ESBJÖRN SVENSSON SOLO ένα σόλο πιάνο άλμπουμ μιας μορφής της σύγχρονης ευρωπαϊκής μουσικής, που χάθηκε πρόωρα

Δεν μπορείς να την πεις και αναπάντεχη τούτη την ανέκδοτη solo-piano κυκλοφορία του πολύ σημαντικού σουηδού πιανίστα και συνθέτη της σύγχρονης euro-jazz Esbjörn Svensson (1964-2008), αλλά, όπως και να το κάνεις, δεν παύει να ισχύει και γι’ αυτήν το στοιχείο της έκπληξης.
Για κάθε μουσικό που έζησε στην μετά internet φάση και στην φάση ανάπτυξης της ηχογραφικής τεχνολογίας, όταν τα θέματα των home studios, όπως κι εκείνα του editing και της αποθήκευσης μιας δουλειάς έγιναν πιο απλά και πιο προσιτά για τον καθέναν, το να εντοπιστούν σε κάποιο σκληρό δίσκο σου/του ανέκδοτες εγγραφές, από το χθες, δεν είναι δα και τόσο απρόσμενο.
Όταν μπορείς απλά και χωρίς κόπο να ηχογραφείς στο σπίτι σου ακόμη και τις πρόβες, τα πρόχειρα σχεδιάσματα, τους αυτοσχεδιασμούς, κάθε μικρή ή μεγαλύτερη ιδέα, δημιουργείς, κάποια στιγμή, έναν... ημερολογιακό όγκο υλικού, που οπωσδήποτε, και σε πρώτη φάση, είναι χρήσιμος για ’σένα. Και βεβαίως μέσα σε όλην αυτήν την ποσότητα τίποτα δεν αποκλείει να υπάρχουν και «διαμάντια», που να μην τους έχεις δώσει την πρέπουσα σημασία και που να μπορούν, με μια στοιχειώδη επεξεργασία, να αποτελέσουν «έργο».

Κάτι τέτοιο συμβαίνει και με το έσχατο “Home.S” [ACT Music + Vision / ΑΝ Music, 2022] του αείμνηστου πιανίστα Esbjörn Svensson, ενός μουσικού, που μέσω του trio του, του περιώνυμου Esbjörn Svensson Trio ή απλώς e.s.t., θα κατόρθωνε να αλλάξει τον προσανατολισμό της σύγχρονης jazz και βασικά της euro-jazz, από τα μέσα των 90s έως και τον πρόωρο χαμό του, προς το τέλος της επόμενης δεκαετίας, επηρεάζοντας πάμπολλους μουσικούς και συγκροτήματα στην πορεία.
Η σύζυγος τού Esbjörn Svensson, η Eva Svensson, ανακαλύπτει λοιπόν, σ’ έναν «σκληρό» αυτές τις εγγραφές του συζύγου της, που ετοιμάστηκαν στο προσωπικό στούντιό του, το 2008, λίγο καιρό πριν από τον αναπάντεχο θάνατό του, επιμελούμενη το mastering μαζί με τους Åke Linton και Classe Persson και παραδίδοντας ένα ηχογράφημα, που δεν μπορεί παρά και να συγκινεί και να θέλγει.
Προφανώς το “Home.S.” αποτελεί ένα μακρόπνοο και οπωσδήποτε ιδιαίτερο project του Esbjörn Svensson, υπό την έννοια πως ο σουηδός μουσικός στα χρόνια της «μεγάλης δόξας» ασχολιόταν βασικά με το trio του, και λιγότερο έως καθόλου με τις πιο προσωπικές ανάγκες του. Και κάπως έτσι εδώ έχουμε την σπάνια οπωσδήποτε ευκαιρία να τον απολαμβάνουμε μόνον του, μπροστά από το πιάνο του, χωρίς άλλα εφφέ, overdubs και τα τοιαύτα.
Δεν υπάρχουν διαθέσιμες λεπτομέρειες, γύρω από το πώς γράφτηκαν αυτά τα tracks, που εδώ, στο “Home.S.” είναι εννέα, και που ονοματίζονται από τα γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου (“Alpha”, “Beta”, “Gamma”, “Delta”, “Epsilon”, “Zeta”, “Eta”, “Theta”, “Iota”) – κάτι που σημαίνει, βεβαίως, πως σε μιαν επόμενη φάση θα κυκλοφορήσουν και τα επόμενα «γράμματα».
Πολλά κομμάτια κλασικίζουν, το “Zeta” ας πούμε, εμφανίζοντας «σοπενικές» ή άλλες αναφορές –γενικώς το νεορομαντικό κλίμα είναι κάτι που υπάρχει στην ηχογράφηση, χωρίς κατ’ ανάγκην να κυριαρχεί–, ενώ κατά τόπους αποκλείεται να μην ανακαλέσεις τον Keith Jarrett, στα πιο τζαζικά σημεία του“Home.S.”, όπως στο “Gamma”, για παράδειγμα.
Βασικά, εδώ είναι καταγραμμένες εννέα etudes του Svensson, που πιθανώς να αποτελούν «διαλείμματα», ασκήσεις ξεκούρασης και χαλάρωσης, μπροστά από το πιάνο του, μετά από κάποιο κοπιαστικό συμβάν ή συμβάντα – διαθέτοντας την συνέχεια και την ενότητα μιας «συνομιλίας» με τον ίδιο του τον εαυτό, που, σε κάθε περίπτωση, δεν είναι ούτε ερμητική, ούτε αποσπασματική, αφορώντας οπωσδήποτε και σε άλλους. Σε όλους. 

JAKOB BRO / JOE LOVANO ένα tribute στον Paul Motian

Ένα tribute άλμπουμ στον μέγα ντράμερ της jazz Paul Motian (1931-2011) από δύο συνεργάτες του, τον Joe Lovano (τενόρο σαξόφωνο, tarogato) και τον Jakob Bro (κιθάρες), νομίζουμε πως χρειαζόταν, για να μην πούμε πως επιβαλλόταν.
Paul Motian και Joe Lovano ήταν στενοί συνεργάτες, μέσα-έξω από την ECM (στην ECM πρέπει να συνεργάζονται για πρώτη φορά το 1982, στο άλμπουμ “Psalm” της Paul Motian Band, ενώ μνημειώδεις είναι και οι συνεργασίες τους εκεί, ως trio, μαζί και με τον Bill Frisell). Περαιτέρω και ο Jakob Bro ντεμπουτάρησε στην ECM στο άλμπουμ της Paul Motian Band “Garden of Eden” το 2006 – οπότε έχουμε να κάνουμε με δύο σολίστες, που έχουν κάθε δικαίωμα, ακόμη και το τυπικό, να τιμήσουν έναν άνθρωπο, που καθόρισε τη μουσική ζωή τους. Και το πράττουν.

