ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΤΕΡΙΑΔΗΣ τρία ποιήματα

Πριν ένα μήνα και κάτι μέρες στην ανάρτηση για τον Λευτέρη Πούλιο μαζεύτηκαν 104 σχόλια. Η αλήθεια είναι –και το λέω με όση ειλικρίνεια μπορεί να με διακρίνει– πως μέχρι και την τελευταία στιγμή (λίγο πριν την ανάρτηση δηλαδή) αμφιταλαντευόμουν αν θα ανέβαζα το «Αμέρικαν μπαρ στην Αθήνα» (το οποίον ήθελα να υπάρχει στο δισκορυχείον) ή τρία (παραληρηματικά) ποιήματα του Βασίλη Στεριάδη (1947-2003) από εκείνο το ίδιο βιβλίο. Θα τα ανεβάσω τώρα, με την πεποίθηση πως δεν θα μαζέψουν ούτε το 1/20 των σχολίων τού «Αμέρικαν μπαρ…».

ο καβαλλάρης 

στη Γιολάντα 

Κάποιο είδος ανθρώπινο μού κατέστρεψε την έμπνευση. Έτσι

έκλεισα το κορίτσι στα σκοτάδια του Μεγάλου Σαββάτου.

Ύστερα κάθισα πιο αναπαυτικά στα ξερά δαφνόφυλλα.

Θέλησα να καπνίσω κι έβαλα εκείνο το πικρό πράμα στο στόμα μου.

Την επιούσα έφευγα πίσω από τις μάντρες, έβγαινα ενισχυμένος σαν

τον Τελαμόνιο, μοναχός ευαγγέλιο. Συνάντησα ανθρώπους

όπως άλλοτε στην Αθήνα, κάτω ήταν το κρύο κι η ψυχή τους

σύνολον ενιαίον, συναχώματα και τέτοια. Κάτι απότομα

τρυφερό και στο βάθος, όπως οι ταξιδεμένες μητροπόλεις

Ιερισσού, Αγίου Όρους και Αρδαμερίου, η κοπέλα που διέκοψα μαζί της.

Στο μεταξύ όμως είχα γνωριστή με τα κουμπιά,

τα πλήκτρα και άλλα σύνεργα των γυναικών. Εκεί ήταν

και ο φίλος μου μονίμως καβάλα στο μαντρότοιχο

που αργότερο τον γέμισα κάτι περίεργες κουμπότρυπες

και τον έστειλα στον ουρανό. Εσύ το βιολί σου, μού έλεγε

γράφε ξερά κι ανυπόμονα, είναι θέματα αυτά,

ιστορίες μικρές για ένα άγριο παραθέρισμα. 

η αρραβωνιαστικιά μου 

Ο εξάδελφος Μανώλης

πιθανή συγγένεια με το γένος των ανθρώπων

σαν τους σιχαμένους. Ο μικρός το δέμας, ειδικός

επί των κυττάρων της προσόψεως. Μου έλειπε το πρόσωπο

και το έχασα στον πόλεμο τους είπα, φυσικά τους είπα

ψέματα. Η θεία μου ήτανε πεθαμένη στην αρχή της άλλης

πόλης. Το κατάλαβε πως άκουγα τη μουσική που ερχόταν

από σπάνιο ύψος κι έγραφα κι έβριζα τη Μαρία

και τη μάνα που με γέννησε. Στο γάμο μου έφεραν λουλούδια

κι αντικείμενα από μέταλλο. Ήμουν περίλυπος μ’ αυτή τη θεία

που πέθανε. Έβγαινε ο ήλιος τώρα κι έκανε στην πόρτα

μια λευκή κηλίδα. Άρχισα να διορθώνομαι λίγο-λίγο

σαν παιδί. Έβγαζα μάτια, δόντια και μαλλιά

ώσπου είδα πάλι στην πραγματικότητα την αρραβωνιαστικιά

μου· ερχόταν απ’ την άλλη πόλη με το φίλο της, όπως

κρατάμε τα σκυλιά στην αλυσίδα. Έκοψα το τηλέφωνο

κι έγινα ιατρός ψυχών. 

ο γάμος μου και τα πουρνάρια 

Καρφωμένος στην πέτρα απόγευμα πάλι θαύμαζα τα χέρια μου

την ιστορία μου. Ιδίως το γράμμα Φ από τα φτερά μου.

Τη γυναίκα μου που έμεινε κι αυτή στο γύψο

με τις προσευχές της. Παξιμάδια έπεφταν στριφογυρίζοντας ολοένα

όπως το χιόνι σε εποχές εποχούμενες πάνω στο έλκυθρο.

Τέσσερις πέντε εμπειρογνώμονες φιλονικούσανε για τα συμπτώματα

και την ουσία μου. Τους ξεγέλασα όλους. Η Πελαγία, η μάνα μου

χάρηκε πολύ που έγινα γιατρός και τι γιατρός. Είμαι

οτιδήποτε χρειάζεται για ουράνια χώματα και χρώματα

και πτώματα, κυρίως για τενεκέδες. Ύστερα, ένα χρόνο αργότερα

πάνω στις δυσκολίες του βίου μου, θέλω να πω όταν πέθανα

βρήκα τη θεία μου που είχε πεθάνει το φθινόπωρο. Είχα

ησυχάσει τώρα και αλήτευα στα κράσπεδα, στην αρχή

της άλλης πόλης, μουρμουρίζοντας εορτολόγια

και βίους αγίων σαν υποκριτής, φερσίματα ελαφρά

όπως οι πρόστυχοι. 

Από το βιβλίο «Έξη Ποιητές» [Ιδιωτική Έκδοση, Αθήνα 3/1971]

RICK DRUMM – RO SHAM BEAUX

Πάντα μέσα στη μουσική ο ντράμερ Rick Drumm, αλλά στο προσκήνιο από ποικίλες επαγγελματικές θέσεις (π.χ. είναι ηγετικό στέλεχος στην αναγνωρισμένη εταιρεία κατασκευής χορδών D’Addario & Company), αποφάσισε να παραδώσει το πρώτο άλμπουμ του, όντας στα 55· και η αφορμή ήταν εξωμουσική. Προσβεβλημένος από λευχαιμία, ο Drumm κατόρθωσε να ανταπεξέλθει στις χημειοθεραπείες και επιβιώνοντας να κάνει πράξη ένα από τα όνειρα της ζωής του. Να μπει δηλαδή σ' ένα στούντιο (στο Sear Studio της Νέας Υόρκης εν προκειμένω) με φίλους μουσικούς παίζοντας και ηχογραφώντας τις συνθέσεις τους.

Το αποτέλεσμα είναι το αξιόλογο “Return from the Unknown” [Private Pressing, 2012], που κινείται σε γενικότερες fusion και funk κατευθύνσεις, με πολλά μελωδικά στοιχεία, στο κλίμα ενίοτε των mid-70s Weather Report, Return to Forever ή ακόμη και των Crusaders. Ένας φιλικός ήχος δηλαδή, που αντανακλά προφανώς την αγάπη του Drumm, αλλά και των συμπαικτών του, των Fatty Necroses, για το συγκεκριμένο στυλ. Έχοντας δίπλα του λοιπόν τους κιθαρίστες Fred Hamilton (έχει συνθέσει τα τρία πρώτα κομμάτια τού CD) και Corey Christiansen (έχει γράψει τα υπόλοιπα έξι) και ακόμη τους John Benitez μπάσο, Axel Tosca Laugart πιάνο, Frank Catalano σαξόφωνο, Mike Brumbaugh τρομπόνι και Pete Grimaldi τρομπέτα, ο Rick Drumm παράγει (γιατί είναι και παραγωγός) μία άψογη, επαγγελματική ηχογράφηση, παίρνοντας από τους μουσικούς του υπερ-θετικά vibes. Όλα τα κομμάτια είναι επιστημονικώς (δηλαδή παικτικώς) επεξεργασμένα, με κάποια εξ αυτών να σε κερδίζουν αμέσως με τις καθαρές fusion-funk γραμμές τους (“Pulled pork sandwich”), σκιαγραφώντας ίσως –ίσως λέω– το πώς θ’ ακουγόταν ο Miles Davis στην περίοδο της αγρανάπαυσης (στο δεύτερο μισό των seventies).

