ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ τα πρώτα χρόνια του στα sixties με το συγκρότημα Crosswords

Θυμάμαι ορισμένους φίλους, μεγαλύτερους σε ηλικία από μένα, το 1982, όταν αγόραζα το «Φοβάμαι» του Βασίλη Παπακωνσταντίνου, να μου λένε: τι σχέση έχει με το ροκ αυτός που τραγουδούσε, μέχρι χθες, Θεοδωράκη και Μπακαλάκο;

Γενικώς, απασχολούσε κάποιους το συγκεκριμένο ζήτημα, παρότι εκείνη την εποχή ελάχιστοι ενδιαφέρονταν για το παρελθόν των μουσικών στα συγκροτήματα των σίξτις. Είχε περάσει από ’κει ο Παπακωνσταντίνου; Ναι, και αυτό αναφερόταν, τότε, σε μια συνέντευξή του στο περιοδικό Μουσική (τεύχος 54, Μάης 1982). Διαβάζουμε: 
«Γεννημένος σ’ ένα χωριό της Μεγαλόπολης το 1950, έφτασε με τους γονείς του στην Αθήνα λίγο πριν το ’60, στα χρόνια εκείνα της δεύτερης μεγάλης εσωτερικής μετανάστευσης. Εργατική οικογένεια, Νέα Ιωνία, και στα 14 του χρόνια λίγη κιθάρα και σε ερασιτεχνικό συγκρότημα». Τούτα τα γράφει ο δημοσιογράφος καθ’ υπαγόρευση προφανώς του Παπακωνσταντίνου, αλλά και πιο κάτω, σε μιαν ερώτηση και απάντηση: 
– Μου φαίνεται Βασίλη ότι ξαναγυρίζεις στην εποχή που τραγουδούσες με τους Crosswords, μόνο που τώρα σα να ξέρεις τι θέλεις… 
– Τότε σαν παιδί λειτουργούσα συναισθηματικά, ήμουν αληθινός. Δεν υπήρχε η πολιτικοποίηση, που δεν την κατακρίνω, την υπερτιμώ κιόλας, αλλά διαμόρφωσε μια αναγκαιότητα μέσα μου, που δεν ήταν η συναισθηματική μου (σ.σ. αναφέρεται στο πολιτικό τραγούδι). Μετά απ’ αυτό τον πνιγμό είναι που θέλησα να προβάλλω το συναίσθημά του (σ.σ. να ξανατραγουδήσει ροκ δηλαδή). Το πρόβλημα της επαφής μεταξύ μας υπάρχει πάντα μ’ οποιοδήποτε πολιτικό σύστημα. Η εξορία υπάρχει και σήμερα (σ.σ. το 1982) όχι με την έννοια της Γυάρου, αλλά μέσα στο ίδιο μας το σπίτι. 
Ήταν η πρώτη φορά αυτή που, προσωπικώς, διάβαζα για το συγκρότημα Crosswords, στο οποίο έπαιζε κιθάρα και τραγουδούσε ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου.

Μια δεύτερη φορά που θυμάμαι να γίνεται ένας μικρός λόγος σε έντυπο, πάντα για τους Crosswords, ήταν πολλά χρόνια αργότερα, στο περιοδικό Τάμαριξ (τεύχος 6, Ιούνιος 1997), που τύπωνε ο οργανισμός Θεσσαλονίκη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 1997, όταν σε μια συνέντευξη του σαξοφωνίστα των Up-Tight Γιώργου Χατζόπουλου υπήρχε ενσωματωμένη μια φωτογραφία του γκρουπ με την εξής λεζάντα: «Νιάτα των σίξτυς. Αριστερά με το σορτσάκι ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου. Στο βάθος στα ντραμς ο Νίκος Θεοδωράκης. Είναι το συγκρότημα των Κρόσγουωρντς. Όταν δεν υπήρχε ντραμς έπαιζαν στο τζάμι(!!) τους ρυθμούς της εποχής».

Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου (στην άκρη αριστερά) με τους Crosswords

Η ασπρόμαυρη φωτογραφία ήταν πολύ ωραία, με τα περισσότερα μέλη του γκρουπ να εμφανίζονται με μαγιό(!) στη σκηνή κάποιας αίθουσας. Τη φωτογραφία την είχα σκανάρει, μάλιστα, για το δισκορυχείον τον Ιανουάριο του 2010 και για κάποιο καιρό ήταν η μοναδική φωτογραφία των Crosswords, που υπήρχε διαθέσιμη στο δίκτυο. Ένα χρόνο αργότερα (Ιανουάριος 2011) ανέβασε μερικές ακόμη φωτογραφίες, στο facebook, ο ντράμερ του γκρουπ Νίκος Θεοδωράκης (ο οποίος είχε δισκάδικο αργότερα στη Θεσσαλονίκη, ενώ έκανε και μουσικές εκπομπές για την jazz, υπό τον τίτλο Στυλ Καφέ στην ΕΤ3, το 1996).

Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου σε δύο τουλάχιστον συνεντεύξεις του, που υπάρχουν στο διαδίκτυο, έχει θυμηθεί τους Crosswords. Να η πρώτη:
«Κάπου κοντά στην προεφηβεία κι ενώ έκαναν την εμφάνισή τους οι Μπιτλς, πήρα μια κιθάρα από τον γείτονά μου, τον Κώστα Παναγόπουλο. Επειδή, όμως, πολύ σύντομα άρχισα να παίζω καλύτερα από εκείνον, μου τη χάρισε. Μαζί με τους υπόλοιπους τρελαμένους των εργατικών πολυκατοικιών φτιάξαμε το συγκρότημά μας: τους Crosswords. Μαζί τους έδωσα την πρώτη συναυλία στο Σινέ Ιωνία. Αυτό ήταν: το ψώνιο που ήδη κουβαλούσα έφτασε στο ζενίθ. Δύσκολο πράγμα να κουμαντάρεις τη δημοσιότητα και να παραμείνεις φρόνιμος σε αυτές τις ηλικίες».

[enet.gr, 22/3/2009]
Και στον Αντώνη Μποσκοΐτη: 
Πότε συνειδητοποιείς τη ροπή σου προς τη μουσική και το τραγούδι; 
Αυτό έγινε στα 16 μου, το 1965-66, με τους Beatles, με τους Rolling Stones και κυρίως με τους Animals. Μου άρεσε πάρα πολύ ο Eric Burdon όπως τραγουδούσε!(…) 
Τότε με τα πρώτα γκρουπάκια είμαι σίγουρος πως θα είχες συμμετάσχει σε διαγωνισμό της εποχής. 

Βεβαίως και μάλιστα πήραμε το α βραβείο με το “The house of the rising sun” των Animals! Το συγκρότημα μας λεγόταν The Crosswords, τα Σταυρόλεξα (γέλια). 
Κρατάς επαφή σήμερα με τα υπόλοιπα... Σταυρόλεξα; 
Νέα Ιωνία - Νέα Φιλαδέλφεια μεγαλώσαμε όλοι, σύνορα, στις πολυκατοικίες του Βλάχου. Ακόμη συνεργάζομαι με τον Ανδρέα Αποστόλου στα πλήκτρα. Μάλιστα τον πρώτο κιθαρίστα τον είδα προχθές στην Κομοτηνή, που είχα πάει για συναυλία και που αυτός ζει εκεί μόνιμα τώρα πια. Σταύρο Γαΐτη τον λένε. Όσο για τον πρώτο ντράμερ, ήταν ο δημοσιογράφος Νίκος Θεοδωράκης που έκανε εκπομπές με μουσικά ταξίδια στην ΕΤ3.
[lifo.gr, 26/9/2014]

Δεν ξέρω σε ποιο διαγωνισμό αναφέρεται ο Παπακωνσταντίνου, όταν λέει πως είχαν λάβει πρώτο βραβείο οι Crosswords, αλλά κατά πάσα πιθανότητα δεν θυμάται καλά.