Όλως περιέργως το “Once Around the Room / A Tribute to Paul Motian” [ECM Records / AN Music, 2022], που αποτελείται από έξι συνθέσεις, έχει μόλις μία που ανήκει στον Paul Motian (“Drum music”), ενώ οι υπόλοιπες πέντε ανήκουν στα μέλη του σχήματος – που δεν είναι ντούο, καθώς τούτο επεκτείνεται μέσω των Larry Grenadier κοντραμπάσο, Thomas Morgan κοντραμπάσο, Anders Christensen bass guitar, Joey Baron ντραμς και Jorge Rossy ντραμς.
Όλοι αυτοί οι άνθρωποι παίζουν μαζί, έτσι, εδώ, ακούγονται τρία μπάσα(!) και δύο ντραμς(!), μαζί με τενόρο και κιθάρα – ένας συνδυασμός σίγουρα μοναδικός, που γίνεται εκρηκτικός πρώτα-πρώτα στο “Drum music” (ένα κομμάτι από το άλμπουμ “Jack of Clubs” του Paul Motian Quintet, στην Soul Jazz, το 1985).
Κι ενώ ως επακόλουθο αυτού του αληθινά καταιγιστικού track έχουμε το ήσυχο closing “Pause” (του Bro), τα τέσσερα κομμάτια που ξεκινούν το άλμπουμ προσθέτουν κι άλλες διαστάσεις στο tribute – καθώς η contemporary jazz είναι αυτή, που κυριαρχεί, άλλοτε πιο κοντά στο blues και στην υπερ-ατλαντική παράδοση (“For the love of Paul” του Lovano), και άλλοτε πιο «ατμοσφαιρική», ρομαντική και λυρική (“Song to an old friend” του Bro), πιο κοντά, δηλαδή, στο βορειοευρωπαϊκό πνεύμα.
Έξοχο, άλμπουμ, δεν το συζητάμε αυτό, από μεγάλους μουσικούς, νεότερους και παλαιότερους, που διαπρέπουν άπαντες (σ’ αυτό το session από την Κοπενχάγη, τον Νοέμβριο του ’21). 

ΜΑΝΩΛΗΣ ΓΑΛΙΑΤΣΟΣ δια μέσου των πραγμάτων, μετά απ’ αυτά

Όπως το έχουμε γράψει και πάλι, εδώ στο blog, στο τέλος κάθε χρόνου, τα τελευταία χρόνια (μπορεί και τα παλαιότερα... δεν θυμόμαστε), ο συνθέτης-τραγουδοποιός Μανώλης Γαλιάτσος μας προτείνει έναν καινούριο δίσκο του. Υπάρχει, εννοούμε, μία σταθερότητα στις ηχογραφήσεις-κυκλοφορίες του, κάπως σαν ένα... χωράφι που σπέρνεται, και που θα δώσει καρπό μία δεδομένη χρονική στιγμή.
Αυτή η σταθερότητα στην κυκλοφορία άλμπουμ, από τον Μανώλη Γαλιάτσο –έναν από τους πιο μοναχικούς συνθέτες-τραγουδοποιούς της τελευταίας 15ετίας, χωρίς live, χωρίς τηλεόραση, χωρίς ιδιαίτερες συνεντεύξεις, με τους δίσκους του να περνάνε απαρατήρητοι από τα μεγάλα μίντια και τις πλατιές μάζες– είναι κάτι που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο.
Πολλά, δηλαδή, δεν μπορεί να περάσουν απαρατήρητα στην περίπτωση του Μ. Γαλιάτσου και αυτό είναι ένα από τα πολλά.
Δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη, ας πούμε, η σχέση του με την ποίηση (και την λογοτεχνία), που αποτελεί μία μόνιμη παράμετρο στους δίσκους του. Δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη η «εμμονή» του σε κάποιες πολύ βασικές όψεις των επιρροών του και από ’κει και πέρα των συνθέσεών του (η «μουσική δωματίου», το progressive rock, η κινηματογραφική μουσική του Ennio Morricone ας πούμε). Δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο το πολιτικο / κοινωνικό στοιχείο, που συχνά, σχεδόν πάντα, υφέρπει μέσα στις δουλειές του. Δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη η «χρησιμοποίηση» μιας πάνω-κάτω ίδιας ομάδας οργάνων (αρκετών οργάνων), τα οποία χειρίζονται κάποιοι επίσης  σταθεροί συνεργάτες του μέσα στα χρόνια. Τέλος, δεν περνάει απαρατήρητο ούτε το art-cover των άλμπουμ του, εσχάτως σε hardback, all paper CD-φακέλους. Είναι κι άλλα... λιγότερο φανερά...

Στο τελευταίο άλμπουμ του, που αποκαλείται «Δια Μέσου των Πραγμάτων, Μετά απ’ Αυτά» [MLK, 2022], ο Μανώλης Γαλιάτσος μελοποιεί Γιάννη Βαρβέρη, Antonio Porchia (μτφ. Ε.Χ. Γονατάς) και Karl Marx (μτφ. Τζένη Μαστοράκη) «από αυτόνομο αρχικά κείμενο, ενσωματωμένο, στη συνέχεια, στο Κεφάλαιο».
Το άλμπουμ, για μιαν ακόμη φορά, εξαντλεί τον χρόνο, καθώς διαρκεί πάνω από 78 λεπτά, με τα ορχηστρικά και τα τραγούδια να εναλλάσσονται (έξι instrumentals, πέντε τραγούδια) και με το άκουσμα να είναι πυκνό, συμπαγές, έντονο, σύνθετο, απαιτητικό, σοβαρό, με δυναμικά και λυρικά μέρη, άλλοτε επικό και άλλοτε ελεγειακό, με τα έγχορδα (τρία βιολιά, βιόλα, βιολοντσέλο) συχνά να πρωταγωνιστούν και με τα πνευστά (φλάουτο, όμποε, κλαρινέτο, μπάσο κλαρίνο, φαγκότο, κόρνο, τρομπέτα), τις κιθάρες, τα κρουστά, τα πλήκτρα και την φωνή να ακολουθούν συμπληρώνοντας το παζλ των ενορχηστρώσεων, που είναι ένα από τα βασικά ατού και αυτού του άλμπουμ του Μανώλη Γαλιάτσου.
Δεν θα αποκαλούσαμε το «Δια Μέσου των Πραγμάτων, Μετά απ’ Αυτά» ένα άλμπουμ «δύσκολο», όσον αφορά στη συνθετική κατεύθυνσή του. Όμως σίγουρα είναι ένα άλμπουμ «απαιτητικό», που προϋποθέτει μιαν άνεση χρόνου και την διάθεση, πάνω απ’ όλα, του ακροατή να απομονωθεί και ν’ ακούσει. Και αυτό είναι εν τέλει το δύσκολο. Το να αποφασίσεις να δώσεις 80 λεπτά από την ζωή σου, για να το πράξεις.
(Επιλογές είναι αυτές... Που κάποιοι τις κάνουν –λίγοι μεν, αλλά τις κάνουν–, γιατί γνωρίζουν πως κάτι θα κερδίσουν. Και είναι σίγουρο πως κερδίζουν.)
Επαφή: www.facebook.com/MusicLinksKnowledge

VAGINA LIPS αρνητικά αισθήματα

Οι Vagina Lips είναι το alter ego των Mazoha – ή αν θέλετε το… άλλο κεφάλι του Ιανού του Τζίμη Πολιούδη (Jimmy Polioudis). Η βασική διαφορά ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο προσωπικά «οχήματα» του Πολιούδη είναι η γλώσσα, αφού οι Mazoha είναι ελληνόφωνοι, ενώ οι Vagina Lips αγγλόφωνοι. Υπάρχουν κι άλλες διαφορές, αλλά αυτή είναι η κυριότερη.