Ένα απολύτως ευχάριστο άλμπουμ, που διαρκεί… μόνο μίαν ώρα και κάτι. Επαφή: rick@rickdrumm.com

Με έδρα τη Βοστώνη και με σπουδές στο New England Conservatory, τα μέλη των Ro Sham Beaux, δηλαδή ο σαξοφωνίστας-εφετζής Zac Shaiman, ο κιμπορντίστας Luke Marantz, ο μπασίστας Oliver Watkinson και ο ντράμερ Jacob Cole, παρουσιάζουν σε τούτο το παρθενικό CD τους [red piano records, 2012], την… πανικόβλητη άποψή τους γύρω από το πώς μπορεί ν’ ακούγεται, και κυρίως να νοείται, το fusion του καιρού μας. Και όταν λέμε fusion δεν αναφέρομαι στα πάσης φύσεως ανακατέματα, αλλά σ’ εκείνο της jazz με το rock – κυρίως δε στον τρόπο που το διευθέτησαν οι μουσικοί του Canterbury στη Βρετανία, αλλά και οι αμερικανοί πιονιέροι Tony Williams, Larry Young, Eddie Harris και ορισμένοι άλλοι. Δίχως κιθαρίστα, αλλά με εφετζή σαξοφωνίστα που παίζει στην τσίτα, πληκτρολόγο που αθροίζει σε θόρυβο και rhythm section εντελώς ροκάδικο (με τα τύμπανα «μπροστά» και το μπάσο γειωμένο) οι Ro Sham Beaux κατορθώνουν και την έκπληξη να κάνουν –αν υποτεθεί πως αυτό θα ήταν ένα ζητούμενο– και, περαιτέρω, να προβάλλουν ένα πρωτότυπο, γενικώς, συνθετικό υλικό, που, ορισμένες φορές, ξεπερνά κατά πολύ το αναμενόμενο. Κομμάτια όπως το “Tejas drive” για παράδειγμα (με τις ελκυστικές μελωδικές γραμμές, τα «συννεφιασμένα» εφέ και το απαστράπτον ηλεκτρικό πιάνο), το “Dreamulator”, που μοιάζει σαν να έχει ξεφύγει από κάποια ξεχασμένη session του Raymond Scott και βεβαίως η “High society”, που θα μπορούσε να στείλει αδιάβαστον ακόμη και τον Mike Ratledge, αποτελούν το πρώτο επιστέγασμα της προσπάθειας των Ro Sham Beaux, όσο και αν η μοναδική διασκευή του άλμπουμ, στο “Jóga” της Björk (με τη μελωδία ακμαία και το «σκοτάδι» να περισσεύει), δείχνει να κλέβει τα πρωτεία. Λέω «δείχνει», καθότι το κλείσιμο με το 8λεπτο (σε δύο δόσεις) “Anthem” δεν αφήνει την παραμικρή αμφιβολία για τη φαντασία και την ποιότητα τής δουλειάς τούτων εδώ των Βοστωνέζων.
Επαφή: www.roshambeaux.bandcamp.com

ΤΖΑΒΑΔΑΜΑΣΚΟΥΚΑ και HONDRODALOUKAS

(νέο επεισόδιο στο σίριαλ)

(διαβάζουν μόνον όσοι έχουν ιώβεια υπομονή και γερό στομάχι, αλλιώς αλάργα)

Δύο πράγματα που πρέπει να γνωρίζουμε εξ αρχής. Το βιβλίο μου Ραντεβού στο Κύτταρο [Δελφίνι] κυκλοφόρησε το 1996 (γράφτηκε στο διάστημα 1992-94). Το βιβλίο του «ερευνητή» μας Ελληνικό Ροκ [Άγκυρα] εκδόθηκε δέκα χρόνια αργότερα, το 2006. Κρατείστε αυτές τις δύο χρονολογίες γιατί έχουν σημασία.

Τι έγραψα εγώ σ’ εκείνο το βιβλίο του 1996; Πως οι Play Boys συγκροτήθηκαν το 1959 με μέλη τους Νίκο Αδάμα κιθάρα, Ία Κούκα τραγούδι και Βασίλη Τζαβάρα κρουστά. Ο «ερευνητής» μας με διορθώνει, λέγοντας πως γράφω «κοτσάνες», επειδή μπερδεύω τους Play Boys με το «θρυλικό συγκρότημα» ΤΖΑΒΑΔΑΜΑΣΚΟΥΚΑ, που φτιάχτηκε το 1959 ως ΤΖΑΒΑΔΑΜΑΣ (έτσι λέει ο ίδιος), για να γίνουν ΤΖΑΒΑΔΑΜΑΣΚΟΥΚΑ το 1960 (όταν προστέθηκε η Κούκα – λέει ο ίδιος). Δεν μπέρδεψα τίποτα, όπως θα δείξω στη συνέχεια. Πώς είναι δυνατόν να μπερδέψεις δύο πράγματα, όταν το ένα είναι υπαρκτό και το άλλο όχι; Αγωνία ε; Χε χε…

Εκείνο το οποίον είναι λυπηρό με τον «ερευνητή» μας (και απίστευτο συνάμα – ίδιον όμως του χοντροκεφάλα) είναι πως δεν είναι σε θέση να εκμεταλλευτεί ούτε τα στοιχεία που διαθέτει. Μας πρήζει με την ανόητη λέξη ΤΖΑΒΑΔΑΜΑΣΚΟΥΚΑ, όταν αυτή η λέξη δεν φαίνεται πουθενά γραμμένη στα ντοκουμέντα που παραθέτει (δύο καρτούλες και μία φωτογραφία). Δηλαδή, βλέπει κάτι μπροστά στα μάτια του o χοντροκέφαλος και γράφει άλλα αντί άλλων. Τι βλέπει ο «ερευνητής» μας και βλέπουμε όλοι; Μία κάρτα από το κέντρο Hobby, στην οποίαν αναγράφεται το εξής: «Με το καταπληκτικό κουιντέτο ΑΔΑΜΑΣ ΤΖΑΒ - ΚΟΥΚΑ». Το επώνυμο «ΑΔΑΜΑΣ» προηγείται, ακολουθούν 3-4 κενά και μετά το «ΤΖΑΒ - ΚΟΥΚΑ» με κενά και παύλα ανάμεσα. Αυτό βλέπουμε. Πάμε στο άλλο καρτάκι. Τι διαβάζουμε εκεί; «Οι ΑΔΑΜΑΣ, ΤΣΑΒ[sic] και ΚΟΥΚΑ με την ορχήστρα τους…». Διαβάζει κανείς… ΤΖΑΒΑΔΑΜΑΣΚΟΥΚΑ και δεν το βλέπω εγώ; Όχι, μόνον ο «ερευνητής» μας βλέπει αλλιώς. Πάμε και στη φωτογραφία. Εκεί, στην γκρανκάσα του ντραμς, διαβάζουμε: «ΤΖΑΒ & ΑΔΑΜΑΣ Κούκα». Υπάρχει πουθενά το κακόηχο ΤΖΑΒΑΔΑΜΑΣΚΟΥΚΑ και δεν το βλέπω εγώ; Πουθενά. Όνειρα εφιαλτικά βλέπει μόνον ο «ερευνητής» μας. Για πάμε τώρα και στο 45άρι με τα «Δανεικά φιλιά», που κυκλοφόρησε από την RCA Victor το 1962(;) – θα τσεκάρω το 1962 άλλη στιγμή με… γραμμική παρεμβολή τη βοηθεία άλλων κοντινών 45ριών της RCA, επειδή στο δισκάκι δεν αναφέρεται χρονιά. Τι αναγράφεται εκεί; «Κούκα / Συνοδ. Ελαφράς Ορχήστρας / Διευθ: Ν. Αδάμα». Υπάρχει πουθενά το απίστευτο ΤΖΑΒΑΔΑΜΑΣΚΟΥΚΑ; Πουθενά. Πάμε και στην ταινία «Αμαρτωλά Χέρια» (1963;), στην οποίαν εμφανίζεται το συγκρότημα. Τι αναφέρεται εκεί, στους τίτλους αρχής; «Τραγούδι Κούκα / Με την Ορχήστρα Αδάμα-Τζαβ». Υπάρχει πουθενά αυτό το ανεκδιήγητο ΤΖΑΒΑΔΑΜΑΣΚΟΥΚΑ; Πουθενά. Μόνο στο μυαλό του VLAKODALOUKA. 

