ΖΗΝΟΒΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΙΔΗ «υπάρχει ζωή και θάνατος, αλλά ενδιάμεσα υπάρχει η ομορφιά και η μελαγχολία» (Albert Camus)

Έχω διαβάσει για τη Ζηνοβία Αρβανιτίδη (κόρη του Πασχάλη) κι έχω ακούσει, περιστασιακώς πρόσφατες μουσικές της στο διαδίκτυο, αλλά τώρα είναι η πρώτη φορά που μου δίνεται η ευκαιρία να γράψω κάτι γι’ αυτήν. Για το πρόσφατο άλμπουμ της (LP και CD), που κυκλοφορεί από την Kitchen. Label – μιαν εταιρεία που έχει για έδρα της τη Σιγκαπούρη (με άκρη και στο Τόκιο)! Μάλιστα πρόκειται για τον εικοστό πρώτο δίσκο τής εταιρείας, που φαίνεται να ειδικεύεται στη neo-classical music. 

Η Αρβανιτίδη είναι μία ξεχωριστή και με άποψη συνθέτρια – και τούτο είναι ένα πρώτο και άμεσο συμπέρασμα μετά από την ακρόαση του “Ivory”. Ξεχωριστή και με άποψη, γιατί δεν παρασύρεται πια (ή εδώ και κάμποσα χρόνια, αν θέλετε) από την ευκαιριακή ποπ ή από εκείνο που γενικότερα «παίζει». Ξεκινώντας δίπλα στον πατέρα της, η Ζηνοβία (ή Ζήνα, όπως την ήξερε ο κόσμος στις αρχές του ’90) θα μπορούσε να εξελιχθεί σ’ ένα εγχώριο ποπ είδωλο, μα η ίδια στην πορεία το αρνήθηκε. Έριξε περισσότερο βάρος στις σπουδές της, στη σύνθεση και στ’ ακούσματά της, που προέρχονταν απ’ όλο το χώρο της σύγχρονης «σοβαρής» (ας την πούμε έτσι) μουσικής. Νεοκλασική, ambient, new-age, κινηματογραφικά scores, jazz, ηλεκτρονική κ.λπ. Ένα άλεσμα όλων αυτών είναι οι δουλειές της τα πιο πρόσφατα χρόνια (όπως το “The Gift of Affliction”του 2013, μέχρι το άλμπουμ της με τον Hior Chronik ως Pill-Οh).

Στο πρόσφατο “Ivory” όλες οι συνθέσεις είναι φυσικά τής Αρβανιτίδη. Η ίδια επιπλέον χειρίζεται πιάνο και μελόντικα, κάνοντας και φωνητικά, ενώ ακούγονται και έγχορδα (βιολί, βιόλα και τσέλο). Υπάρχει μια ρήση στο ένθετο, που ίσως εξηγεί πολλά σε σχέση με τη μουσική τού “Ivory”. Είναι μια φράση του Albert Camus… «υπάρχει ζωή και θάνατος, αλλά ενδιάμεσα υπάρχει η ομορφιά και η μελαγχολία». Αυτές οι δύο… μαύρες λέξεις, η «ομορφιά» και η «μελαγχολία» είναι εκείνες που περιγράφουν πλήρως τις μουσικές τής Αρβανιτίδη. Υπάρχουν επιρροές εδώ από Satie (λίγες νότες), Debussy, Σκριάμπιν κ.λπ., μα ακόμη και από Jarrett θα έλεγα (της ιμπρεσιονιστικής φάσης του) και ενδεχομένως από τους πιο σύγχρονους μελωδούς, όπως είναι ο Nils Frahm, ας πούμε, ή o Matti Bye. (Για τους τελευταίους δεν παίρνω όρκο πως τους γνωρίζει και πως έχει επηρεαστεί κιόλας η Αρβανιτίδη – απλώς τους αναφέρω ως κάτι κοντινό στον δικό της ήχο).