Στο “Negative Feelings” [Inner Ear, 2022] οι Vagina Lips (Jimmy Polioudis) παρουσιάζουν οκτώ τραγούδια (τέσσερα ανά πλευρά του δίσκου βινυλίου), που δένουν πολύ μεταξύ τους – και αυτό είναι το μεγάλο προσόν του συγκεκριμένου άλμπουμ. Η ενότητα που παρουσιάζει στην διαδρομή του, ανεξαρτήτως των επιμέρους εναλλαγών, καθώς υπάρχουν κομμάτια πιο εξωστρεφή και χορευτικά, και άλλα πιο εσωστρεφή, με πιο επεξεργασμένες μελωδίες.
Έχοντας τον πλήρη έλεγχο και αυτής της παραγωγής, γράφοντας όλα τα κομμάτια (μουσική, λόγια), παίζοντας όλα τα όργανα, τραγουδώντας βεβαίως και φροντίζοντας και την μείξη (μαζί με τον Θωμά Στρατάκη), ο Jimmy Polioudis δίνει για μιαν ακόμη φορά ένα «πλήρες» άλμπουμ, άλλοτε με πιο pop και άλλοτε ακόμη και με punk επιχρίσματα, που κρατάει ψηλά τα led καθ’ όλη την εξέλιξή του.
Ανακατεύοντας λοιπόν ηλεκτρικές και electro αναφορές από διάφορες δεκαετίες, αλλά βασικά από τα 80s και τα 90s, o Polioudis δίνει μια σειρά από τραγούδια (με τις κιθάρες και τα πλήκτρα να κάνουν την πιο καθοριστική δουλειά), που έχουν τον τρόπο να σε συνεπάρουν είτε με την ευστροφία τους (το A4 για παράδειγμα “Sad B4 it was cool”), είτε με τα επαναληπτικά σχήματά τους (το B1 “Another hit”), είτε με τον αδιόρατο λυρισμό τους (“Intentions”).
Βασικά εκείνο που μας αρέσει στο άλμπουμ είναι η μουσική εξωστρέφειά του, όταν τα lyrics είναι ακριβώς το αντίθετο (δύσθυμα, εσωστρεφή κτλ.). Το “negative feelings” του δίσκου έχει σχέση με τα λόγια, εννοούμε, και όχι με τον ήχο (που δεν σχετίζεται με dark-ιές, βαριές electro / rock romances και τα τοιαύτα).
Αυτή η... αντινομία είναι ίσως το πιο βασικό γνώρισμα του “Negative Feelings”, ενός δίσκου που διαθέτει μόνο καλά και πολύ καλά τραγούδια.
Επαφή: www.inner-ear.gr

ο NIKO KAT είναι τζαζ ντράμερ

Ο Niko Kat, πραγματικό όνομα Νίκος Κατρακούλης, είναι γεννημένος το 1995 (σήμερα είναι 27 ετών δηλαδή) και είναι τζαζ ντράμερ. Ως μουσικός έχει το παρελθόν του, έχει τις σπουδές του (κυρίως στο Royal Conservatory της Χάγης – σ’ ένα από τα πολύ καλά τζαζ σχολεία της Ευρώπης), αλλά βασικά, ως νέος ακόμη, έχει το μέλλον μπροστά του. Γιατί ο Niko Kat εκτός του νεαρού της ηλικίας είναι και ταλαντούχος – πράγμα που σημαίνει πως αν βρεθεί στον κατάλληλο περίγυρο, και με τους κατάλληλους ανθρώπους και συνεργάτες, θα μπορέσει να προχωρήσει τα όνειρά του. Όνειρα, που, όσον αφορά στην jazz, μπορεί και να στρέφονται γύρω από έναν... τζαζ κλασικισμό –που, στην Αμερική, και βασικά στην Ανατολική Ακτή, και βασικά στην Νέα Υόρκη, και βασικά στο Brooklyn, ποτέ δεν θα είναι αδιάφορος–, αλλά μπορεί να σχετίζονται και με άλλες καταστάσεις, οι οποίες, τέλος πάντων, δεν φαίνονται από αυτό το CD.

Το “Niko’s Dream” [Gut String Records, 2022], εννοούμε, περιέχει στάνταρντ, ερμηνευμένα από ένα κουαρτέτο με τον Niko Kat (ντραμς) επικεφαλής και δίπλα του τους Rob van Bavel πιάνο και Matheus Nicolaiewsky κοντραμπάσο. Άρα λέμε για ένα κλασικό jazz-trio CD, κλασικό και από πλευράς ρεπερτορίου, που είναι ηχογραφημένο στην Χάγη, τον περασμένο Ιούνιο.
Τι ακούμε εδώ; “I remember you” (Victor Schertzinger-Johnny Mercer), “Embraceable you” (George & Ira Gershwin), “Relaxin’ at Camarillo” (Charlie Parker), “On Green Dolphin Street” (Bronisław Kaper-Ned Washington) και άλλα τινά αυτής της ιστορικότητας, κομμάτια που κάθε νέος μουσικός θέλει να τα έχει στα σετ του και να κρίνεται απ’ αυτά – πριν προετοιμάσει τα επόμενα βήματά του.
Το λέμε τούτο, γιατί το “Niko’s Dream” μπορεί να λειτουργήσει και ως ένα (σοβαρό) τμήμα του βιογραφικού του Niko Kat, καθότι είναι ωραία μελετημένο, τοποθετημένο και ηχογραφημένο, «βγάζοντας» και άνεση, στην ερμηνεία του great American songbook συν των ευρύτερων στάνταρντ, και γνώση, και ουσία – υπό την έννοια πως οι τρεις μουσικοί δείχνουν εξοικειωμένοι με την παράδοση, ερμηνεύοντάς την με το πρέπον τζαζικό ήθος και τον ανάλογο σεβασμό.
Όλες οι versions έχουν το νόημα και την αξία τους, μ’ εκείνη στο “Relaxin’ at Camarillo” να φανερώνει περίτρανα τις παικτικές ικανότητες όχι μόνο του Niko Kat, μα και των υπολοίπων μουσικών (καθώς και οι προσωπικές καταδείξεις ενός εκάστου, με τα μικρά, αλλά εντυπωσιακά σόλι, και η ομαδική συνύπαρξη «χτυπάνε» ψηλά).
Επαφή: https://open.spotify.com/album/5Qw4sHRiXEzeSzIOCxLBBK

LASZLO GARDONY ο ουγγρο-αμερικανός πιανίστας, γνωστός και στους φίλους της jazz στην Ελλάδα, σ’ ένα ακόμη σπουδαίο άλμπουμ

Όπως σημειώναμε και πριν από μερικά χρόνια, μεταφέροντας ένα παλαιότερο κείμενο στις σημερινές ανάγκες...
Για τον ούγγρο πιανίστα Laszlo Gardony έχουμε γράψει πολλές φορές στο blog. Για τα προσωπικά άλμπουμ του “Signature Time” (2011), “Clarity” (2013), “Life in a Real Time” (2015), “Serious Play” (2017) και “La Marseillaise” (2019), άπαντα στην Sunnyside Communications, όπως έχουμε υπενθυμίσει και την ελληνική άκρη του – την παρουσία του στο Jazz Club του Γιώργου Μπαράκου στην Πλάκα (στο fb είδα πως έμαθε για τον θάνατό του και συλλυπήθηκε), την συνεργασία του με τον ντράμερ Γιώργο Τρανταλίδη στις Debrecen Jazz Days του ’82 και βεβαίως το άλμπουμ που προέκυψε από ’κει, το “One, Two, Three, Four” [EMI/ Columbia, 1982].

