Κυριακή 29 Μαρτίου 2026

«Πειραματόζωο»: η εκτός ορίων ταινία του ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΚΚΟΛΗ, που άλλαξε τα δεδομένα στην Αθήνα της μεταπολίτευσης – η αδιανόητη κινηματογράφηση του βασικού πρωταγωνιστή της, χωρίς να το γνωρίζει

Το «Πειραματόζωο» (1975-76) είναι η πιο αποσυνάγωγη ταινία του ελληνικού κινηματογράφου. Ένα πείραμα εκτός τόπου και χρόνου, που είχε προκαλέσει σοκ στην εποχή του. Όχι γιατί προβλήθηκε και τρόμαξε ο κόσμος –δεν προβλήθηκε πουθενά δημόσια–, αλλά γιατί μαθεύτηκε τι ακριβώς είχε επιχειρήσει ο σκηνοθέτης, με αποτέλεσμα να οδηγηθεί ο ίδιος στα δικαστήρια και να καταδικαστεί!
Ο Γιάννης Κοκκόλης εικονοποιεί στο «Πειραματόζωο» τον Μεγάλο Αδελφό. Το «μάτι» που βλέπει τα πάντα, χωρίς να το ελέγχεις και χωρίς να το γνωρίζεις. Δεκαετίες πριν από το “The Truman Show” (1998) του Peter Weir και τα «παιγνίδια» τύπου Big Brother (που εξελίσσονταν όμως εν γνώσει των παικτών), ο Κοκκόλης στήνει ένα απερίγραπτο σκηνικό στην Αθήνα της Μεταπολίτευσης, κινηματογραφώντας κάποιον εν τη αγνοία του! Έτσι, ένας τυχαίος άνθρωπος γίνεται πρωταγωνιστής σ’ ένα φιλμ, στο οποίο ξετυλίγεται σε πρώτο χρόνο η αληθινή ζωή του – η οποία καθορίζεται εν πολλοίς από τις άγριες διαθέσεις του Μεγάλου Αδελφού! Όταν ο ανυποψίαστος πολίτης θα ανακαλύψει, κάποια στιγμή, τι τελικά είχε συμβεί θα βρισκόταν ήδη σε δεινή ψυχολογική θέση, οπότε η αντίδρασή του –δια της νομίμου πλέον οδού– ήταν, οπωσδήποτε, αναπόφευκτη.
Ποιο ήταν, όμως, το σενάριο της ταινίας του Κοκκόλη, που θα γυριζόταν το καλοκαίρι του 1975; Με βάση λοιπόν όσα είχε πει ο ίδιος ο σκηνοθέτης στο περιοδικό «Επίκαιρα» [τεύχος #420, 19-25 Αυγ. 1976], σ’ ένα ρεπορτάζ της Λιάνας Κανέλλη, μαθαίνουμε διάφορα.
Κατ’ αρχάς, και μετά από το σχετικό ψάξιμο που θα επιχειρούσε η παραγωγή, θα επιλεγόταν ένα άτομο, ως «πειραματόζωο», ο 36χρονος υπάλληλος του ΟΤΕ Κ.Β., που πληρούσε, προφανώς, κάποιες συγκεκριμένες απαιτήσεις. Πέρα από δημόσιος υπάλληλος και μ’ έναν αξιοπρεπή μισθό, ο Κ.Β. ήταν επίσης ανύπαντρος, ζούσε σαν ένας τυπικός μικροαστός, ενώ διακατεχόταν, συγχρόνως, και από το σύνδρομο της «μεγάλης ζωής». Ο Κ.Β. είναι λοιπόν εκείνος που παρακολουθείται κατά πόδας από το κινηματογραφικό συνεργείο, το οποίο αποτελείτο από τρία διαφορετικά αυτοκίνητα, με το ένα εξ αυτών να είναι σχολικό και δη καμουφλαρισμένο, με τα κουρτινάκια του κ.λπ. (για να κρύβονται οι κάμερες), χωρίς να δίνει στόχο.
Η παραγωγή δεν είχε υποκλέψει μόνον τα τηλεφωνήματα που δεχόταν και έκανε ο Κ.Β., αλλά είχε και ανθρώπους της, που τον παρακολουθούσαν παντού, και οι οποίοι κατέγραφαν, σε καφενεία, σουπερμάρκετ κ.λπ., με κρυφά μαγνητόφωνα, όλα όσα έλεγε. Έτσι, μετά από δυο εβδομάδες γυρισμάτων και παρακολούθησης η παραγωγή, παρανομώντας προφανώς σε κάθε επίπεδο, θα ήξερε τα πάντα, για τον Κ.Β. και με όλες τις δυνατές λεπτομέρειες.
 