Ο διαγωνισμός είχε τίτλο Φεστιβάλ Ερασιτεχνικών Συγκροτημάτων και είχε γίνει τον Δεκέμβριο του 1967, σε τρεις διαφορετικές βραδιές, όπως μαθαίνουμε από δύο τεύχη του περιοδικού Μοντέρνοι Ρυθμοί (#96, 3 Ιανουαρίου 1968 και #97, 17 Ιανουαρίου 1968).
Σ’ εκείνο το διαγωνισμό, που είχε διεξαχθεί στον κινηματογράφο Άννα-Μαρία, είχαν τραγουδήσει και αναγνωρισμένα γκρουπ, εκτός συναγωνισμού εννοείται, όπως οι M.G.C. και οι Esquires ανάμεσα σε άλλα, ενώ τις ψήφους των παρευρισκομένων θεατών είχαν διεκδικήσει οι Riders, Torrents, Raindrops, Graves, Bohems, Hawks, Radishes, Golden Strings, Wise Men, Stars, G. Men, Marshals, Crosswords, Orientals και Stark Mads (χαμός γινόταν). Μάλιστα, όλα τα συγκροτήματα είχαν στείλει στους οργανωτές ηχογραφήσεις και έγχρωμες φωτογραφίες (προσφορά κάποιου στούντιο). Δυστυχώς, σήμερα, δεν φαίνεται να διασώζεται τίποτα...

Οι Crosswords, πάντως, ήταν το τέταρτο συγκρότημα σε ψήφους (είχαν προηγηθεί οι Stars, Radishes και Riders), αλλά ήταν συγχρόνως και το «τυχερό συγκρότημα», που κατόπιν κλήρωσης και ανεξαρτήτως της σειράς επιτυχίας είχε κερδίσει τρεις κιθάρες και 30% έκπτωση για αγορά μουσικών οργάνων από κατάστημα της εποχής. 

Για τους Crosswords, τέλος, δίνει κάποιες περαιτέρω πληροφορίες ο Νίκος Σάρρος στο βιβλίο του Τα ελληνικά μουσικά συγκροτήματα των sixties / Ένα φωτογραφικό λεύκωμα [Εκδόσεις Μισκής, 2015]. Διαβάζουμε:  
«Στα μέσα του 1966 δημιουργούνται στην περιοχή της Νέας Ιωνίας οι Crosswords. Αρχική σύνθεσή τους: Βασίλης Παπακωνσταντίνου κιθάρα, τραγούδι, Σταύρος Γαΐτης κιθάρα, Νίκος Θεοδωράκης ντραμς και Γιώργος Μανωλόπουλος μπάσο. Μετά από αρκετά πάρτυ και μουσικά πρωινά σε κινηματογράφους, έρχεται και η πρώτη δουλειά σε club, στο Liebe του Νέου Ηρακλείου. Θα ακολουθήσουν εμφανίσεις σε clubs της Νέας Μάκρης και της Ραφήνας, στο Ελληνίς της Νέας Φιλαδέλφειας, αλλά και στον Φλίσκο της Κυψέλης. Το 1968 ο μπασίστας Βαγγέλης Πατεράκης θα αντικαταστήσει τον Μανωλόπουλο, ενώ από το τέλος του χρόνου ο Παπακωνσταντίνου έχει αρχίσει να στρέφεται προς τον χώρο των μπουάτ, αραιώνοντας τις εμφανίσεις του με το συγκρότημα. Στη θέση του έρχεται ο Λάκης Παραμάνης, όμως μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 1969 το συγκρότημα θα οδηγηθεί στη διάλυση».

Οι Crosswords με τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου στην άκρη αριστερά - καθιστός ο ντράμερ Νίκος Θεοδωράκης