Στο πιο νέο CD του, που αποκαλείται “Close Connection” [Sunnyside Communications, 2022] και που έρχεται μετά από μια μακριά περίοδο εγκλεισμού και live από το σπίτι, λόγω covid-19, ο Laszlo Gardony, που εκτός από πιάνο παίζει και μελόντικα σ’ ένα track, συνεργάζεται με τους φίλους του από τα παλιά John Lockwood ακουστικό μπάσο και Yoron Israel ντραμς, καλίμπα στην αποτύπωση δώδεκα συνθέσεων, που έχουν τη σημασία τους.
Ας πούμε λοιπόν από την αρχή πως οι συνθέσεις είναι... δύο ειδών. Οι μισές ανήκουν στον Laszlo Gardony, ενώ οι άλλες μισές έχουν προκύψει μέσα από διαδικασίες ομαδικού αυτοσχεδιασμού.
Στις συνθέσεις του Gardony επικρατούν διαφορετικά χαρακτηριστικά, από εκείνα που διαφαίνονται στις ομαδικές. Οι δικές του συνθέσεις είναι πιο έντονες, πιο δραματικές, με πολλά στοιχεία δανεισμένα όχι μόνον από την πιανιστική jazz, μα και από το progressive rock (του οποίου ο Gardony υπήρξε και είναι μεγάλος fan), μαζί βεβαίως με φολκλορικά περάσματα στις μελωδίες, που αντανακλούν τις επιρροές του συνθέτη και πιανίστα από τον Béla Bartók, όπως και με επιρροές από αφρικανικές ρυθμολογίες (την μουσική των Gnawa), στο κομμάτι “Savanna sunrise” (που διαθέτει μελόντικα και καλίμπα) και που είναι ένα από τα πιο ιδιαίτερα του άλμπουμ.
Με συνθέσεις σαν τις “Strong minds” και “Cedar tree dance” (μαζί βεβαίως με την «αφρικανική»), ο Laszlo Gardony κερδίζει πανεύκολα τις εντυπώσεις, φανερώνοντας για μιαν ακόμη φορά τις τρανές συνθετικές δυνατότητές του (το λέμε αυτί, γιατί έχουμε γράψει «ύμνους» παλαιότερα, για κάποια άλμπουμ του, όπως για το “Signature Time” του 2011).
Ας πούμε, περαιτέρω, πως στο δεύτερο μέρος του CD καταγράφονται τα ομαδικά θέματα (στο περίπου αυτό, γιατί στην πραγματικότητα είναι ελαφρώς διασκορπισμένα), μέσα από τα οποία διαφαίνονται άλλες ποιότητες, και σε σχέση με το piano-playing του Gardony, μα και σε σχέση με την συνεισφορά των άλλων δύο μουσικών.
Γενικώς, τα tracks αυτά είναι πιο ελεύθερα, χωρίς εμφανή όρια, καθώς στα patterns παρεισφρέουν στοιχεία από την «τζαρετική» πιανιστική jazz, τους τρόπους του Abdullah Ibrahim, χωρίς να απολείπουν και οι περισσότερο φολκλορικές επιρροές (“Cold Earth”), με τον John Lockwood να συνοδεύει με παιξίματα με δοξάρι και με τον Yoron Israel να δημιουργεί μια χαμηλότονη κρουστή συνοδεία στο background, αφήνοντας άπλετο χώρο στον Laszlo Gardony, μπροστά, ώστε να αναπτύξει τις μελωδικές ακολουθίες του.
Ένα εξαιρετικό άλμπουμ είναι το “Close Connection”, που φανερώνει για μιαν ακόμη φορά την αξία αυτού του ούγγρου-αμερικανού πιανίστα και των συνεργατών του.
Επαφή: www.lgjazz.com

ΜΙΚΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ FACEBOOK 478

17/12/2022
Έχουμε συναντηθεί, έχουμε μιλήσει στα μπαρ, είναι αξιόλογο άτομο, αλλά είναι της... αυτονομίας. Εγώ τον σέβομαι, γιατί έχει την ιστορία του στο χώρο. Θεώρησε πως έπρεπε να μου κάνει «αίτημα φιλίας». Φυσικά το αποδέχτηκα.
Έγραψε κάτι πριν από μερικές μέρες, πολιτικής φύσεως, με το οποίο διαφωνούσα, αλλά ούτε σχολίασα, ούτε φυσικά τον έσβησα από φίλο – ούτε ενοχλώ, ούτε διαγράφω ανθρώπους για τόσο αστείους λόγους.
Έγραψα κάτι άλλο εγώ, μετά από μέρες, δίχως να τον έχω στο νου μου (αν είναι δυνατόν, τόσα διαβάζουμε εδώ μέσα...) κι εκείνος θεώρησε πως έπρεπε να με διαγράψει από φίλο. Στα βιαστικά... και στα μουλωχτά... ακυρώνοντας την προ ημερών επιλογή του.
Κι έτσι, μια... φιλία, που δεν πρόλαβε να κλείσει ούτε μήνα, πέρασε με μιας στην ιστορία...
[Σταματήστε να θίγεστε με το παραμικρό. Σταματήστε να μεγαλώνετε... Η αξιοπρέπεια όλων μας ποδοπατήθηκε στα χρόνια της χολέρας. Κάτι ξέφτια έχουνε μείνει. Κάτι τριχίτσες. Μην πιάνεστε απ’ αυτές. Δεν πρόκειται να σωθείτε...]

17/12/2022
Επηρεάζονταν από τον McCartney οι Έλληνες, του έπαιρναν δυο-τρία ακόρντα στη σειρά, μια μελωδιούλα, που ήταν κρυμμένη πίσω από μιαν άλλη μεγαλύτερη, κάτι τις τέλος πάντων, και φτιάχνανε τα δικά τους τραγούδια, που ήταν πολύ καλά επίσης, σχεδόν ευφυή – γιατί το να βουτάς κάτι με τρόπο, και να προσθέτεις πάνω του, θέλει μεγάλο ταλέντο. Σήμερα ψάχνεις από πού να κλέψεις και δεν βρίσκεις τίποτα...
Τέλος πάντων εδώ είναι οι Γραφές, τα Εικονίσματα...
https://www.youtube.com/watch?v=aIh6UdXTBFs

15/12/2022
Και ακούγαμε τον Διακογιάννη να λέει και να ξαναλέει... και τώρα η μπάλα και πάλι στους Λουζιτανούς... κι έτσι, όταν τελείωνε ο αγώνας, ανοίγαμε τη "Δομή" στο "Λ", για να δούμε τι εστί Λουζιτανία, αφού δεν είχαμε ξανακούσει τη λέξη ούτε στο σχολείο, στην Ιστορία.

15/12/2022
Είμαι σίγουρος ότι ο Γιάννης Διακογιάννης δεν κρατούσε σημειώσεις, όταν μετέδιδε αγώνες. Και βασικά πρέπει να σιχαινόταν τα στατιστικά στοιχεία, όπως κάθε νοήμων άνθρωπος, που δεν θέλει να τον περάσουνε για ψώνιο και για κομπιουτερομηχανή. Κάθε άνθρωπος, που θέλει, δημοσίως, να μιλάει ανθρώπινα, λέγοντας ουσιαστικά πράγματα για το ποδόσφαιρο, την κοινωνία και τον πολιτισμό, χωρίς να καταφεύγει σε ανοησίες του τύπου... πρόκειται για το όγδοο δοκάρι στα ντέρμπι ΠΑΟΚ Κερατέας – ΟΣΦΠ Μαζαρακίου, στην έδρα του δεύτερου, από το 1928, με πανσέληνο, ή είναι το τρίτο γκολ που σημειώνεται στο 92', από το 1932, με το οποίο ο ΠΑΟ Αγουλινίτσας κατατροπώνει την ΑΕΚ Στριγγλομερίου, σε ουδέτερο γήπεδο.