Η συνέχεια εδώ...
https://www.lifo.gr/culture/cinema/peiramatozoo-i-ektos-orion-tainia-toy-gianni-kokkoli-poy-allaxe-tin-athina-tis

3 σχόλια:

  1. Aπό το fb...

    George Floudas
    Απίστευτο!

    Thanasis Tsatsouli
    Γεια σου Φώντας ευχαριστούμε για την δημοσίευση , είχα βρει και αυτό , είναι από το 1999... Έχουμε μάθει κατι σχετικό
    για το πως κατέληξε η ιστορία και αν προβλήθηκε τότε η ταινία στην Αμερική ;
    https://www.rizospastis.gr/story.do?id=3768109
    Μπορεί να είναι εικόνα κείμενο

    Kostas Drosopoulos
    Πρώτη φορά για αυτήν την ταινία έγραψε ο Γιάννης Ξανθούλης.

    Φώντας Τρούσας
    Δεν μας λες τίποτα - αν δεν μας πεις πού και πότε

    Kostas Drosopoulos
    Ελευθεροτυπια c. 1999.

    Φώντας Τρούσας
    έχουν γράψει άλλοι νωρίτερα

    Vassilis Serafimakis
    To κακό ήταν πώς ο πρωταγωνιστής δεν είχε ιδέα και δεν είχε συγκατατεθεί στην παρακολούθησή του. Η ταινία δηλαδή ήταν κάτι παραπάνω από cinéma vérité, ήταν κάπου στην κατηγορία τών ντοκυμαντέρ από τη ζούγκλα με άγρια ζώα ή αγρίους ("πρωτόγονους") ανθρώπους! Η πρόθεση τού σκηνοθέτη ήταν, όπως βγαίνει από το μοναδικό κείμενο στο βιβλίο τού Τρούσα, προφανώς έκθεση μιάς ταξικής οπτικής (μικροαστός πνιγμένος μές στις συμβάσεις τής ζωής του, στη ζούγκλα τού καπιταλισμού, κτλ), όμως ηθικά μάλλον απαράδεκτη - γιά μένα σίγουρα.
    ΥΓ Τελικά δεν νοείται μελέτη τού Ελληνικού σινεμά χωρίς το CULT ΟΨΕΙΣ μέσα στην ύλη!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ferris Costas
    Τι και πως είδαν κάποιοι στο λινκ; Βρέθηκε κόπια; Δεν το πιστεύω. Πρόκειται για ταινία ΜΟΝΑΔΙΚΗ στην Ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου.