Έρχεται λοιπόν και με κατηγορεί ο «ερευνητής» μας ότι μπέρδεψα τους Play Boys με το ανύπαρκτο όνομα… ΤΖΑΒΑΔΑΜΑΣΚΟΥΚΑ. Δεν μπέρδεψα τίποτα και με κανέναν. Απλώς, όταν έγραφα το βιβλίο μου δεν είχα καμμία πηγή διαθέσιμη που να μου αποδεικνύει την ύπαρξη ενός ανύπαρκτου ονόματος (δε λέω συγκροτήματος). Παραδέχομαι ότι δεν γνώριζα λεπτομέρειες της ιστορίας. Έριξα, όμως, ένα 1959 που είναι σωστό. Δεν μπορούσα να ξέρω πότε μπήκε η Κούκα στο σχήμα, ούτε άλλες φιλολογίες (δεν με ενδιέφεραν κιόλας – εγώ δεν έγραφα… ιστορία). Business cards δεν είχα –αυτές τις ανακάλυψε δέκα χρόνια αργότερα ο μεσιέ Νταλούκ και μπράβο του–, ούτε είχα το τεύχος τάδε των Μοντέρνων Ρυθμών, εκείνο στο οποίο υπάρχει η μοναδική αναφορά στο σχήμα. Να τι έγραφαν οι Μ.Ρ.:

«Στην περίοδο 1959-60 άρχισε στην Ελλάδα η οργάνωσι συγκροτημάτων στο στυλ των Σάντοους και των Βέντσιουρς. Πρώτο ενεφανίσθη το συγκρότημα Αδάμας - Τζαβ - Κούκα στο Τεκίλλα Κλαμπ της πλατείας Κολιάτσου, καθ ην στιγμήν όλα τα άλλα κλαμπς με την ολιγόχρονη σταδιοδρομία τους, λειτουργούσαν με τζουκ-μποξ. Δεν μπορούμε όμως να παραλείψουμε την ύπαρξι και άλλων συγκροτημάτων τα οποία όμως ενεφανίζοντο σποραδικά σε χορούς και πάρτυ. Μετά τους Αδάμας - Τζαβ - Κούκα, έχουμε τους...(…)» και τα λοιπά και τα λοιπά…

Πουθενά δηλαδή δεν εμφανίζεται το όνομα… κοπρόσκυλο ΤΖΑΒΑΔΑΜΑΣΚΟΥΚΑ. Πώς λοιπόν «μπέρδεψα» τους Play Boys με ένα ανύπαρκτο όνομα (δε λέω γκρουπ); Και τι σημαίνει «μπέρδεψα» όταν μιλάμε για συγκροτήματα με τα ίδια μέλη; Δεν μπέρδεψα τους Adams Boys με τους Play Boys, ούτε… εξ απαλών ονύχων. Εκεί θα κολλούσε το «μπέρδεψα». Αλλά του φταίνε τα… κιθαροσόλι τού «ερευνητή» μας – δεν κοιτάει τα χάλια του. Που δεν ξέρει να χρησιμοποιήσει ούτε τη λέξη «μπερδεύω».

Ο άνθρωπος αυτός λοιπόν, για να τελειώσω και να μην ξανασχοληθώ ούτε στον αιώνα τον άπαντα μαζί του –αρκεί να μη μου δώσει προσωπική αφορμή– με «κατηγορεί» ότι δεν γνώριζα το 1992-94, όταν έγραφα το βιβλίο μου, τους ΤΖΑΒΑΔΑΜΑΣΚΟΥΚΑ. (Στην πραγματικότητα αγνοούσα, όπως προείπα, τους Αδάμας - Τζαβ - Κούκα ως τρίο, που ήταν η βάση των Play Boys –γιατί μόνον αυτούς θα μπορούσα να ξέρω, αφού το άλλο όνομα είναι ανύπαρκτο– επειδή δεν διέθετα, τότε, εκείνο το τεύχος των Μοντέρνων Ρυθμών, στο οποίο υπάρχει η μοναδική, γνωστή σ’ εμένα, γραπτή αναφορά στο σχήμα). Ωραίααα. Για θυμηθείτε όμως την περίπτωση του Clapton για λίγο. Εγώ είχα γράψει το 1996 καθαρά στο βιβλίο μου πως ο Eric Clapton είχε αντικαταστήσει τον Αλέκο Καρακαντά στους Juniors, όταν ο Άγγλος είχε έρθει στην Ελλάδα ως μέλος της Greek Loon Band. Ήμουν πεπεισμένος γι’ αυτό από τα μέσα του ’80. Είχα δει τη φωτογραφία του Clapton με τους Juniors στους Μ.Ρ. κι είχα αναγνωρίσει τον Εγγλέζο.

Το 2006, όταν ο «ερευνητής» μας κυκλοφόρησε το βιβλίο του, ήταν γραμμένη η ιστορία των Juniors-Clapton 7 φορές. ΕΠΤΑ ΦΟΡΕΣ.

1. Μοντέρνοι Ρυθμοί, τεύχος 41, 27/10/1965
2. 45άρι του Εύρη Παρίτση "Suzanne/ Changes" (1976)

3. Ήχος & Hi-Fi, τεύχος 243, 6/1993

4. Ποπ & Ροκ, τεύχος 199, 7/1995

5. «Ραντεβού στο Κύτταρο» [Δελφίνι, 1996]

6. ZOO, τεύχος 9, 5-6/1998

7. Πρόσωπα/21ος Αιώνας, τεύχος 23, 13/8/1999

Εγώ να τον συγχωρήσω τον «ερευνητή» μας, επειδή δεν είχε τους Μοντέρνους Ρυθμούς του ’65 το 2006 και το δισκάκι τού Παρίτση, όπως συγχωρώ και τον εαυτό μου, επειδή δεν είχα το τεύχος με τους Αδάμας - Τζαβ - Κούκα δέκα χρόνια νωρίτερα. Αλλά, για μια στιγμή… Ο «ερευνητής» μας όταν έγραφε το 2006 τις βλακείες περί Clapton είχε στη διάθεσή του (δυνητικώς) άλλες πέντε(!) πηγές. Τέσσερα περιοδικά και το βιβλίο μου! Στην πραγματικότητα όμως τίποτα δεν είχε. Μία τρύπα στο νερό είχε. Ο άνθρωπος αυτός δεν έχει ούτε ένα δίσκο –τώρα αρχίζει να μαζεύει και ψάχνει για φωτοτυπίες–, δεν έχει ούτε ένα περιοδικό. Μας έλεγε μπαρούφες με τον Λευτέρη Πούλιο (κάτι μέσες-άκρες θα του είχε πει ο ποιητής), χωρίς να έχει ούτε το Panderma, ούτε τη Διαγώνιο. Και φυσικά, ούτε ενδιαφέρθηκε να βρει τα συγκεκριμένα τεύχη (ο ερευνητής της πλάκας), όταν θα άκουσε αυτούς τους τίτλους από το στόμα του Πούλιου, τότε που έκανε τη συνέντευξη. Εγώ –που δεν ήξερα τα παραμέσα, και παρακολουθώντας το διάλογό του με τον Αρβανίτη– μέσα σε μια βδομάδα, επειδή ενδιαφέρθηκα, κατάφερα και βρήκα και το Panderma του Χρηστάκη και τη Διαγώνιο του Χριστιανόπουλου (του τα φωτοτυπώ, άμα γουστάρει, αλλά κρύβεται…) κι έτσι έχω καταλάβει πολλά, πάρα πολλά, για την ιστορία (κι ας μην έχω μιλήσει ποτέ με τον ποιητή). Δεν το χρειάζομαι το μαρκούτσι.

Πώς λοιπόν ο «ερευνητής» μας, εν έτει 2006, για να επανέλθω, γράφει για ιστορία «σκοτεινή και ακόμη ανεξακρίβωτη», όταν έχει βουίξει ο τόπος πως Clapton και Juniors έπαιζαν μαζί το 1965; Ή είναι άσχετος –αφού αγνοούσε 7 γραπτές πηγές, και όχι μία, που υπήρχαν διαθέσιμες πριν αρχίσει να γράφει– δίνοντας βάση μόνο στην μαρκουτσολογία (στο τι μπορεί να του έλεγαν 40 χρόνια μετά ο ένας κι ο άλλος), ή είναι βλαξ. Δεν υπάρχει κάτι ενδιάμεσο. Εκτός αν είναι και τα δύο.

[Το ζήτημα αφορά πολύ συγκεκριμένους ανθρώπους. Τα σχόλια, αν υπάρξουν, θα δημοσιευτούν μόνον αν είναι εντός θέματος (και επί της ουσίας). Σχολιάζει όποιος θέλει, μα όποιος θέλει, μα όποιος θέλει, κάτω από αυτό και μόνο το σκεπτικό]

SONIK 50 χρόνια ελληνικό ροκ / Κρίσεις εξ απαλών ονύχων... (υγιής υπότιτλος κατόπιν εορτής)

Από το περιορισμένο… χαρτζιλίκι που διαθέτω ένα τμήμα του πάει στα ελληνικά μουσικά (πλην των άλλων) περιοδικά. Έτσι έμαθα να κάνω από τις αρχές της δεκαετίας του ’80 κι έτσι θα κάνω πάντα. Ποτέ δεν αγόραζα κάποιον τίτλο φανατικά. Ξεκίνησα με Μουσικό Εξπρές και Ποπ + Ροκ, συνέχισα με Μουσική, αργότερα προσέθεσα Ήχο & Hi-Fi, στη δεκαετία του ’90 αγόραζα το Δίφωνο, σήμερα αγοράζω τον Μετρονόμο, το Sonik, το Metal Hammer, ακόμη και το Jazz & Τζαζ τα καλοκαίρια (ίνα υποστηρίξω και το περιοδικό στο οποίο γράφω κάθε μήνα, αλλά και το περίπτερο του χωριού μου, στην Κέρκυρα). Οπωσδήποτε κάνω επιλογές. Κοιτώ τα εξώφυλλα και αναλόγως… τσιμπάω. Φυσικά, μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια έχω αγοράσει πολύ περισσότερους τίτλους (από μουσικά περιοδικά που κυκλοφόρησαν ελάχιστα τεύχη, έως και fanzines), όμως αυτοί που προανέφερα είναι κάποιοι βασικοί.