14/12/2022
John Hartford “Vamp In The Middle”
https://www.youtube.com/watch?v=B21qhoKbmNE

14/12/2022
Τσιγγάνικη κηδεία (1966)

14/12/2022
Τιμώ Badalamenti, τιμώ Γιάννη Διακογιάννη, ανθρώπους που ολοκλήρωσαν την αποστολή τους, αλλά η απώλεια ενός παιδιού 16 χρονών (από το δολοφονικό χέρι του κράτους) είναι η σημαντικότερη όλων.
[όποιος έχει άλλη γνώμη να μην την αφήσει εδώ]

12/12/2022
Angelo Badalamenti (RIP)
https://www.youtube.com/watch?v=bcdwyKwzESo

12/12/2022
O Ανέστης, που τα πανθ’ ορά...
[για τα πλάνα που κάνει μπανιστήρι στην αδελφή του, στη λίμνη με τα βούρλα, χαμηλώνοντας, όμως, το βλέμμα και που θέλει να την μαχαιρώσει, αλλά πετάει, τελικά, το σουγιά στο χώμα, ανάμεσα στα στάρια... γράφεις βιβλίο]

[πόσες φορές να το ξαναπούμε πως «Ο Φόβος» είναι μία από τις 4-5 σημαντικότερες ταινίες στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου;]

δέκα ξεχωριστά ελληνικά άλμπουμ, που κυκλοφόρησαν τους τελευταίους μήνες – τζαζ, σύγχρονη ποπ, ethnic, electro, έντεχνο, ροκ κ.λπ. από αξιόλογους μουσικούς και συγκροτήματα

Το δεύτερο εξάμηνο του 2022 κυκλοφόρησαν πολλοί αξιόλογοι δίσκοι ελλήνων καλλιτεχνών. Λογικό. Η covid-19 είχε φρενάρει ηχογραφήσεις και κυκλοφορίες, που τώρα βλέπουν μαζικά το φως.
Η γενική εντύπωση είναι πως πάμε «πολύ καλά», με πολλούς καλλιτέχνες και συγκροτήματα να δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους, φανερώνοντας και ταλέντο, και γνώσεις, και μελέτη των παραδόσεων, και διάθεση να καινοτομήσουν... δηλαδή τα πάντα.
Και κάπως έτσι προέκυψε η κάτωθι δεκάδα, που θα μπορούσε να ήταν ακόμη και εικοσάδα, με τα ονόματα να είναι τοποθετημένα σε εντελώς τυχαία σειρά...

1. TILEMACHOS MOUSSAS TRIO: Dreamtime [Ankh Productions]
Ο Τηλέμαχος Μούσας είναι ένας συνθέτης και κιθαρίστας της jazz (ας το πούμε κι έτσι), με έργο μεγάλο. Τούτο το διαπιστώνει κάποιος όχι ακούγοντας την προσωπική δισκογραφία του, που είναι πενιχρή (τρία άλμπουμ;), αλλά διαβάζοντας για όλες τις δραστηριότητές του, όπως εκείνες καταγράφονται στο σάιτ του και που αφορούν, βασικά, σε μουσικές για θεατρικές παραστάσεις (που είναι πάμπολλες), συναυλίες κ.λπ.
Εμείς, εδώ, δεν θα γράψουμε γενικά για τον Τηλέμαχο Μούσα, αλλά ειδικά για το πιο πρόσφατο CD του, με το Tilemachos Moussas Trio, που αποκαλείται “Dreamtime” και που ακολουθεί το «Κυκνοστάλαγμα» (2006) και το “Newborn” (2011).
Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε το “Dreamtime” ως ένα... jazz piano-trio, αλλά, σίγουρα, δεν πρόκειται για ένα κλασικό jazz piano-trio – και όχι μόνον, γιατί εδώ ο Τηλέμαχος Μούσας εκτός από κιθάρες (ηλεκτρική και midi) χειρίζεται και ηλεκτρικό πριόνι, αλλά γιατί και η απόδοση-αποτύπωση των συνθέσεων του, έτσι όπως συμβαίνει στο CD, δεν συνιστά κάτι τέτοιο.
Συνοδοιπόροι του Τηλέμαχου Μούσα σ’ αυτό το ταξίδι είναι βεβαίως και οι Γιώργος Γαλόπουλος κοντραμπάσο και Πάνος Τζινιόλης ντραμς, και κάπως έτσι και οι τρεις μαζί είναι υπεύθυνοι γι’ αυτό το άκουσμα, που προβάλλει πολλές και διαφορετικές αναφορές, πολλά και διαφορετικά στυλ.
Κατ’ αρχάς να πούμε πως από τα έντεκα κομμάτια του CD τα δέκα είναι πρωτότυπα – καθώς η μόνη διασκευή στο “Dreamtime” είναι το “Music for a While” του Henry Purcell, που κλείνει τον δίσκο.
Επίσης, από τα δέκα πρωτότυπα tracks τα εννέα αποτελούν συνθέσεις του Μούσα, ενώ ένα, το “El Sablista Enmascarado”, είναι σύνθεση του Τζινιόλη. Μάλιστα, αυτή η σύνθεση είναι η μόνη που έχει φωνητικά (Ζωή Τσαβδαρίδη) και που είναι η πιο «ελεύθερη» του άλμπουμ, καθώς μια απαγγελία κυλάει πάνω από ένα απρόσκοπτο drumming.
Ακούγοντας, όμως, και απολαμβάνοντας ταυτοχρόνως, το επόμενο κομμάτι, που έχει τίτλο “Prajna paramita” αντιλαμβάνεσαι αμέσως την συνθετική άνεση του Τηλέμαχου Μούσα και την ικανότητά του φυσικά να κινείται σε χώρους πέραν της τζαζ, προς εκείνον του ροκ και του progressive rock βασικά – στήνοντας ένα ταχύ και δυναμικό ρυθμικό τμήμα, πάνω στο οποίο μπορεί να απλώνει τα παιξίματά του, που εκτός από γρήγορα, τεχνικά κ.λπ., αποτελούν μέρος μιας σύνθεσης απολύτως ελκυστικής και εμπνευσμένης.
Γενικά, εδώ, έχουμε συνθέσεις μεστές, καίριες, με εσωτερική συνοχή και ροή, μεσαίες και γρήγορες βασικά, με πολύ ωραίες αναπτύξεις, οπωσδήποτε καλοπαιγμένες και σωστά φινιρισμένες, που αποκλείεται να μην εκτιμηθούν από τους ψαγμένους fans.

Eπαφή: Ankh Productions Publishing (facebook)

2. TANGO WITH LIONS: you. me. [Inner Ear]
Tο πιο πρόσφατο άλμπουμ του σχήματος Tango with Lions αποκαλείται “you. me.” και περιέχει εννέα αγγλόφωνα τραγούδια.
Σχήμα; Ναι, αν και... όλο και λιγότερο, καθώς σήμερα Tango with Lions είναι η Kat (Κατερίνα Παπαχρήστου) σε φωνή, πιάνο, κιθάρες, σύνθια, μπάσο και ο Vasilis (Βασίλης Ντοκάκης) σε σύνθια, κιθάρες, ντραμς, μπάσο, φωνή. Από τα εννέα τραγούδια του δίσκου στα έξι έχει γράψει μουσικές και λόγια η Kat, ενώ στα τρία οι Kat / Vasilis από κοινού.
Το “you. me.” είναι ένα ωραίο, ένα ενδιαφέρον άλμπουμ – είναι απόσταγμα αληθινής, απλής τραγουδοποιίας, στηριγμένης δυνατά σε πρωτογενείς πηγές και όχι σε κόλπα, εφφέ, υπερβολικές στουντιακές τεχνικές κ.λπ., δίχως, όμως, να είναι «πρόχειρο» ή lo-fi.
Αυτό σημαίνει πως η Kat και ο συνεργάτης της εδώ Vasilis έχουν κατανοήσει τα προτερήματα του βαθέως άσματος – πως αν θέλεις αληθινά να ξεχωρίσεις, σαν τραγουδοποιός, θα πρέπει να εξετάσεις σε βάθος μελωδίες, λόγια κι ερμηνείες, καθώς οτιδήποτε άλλο, θα σε ξεστρατίσει από την ουσία. Αμφότεροι το πράττουν.
Και τα λόγια της Kat (και του Vasilis), που συνήθως είναι μικρές ιστορίες, οι οποίες περιστρέφονται κυρίως γύρω από ζητήματα σχέσεων και υπαρξιακά, μα και οι μουσικές με τις ενοργανώσεις, όπως και οι ερμηνείες (συνήθως ένα χαμηλών τόνων τραγούδισμα, στα όρια ορισμένες φορές του σπηκαρίσματος, της απαγγελίας), όλα κατατείνουν προς μια προσπάθεια με συγκεκριμένες σταθερές, μετρημένες και οριοθετημένες, που λειτουργούν απολύτως.
Μας άρεσε ιδιαιτέρως το υποβλητικό μουσικά “Bodies”, με τους ωραίους συνδυασμούς πλήκτρων και κιθαρών, η λεπτή ενοργάνωση με την φωνή σε πρώτο πλάνο στο “Hands”, το “Your lover”, που έφερε στη μνήμη μας, μέσω της εισαγωγής με σύνθια, σπουδαίο Robert Wyatt των 80s και 90s, ενώ σε υψηλό επίπεδο κινείται και ολάκερη η δεύτερη πλευρά, με τα “Highways”, “Screen”, “Tower” και “War” να είναι όλα ενδιαφέροντα, με πολλά ακουστικά στοιχεία, χαμηλών τόνων πιάνισμα και ήσυχες φωνές και μελωδίες.
Ένα ουσιαστικό λοιπόν άλμπουμ από τους Tango with Lions, που αποδεικνύονται «διαχρονική αξία».
Επαφή: https://innerear-tangowithlions.bandcamp.com/album/you-me
 