Και ακόμη κάποια λόγια έτσι όπως μας τα έδωσε ο ντράμερ των Crosswords Νίκος Θεοδωράκης: 
«Τα καλύτερα μας χρόνια. Η αρχή… εργατικές κατοικίες Νέας Ιωνίας. Εποχή των συγκροτημάτων. Beatles, Animals, Rolling Stones, Small Faces… Από τον δεύτερο όροφο μιας πολυκατοικίας ακούω κιθάρες και τραγούδι των Animals. Ανεβαίνω και ρωτάω τα παιδιά αν έχουν ντράμερ… Τι ντράμερ ρε φίλε, δεν βλέπεις πώς παίζουμε εμείς; Δυο κλασικές κιθάρες με καλώδια επάνω στο ραδιόφωνο του σπιτιού. Εντάξει παιδιά κι εγώ δεν έχω ντραμς, παίζω όμως ωραίο… τζάμι, κτυπώντας τα παράθυρα της μπαλκονόπορτας! Κι έτσι το συγκρότημα απέκτησε ντράμερ!
Ο τραγουδιστής μας ο Βασίλης ήταν αστέρι και καθώς τραγουδούσε υπέροχα Animals και Roberto Carlos έγιναν τα Σταυρόλεξα… Crosswords.
Σιγά-σιγά πήραμε όργανα ηλεκτρικά. Εγώ μια ντραμς ΜΕΝΑΛΕΞ (Μενέλαος-Αλεξάς). Μετά κάναμε και μεταγραφές, βρίσκοντας καλύτερο μπάσο και κάπως έτσι μπήκε στην παρέα ο Βαγγέλης Πατεράκης. Αριστερόχειρας, άλλα μεγάλο ταλέντο. Αγοράσαμε το μπάσο του από την Φειδίου, εκεί όπου ήταν ο Ανδρεάδης με τα Fender όργανα. Πόσο κάνει; Ή τρεις ή πέντε  χιλιάδες δραχμές… δεν θυμάμαι. Τα δίνουμε, παίρνουμε το μπάσο και φεύγουμε για Νέα Ιωνία. Όμως λεφτά για εισιτήρια δεν υπήρχαν και το κόψαμε με τα πόδια… Ο Βαγγελάκης παίζει μέχρι σήμερα με τον Βασίλη…
Το 1969 ο καθένας μας έκανε την δική του καριέρα. Εγώ είχα την τύχη να παίξω με καλές ορχήστρες (Solistes κ.ά.), στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Το 1977 μπήκα στην δημοσιογραφία και τις μουσικές παραγωγές – τζαζ θέματα, Αθηνόραμα, Ταχυδρόμος, Ντέφι, μετά Θεσσαλονίκη και ΕΤ3…».

Πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Μετρονόμος, τεύχος 66, Ιανουάριος-Μάρτιος 2018

ACT MUSIC + VISION νέες κυκλοφορίες με νόημα από Iiro Rantala, Benjamin Schmid - Andreas Martin Hofmeir και Michael Wollny

IIRO RANTALA / THE DEUTSCHE KAMMERPHILHARMONIE BREMEN: Mozart, Bernstein, Lennon [9868-2 ACT, 2018]

Για τον Iiro Rantala, που αποτελεί μια από τις «κολώνες» της ACT, έχουμε γράψει κι άλλες φορές στο δισκορυχείον. Το πιο πρόσφατο CD τού Rantala είναι ζωντανά ηχογραφημένο την 28/4/2017 κάπου στη Βρέμη, συλλαμβάνοντας τον φινλανδό πιανίστα στο ίδιο πάλκο με την ορχήστρα Deutsche Kammerphilharmonie Bremen (DKB) και μάλιστα σ’ ένα ρεπερτόριο ποικίλο.

Το άλμπουμ ξεκινά με δύο συνθέσεις του Rantala, ακολουθεί Mozart (το πιάνο κονσέρτο no.21, c major, kv 467), μετά Bernstein (“Candide overture”), μετά δύο ακόμη συνθέσεις του Rantala (η μία αφιερωμένη στον Esbjörn Svensson), για να κλείσει το σετ με το “Imagine” του John Lennon.