Sonik δεν αγοράζω κάθε μήνα. Αγοράζω όμως τακτικά. Διαβάζω τους νεότερους συναδέλφους, τον Καραμπεάζη, τον Συμβουλίδη, τον Τζιρίτα και όλους τους υπολοίπους, ενώ καμμιά φορά τσεκάρω χωρία του περιοδικού, τα οποία μου φαίνονται κάπως. Έχω άλλη γνώμη δηλαδή ή εντοπίζω κάποια χοντρή ανακρίβεια. Τούτο πράττω με όλα τα περιοδικά, ακόμη και με το Jazz & Τζαζ. Το να εντοπίζουμε λάθη βοηθάει όλους μας να γινόμαστε καλύτεροι. Αυτός είναι ο στόχος, και όχι να το παίξουμε πονηροί και έξυπνοι, όπως νομίζουν ορισμένοι αδαείς. Όπως επίσης έχω ξαναγράψει, πέραν των λαθών, εκείνες που βασικά κρίνονται είναι οι απόψεις. Υπάρχουν απόψεις σοβαρές, «διαβασμένες», που φανερώνουν πως αυτός που γράφει ξέρει που πατάει, έχει μελετήσει το αντικείμενό του, ενώ υπάρχουν και αστειότητες που φανερώνουν προχειρότητα, αδιαφορία κατά βάσιν για το αντικείμενο, φαντασιοπληξία κ.λπ. Τα λάθη δεν είναι όλα της ίδιας αξίας. Άλλα είναι σημαντικά, άλλα λιγότερο. Αυτό, εν πάση περιπτώσει, το κρίνει ο καθένας μόνος του. Μια χρονολογία π.χ. μπορεί να είναι από σοβαρό λάθος, μέχρι αμελητέο. Η γραφή ενός ονόματος επίσης. Μπορεί να παίζει από το σοβαρό, έως το λιγότερο σοβαρό. Δεν διανοούμαι πάντως πως μπορεί να υπάρχει αναγνώστης, ο οποίος να μην ενδιαφέρεται να διαβάσει το σωστό, εκείνο για το οποίο δεν υπάρχει αμφισβήτηση. Δηλαδή δεν μπορεί κάποιος να γράφει πως το πρώτο LP των Aphrodite’s Child είναι σε ετικέτα Philips και το δεύτερο σε ετικέτα Polydor (όταν και τα δύο είναι σε ετικέτα Mercury) και κάποιος που το διαβάζει αυτό, κι έχει τη δυνατότητα να το διορθώσει, να μην το κάνει. Πρόκειται περί σοβαρού λάθους; Αν το δεις «μόνο του» όχι. Είναι ένα απλό λάθος. Πιθανώς όμως (πιθανώς λέω) να δείχνει κάτι βαθύτερο εν σχέσει μ’ αυτόν που το κάνει. Πως δεν έχει προσέξει πολύ τα πράγματα, πως του διαφεύγουν οι λεπτομέρειες και πως μέσα σ’ ένα ευρύτερο δικό του κείμενο θα έχει κι άλλες ανάλογες ανακρίβειες, που όλες μαζί θα συγκροτούν ενδεχομένως ένα «πρόβλημα». Τα λάθη δεν διορθώνονται για να θίξουμε αυτόν που τα κάνει, ούτε για να υψώσουμε τον εαυτόν μας έναντι των άλλων. Τα λάθη διορθώνονται, γιατί δεν πρέπει να υπάρχουν. Οφείλουμε όλοι μας όταν γράφουμε να είμαστε προσεκτικοί, να διπλο-τριπλο-τσεκάρουμε τα κείμενά μας, προσφέροντας στο αναγνωστικό κοινό που μας τιμά με την επιλογή του και με τον όβολό του (μας δίνει ψωμάκι και τρώμε, ενδεχομένως – για όσους ακόμη πληρώνονται, το λέω, από τούτη τη δουλειά) ένα τέλειο προϊόν.

Περαιτέρω για τα λάθη δεν νοούνται κόντρες. Δεν υπάρχει «εγώ νομίζω έτσι». Η διόρθωση των λαθών στηρίζεται σε ντοκουμέντα, τα οποία κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει. Γι’ αυτό, επαναλαμβάνω, πως αυτός που γράφει για τη μουσική (αυτή μάς ενδιαφέρει εδώ), θα πρέπει να διαθέτει πρωτότυπες πηγές (βιβλία, δίσκους, περιοδικά κ.λπ.) και όχι «προφορικές μαρτυρίες» (ή μόνο «μαρτυρίες»). Ιδίως, αν κάποιος καταπιάνεται με το παρελθόν.

Έχω κάνει κι εγώ συνεντεύξεις με παλαιά πρόσωπα, που έδρασαν στα sixties, κι έχω ακούσει απίστευτα πράγματα, τα οποία αν δημοσιεύονταν θα γέλαγαν πολλοί. Είναι λογικό. Οι άνθρωποι δεν θυμούνται. Ο δημοσιογράφος, που θέλει να είναι και ερευνητής, πρέπει να μπορεί να τσεκάρει εκείνο που ακούει, να κοντράρει, και όχι ν’ ακούει σαν χάνος, κάνοντας αδιάφορες ερωτήσεις. «Πες μου τι έγινε», «και μετά τι έκανες», «και μετά που πήγες» και άλλες τέτοιες χαζομάρες, οι οποίες δεν έχουν νόημα ακόμη και όταν κάποιος θέλει να μιλήσει για μία εβδομάδα πριν! Αφήνω δηλαδή το γεγονός πως αυτές οι ερωτήσεις (χονδρικώς) θα πρέπει να είναι ήδη απαντημένες από εκείνον που ερωτά. Κάνοντας συνεντεύξεις για το παρελθόν ο δημοσιογράφος οφείλει να είναι προετοιμασμένος, έχοντας μαζί του άπαντα τα ντοκουμέντα, που θα βοηθήσουν το πρόσωπο που έχει απέναντί του να θυμηθεί. Εγώ π.χ. όταν έκανα την ιστορική (ναι!) συνέντευξη με τον Γεράσιμο Λαβράνο (ξέρω γιατί είναι «ιστορική», δεν το λέω έτσι) πήγα σπίτι του φορτωμένος με δίσκους και περιοδικά. Του έδειχνα τους Μοντέρνους Ρυθμούς, τις Εικόνες, τη Rebeta Nova, το «Χορεύετε…», μια φωτογραφία με τον Χατζιδάκι, 5-6 γαλλικά 45άρια, κουβάλαγα δισκάκια του Bob Azzam («Μουσταφάδες» και τέτοια), γνώριζα ότι τα αδέλφια του είχαν συνεργαστεί με τον Γιάννη Χρήστου –αναγκάζοντάς τον να μου μιλήσει για τον Γιάννη Χρήστου–, τέλος πάντων είχα πάει διαβασμένος, σέρνοντας μαζί μου ό,τι είχα και δεν είχα. Δεν είχα πάρει δε κανένα μαρκούτσι, ούτε καν κασετόφωνο. Μερικά λευκά φύλλα χαρτί είχα και σημείωνα, κάποια πράγματα, εκείνα τα οποία έκρινα πως θα με βοηθήσουν στη δουλειά μου, αποφασίζοντας εγώ, απ’ όσα άκουγα, ποια θα ήταν εκείνα που θα χρησιμοποιούσα στην (γραπτή) συνέντευξη, ποια θα ήταν εκείνα που θα άξιζε να πληροφορηθεί το αναγνωστικό κοινό μου. Καθώς, κάποιος άνθρωπος, σε μία κουβέντα που ανοίγει, μπορεί να σου πει και πιο προσωπικά πράγματα (τις σχέσεις του με άλλους καλλιτέχνες κ.λπ.), για τα οποία εσύ θα πρέπει να κρίνεις αν είναι προς δημοσίευση ή όχι. Όχι γιατί, αναγκαστικώς, θα σου το απαγορεύσει εκείνος, αλλά επειδή εσύ θα αποφασίσεις έτσι, για να τον «προστατεύσεις». Δεν είμαστε ούτε κουτσομπόληδες, ούτε σκανδαλοθήρες. Να δώσω ένα χοντρό παράδειγμα…