Η συνέχεια εδώ...
https://www.lifo.gr/culture/music/10-xehorista-ellinika-almpoym-poy-kykloforisan-prosfata

GEBHARD ULLMANN δύο νέες κυκλοφορίες του γερμανού σαξοφωνίστα και κλαρινίστα της jazz, με τους Chicago Plan και τους Clarinet Trio

THE CHICAGO PLAN: For New Zealand [Not Two, 2022]
Από την πολύ καλή και πολύ εκλεκτική πολωνική τζαζ εταιρεία Not Two Records, με τα σκληρά χάρτινα gatefold εξώφυλλα (για κυκλοφορίες της οποίας έχουμε γράψει κι άλλες φορές στο blog) μας έρχεται το παρόν CD, που αποκαλείται “For New Zealand” και που είναι ηχογραφημένο τον Δεκέμβριο του 2009, στο Augsburg της Γερμανίας.
Η μπάντα, που ακούγεται εδώ, είναι η Chicago Plan, μέλη της οποίας είναι οι Gebhard Ullmann τενόρο σαξόφωνο, μπάσο κλαρίνο, Steve Swell τρομπόνι, Fred Lonberg-Holm τσέλο, ηλεκτρονικά και Michael Zerang ντραμς. 

Ο Ullmann μάς είναι γνωστός από την συμμετοχή του στην Satoko Fujii Orchestra Berlin, έχοντας συνεργαστεί με άπειρο κόσμο, καθώς είναι 65άρης και βρίσκεται στη σκηνή από τις αρχές των 80s, με δεκάδες παρουσίες σε δίσκους, ενώ και ο 66χρονος Steve Swell έχει κι αυτός τεράστια ιστορία και άπειρη δισκογραφία (έχουμε γράψει για άλμπουμ του και στο δισκορυχείον), με τους άλλους δύο μουσικούς να τους συναγωνίζονται σε παρουσίες, στα live και τα στούντιο. Λέμε, δηλαδή, για τέσσερις οργανοπαίκτες-improvisers με τεράστια έργο, που έχουν ηχογραφήσει ξανά, και οι τέσσερις μαζί (το άλμπουμ “Chicago Plan” στην πορτογαλική Clean Feed, το 2016).

Στο “For New Zealand” τώρα (ένα μνημόσυνο για τα θύματα της τρομοκρατικής επίθεσης στο Christchurch της Νέας Ζηλανδίας, τον Μάρτιο του 2019) καταγράφονται έξι μέσης και εκτεταμένης διάρκειας tracks (από 5:46 έως 10:18), στα οποία είναι ολοφάνερα ο δημιουργικός οίστρος των τεσσάρων μουσικών – ασχέτως αν οι συνθέσεις υπογράφονται, εναλλάξ, από τους Steve Swell και Gebhard Ullmann.
Αντιλαμβάνεστε λοιπόν πως εκείνο που κυριαρχεί, επί του προκειμένου, είναι η αυτοσχεδιαστική διάθεση, μέσω της οποίας, και της συνακόλουθης εμπειρίας βεβαίως, τα έξι tracks μετατρέπονται σε ολοκληρωμένες ηχητικές προτάσεις, με χαρακτηριστικά την συνεχή μεταβλητότητα, τα απροσδόκητα θορυβώδη μέτρα, την εν γένει εκρηκτικότητα, που προεξοφλεί τις ανατροπές σε μελωδίες και ρυθμικά μοτίβα, και βεβαίως τις ομαδικές καταδείξεις.
Το πρώτο και πιο μεγάλο σε διάρκεια track, το 10λεπτο “Composite 13 – For New Zealand”, είναι πλήρως χαρακτηριστικό της νοοτροπίας και των δυνατοτήτων των Chicago Plan, μιας ομάδας, που μπορεί να κινείται με την ίδια άνεση σε χώρους free-improv και μοντέρνας avant (με στοιχεία chamber music και ηλεκτρονικών).
Επαφή: www.nottwo.com

THE CLARINET TRIO: Transformations and Further Passages [Leo Records, 2022]
Το Clarinet Trio είναι ένα σχήμα με ιστορία. Υπάρχει από τα τέλη της δεκαετίας του ’90 και έως σήμερα έχει ηχογραφήσει έξι δίσκους (ο έκτος είναι αυτός, για τον οποίον θα γράψουμε τώρα), με όλους να έχουν τυπωθεί για την γνωστή μας Leo Records. Εκείνη την πρώτη εποχή μέλη του Clarinet Trio ήταν οι Jürgen Kupke, Gebhard Ullmann και Theo Nabicht, ενώ σήμερα συμμετέχουν στο σχήμα οι Jürgen Kupke (κλαρίνο), Gebhard Ullmann (μπάσο κλαρίνο) και Michael Thieke (άλτο κλαρίνο, κλαρίνο).
Στο “Transformations and Further Passages”, που είναι ηχογραφημένο στα Radio Studios του Βερολίνου, τον Ιανουάριο και τον Μάρτιο του 2021, το Clarinet Trio πράττει κάτι τρόπον τινά πρωτότυπο, καθώς αποτίνει φόρο τιμής στην γερμανική jazz των δεκαετιών του ’50 και του ’60 (βασικά).
Από τα δεκατέσσερα κομμάτια του δίσκου τα δέκα είναι διασκευές, ενώ υπάρχουν και τέσσερα πρωτότυπα – η «ομαδική» εισαγωγή, όπως και τρία “Solo”, με έναν κάθε φορά από τους τρεις κλαρινίστες, στις θέσεις 5, 10 και 14.
Τα δέκα βασικά κομμάτια μπορεί να μην είναι πολύ γνωστά γενικώς, αλλά είναι οπωσδήποτε χαρακτηριστικά της german scene, στις δεκαετίες όπου η jazz μεταμορφωνόταν από κάτι περισσότερο οριοθετημένο προς κάτι περισσότερο abstract και προχωρημένο.
Λέμε λοιπόν για συνθέσεις των Joki Freund, Albert Mangelsdorff, Joachim Kühn, Manfred Schoof, Karl Berger, Rolf Kühn και Ernst Ludwig Petrowsky / Klaus Lenz / Werner Pfüller, που προέρχονται από εγνωσμένης αξίας ή και σπανιότατα, σήμερα, άλμπουμ.
Για παράδειγμα το “Cleopatra” του Joki Freund, προέρχεται από το 10ιντσο LP του κουιντέτου της μυστήριας πιανίστριας Jutta Hipp “New Sounds from Germany” [Blue Note, 1954], ενώ το “Theme from Vietnam” του Albert Mangelsdorff είναι βγαλμένο από το LP του κουιντέτου του “Now Jazz Ramwong” [GER. CBS, 1964].
Γενικώς έχει πέσει πολύ searching για να γίνει το CD αυτό, αλλά κυρίως έχει πέσει πολλή μελέτη (και φαντασία), από τους τρεις κλαρινίστες, που διασκευάζουν εντελώς πρωτότυπα (κάτι προφανές και από το setting, που εδώ ακούγεται), ανατρέποντας φόρμες, ενσωματώνοντας σύγχρονες ή εν πάση περιπτώσει μεταγενέστερες τεχνικές (από την εποχή όπου ηχογραφήθηκαν για πρώτη φορά τα tracks) στις αποδόσεις των κομματιών, δημιουργώντας νέες ακολουθίες, υποκαθιστώντας όργανα που δύσκολο παραμερίζονται όπως το πιάνο και το μπάσο-ντραμς, δίχως πάντως να διαλύουν τον αρμονικό σκελετό των συνθέσεων. Αυτό το διαπιστώνεις αν ακούσεις τα πρωτότυπα tracks, για παράδειγμα το “Tune in” του Karl Berger από το LP των Karl Berger & Company With Ed Blackwell, Dave Holland, Carlos Ward “Tune In” [Milestone, 1970], που διαθέτει sarangi, φλάουτο, και vibes, πέρα από το μπάσο-ντραμς, και που εξακολουθεί να μεταφέρει τα ίδια spiritual vibes, μέσα από νέες συγχορδιακές ακολουθίες.
Σίγουρα, αν γνωρίζεις τα πρωτότυπα tracks ακούς με άλλο ενδιαφέρον την δουλειά που έχει γίνει εδώ από τους Jürgen Kupke, Gebhard Ullmann και Michael Thieke, μα ακόμη και αν δεν τα γνωρίζεις η αξία της ηχογράφησης παραμένει αναλλοίωτη.
Επαφή: http://www.leorecords.com/