    Vassilis Serafimakis
    το λινκ οδηγεί στο άρθρο Τρούσα στο LIFO. 🙂

    Alexis Tambouras
    Κάποια στιγμή σε μια προσπάθεια να μάθω πληροφορίες που μου έλειπαν , τόλμησα να ψελλίσω κάτι για αυτήν την ταινία με αποτέλεσμα να μου γίνει και παρατήρηση να μην ανακατεύομαι σε πράγματα που δεν γνωρίζω και δεν με αφορούν ( ! ) Το Πειραματόζωο ,ταινία για την οποία μου είχε μεταφέρει αρχικά κάποιες πληροφορίες ο Θάνος Ρετζής όταν δούλευε το τελικό μοντάζ του "Ασπρο Μαύρο" ( ταινίας που μόλις είχαν γυρίσει με τον Νίκο Ζερβό στην οποία είχα κι εγώ κάποιο ρόλο ) αποτελούσε το θέμα των ημερών (circa 1975) στους κινηματογραφικούς κύκλους σαν μεγάλο σκάνδαλο , όταν βγήκε στην επιφάνεια η περιπετειώδης έκβαση της ταινίας που κατέληξε στα δικαστήρια , όπως σε μεγάλο βαθμό συνέβαινε τότε ακόμα για καλλιτεχνικά εγχειρήματα της πρωτοπορείας στον τόπο μας πριν περάσουν στην λήθη . Ομολογώ πως ενώ κυκλοφορούσε έντονη φημολογία γύρω από αυτήν, χάρι στη γνωστή κρυψίνοια που κατατρέχει τον χώρο δεν κατάφερα να μάθω όσα επιθυμούσα τότε και χρειάσθηκε να περιμένω πενήντα ολοκληρα χρόνια για να πληροφορηθώ τις λεπτομέρειες της ολοκληρωμένης εικόνας , που επιτρέπουν άλλωστε και την αξιολόγηση της ταινίας που ήταν δεκαετίες μπροστά από την εποχή της και δεν επιτρέπεται να παραμένει στην αφάνεια . Ευτυχώς επιλήφθηκε ο Τρούσας αποδεικνύοντας για πολλοστή φορά πως είναι ο καταλληλότερος ειδικός να ομιλεί για θέματα σύγχρονης ιστορίας της κουλτούρας , στον οποίο είμαι ευγνώμων διότι μου κάλυψε ένα φιλμογραφικό κενό που με απασχόλησε αρκετά . Ας ελπίσουμε ότι κάπου διασώζεται μια κόπια της ταινίας και κάποτε θα μπορέσει να προβληθεί ...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Nikos Zervos
    KAI MENA O THANASIS RENTZIS MOU MILISE GIA TIN.....PEIRAMATIKI TAINIA TOG KOKOLI

    Nikos Zervos
    NOMIZO OTI YPARXEI KOPIA STIN TAINIOTHIKI........

    Panos Zervas
    Μύθος - ξεμύθος, η απόπειρα του σκηνοθέτη ήταν μια ακραία (φασιστική) αθλιότητα. Ακόμα και για το 1975.

    Φώντας Τρούσας στον Panos Zervas
    Γιατί τι είχε το 1975?

    Panos Zervas
    μια σύγχυση ανάμεσα στο τι επιτρέπεται στην "τέχνη" και τι όχι.

    Φώντας Τρούσας
    δεν ισχύει αυτό - δεν υπήρχε καμία σύγχυση - δεν ήταν αναίσθητοι οι άνθρωποι το 1975 - δεν μπορείς να βγάζεις συμπεράσματα από μεμονωμένα γεγονότα - σήμερα π.χ. συμβαίνουν 100 φορές χειρότερα, σε πολλούς και διαφορετικούς τομείς

    Nikos Zervos
    ENA PEIRAMATIKO FILM ITAN......

    Vassilis Serafimakis
    δεν μπορεί να γίνεται πείραμα σε άνθρωπο εν αγνοία τού ανθρώπου.

    Διομήδης Γεωργάκης
    Φοβερη ιστορια που δεν την ηξερα, μπραβο!

    Panos Plat
    Κριμα που οποιος το εχει, δεν το ανεβαζει/προβαλει καπου.

    Ferris Costas
    Εμένα μου περιέγραψε τα γυρίσματα ο Σταύρος Χασάπης, που ήταν και ο διευθντής φωτογραφίας, την εποχή που γυρίζαμε τη Φόνισσα (1974).

    ΑπάντησηΔιαγραφή