Φρονώ πως οι μεγάλες στιγμές του CD είναι εκείνες στις οποίες ο Rantala (μαζί με την DKB) ερμηνεύει δικές του συνθέσεις. Ιδίως το εννιάλεπτο “Freedom” είναι καταπληκτικό –μια romance με έντονα ρυθμικά στοιχεία, που βρίσκει εδώ μιαν απίθανη ενορχήστρωση–, ενώ εξαιρετικούς βρίσκω τους θρήνους, κατά μίαν έννοια, στον Pekka Pohjola (το εισαγωγικό κομμάτι) και στον Esbjörn Svensson. Κάπως αλλοπρόσαλλο μου φάνηκε το “Imagine”, αλλά ok, το συγκεκριμένο κομμάτι έχει διασκευαστεί χιλιάδες φορές και κάπου έχει χαθεί πλέον η μπάλα, ενώ για το πιάνο-κονσέρτο του Mozart δεν έχω να πω κάτι ιδιαίτερο – ίσως μόνο πως δεν κολλάει και τόσο με τα υπόλοιπα tracks.

BENJAMIN SCHMID & ANDREAS MARTIN HOFMEIR: Stradihumpa [9864-2 ACT, 2018]

Ένας μάλλον απροσδόκητος συνδυασμός οργάνων, που έχει όμως τον τρόπο να σε συναρπάζει. Λέμε για το βιολί του Benjamin Schmid και την τούμπα του Andreas Martin Hofmeir, οι οποίοι συνεργάζονται εδώ σ’ ένα άλμπουμ γεμάτο με ηχητικές εκπλήξεις. Με ρεπερτόριο κυρίως σύγχρονο, συνθέσεις δηλαδή του αυστριακού κοντραμπασίστα Georg Breinschmid, του γερμανού βιολιστή Florian Willeitner, του επίσης Αυστριακού Christof Dienz, του Ολλανδού Jan Koetsier, ακόμη και του Βραζιλιάνου João Bosco, αλλά και με κάποιο κλασικό υλικό –καθώς στο “Stradihumpa” υπάρχουν συνθέσεις του πολωνού συνθέτη και βιολιστή Henryk Wieniawski (1835-1880), του Νορβηγού Johan Halvorsen (1864-1935) και του Ιταλού Antonio Bazzini (1818-1897)– οι Schmid και Hofmeir ξεπερνούν το αναμενόμενο, υπερπηδούν με άνεση το προφανές, προσφέροντας ένα συναρπαστικό ακρόαμα με πλήθος «εκπλήξεων», με εντυπωσιακά παιξίματα (όχι μόνο έγχορδα και πνευστά, αλλά ακόμη και… κρουστά), με δύσκολες τεχνικές multiphonics (στην τούμπα – όχι σε οποιοδήποτε όργανο), ισορροπώντας σε πολύ λεπτά σημεία, κάπου ανάμεσα στις μουσικές «δωματίου», στις avant παρεκκλίσεις και στον ελεύθερο ή λιγότερο ελεύθερο αυτοσχεδιασμό.

Έξοχα κομμάτια, όλα ένα-κι-ένα, με πρώτο ανάμεσά τους, ίσως, το “Schnaubulescu bandini” του Georg Breinschmid.

MICHAEL WOLLNY TRIO: Oslo [9863-2 ACT, 2018]

Ναι, το τρίο του Michael Wollny αποτελείται από τον ίδιο στο πιάνο, τον Christian Weber στο κοντραμπάσο και τον Eric Schaefer σε ντραμς (και live electronics σ’ ένα track), αλλά στην παρούσα εγγραφή (Rainbow Studio Όσλο – Jan Erik Kongshaug) δεν είναι μόνο του, καθώς δίπλα του παρατάσσεται το πολυμελές Norwegian Wind Ensemble (υπό τον Geir Lysne). Το αποτέλεσμα αυτής της συνεργασίας είναι η καταγραφή μιας jazz με… ευγενή και θωπευτικά χαρακτηριστικά, που κυλάει, μάλλον, σε αργές γραμμές και με ιδιαίτερη στόχευση στην οικοδόμηση ενός κλίματος… υψηλής αισθητικής, που να μην μένει, όμως, μόνο σ’ αυτήν. 