Το άλμπουμ κυλάει μέσα σ’ ένα κλίμα γενικότερης ηρεμίας, αλλά με εσωτερικές δονήσεις και εξάρσεις, έχοντας τον τρόπο να σε παρασύρει στον κόσμο του. Κάτι που εν τέλει καταγράφεται στις ικανότητες και στο ταλέντο της συνθέτριας. 

Το άλμπουμ εισάγεται από την Recordisc και διατίθεται από το Music Corner (Πανεπιστημίου 56)

o ιταλός πιανίστας GIANNI LENOCI ερμηνεύει έργα του θρύλου συνθέτη της αμερικανικής πρωτοπορίας Earle Brown

Ο 55χρονος Gianni Lenoci είναι ένας από τους πιο σημαντικούς, σημερινούς, ιταλούς πιανίστες-αυτοσχεδιαστές. Είναι δε, φρονώ, γνωστός και στην Ελλάδα, αφού έχει συνεργαστεί σε παραστάσεις και στη δισκογραφία με τον Σάκη Παπαδημητρίου και την Γεωργία Συλλαίου (άκου, ας πούμε, το “Nosferatu a Monopoli” από το 2005), όπως και με την ελληνική Plus’ n’ Minus Collective Orchestra στο πλαίσιο των 49ων Δημητρίων, στη Θεσσαλονίκη, το 2014. Έχουμε γράψει κι άλλες φορές στο δισκορυχείον για δίσκους τού Lenoci στην Amirani, είτε για προσωπικούς του (“Morton Feldman: for Bunita Marcus 1985”), είτε για συνεργασίες του με άλλους μουσικούς ή γκρουπ – δες κείμενα για το “Wet Cats” (2017) με τον ντράμερ Francesco Cusa ή για τα άλμπουμ των Reciprocal Uncles. Στο πιο πρόσφατο CD του στη γνωστή μας ιταλική jazz-improv-avant εταιρεία, ο Lenoci αποτείνει φόρο τιμής σε μια μεγάλη μορφή της αμερικανικής πρωτοπορίας (του 20ου αιώνα φυσικά), τον συνθέτη Earle Brown (1926-2002). Λέμε για το άλμπουμ “Earle Brown / Selected Works for Piano and/or Sound-Producing Media” [Amirani Contemporary, 2018].

Οι βασικές επιρροές του Brown, στο αποκορύφωμα εν πάση περιπτώσει της συνθετικής διαδρομής του είναι μη μουσικές (μα πάντα αμερικανικές). Και βασικά αναφερόμαστε στον γλύπτη Alexander Calder (1898-1976) και τον ζωγράφο Jackson Pollock (1912-1956). Όπως γράφει ο Michael Nyman στο βιβλίο του Πειραματική Μουσική [Εκδόσεις Οκτώ, 2011]: «Το ενδιαφέρον του Brown για τη δουλειά των Calder και Pollock, την οποία πρωτοείδε το 1948 ή το 1949, ευθύνεται για δύο σημαντικά χαρακτηριστικά της δικής του δουλειάς, τον αυθορμητισμό και την κινητικότητα της ανοιχτής φόρμας». Και λίγο πιο κάτω: «Τα έργα της περιόδου 1952-53, συγκεντρωμένα κάτω από τον γενικό τίτλο Folio, είναι μεγαλύτερης σημασίας μια και εισχωρούν στο πεδίο της εκτελεστικής απροσδιοριστίας, παρουσιάζοντας “επινοημένες γραφικές σημειογραφίες με ιδιαίτερα αμφίσημο γραφικό χαρακτήρα”, οι οποίες προωθούν τη μόνιμη κινητικότητα  μεταξύ εκτελέσεων και είναι ειδικά σχεδιασμένες για “να ενθαρρύνουν την εννοιακή κινητικότητα στον τρόπο που προσεγγίζουν οι εκτελεστές την παρτιτούρα”».