η ιστορική Συναυλία / Μουσικός Διαγωνισμός του 1962 με τα βραβεία «Μάνου Χατζιδάκι» – συνέβη σαν σήμερα, πριν από 60 χρόνια, και συνέβαλε στην πλατύτερη αναγνώριση των Ελλήνων πρωτοποριακών συνθετών

Ο Μάνος Χατζιδάκις ήταν μια καταστασιακή προσωπικότητα. Υπό την έννοια πως δεν αναδείκνυε, απλώς, καταστάσεις (όπως είχε συμβεί με το ρεμπέτικο π.χ., το 1949), μα και γιατί δημιουργούσε καινούριες από μόνος του.
Μπορεί πολλές απ’ αυτές τις «καταστάσεις» να μην μακροημέρευσαν, αλλά εκείνο που έπρεπε να κάνουν, μια δεδομένη χρονική στιγμή, το έκαναν και με το παραπάνω.
Εξάλλου ο άνθρωπος αυτός, ο Μάνος Χατζιδάκις, γεννούσε συνεχώς ιδέες, και κάπως έτσι τού ήταν εξαιρετικά δύσκολο να επικεντρωθεί σε κάτι, που να το διαιωνίζει επ’ άπειρον. Έριχνε τους σπόρους του, τους υπηρετούσε έως εκεί όπου έκρινε πως άξιζε να το κάνει και μετά πήγαινε παρακάτω...
Τι να πρωτοθυμηθούμε; Το Τρίτο Πρόγραμμα, τους Αγώνες Τραγουδιού στην Κέρκυρα και την Καλαμάτα, τον Σείριο, το περιοδικό Το Τέταρτο, την Ορχήστρα των Χρωμάτων, τον Μουσικό Αύγουστο, το Πολύτροπον; Είναι πολλά...
Μία από τις πρώτες καταστάσεις, που επιχείρησε να βάλει σε μια τροχιά, ο Μάνος Χατζιδάκις, στις αρχές της δεκαετίας του ’60, ήταν εκείνη της πρωτοποριακής ελληνικής μουσικής.
Παρότι ο ίδιος δεν είχε το ανάλογο θεωρητικό υπόβαθρο, για να «περάσει» στα ακροατήρια ως προχωρημένος συνθέτης, αγαπούσε την «σύγχρονη μουσική» και την avant-garde, υπηρετώντας τες, ειδικά στην δεκαετία του ’60, από διάφορες θέσεις.
Τον Μάνο Χατζιδάκι, βασικά, τον «έτρωγε» το εξής. Δεν ήθελε να τον συνδέουν με την «ελαφρά μουσική», το «ελαφρό τραγούδι», τους «ελαφρούς συνθέτες» και τα τοιαύτα, έτσι αβασάνιστα.
Δεν υποτιμούσε το «ελαφρό τραγούδι» –εξάλλου διέπρεψε στο είδος–, απλώς είχε ευρύτερα οράματα, είχε concepts στο μυαλό του, τα οποία δεν εξαντλούνταν σε μια ποσότητα τραγουδιών (ελαφρών π.χ.), ασύνδετων μεταξύ τους.
Ήταν τραγουδοποιός ο Μάνος Χατζιδάκις, αλλά δύσκολα θα τον παραλλήλιζες με τους υπόλοιπους «ελαφρούς» συνθέτες-τραγουδοποιούς της εποχής του (τον Τάκη Μωράκη, τον Κώστα Καπνίση, τον Σπήλιο Μεντή, τον Κώστα Κλάββα, τον Αλέκο Σπάθη, ακόμη και τον Μίμη Πλέσσα ή τον Γεράσιμο Λαβράνο).
Όλοι έγραφαν τραγούδια, πολύ καλά, ή και φοβερά, αλλά κανείς τους δεν είχε ένα ευρύτερο όραμα για το τραγούδι, εκεί στο πρώτο μισό των σίξτις – και για τον ήχο του τραγουδιού, την αισθητική του, αλλά κυρίως για την αποστολή του. Εννοούμε, με αυτό, πως ένα τραγούδι απλώς και μόνον «για διασκέδαση», όπως ήταν το ελαφρό εκείνης της περιόδου, και με στόχο την εμπορική καταξίωση και επιτυχία, δεν κάλυπτε επ’ ουδενί τον Μάνο Χατζιδάκι.
Έτσι, και μετά από την παγκόσμια επιτυχία του “Never on Sunday” και την βράβευση του τραγουδιού με Oscar “best song” τον Απρίλιο του 1961, άρχισαν να βγαίνουν προς τα έξω ορισμένες κόντρες του με «ελαφρούς» συνθέτες-τραγουδοποιούς του καιρού –ειδικότερα με τον Μίμη Πλέσσα η κόντρα θα έπαιρνε άγρια τροπή, με την «Απογευματινή» να γράφει για «οξυτάτη διένεξι», τον Οκτώβριο του 1961– οδηγώντας τον Μ. Χατζιδάκι να προσεγγίσει έναν άλλο τελείως απομακρυσμένο, από αισθητικής πλευράς, χώρο, εκείνον της «πρωτοποριακής μουσικής». Έναν χώρο, που δεν ήταν εύκολο να «πατηθεί», από τους «ελαφρούς» της εποχής.