Αν σου πει κάποιος καλλιτέχνης ότι «χτυπάω ενέσεις, να, κοίτα τα χέρια μου, δεν έχω πρόβλημα αν το πεις ή δεν το πεις» εσύ, ως δημοσιογράφος, τι θα πράξεις; Θα το δημοσιεύσεις; Για μένα εκείνος που θα το δημοσιεύσει είναι κόπανος. Του παίρνεις το μαρκούτσι και του δίνεις ένα… καλάμι να πάει για ψάρεμα. Γι’ αυτό κι εγώ είμαι, γενικώς (γενικώς λέω), εναντίον των ηχογραφημένων συνεντεύξεων (επειδή μπορεί να διαρρεύσουν με κάποιο τρόπο –ο διάολος έχει πολλά ποδάρια– και ν’ ακουστούν παραέξω πράγματα, τα οποία είναι προσωπικής φύσεως και δεν αφορούν κανέναν, παρά μόνον τον… μεσημεριανό οχετό). Πολύ δε περισσότερο είμαι εναντίον της αφελούς δημοσιοποίησης μιας ηχογραφημένης συνέντευξης, επειδή πάλι μπορεί να μειωθεί ένας καλλιτέχνης, κάποιος άνθρωπος που δεν είναι περσόνα δηλαδή και δεν έχει τον ανάλογο αέρα μπροστά στο μικρόφωνο (κομπιάζει, φαφατιάζει το στόμα του, ψευδίζει, λέει συνέχεια «να ’ούμε», «λοιπόν», ή «εν τοιαύτη περιπτώσει», κάνει κατάχρηση δηλαδή φατικών στοιχείων κ.ο.κ.). Γι’ αυτό ποτέ δεν κάνω τέτοιου είδους συνεντεύξεις (με μαρκούτσι). Είμαι υπέρ των γραπτών (προς το αναγνωστικό κοινό) συνεντεύξεων, εκείνων δηλαδή όπου η ευθύνη βαρύνει 100% τον δημοσιογράφο και καθόλου τον συνεντευξιαζόμενο. Γι’ αυτό και στο Jazz & Τζαζ, όταν έχουμε συνέντευξη, την οποίαν έχω πάρει εγώ ή κάποιος άλλος συνάδελφος, γράφω πάντα «συνέντευξη στον... τάδε δημοσιογράφο». Δηλαδή η συνέντευξη δίδεται από τον καλλιτέχνη στον δημοσιογράφο, βαρύνοντας 100% τον δεύτερο. Δεν είναι συνέντευξη… τού καλλιτέχνη. Δεν την δίνει ο καλλιτέχνης. Την παίρνει ο δημοσιογράφος. Υπάρχει μεγάλη διαφορά και όποιοι την καταλαβαίνουν την κατάλαβαν.

Πάμε και λίγο στα του Sonik και στην έκδοση Μισός Αιώνας Ελληνικό Ροκ, από τα 60s στα 00s (που μοιράζεται μαζί με το τρέχον, #81, τεύχος του περιοδικού). Πρόκειται για ένα ξεχωριστό τεύχος-βιβλίο 98 σελίδων, αφιερωμένο σ’ αυτό που λέει ο τίτλος – 50 χρόνια ελληνικό ροκ. Τηλεγραφικώς θα πω κάποια πράγματα, καθότι, σε κάθε άλλη περίπτωση, θα πρέπει να γράφω μέχρι το άλλο πρωί, ερμηνεύοντας, εξηγώντας, συμπληρώνοντας, συμφωνώντας ή διαφωνώντας. Κι αυτά δεν γίνονται σ’ ένα blog. Γίνονται σ’ ένα καφενείο, σε μια face to face κουβέντα με τους ενδιαφερομένους. Είμαι δε πάντα ανοικτός για κάτι τέτοιο, παρ’ ότι τρέχω με διάφορα (όπως και όλοι μας εξάλλου).

Μία βασική παρατήρηση είναι η εξής. Στα κείμενα που αφορούν στο παρελθόν υπάρχουν προβλήματα, μικρά ή μεγαλύτερα, υπάρχουν όμως και σωστές απόψεις. Στα κείμενα που αφορούν τις καταστάσεις από το ’80 και μετά τα πράγματα είναι πιο συμμαζεμένα (αν και δεν αποφεύγεται το μπλα-μπλα). Λογικόν. Είναι πιο πρόσφατα τα γεγονότα, οι συντάκτες τα έχουν ζήσει, έχουν τους δίσκους, έχουν ακούσει πολύ (σχετική) μουσική, ok… Τι γίνεται όμως με τα κείμενα που αφορούν στο ’60 και το ’70; Ας ξεκινήσω από μερικά λάθη…

Συγχέονται οι Adams Boys με τους Play Boys (πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικά συγκροτήματα). Οι ιδρυτές της Music Box δεν ήταν ο… Martin με τη Μαρίνα Grossard, αλλά ο Martin και η Marika Gessar. Το πρώτο εγχώριο μουσικό περιοδικό δεν ήταν οι Μοντέρνοι Ρυθμοί. Υπήρχαν π.χ. τα περιοδικά του Κώστα Μάνεση Μοντέρνο Τραγούδι(!) και Καινούργιο Τραγούδι ήδη από τη δεκαετία του ’40. Οι Olympians δεν ήταν το πρώτο ελληνικό συγκρότημα που τραγούδησε ποπ στη γλώσσα μας, είχαν προηγηθεί ο Σταύρος Ζώρας και ο Gino με τους Γαλαξίες. Εγώ δεν ξέρω κανέναν που να έχει δισκάκι των ULS με τραγούδι “My friends” (δεν αναφέρομαι σε promo κόπιες, που ποτέ δεν κυκλοφόρησαν στο εμπόριο – αν υπάρχουν κι αυτές). Αν κάποιος έχει αυτό το δισκάκι ας μας το δείξει, έστω και από μακριά, προκειμένου να βεβαιωθούμε ότι υπάρχει. Στους Loubogg δεν έπαιζε ο Γιώτης Κιουρ(κ)τσόγλου, αλλά ο Γιάννης Κιουρκτσόγλου. Ο Μαστοράκης δεν έκανε ποτέ ενορχηστρώσεις στους Forminx (αμφιβάλλω αν ξέρει που πέφτει το φα στο πεντάγραμμο). Η Tammy δεν ήταν η πρώτη γυναίκα σταρ της νέας σκηνής, αλλά η Ζωή Κουρούκλη. Το live του Πουλικάκου στου Ζωγράφου έγινε την 10/6/1979 και όχι το 1978. Minis είναι το γκρουπ που έπαιζε ο Σιδεράς και όχι Minies. Θαρσείν Χρει (έτσι γράφεται στους δίσκους) είναι το γκρουπ και όχι Θαρσείν Χρην (φυσικά το σωστό είναι Θαρσείν Χρη, δηλ. και το γκρουπ το έχει γράψει λάθος!), στους οποίους Θαρσείν Χρει έπαιζε ο Δημήτρης Δημητράκας και όχι ο Μιχάλης Ρακιντζής (αυτός έπαιζε στον Ηλεκτρικό Αργοναύτη). Το “Do it” σύνθεση των Αργύρη Κουλούρη και Λουκά Σιδερά προέρχεται από το 1972 και όχι από το ’73 (κι αυτό καρατσεκαρισμένο) κ.λπ.