Θέλω να πω πως εδώ δεν έχουμε ένα ψυχρό-ωραίο άλμπουμ, αλλά ένα CD με δυνατές μελωδίες και βεβαίως με άψογα παιξίματα, ικανό να συναρπάσει κάθε μουσικόφιλο (είτε τον απλό είτε τον πιο απαιτητικό). Με συνθέσεις κυρίως πρωτότυπες –υπάρχουν και versions σε Fauré, Hindemith, Debussy και Einojuhani Rautavaara– και με τη μόνιμη διάθεση του Wollny να πειραματίζεται με ήχους, όργανα, διαστήματα, σιωπές, εντάσεις, χρόνους κ.λπ. το αποτέλεσμα, στο “Oslo”, δεν μπορεί παρά να είναι εντυπωσιακό. Και είναι. Μάλιστα το 12λεπτο bonus track “The whiteness of the whale” λειτουργεί και σαν επιτομή του συνολικότερου ηχητικού σκηνικού, αφού εδώ ακούς από σύγχρονη jazz και avant, μέχρι rock, improv και ηλεκτρονικά.

MICHAEL WOLLNY TRIO LIVE: Wartburg [9862-2 ACT, 2018]

Δεύτερο στη σειρά CD τού τρίο τού γερμανού πιανίστα Michael Wollny – ο οποίος έχει πάντα δίπλα του τους Christian Weber κοντραμπάσο και Eric Schaefer ντραμς (και έξτρα σε τέσσερα tracks τον σοπρανίστα Emile Parisien). Ο λόγος, βεβαίως, για το “Wartburg”, ένα άλμπουμ που είναι ζωντανά ηχογραφημένο στο φερώνυμο κάστρο, κάπου στην κεντρική Γερμανία, τον Σεπτέμβριο του 2017.

Βασικά, εδώ, ο Wollny αποδίδει πρωτότυπο υλικό (συντεθιμένο από τον ίδιο και τα υπόλοιπα μέλη τού τρίο του), με τις λίγες versions (Scott Walker, Paul Hindemith, Bob Brookmeyer) να φανερώνουν, οπωσδήποτε, κάτι από τις επιρροές και τις αναφορές του.

Η ατμόσφαιρα στο “Wartburg” δεν διαφέρει και τόσο από εκείνη του “Oslo”, γεγονός οπωσδήποτε αναμενόμενο.

Υπάρχει μια φυσική άπλα, και απλότητα, στις συνθέσεις τού τρίο – κάτι που δεν συνδέεται, αναγκαστικώς, με τις μεγάλες διάρκειες. Ακόμη και στα 2λεπτα, όσο και στα 3λεπτα tracks ο Michael Wollny και οι συνεργάτες του βρίσκουν τον τρόπο να προβάλλουν μελωδίες ικανές να δημιουργούν έντονες συναισθηματικές καταστάσεις και τούτο δίχως να εκβιάζουν… παικτικές ιδιοτροπίες, περφεξιονισμούς και τα ρέστα.

Οι άνθρωποι έχουν βιώσει την ουσία της… ευρωπαϊκής τζαζ σύνθεσης και επί αυτής, αγέρωχα, βαδίζουν.

Η ACT Music + Vision εισάγεται από την AN Music

OUTLANDISH RECORDINGS δύο «άλλες» πρόσφατες κυκλοφορίες της

Μπορεί να μην είναι πολλά τα άλμπουμ που έχουν τυπώσει οι Outlandish Recordings (είναι πέντε συνολικώς), αλλά όλα έχουν κάτι να πουν. Και τις πιο πολλές φορές (δεν λέω όλες, επειδή ένα άλμπουμ δεν το έχω ακούσει) τούτο το «κάτι» είναι πολύ – δεν είναι λίγο. Αυτά τα πέντε άλμπουμ είναι το πρώτο των Burgundy Grapes (2004), το πρώτο τον Night on Earth (2006) και στα πιο κοντινά μας χρόνια το “The Illusion of Time” (2016) των Spooky Redrum, καθώς και τα δύο που θα παρουσιάσουμε τώρα. Ξεκινάμε από το πλέον πρόσφατο…

STRINGLESS: S/T [Outlandish Recordings, 2018]

Όπως διαβάζουμε στο… obi: «Οι StringLESS είναι ένα φωνητικό γκρουπ από πέντε (σ.σ. ή και έξι παλαιότερα) τραγουδίστριες που προέρχονται από την Βουλγαρία, την Αλβανία και την Ελλάδα. Το όνομα StringLESS είναι ένα λογοπαίγνιο ανάμεσα στην αγγλική λέξη, που σημαίνει “χωρίς έγχορδα” και την ελληνική ονοματοποιημένη λέξη “στρίγγλες”, μυθικά πλάσματα της λαϊκής παράδοσης».