To “Folio”, που απαρτίζεται από επτά διαφορετικά μικροέργα κατά βάση (οι διάρκειες των έξι είναι από ένα έως και δυόμισι λεπτά, ενώ ένα, το “December 1952”, διαρκεί 9:20) αποτελεί βασική επιλογή του Lenoci, μαζί με τα “Home burial” του 1949, “4 Systems” του 1954 και “Twenty-five Pages” του 1953 (το έργο αυτό διαρκεί 25 λεπτά). Καλύπτεται, με άλλα λόγια, η σημαντικότερη περίοδος δράσης του Brown (1949-1954), τα χρόνια μέσα στα οποία ανέπτυξε όλες τις απόψεις του τόσο για τη σύνθεση, όσο και για την εκτέλεση. Μάλιστα, και έτσι όπως αποκρυσταλλώνονται οι απόψεις τού αμερικανού συνθέτη στο “Twenty-five Pages”, θα λέγαμε πως σ’ αυτό το τελευταίο έργο διαφαίνεται όχι μόνον η εκτελεστική δεινότητα τού Lenoci, αλλά και η αυτοτελής συν-δημιουργική διάθεσή του, εκμεταλλευόμενος, φυσικά τις αρχικές «οδηγίες» τού Brown. Διαβάζουμε στο βιβλίο του Nyman: «Το πρώτο έργο ανοιχτής φόρμας του συνθέτη είναι το Twenty-five Pages για 1 έως 25 πιάνα (σ.σ. στην περίπτωσή μας για ένα), γραμμένο τον Ιούνιο του 1953. Εδώ όλο το υλικό είναι συντεθειμένο, αλλά η τελική φόρμα, η οργάνωση του δεδομένου υλικού αφήνεται ανοιχτή. Έτσι παρουσιάζεται αυτό που ο Brown αποκαλεί “εγγενή ποικιλότητα του φθογγικού περιεχομένου του υλικού”. Οι σελίδες μπορούν να παιχτούν με οποιαδήποτε σειρά και, λόγω ενός χαρακτηριστικού της χρονικής σημειογραφίας, με οποιαδήποτε αναστροφή της σελίδας».

O Lenoci, περιττό να το πούμε, δίνει μιαν ερμηνεία αναφοράς, εκμεταλλευόμενος, πάνω απ’ όλα, τη θητεία του στο… απρόβλεπτο – καθώς κάθε διάβασμα, κάθε ξαναδιάβασμα, κάθε τοποθέτηση και κάθε επανατοποθέτηση των παρτιτούρων τού Brown δεν παύει να είναι πάντα μουσική. Μια νέα, κάθε φορά, μουσική.

Επαφή: www.amiranirecords.com

ΜΙΚΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ FACEBOOK 104

2/7/2018

Το βλέπω στα μεγάλα σάιτ, που έχουν εκατομμύρια χτυπήματα το μήνα.
Όταν γράφεις για ένα κοινωνικό ή για ένα ψευτοπολιτικό θέμα, τα σχόλια είναι εκατοντάδες. Ο κάθε παπάρας έχει γνώμη. Κι αν έχεις κι εσύ μια γνώμη «σωστή» και τεκμηριωμένη θα μπουν από κάτω οι διάφοροι μαλάκες και θα στη γ@μήσουν. Εντάξει, εγώ δε σχολιάζω σε μεγάλα σάιτ (άρα μιλάω για τις «σωστές» γνώμες των άλλων), αλλά σαν αρθρογράφος παλιότερα σε μεγάλο σάιτ (στο lifo.gr) είχα νοιώσει κι εγώ τη μαλακία τού... κοσμάκη.
Το συμπέρασμα είναι ένα (για μένα, έτσι;).
Γράφε για θέματα που να τα αγνοούν οι πολλοί. Ξέρω ’γω… για αβαντ-γκαρντ. Για μουσικές... που δεν ακούγονται, για ταινίες... που δεν βλέπονται, για βιβλία... που δεν διαβάζονται, για θέματα με τα οποία δεν ασχολείται κανένας. Τα σχόλια μηδέν (ή μετρημένα στα δάχτυλα), αλλά και ο μόνος τρόπος για να στέλνεις τους γρόθους, μαζικά, στο διάολο. 