Μια-δυο παρατηρήσεις. Σ’ ένα αφιέρωμα σε περιοδικό για το ελληνικό ροκ χρειάζονται, για να μην πω επιβάλλονται, αφαιρέσεις. Π.χ. να γράψεις για δέκα σημαντικά 45άρια των sixties, για δέκα LP και πέντε 45άρια των 70s, για δέκα LP και πέντε 45άρια των 80s κ.ο.κ. Δηλαδή το περιοδικό έπρεπε να πάρει θέση και να μην έχει μέσα τα πάντα. Δηλαδή, γιατί να υπάρχουν 35 «καλύτερα άλμπουμ» της δεκαετίας του 2000 και όχι δέκα ή και πέντε; Αυτό θα είχε ενδιαφέρον για μένα. Να δω τις προτάσεις του Sonik. Άμα μου βάζεις τα πάντα τι να δω; Φθάνουμε, όμως και σε φαιδρότητες (ζητώ συγγνώμη για τον χαρακτηρισμό, αλλά έτσι είναι), όταν γράφουμε για… μια ντουζίνα LP από τα 70s, έχουμε μέσα τους Taxi(!) και τον «Άγιο Φεβρουάριο» του Μούτση και όχι τον «Μπάλλο» του Σαββόπουλου, τους δίσκους του Θανάση Γκαϊφύλλια, το «Ζωντανοί στο Κύτταρο», τους Πελόμα Μποκιού, τα «Απέραντα Χωράφια», τα πρώτα LP της Μαρίζας Κωχ, ακόμη και τον Ηρακλή ή και τους 2002 θα έλεγα… Εντάξει. Το γούστο του καθενός και το προσωπικό κριτήριο (το είπαμε, είναι σεβαστά αυτά), αλλά εδώ μιλάμε για χοντράδες… Αλλά και στα 80s, όταν επιλέγεις 40(!) δίσκους, επιτρέπεται να ξεχνάς ή να υποτιμάς τους Φατμέ, τους Σύνδρομο και τους Scraptown; Ok, γούστα είναι αυτά. Πάμε παρακάτω, στα ακόμη πιο σημαντικά, τα οποία θα θίξω εξ απαλών ονύχων…

Το εισαγωγικό κείμενο για τα sixties του Νίκου Σβέρκου σηκώνει πολύ κουβέντα, όταν γράφει πως τα «λόγια του Μπιθικώτση είναι πιο απτά από τα λόγια των Charms», πως «όσοι φτιάχνουν μπάντες αμέσως εντάσσονται στα ‘πλουσιόπαιδα’», ότι «η όσμωση λαϊκού και παραδοσιακού είναι απλώς το προανάκρουσμα για μια εξέλιξη που ποτέ δε συνέβη», ότι «ο Μπάλλος και το Βρώμικο Ψωμί(…) αν και κυκλοφόρησαν στην Χούντα της ακραίας λογοκρισίας έφτασαν στο αποκορύφωμά τους αμέσως μετά την πτώση της», όταν γράφει για το «άθλιο αστείο του μαζικού αντιαμερικανισμού και του ‘κώδικα συμπεριφοράς του Κνίτη’» (εδώ το πράγμα χοντραίνει και άντε να μην τα πάρω…), όταν λέει πως «στη δεκαετία του ’80 βλέπουμε την πρώτη σοβαρή και εκτεταμένη άνθηση του ροκ στην Ελλάδα»… Τι μας λες ρε μεγάλε; Ξέρεις ότι τη δεκαετία του ’60 υπήρχε συγκρότημα Gold Tigers στην Κομοτηνή, Cramps στην Κατερίνη (χε-χε), Racers στην Έδεσσα, Les Eclairs στην Κόρινθο, Les Etoile στο Σιδηρόκαστρο, Τέτιγγες στην Κέρκυρα, Helen Angels(!) στην Καβάλα, Admirals στις Σέρρες, Gold Snakes στην Καρδίτσα, Black Toulips στη Λαμία και… Beatnicks στην Κωλοπετινίτσα; Ποτέ το ελληνικό ροκ δεν είχε την άνθηση που είχε στα sixties. Μόνο στη γειτονιά μου υπήρχαν 2-3 συγκροτήματα… Μία κλασική εργατική γειτονιά της Πάτρας, που δεν είχε, ούτε έχει, καμμία σχέση με «πλουσιόπαιδα».

Υπάρχουν όμως και σωστές απόψεις στο Sonik και αυτές θα πρέπει να τις σημειώσουμε με μπλε πατημένα γράμματα. Λέει κάπου ο Στυλιανός Τζιρίτας, γράφοντας για το early 70s ροκ, επί χούντας: «Το rock, ναι μεν έχει το χαρακτηρισμό του αποσαθρωτή[sic], αλλά κομμουνιστικό, άρα και αποδιοπομπαίο δεν είναι – ακριβώς επειδή έχει ελευθεριότητα, και όχι σαφή στόχο» και πιο κάτω πως «με τις φαβορίτες και τους οργασμούς δεν πέφτουν κυβερνήσεις (πόσο μάλλον αυταρχικές), οπότε το ταρακούνημα του Πολυτεχνείου και η έτσι κι αλλιώς διάβρωση της πολιτικής ιεραρχίας, συν το εσχατικό πραξικόπημα κατά της Κυπριακής κυβέρνησης, που οδήγησε στην κερκόπορτα για την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο το 1974, έφερε το τέλος για τους συνταγματάρχες». Τα κουτορνίθια να τα διαβάζουν αυτά, που νομίζουν ότι η «ψυχεδελική νεολαία» έκανε το Πολυτεχνείο και όχι η οργανωμένη Αριστερά.

Μπράβο ρε Τζιρίτα, να σε φιλήσω! Κι ας έχεις τους Taxi και όχι τους Πελόμα Μποκιού στα καλύτερα των seventies…

οι BENT WIND με σωστές απόψεις

Πρωτάκουσα τους Καναδούς Bent Wind στα μέσα της δεκαετίας του ’80 (ή λίγο πιο μετά) στην επανέκδοση της βρετανικής Heyoka και ξανά-μανά το 1993 στην «λευκή» επανέκδοση της επίσης βρετανικής Acme (αν και πρέπει να είχε προηγηθεί η επανέκδοση του Αμερικανού Del Val). Πράγμα που σημαίνει πως οι Βρετανοί ήταν εκείνοι που ενδιαφέρθηκαν πρώτοι γι’ αυτήν την άγνωστη μπάντα από το Toronto, εντάσσοντάς την στο κυρίως σώμα των psych (λέμε τώρα) reissues· και πέτυχαν διάνα. Ο κόσμος λοιπόν άκουσε τους Καναδούς εκτοξεύοντας το original LP τους στα ύψη, αν σκεφθούμε πως πριν ένα χρόνο ένα τέτοιο αντίτυπο ξεπέρασε στο eBay τα 4000 δολάρια! Αν κάτι με ενοχλούσε στις παλαιές επανεκδόσεις τού άλμπουμ “Sussex” των Bent Wind ήταν η, από μέτρια έως κακή, ηχητική απόδοσή του. Ok, και το original δεν πρέπει να «φύσαγε», αλλά οι επανεκδόσεις δεν διέφεραν και πολύ από τα «χώματα». Εδώ, έρχεται να παρέμβει η ελληνική Anazitisi Records, η οποία με την πρόσφατη ανατύπωσή της (με νέο mastering από καθαρό βινύλιο) δίνει ένα κάποιο «όραμα» στον ήχο του συγκροτήματος, που παραμένει, πάντα, βαρύς και «σκοτεινός».

Οι Bent Wind σχηματίστηκαν όπως προείπα στο Toronto το 1969 (ως μέρος τής rock σκηνής της πόλης, την οποίαν αποτελούσαν οι Ugly Ducklings, οι Paupers, οι McKenna Mendelson Mainline…) ηχογραφώντας το άλμπουμ “Sussex” την ίδια χρονιά στην τοπική εταιρεία Trend. Τέσσερις φίλοι, ο Jerry Gibas lead κιθάρα, φωνή, ο Marty Roth ρυθμική κιθάρα, φωνή, ο Sebastian Pelaia μπάσο και ο Eddie Thomas ντραμς, παίρνουν το θάρρος, ου μην και το θράσος (ο ντράμερ Thomas, βασικά, είναι κάπως «στον κόσμο του», για να το πω ευγενικά) να μπουν στο στούντιο και να ηχογραφήσουν μερικά δικά τους κομμάτια, που θα γέμιζαν ένα long-play κι ένα single (το 45άρι “Sacred cows/ Castles made of man” λογικώς προηγήθηκε). Η μουσική τους, όπως οι ίδιοι, τότε, την περιέγραφαν ήταν ένα… contemporary blues-rock (άκου π.χ. το εισαγωγικό r&b “Sacred cows”, αλλά και το “Mystify”) που μπορεί να μην έφθανε στην αξία εκείνου των McKenna Mendelson Mainline, αλλά όταν έπαυε να είναι (blues-rock), όντας επηρεασμένο από τους Paupers π.χ., έδινε την πραγματικώς ενδιαφέρουσα διάστασή τους (άκου το “Going to the city” με τα ωραία αρμονικά φωνητικά στο ρεφρέν, το “Castles made of man” και το “Look at love”). Βεβαίως, αργότερα, όλα αυτά ονομάστηκαν «ψυχεδέλειες» (γι’αυτό κι εγώ καταχωρίζω στα psych το άλμπουμ), αλλά όπως λέει, πολύ σωστά, και ο κιθαρίστας Marty Roth στο 8σέλιδο LP-sized ένθετο… «εμείς (σ.σ. οι Bent Wind) ποτέ δεν φθάσαμε στο επίπεδο των Beatles του “Lucy in the sky with diamonds”, των Rolling Stones του “In another land” και του Jimi Hendrix του “Third stone from the sun”, που έπαιζαν πραγματική ψυχεδελική μουσική». Είχαν, όμως, κι άλλα καλά τραγούδια οι Bent Wind, όπως ας πούμε το αντιπολεμικό “Hate” (ένας νεκρός στρατιώτης «συνομιλεί» από τον τάφο του με το υπερπέραν, ξέροντας πως έχει χάσει, για πάντα, όλα τα τρανά και τα ωραία), το ερωτικό “Touch of red” ή το σκληροπυρηνικό “The lions”...