Να πούμε λοιπόν πως το πρώτο αυτό άλμπουμ των StringLESS (Albena Ivanova Kutova, Αλεξία Χρυσομάλλη, Βασιλική Αλεξίου, Eljona Sinjari, Έλσα Μουρατίδου, Κατερίνα Μαυροφρύδου) αποτελεί ένα κάπως παράξενο άκουσμα, για τα δικά μας τουλάχιστον δισκογραφικά δεδομένα. Και το «παράξενο» δεν έχει να κάνει μόνο με το γεγονός πως εδώ ακούγονται a cappella tracks (τέτοια «μόνο-φωνή» άλμπουμ έχουν ξανακυκλοφορήσει στη χώρα), αλλά κυρίως γιατί αυτά ακριβώς τα tracks διατρέχονται από όχι πάντα προφανείς αναφορές (Richard Strauss π.χ.), έως και σχεδόν… αφανείς (Ζαγοραίο, ας πούμε). Αν σε όλα αυτά προσθέσεις το πρωτότυπο υλικό και το αβίαστο χιούμορ που προκύπτει απ’ αυτό, τότε το συνολικό άθροισμα δεν μπορεί παρά να είναι υψηλό.

Οι έξι τραγουδίστριες αποδίδουν, με πολυφωνικό εννοείται τρόπο, όχι μόνο τα προφανή, παραδοσιακά τραγούδια εννοούμε από τη Βουλγαρία, τον Πόντο, την Τουρκία κ.λπ., αλλά και δικά τους κομμάτια, τα οποία εντάσσοντάς τα στο γενικότερο παραδοσιακό σώμα προσδίδουν σ’ αυτό άλλη χάρη. Γιατί το εύκολο είναι… εύκολο. Να πάρεις, θέλω να πω, διάσημα ηπειρώτικα πολυφωνικά π.χ. (εδώ δεν ακούγεται ούτε ένα!) και να τα διασκευάσεις… έστω και μ’ έναν σημερινό τρόπο. Το δύσκολο, το πολύ δύσκολο είναι να φτιάξεις καινούρια πολυφωνικά, που να στέκουν. Που να έχουν και μελωδίες / αρμονίες «σωστές» και κυρίως να έχουν πρωτότυπους, σημερινούς στίχους. Έτσι, όσο και να εντυπωσιάζεσαι στο “Stringless” από κομμάτια όπως το «Της τρίχας το γεφύρι» (παραδοσιακό από τον Πόντο) ή το τούρκικο “Dostum dostum”, είναι ο «Ήλιος» (στίχοι-μουσική Αλεξία Χρυσομάλλη), ο «Αμανές του κουραμπιέ» (στίχοι-μουσική Έλσα Μουρατίδου), το «Φτυστός ο μακαρίτης» (στίχοι-μουσική Έλσα Μουρατίδου – Βασιλική Αλεξίου) και κυρίως το «Τανγκό της στρίγγλας» (μουσική Βασιλική Αλεξίου, στίχοι Stringless) που κερδίζουν αβίαστα το ενδιαφέρον μας. Στίχοι όπως οι… «Κι ο μορφονιός απέναντι / γλυκός σαν πετιμέζι / πως θα ’θελα να ήμουνα / η Τζένη η Καρέζη» ή οι «Όλες είσαστε ΣΤΡΙΓΓΛΕΣ / στην καρδιά, στη ψυχή, στις συνήθειες / Μα μια στρίγγλα ο καθένας ψάχνει / σαν αυτή, σαν εκείνη, σαν την άλλη/ τη φανταστική» δεν μπορεί παρά να ξεχωρίζουν… με τον ευφάνταστο τρόπο, με τον οποίον είναι διατυπωμένοι.

