο κιθαρίστας-τραγουδιστής Jesús Enrique Cuadrado. Σαν ντούο υπάρχουν από το 2009, έχοντας ως βασικό στόχο να προσεγγίσουν τα δικά τους παραδοσιακά ακούσματα μ’ έναν τρόπο σύγχρονο και «προσωπικό». Τούτο δεν σημαίνει πως οι Blanca y Chuchi επανεκτελούν μόνον παραδοσιακά θέματα, αφού στον πιο πρόσφατο τρίτο δίσκο τους, το “Universo”, τα δικά τους tracks είναι τα περισσότερα.
Γενικώς ό,τι ακούμε σ’ αυτό το περιποιημένο CD (all paper gatefold, με εξαμερές ένθετο, που ανοίγει σαν μικρή αφίσα) είναι πολύ ενδιαφέρον και ασυζητητί ευχάριστο. Κατ’ αρχάς σαν οργανοπαίκτες οι Blanca y Chuchi δεν παίζονται. Και κυρίως δεν παίζεται ο τρόπος που συνυπάρχουν, είτε συνδιαλεγόμενοι, είτε συμπληρώνοντας ο ένας (η μία) τον άλλον, είτε παίζοντας ταυτοχρόνως, με το γνωστό πάθος των λαϊκών μουσικών της πατρίδας τους.
Τα λίγα τραγούδια, που «ρίχνονται» ανάμεσα στα ορχηστρικά είναι εξίσου «μαγικά», προσδίδοντας μια άλλου τύπου ιδιαιτερότητα σ’ ένα κατά το μάλλον ή ήττον ορχηστρικό άλμπουμ.
Υπάρχει ομορφιά εδώ, απλότητα στην εκφορά, αλλά ταυτοχρόνως μια βαρύτητα στον τρόπο που αρθρώνονται οι συνθέσεις –άκου ας πούμε την “Ramo verde”, που διαθέτει περαιτέρω τσέλο και κλαρινέτο βγάζοντας τρομερή δύναμη, παρότι ακουστική–, με τους Blanca y Chuchi να παραδίδουν μαθήματα σύγχρονου folk. Θα έλεγα, κλείνοντας, πως οι εκπλήξεις δεν έχουν τελειωμό στο “Universo” με τα αριστουργήματα (“Baile manzana”, “Palo pinto”) να παραμονεύουν μέχρι και τις τελευταίες στροφές αυτού του καταπληκτικού CD.
Επαφή: https://www.microscopi.cat/product-page/universo