Είναι δε φανερό πως η μπάντα θα μπορούσε να εξελιχθεί ακόμη περισσότερο, αν κρίνω από τα τέσσερα κομμάτια του bonus 7ιντσου EP “The Lost Ryerson Tapes March 1970” (ιδίως εκείνα της side 1), που είναι ζωντανά ηχογραφημένα στο Ryerson Polytechnical Institute του Τορόντο. Τέσσερις rock «δυναμίτες» και με κιθαριστικό ήχο που σκίζει.

Επαφή: www.anazitisirecords.com

με αφορμή τα… κιθαροσόλι

Ορισμένοι μπορεί να μην καταπίνουν την κάμηλο, αλλά, πάντως, τον κώνωπα τον διυλίζουν. Κάποιος σχολιαστής στο blog του Νίκου Σαραντάκου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία» (γράφω τη λέξη “blog” με αγγλικά στοιχεία…) και παρακινούμενος από το θέμα της ανάρτησης για το «κοφίνι του Μπάμπη» έδειξε να ενοχλείται από μία δική μου λέξη –τα κιθαροσόλι– η οποία έχει γραφεί δύο μόλις φορές στο δισκορυχείον, στη διάρκεια των τελευταίων τριών plus ετών (τον ευχαριστώ, εννοείται, για την τόσο λεπτομερή ανάγνωση-μελέτη των όσων γράφω). Άρα δεν πρόκειται για μία λέξη της κατάχρησης, ούτε βεβαίως πρόκειται για κάποια λέξη που με χαρακτηρίζει ως γραφιά. «Έπαιξαν», βεβαίως, διάφοροι στην πορεία των σχολίων… Άλλος έγραψε κάτι για «κριθαράκι» και «κατσαρόλι», άλλος επέδειξε τις γλίσχρες ικανότητες του στη στιχουργική («Του Χέντριξ τα κιθαροσόλι/ τ’ αγαπούσαν λέω όλοι!»), άλλος έγραψε για τα… κιθαροσόλια των νοικοκυρών στην Αργεντινή (οργιαστική φαντασία!), κάποιος άλλος για… κιθαροσολικισμό (πόσα θαυμαστικά να βάλω;), ενώ και ο ίδιος ο Νίκος Σαραντάκος απαντώντας στα σχετικά σχόλια σημείωσε πως «το Δισκορυχείο είναι πολύ καλό (σ.σ. τον ευχαριστώ), αλλά τα κιθαροσόλι τα βρίσκω αποτρόπαια και τραγελαφικά γιατί το πρώτο μισό (κιθαρο-) μόνο ελληνικό μπορεί να είναι». Έγινε δηλαδή ένας μικρός, μικρούλης, τζέρτζελος. Λίγα λόγια λοιπόν κι από εμένα με αφορμή αυτή την… αποτρόπαια λέξη.

Πρώτον, κάτι ουσιαστικό. Ποτέ στο δισκορυχείον δεν έχω ασχοληθεί με το πώς γράφει ο ένας και ο άλλος (ούτε συνάδελφος, ούτε σχολιαστής). Ποτέ δεν έχω κάνει κριτική στον τρόπο γραφής τού καθενός, στο αν βάζει τόνους, στο αν τηρεί την στίξη, στο αν γράφει greeklish, κινέζικα ή αλαμπουρνέζικα. Φυσικά, εννοείται, δεν καταφέρομαι εναντίον εκείνων που το πράττουν. Απλώς, εμένα μ’ ενδιαφέρει το παραμέσα. Το τι θέλει να πει ο καθείς. Το ζουμί. Η άποψή του για συγκεκριμένα ζητήματα. Και επ’ αυτών γίνεται κουβέντα. Δεν θέλω να πω τίποτα για τον Νίκο Σαραντάκο και για τη δουλειά που κάνει. Κάποια κείμενά του είναι απολαυστικά, αλλά συχνά δεν έχω χρόνο να τα διαβάσω. Κάπου με κουράζουν. Υπάρχει μία ανατροφοδότηση στοιχείων, πραγμάτων και καταστάσεων, που μου θυμίζει… φιλολογική βραδυά. Τιμώ τους φιλολόγους και το ενδιαφέρον τους για τη γλώσσα, αλλά εγώ είμαι του Πολυτεχνείου… Τρεις το λάδι, τρεις το ξύδι…

Όσοι ασχολούμαστε με την μουσικοκριτική, τη μουσικογραφία όπως λένε άλλοι, ή τα κείμενα για τη μουσική (όπως λέω εγώ) χρησιμοποιούμε και πολλάκις επινοούμε λέξεις (από τις προσλαμβάνουσες που έχει ο καθένας μας), οι οποίες μας βοηθούν (ή έτσι νομίζουμε) στην προσπάθειά μας να επικοινωνήσουμε με τους αναγνώστες μας. Βλέπω (κι εγώ ως αναγνώστης) ένα κείμενο με «σκεπασμένο» όνομα και αντιλαμβάνομαι ότι είναι του Ζήλου, του Χαρωνίτη, του Γιαννουλόπουλου παλαιότερα ή της Σπανούδη ακόμη παλαιότερα… Ο καθείς μας έχει έναν τρόπο γραπτής έκφρασης (προϊόν και της εποχής του), τον οποίον αλλάζει και μεταπλάθει στη διαδρομή, διατηρώντας όμως κάποια αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά. Έτσι κι εγώ έχω μερικούς κανόνες, οι οποίοι εμφανίζονται, αυτοματικώ τω τρόπω πλέον, στα γραπτά μου. Σας διαβεβαιώνω, όμως, πως έχει προηγηθεί σκέψη. Τίποτα δεν είναι τυχαίο.

Έχω αποφασίσει να γράφω –τα τελευταία κάμποσα χρόνια –το album, ως «άλμπουμ». Επειδή είναι μια λέξη που έχει διαχρονική, ελληνική χρηστικότητα. Το ίδιο και το ρεφρέν, το κλαμπ, τον σταρ ή την σταρ κ.ο.κ. Καμμιά φορά μπορεί να ξεφύγει κανένα club, ιδίως αν προηγείται το όνομα τού κλαμπ (π.χ. “Marquee club”), αλλά, βασικά, αυτός είναι ο κανόνας. Μία λέξη, πάντως, που με προβληματίζει χρόνια είναι η λέξη «σόλο». Κι εδώ πρέπει να προηγείται και να προτιμάται το «σόλο» τού «solo», αλλά τι γίνεται με τον πληθυντικό; «Τα σόλο», «τα σόλα», «τα solos», «τα soli» ή μήπως «τα σόλι»; Υπάρχουν βεβαίως και τα «σολαρίσματα»… Έχω ακούσει και τις «σολιές»… Δεν ξέρω. Κατά καιρούς μπορεί να έχω χρησιμοποιήσει τα πάντα (πολύ παλαιά ακόμη και το λάθος, για μένα, «τα solos», που είναι... αγγλικοποίηση από την ιταλική), αλλά τα τελευταία χρόνια εμμένω στα soli ή και στα σόλι. Δεν έχω αποφασίσει ακόμη –το παλεύω μέσα μου (ακούγεται αστείο, αλλά δεν είναι)– αν πρέπει να χρησιμοποιώ ελληνικούς ή λατινικούς χαρακτήρες στην εν λόγω λέξη. Επειδή η λέξη «σόλι» δεν ακούγεται (ούτε γράφεται βεβαίως) στην ελληνική, μάλλον προτιμώ την «soli». Άρα που καταλήγουμε; «Σόλο» για τον ενικό και «soli» για τον πληθυντικό; Και τα «σόλα» όμως μπορεί να είναι κακόηχη λέξη, αλλά δεν είναι εντελώς άσχημη. Ακόμη το ψάχνω… 

Τα «κιθαροσόλι» τώρα, για τα οποία έγινε o μικρός ντόρος στο blog του Σαραντάκου είναι μία λέξη πλαστή, δική μου. Έμπνευση της στιγμής. Μου αρέσει ως λέξη. Έχει «ρ», «λ», πέντε «διγράμματες» συλλαβές… έχει μια συμμετρία. Εγώ όταν την έγραψα δεν σκέφτηκα ούτε το... κριθαράκι, ούτε το… κατσαρόλι· ίσως γιατί γράφω, πάντα, ενώ έχω περιδρομιάσει! Το ότι το πρώτο κομμάτι της είναι αρχαιοελληνικό και το δεύτερο «ξένο» δεν μ’ ενοχλεί. Δεν το παίζω, ούτε είμαι γλωσσαμύντορας. Δεν ανήκω σ’ εκείνους που φοβούνται για την (κακή) τροπή της ελληνικής γλώσσας, έχοντας αναλάβει το πατριωτικό καθήκον να την προστατεύσουν έναντι των αλλοφύλων (ουδένας υπαινιγμός για κανέναν). Τώρα, βεβαίως, ο Σαραντάκος βρήκε τα… κιθαροσόλι μου (να ήταν και δικά μου! – ενός βέλγου μεταλλά ήταν) «αποτρόπαια» και «τραγελαφικά»… Τι να πω; Γούστα είναι αυτά· και σεβαστά από εμένα τουλάχιστον.