1/7/2018

Αυτό το άλμπουμ, το “Ade” των Σενεγαλέζων Xalam, το είχα αγοράσει από το Μοναστηράκι τη δεκαετία του ’90. Τότε τα αφρικάνικα συγκροτήματα ήταν εντελώς άγνωστα στην Ελλάδα. Ο κόσμος ήξερε την Ορχήστρα Baobab, τους Rail Band, τους Super Etoile De Dakar του Youssou N'Dour και δεν ξέρω τι άλλο ακόμη (ό,τι τέλος πάντων κυκλοφορούσε και σε CD). [Δεν αναφέρομαι στα σέβεντις γνωστά ονόματα, που τα εύρισκες και σε ελληνικές εκτυπώσεις, τύπου Fela, Dibango κ.λπ.]. Αν αγόραζες κάτι αφρικάνικο το αγόραζες με τον κίνδυνο να πέσεις σε τίποτα ατελείωτες… κρουστές ιεροτελεστίες ή σε κανένα μονότονο και κουραστικό highlife ή soukous… κλαίγοντας τα λεφτά σου (που λέει ο λόγος).
Έτσι λοιπόν όταν έβαλα και άκουσα τους Xalam έπαθα μεγάλη ζημιά –ήμουν τυχερός δηλαδή– καθώς βρέθηκα κατά μίαν έννοια προετοιμασμένος, για όσα φοβερά και τρομερά θα μάθαινα από την Αφρική μετά το 2000…  

1/7/2018

"ΚΑΤΩ ΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ"
Πολυτεχνείο Νοέμβρης '73... εκτός εποχής η φωτό γενικά, αλλά εντός εποχής το σύνθημα "κάτω το ποδόσφαιρο" (μαζί με "Κάτω η χούντα", "Κάτω οι φασίστες", "Γενική απεργία", το σύμβολο της ειρήνης και ελληνική σημαία).

Προσωπικά υπογράφω - γι' αυτό βάζω και τη φωτογραφία εξάλλου.

29/6/2018

Οι πατεράδες (και οι μανάδες), που φωτογραφίζουν και ανεβάζουν στα σόσιαλ μίντια τις υψηλές βαθμολογίες των παιδιών τους στις πανελλήνιες, πρέπει να είναι εντελώς κενοί (και κενές) περιεχομένου. Σκέτα… ναυάγια.
Τέτοια ανάγκη δημόσιας προβολής, επίδειξης και επιβεβαίωσης τής γονεϊκής… υπερηφάνειας φρονώ πως είναι αντικείμενο μελέτης (από την επιστήμη).

Είμαι, δε, σίγουρος πως αυτοί οι τύποι δεν έχουν πάρει καν την άδεια των παιδιών τους για κάτι τέτοιο, και πως αν τα ρωτούσαν θα εισέπρατταν απ’ αυτά ως απάντηση, στη χειρότερη περίπτωση, την αδιαφορία τους και, στην καλύτερη, την άρνησή τους.

ΠΑΙΔΙΚΗ ΧΟΡΩΔΙΑ ‘ΔΗΜΗΤΡΙΑΣ’ παραδοσιακά και έντεχνα τραγούδια από μια χορωδία αποτελούμενη από Ρομά και μη

Τούτο το CD, το «…άντε να λύσουμε / παραδοσιακά και έντεχνα τραγούδια» [Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, 2017] της Παιδικής Χορωδίας ‘Δημητριάς’, πήγε στην παλιά διεύθυνση και γειτονιά και από κει στο κοντινό ταχυδρομείο κι έτσι έφτασε αργά στα χέρια μου. Πάλι καλά, γιατί θα μπορούσε να επιστραφεί στον αποστολέα του ή και να χαθεί… Όμως περί τίνος πρόκειται; Διαβάζω από το μέσα μέρος του τετρασέλιδου cover:

«Στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος Ένταξη και Εκπαίδευση των Παιδιών Ρομά στην Περιφέρεια Θεσσαλίας (2016-2018), με φορέα το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, εντάχθηκε και η δράση ηχογράφησης και κυκλοφορίας του παρόντος CD, σε συνεργασία με την παιδική χορωδία Δημητριάς και τον υπεύθυνό της κ. Μπαντελά. Η ηχογράφηση του CD αποτυπώνει τη φιλοδοξία όλων των εμπλεκομένων να αναδειχθεί, για εκπαιδευτικούς σκοπούς, η δυναμική της παιδικής δημιουργίας μέσα από μια πολυπολιτισμική οπτική».

Η παιδική χορωδία Δημητριάς, που δεν αποτελείται μόνον από Ρομά, ξεκίνησε πριν 4-5 χρόνια ως πρωτοβουλία της Ιεράς Μητρόπολης Δημητριάδος. Επί του προκειμένου δέκα τέσσερα κορίτσια και αγόρια μπήκαν στο στούντιο για να ηχογραφήσουν μια ντουζίνα τραγούδια, παραδοσιακά, αλλά και έντεχνα, όπως και λαϊκά. Τραγούδια που ακούγονται και από τη σημερινή νεολαία (το «Αν είσαι ένα αστέρι» του Βέρτη – μεταξύ μας… θα προτιμούσα Παντελίδη), αλλά και από την παλαιότερη (Ορφέας Περίδης, το «Ένα καράβι παλιό σαπιοκάραβο» που τραγούδησε ο Βασ. Παπακωνσταντίνου). Τραγούδια όπως το «Ανεστάκι» (Νίκος Τάτσης – Λευτέρης Παπαδόπουλος – Χάρις Αλεξίου), αλλά και το «Λόγια κλειδωμένα», που έγινε γνωστό από το Βασίλη Παϊτέρη. Στο ρεπερτόριο της χορωδίας θέση έχουν ακόμη το γνωστό μας “Ederlezi”, τα «Λιανοχορταρούδια», το «Από ξένο τόπο κι απ’ αλαργινό», το ρομάνικο «Λουλουντί» κ.ά. Να συμπληρώσουμε επίσης κάτι πολύ βασικό, πως στην εγγραφή συμμετέχουν και όργανα, μια πλήρης ορχήστρα κοντολογίς αποτελούμενη από κλαρίνο, βιολί, νέι, φλογέρες, πλήκτρα, κανονάκι, ακορντεόν, λαούτο, κιθάρα, μπάσο και κρουστά.

Η προσπάθεια είναι αξιέπαινη – δεν υπάρχει λόγος. Μπορεί να είναι παντού διακριτός ένας ερασιτεχνισμός (κάτι που φαίνεται ακόμη και στο εξώφυλλο), όμως εδώ μεγαλύτερη σημασία έχει ο σκοπός, η προσπάθεια, να συνταιριάξουν και να συνταξιδέψουν μέσω της μουσικής παιδιά Ρομά και μη, ερμηνεύοντας κοινό ρεπερτόριο, γνωστό και αγαπημένο και από τα δύο μέρη.

Δεν έχω να πω κάτι για τα παιδιά, ούτε για την ορχήστρα, ούτε για την ηχητική παραγωγή, θα πω όμως πως στην έκδοση θα άξιζε να υπάρχει ως booklet το κείμενο του Κωστή Δρυγιανάκη, που συνοδεύει το CD σαν δελτίο Τύπου. Άλλες δυο ή τέσσερις σελίδες δεν θα κόστιζαν τίποτα…

Κι αυτό. Το CD δεν πωλείται. Διανέμεται δωρεάν. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθυνθούν στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στην κ. Σταυρένια Σαραντοπούλου stavrenia_sarantopoulou@yahoo.com τηλ. 24210 74981.