Το πρώτο αυτό άλμπουμ των StringLESS προτείνει ένα αληθινά διαφορετικό άκουσμα, το ξανατονίζω, που αξίζει να το ανακαλύψουν οι φίλοι του σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού.

LAKIS TZIMKAS TRIO featuring MARK WHITFIELD: The Meeting [Outlandish Recordings, 2017]

Προπέρσινο session, από τον Ιούνιο του ’16, που κυκλοφόρησε πέρυσι σε CD και που τώρα έρχεται στα χέρια μου είναι το “The Meeting” του κοντραμπασίστα Λάκη Τζήμκα.

Για τον Τζήμκα είχα γράψει πολλές φορές στο Jazz & Τζαζ, αλλά, και απ’ όσο το έψαξα, δεν έχω γράψει σχεδόν τίποτα για ’κείνον στο δισκορυχείον. Περίεργο αυτό, αλλά τέλος πάντων…
Ο Τζήμκας μπορεί να είναι γεννημένος στη Θεσσαλονίκη, αλλά έχει μεγαλώσει στην Κοζάνη (εκεί όπου, στο ξεκίνημα της μουσικής καριέρας του, στα μέσα του ’80, έπαιζε punk με τους Social Squash), πριν ανακατευθεί με την jazz (με σπουδές, συναυλίες και δισκογραφία). Έχει και προσωπικές τζαζ ηχογραφήσεις ο Τζήμκας (όπως το CD “Different Faces” από το 2004), αλλά και συμμετοχές σε γκρουπ και sessions (Apopsis Trio, Freecall, Trio Balkano, Μωρά στη Φωτιά, Krzysztofa Górniak κ.λπ.). Γενικώς, θα έλεγα πως πρόκειται για έναν ουσιαστικό και αθόρυβο μουσικό, με πολύ προσωπικές και γόνιμες εγγραφές. Μια τέτοια εγγραφή είναι και το “The Meeting”, η συνεργασία δηλαδή τού (κοντραμπασίστα) Τζήμκα με τον κιθαρίστα Mark Whitfield και τον ντράμερ Χρήστο Γερμένογλου – μια συνεργασία στην οποίαν αποτυπώνονται δέκα συνθέσεις (όλες του Τζήμκα).

Έχοντας λοιπόν δίπλα του δυο μουσικούς, που έχουν… καταπιεί χιλιόμετρα ερμηνευμένης, αλλά και αποτυπωμένης τζαζ (ο Whitfield π.χ. ηχογραφεί από το 1990), ο Τζήμκας ηγείται θα λέγαμε ενός τζαζ-τρίο (κιθάρα, μπάσο, ντραμς), που διαπερνά ποικίλες φάσεις της τζαζ ιστορίας. Αν και όλα ξεκινούν από το hard-bop (soul-jazz) ύφος κι εκεί όλα καταλήγουν, καθώς η γκρούβα είναι ένα πολύ βασικό χαρακτηριστικό των συνθέσεων του Τζήμκα, μπορείς κανείς στην πορεία να διακρίνει κι άλλα στοιχεία, που έχουν τον τρόπο να πλουτίζουν τον γενικότερο ήχο. Και δεν μιλάω για το blues (έξοχο το “Blues for Teo”), ούτε για τις απαραίτητες μπαλάντες, αλλά για τα καλοβαλμένα latin στοιχεία (“Different faces”) ή ακόμη και για τα rock (“Walking in the city”).

Παρότι το “The Meeting” είναι ένα ακέραιο άλμπουμ για τρεις, στην πράξη αναδύονται απ’ αυτό και soli (“Lullaby”) και «συνομιλίες» ανά δύο (“Jamming”) και μάλιστα έτσι τοποθετημένα, που να δίνουν την αίσθηση του ιντερμέτζου. Και υπό αυτή την έννοια οι εκπλήξεις στο άκουσμα δεν μπορεί παρά να είναι συνεχείς.

Επαφή: www.outlandishrecordings.com