Να και κάτι σχετικόν-άσχετο. Τις λέξεις «blog» και «blogger» προτιμώ να τις γράφω με λατινικά στοιχεία. Τις γνωρίζουν όσοι ασχολούνται με το blogging, αλλά τις αγνοεί η μισή Ελλάδα. Σε 30 χρόνια μπορεί να ακούγονται όπως το ρεκόρ, το μπαρ ή το κλαμπ… Τότε το μπλογκ (με ελληνικά στοιχεία) θα είναι η ενδεδειγμένη γραφή. Εννοείται πως δεν έχω κανένα πρόβλημα με το «μπλογκ» και τον «μπλόγκερ» σήμερα, ούτε ποτέ θα σχολίαζα (θετικώς ή αρνητικώς) το ένα ή το άλλο.

ΜΑΝΩΛΗΣ ΤΟΠΑΛΗΣ φωνητικά υψίπεδα

Πριν κανα χρόνο (το τσέκαρα εκ των υστέρων, ήταν Παρασκευή βράδυ 13/1/2012) είχα βρεθεί στο πατρικό μου και καθώς ετοιμαζόμουν να... εξέλθω έξω, με κατεύθυνση τα υψίπεδα της πόλεως του Πατρέως, έπεσα πάνω σε μιαν εκπομπή τού τηλεοπτικού καναλιού τού Κουκουέ (την 902 TV, που μας άφησε χρόνους) στην οποία κόλλησα. Μουσική εκπομπή, υπό τον τίτλο Τα Παντελόνια Είναι Περίεργα Ρούχα (που να δεις τις σκελέες!) και με οικοδεσπότη τον Πάρη Μήτσου. Καλεσμένος ένας πολύ ωραίος λαϊκός τραγουδιστής, ο Μανώλης Τοπάλης. Της «καζαντζιδικής» σχολής (όπερ σημαίνει πως έπρεπε να διαθέτεις τόνους φωνής μόνο και μόνο για να κατέβαινες στις εξετάσεις…), αλλά και με άλλες ποιότητες ανάμεσα, ο Τοπάλης άρχισε να τραγουδά τη μια ζεμπεκιά μετά την άλλη, αναφερόμενος ενδιαμέσως στα της καλλιτεχνικής ζωής του. Φωνή καμπάνα όπως τότε (πότε;), ρεπερτόριο κλασικό (ο Άκης Πάνου σε πρώτο πλάνο – ο Τοπάλης, εξάλλου, έχει πει και σε πρώτη εκτέλεση Πάνου), οι φίλοι να καθυστερούν (καθότι ετοιμάζονταν και αι γυναίκαι των) κι εγώ ν’ απολαμβάνω…

Εμείς οι… ροκάδες να πούμε γνωρίσαμε τον Μανώλη Τοπάλη ελέω Θοδωρή Μανίκα. Το 1984 στο άλμπουμ «Απόψε Φύγαμε» [Minos MSM 544] o Τοπάλης τραγουδούσε με τη φωνάρα του το… ζεϊμπεκορέγγε « Το λάθος» (μουσική Θοδωρής Μανίκας, στίχοι Γιώργος Μίτσιγκας), καθώς τον συνόδευαν οι Φατμέ (Μιχάλης Μουστάκης, Δημήτρης Καλαντζής, Νίκος Πορτοκάλογλου, Οδυσσέας Τσάκαλος), ο Σωκράτης Παπαχατζής όργανο (τότε, ή περίπου τότε, στους Blue Light και σήμερα o Oannes των MK-O), ο σαξοφωνίστας David Lynch και ο Άκης Περδίκης στα διάφορα κρουστά. Φυσικά, ο Τοπάλης δεν είχε καμμία σχέση με το rock –λαϊκός τραγουδιστής ήταν ο άνθρωπος– όμως ο Μανίκας (όπως με την περίπτωση του Μαργαρίτη, αλλά και με άλλες, την Μπέμπα Μπλανς π.χ., τον Τερζή τον αφήνω) είχε δει «σωστά». Και το αποτέλεσμα καταγράφηκε. Μάλιστα, μερικά χρόνια αργότερα (1992), ο Τοπάλης θα έπαιρνε μέρος και σε μιαν άλλη παραγωγή του Μανίκα, το άλμπουμ «Ελαφρολαϊκός Ρυθμός» [Ιπτάμενοι Δίσκοι 75004] του ντούο L.P.B. (Αντρέας Μουζακίτης, Λιάνα Κουτρολίκου) κάνοντας φωνητικά στην «Κωνσταντινούπολη», αλλά κι αυτό ελάχιστοι πλέον θα το έχουν κατά νου.

Το 2004, κι ενώ είχε κυλήσει πολύ νερό στο μύλο του εγχώριου ηλεκτρικού τραγουδιού, ο Μανίκας με το πιο καινούριο συγκρότημά του, τους 667 (κι ενώ είχε προηγηθεί η συνεργασία με τον Γιώργο Μαργαρίτη), βρίσκει μία θέση σ’ αυτό και για τον Μανώλη Τοπάλη (οι υπόλοιποι ήταν οι Βασίλης Καλούσης, Δημήτρης Βύζας, Δημήτρης Χιονάς, Δημήτρης Αθανασίου, Σωτήρης Καστάνης, Άρης Αυγερινός, Τσίκο και βεβαίως ο ίδιος ο Μανίκας). Ο Τοπάλης συμμετείχε στην ηχογράφηση τού CD-single «Τι Είναι Αυτό;» [MINOS-EMI/Capitol, 2004], αλλά όχι και στα άλμπουμ «Οι 667 Σε Τραγούδια Που Θα Τα Έλεγαν και Μόνοι Τους… Αν Ήτανε Κυρίες» [Sony Music Greece, 2004] και «Ψυχεδέλεια» [Sony BMG/Ακτή, 2005].

Είμαι σίγουρος πως ο στεντόρειος αυτός λαϊκός τραγουδιστής ξεκινά την πορεία του στη δισκογραφία στα τέλη του ’60 (έχω δει 45άρια του από εκείνη την εποχή στο γιουσουρούμ), αν και, σε μεγάλους δίσκους, πρέπει να εμφανίζεται στα μέσα του ’70 (π.χ. στα «Νυχτοπερπατήματα» του Βασ.Βασ, στη Sonora το 1975). Το 1976 συνεργάζεται με τον Άκη Πάνου στο «Μάθημα Πρώτον» [Sonora/David 101] τραγουδώντας τα «Είδα στον ύπνο μου» και «Ήτανε λέει» (κλασικά ακη-πανικά κομμάτια όσον αφορά στο στίχο, κι ας είναι κάπως σκωπτικά), την ίδια χρονιά (1977) βγάζει ένα LP, τον «Πολιτσμάνο», που δεν το έχω δει ποτέ μου, ενώ το 1980 ηχογραφεί τις «Λαϊκές Στιγμές» [Sonora SNR 1225] σε μουσικές του Νίκου Καρανικόλα. Από εκεί βγήκε ένα πρώτης τάξεως ζεϊμπέκικο, το «Μια καρδιά σαν τη δική μου» (στίχοι Γ. Σκρήνης), που το γουστάρω πολύ· κι επειδή είναι και Σαββατόβραδο σάς το αφιερώνω… Άντε και καλά σπασίματα…

(Εμένα μου τα σπάσανε όλη τη βδομάδα, και απόψε λέω να κάνω συντήρηση... Τρομάρα μου…).