Πολλοί γνωρίζουν, ας πούμε, την Πειραματική Ορχήστρα Αθηνών, που ιδρύει ο Μάνος Χατζιδάκις το 1964, ένα επίσης σημαντικό project του, παρουσιάζοντας μεταξύ άλλων και έργα «σύγχρονων» ελλήνων συνθετών (Νίκος Σκαλκώτας, Ιάννης Ξενάκης, Θεόδωρος Αντωνίου, Γιώργος Σισιλιάνος, Γιάννης Χρήστου κ.ά.), αλλά σίγουρα λιγότεροι θα έχουν κατά νου τη Συναυλία / Μουσικός Διαγωνισμός, που θα οργανωνόταν στο Θέατρον Κεντρικόν, από το Αθηναϊκό Τεχνολογικό Ινστιτούτο (ΑΤΙ) του Κωνσταντίνου Δοξιάδη, το πρωί της Κυριακής, της 16ης Δεκεμβρίου 1962, ακριβώς πριν από 60 χρόνια, με βραβεία τα οποία θα χρηματοδοτούσε ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις και που θα είχαν το όνομά του.
Ο Μ. Χατζιδάκις εκτιμούσε πολλούς έλληνες δημιουργούς τής πιο προχωρημένης μουσικής, όπως, για παράδειγμα, τον Ιάννη Ξενάκη. Αυτό αποδεικνύεται και από μια συζήτηση που είχε με τον συγγραφέα κ.λπ. Ρένο Αποστολίδη, για το περιοδικό «Τα Νέα Ελληνικά» (τεύχος #1, Ιανουάριος 1966).
Ο Ρένος αρνιόταν τη σημαντικότητα του Ι. Ξενάκη, στην εξέλιξη της σύγχρονης μουσικής, καθώς τον θεωρούσε «απογράφο θορύβων», «αντιμελωδιστή» κ.λπ. Όμως, ο Μάνος Χατζιδάκις είχε τελείως διαφορετική άποψη, υπερασπίζοντας το έργο τού Ι. Ξενάκη με τα παρακάτω λόγια:
«Οπωσδήποτε, ασχέτως σνομπισμού ή όχι, το ουσιώδες ερώτημα πάντα παραμένει: τι είναι ο Ξενάκης και γιατί τον θεωρώ “μεγάλο”;(…) Ο Ξενάκης είχε το θάρρος ν’ αγνοήση την μουσική παράδοση πεντακοσίων ετών –να αγνοήση, δηλαδή, την μουσική από την Αναγέννηση και μετά– και να ξανατοποθετηθή, με όλη τη δύναμη ενός γνήσιου ελληνικού πνεύματος, δίνοντάς μας μουσική όχι βέβαια αυτή που κληρονομήσαμε και συνηθίσαμε. Ιδού η πρώτη δυσκολία, για να σταθούμε απέναντί του: μας απαιτεί ή πολύ αγνούς ή πολύ δυνατούς. Η μουσική, ανέκαθεν, ακόμα και στην ακμαιότερη ευρωπαϊκή της έκφραση, υπήρξε μία οργάνωσις ήχων. Όσο πιο μεγαλειώδης, τόσο πιο σοφά ωργανωμένη – και τόσο διαρκέστατη στο χρόνο. Γιατί μας συνθλίβει η καταπληκτική οργάνωση του Ξενάκη, που περικλείει όλες τις σύγχρονες επιτεύξεις μας; Αλλά, ακόμη περισσότερο: η ξανατοποθέτησή του στη μουσική ουσία δημιουργεί ένα πρωτόγονο ηχητικό αποτέλεσμα, χωρίς καθόλου το σοφό σχολαστικισμό τής παραδοσιακής οργανώσεως. Τίποτε στον Ξενάκη δεν είναι σκόνη, αλλά ύλη ζωντανή, κάτω από σκέψη βαθύτατα μαθηματική – και με την ευρύτητα ενός ποιητού. Ακόμα και η έννοια της μελωδίας δεν ελλείπει, αντιθέτως μάλιστα, παρουσιάζεται ευρηματική, αστραφτερή και τεταμένη. Μια μελωδία, που θa ’πρεπε νa ’χαμε κληρονομήσει, αν δεν είχε συσσωρευτεί η μουσική θητεία πεντακοσίων ετών. Η σημασία του Ξενάκη είναι μεγάλη, γιατί πρώτη φορά στην παγκόσμια μουσική δημιουργία παρουσιάστηκε μια προσωπικότητα τόσο τολμηρή που ν’ αποφασίση να ξαναϋπάρξη Έλλην. Πρέπει να παρέλθουν λίγα χρόνια, για ν’ αντιληφθούμε τη σημασία του – για να γνωρίσουμε κι εμείς, μες απ’ αυτόν, την βαθύτερη νεοελληνική μας ιδιοσυγκρασία».
Σε σχέση με την γενικότερη παρουσία της «σύγχρονης μουσικής» στην Ελλάδα έχουν επίσης αξία ορισμένες παρατηρήσεις του Γ.Γ. Παπαϊωάννου (αρχιτέκτονας, μουσικολόγος, ερευνητής, πιανίστας κ.λπ.), έτσι όπως εκείνες θα καταγράφονταν στο βιβλίο «Αναδρομή / 50 Εκδηλώσεις» [Γερμανικό Ινστιτούτο Goethe Αθηνών, 1971;]. Διαβάζουμε σχετικώς:
«Η Ελλάς ακολούθησε μια τροχιά διαφορετική από τις δυτικές χώρες, από την εποχή που έγινε σύγχρονο κράτος: παραμέρισε θεληματικά την σπουδαία της ζωντανή παράδοση –λαϊκή και βυζαντινή– και προσπάθησε ν’ αντιγράψει, συνήθως αδέξια και με σημαντική καθυστέρηση, το δυτικό μουσικό πολιτισμό, που της ήταν ξένος. Στον αιώνα μας το πέτυχε λίγο καλλίτερα, έτσι που προσδεθήκαμε πια στο δυτικό άρμα της “κλασικής και ρομαντικής” μουσικής ή, ακόμη χειρότερα, των ξεπερασμένων πια “εθνικών σχολών”, σαν ουραγοί φυσικά, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις.(...) Αρκετά ξαφνικά, όμως, η Ελλάδα άρχισε να ανακαλύπτει τη δική της μουσική φυσιογνωμία, χρησιμοποιώντας για πρώτη φορά σύγχρονα μουσικά ιδιώματα, που, αρκετά απροσδόκητα, φάνηκαν να την εκφράζουν συνεπέστερα: έτσι, ο πρώτος Μητρόπουλος, προπολεμικά, άνοιγε τον δρόμο αυτό, για να ακολουθηθεί σύντομα από την μεγαλοφυΐα του Σκαλκώτα.(...) Μεταπολεμικά (ο Σκαλκώτας) ακολουθήθηκε από δύο άλλες μορφές πρώτου μεγέθους, όπως ένας Ξενάκης ή ένας Χρήστου και από μια σειρά σημαντικών επίσης συνθετών (Γ.Α. Παπαϊωάννου, Λογοθέτης, Σισιλιάνος, Κουνάδης, Αδάμης, Μαμαγκάκης, Ιωαννίδης, Αντωνίου, Τερζάκης, Απέργης κι άλλους ακόμη), που ξεπέρασαν με επιτυχία τα σύνορα της χώρας και που δικαιολογούν πια απόλυτα τη διαπίστωση πως μια ξεχωριστή ζωντανή “Νέα Ελληνική Σχολή” δημιουργεί με δύναμη και πρωτοτυπία μια νέα, πολύπλευρη γλώσσα, που ανταποκρίνεται πληρέστερα στις σύγχρονες εκφραστικές ανάγκες του τόπου.(...)».
Στις αρχές της δεκαετίας του ’60 καταγράφονται κάποια γεγονότα, λοιπόν, που σχετίζονται άμεσα με την παρουσία της πρωτοποριακής μουσικής στο δικό μας καλλιτεχνικό γίγνεσθαι. Ένα από αυτά σχετίζεται με το Εργαστήρι Σύγχρονης Μουσικής του Ινστιτούτου Goethe Αθηνών, που ιδρύεται την άνοιξη του 1962, ενώ ένα δεύτερο ήταν η Συναυλία / Μουσικός Διαγωνισμός του ΑΤΙ, στις 16 Δεκεμβρίου 1962, όπως αναφέραμε ήδη.  
Να πούμε, λοιπόν, πως μέχρι την 31η Αυγούστου (του ’62) είχαν κατατεθεί, για τον διαγωνισμό, είκοσι πέντε πρωτότυπες και ανεκτέλεστες δημοσίως συνθέσεις, από τις οποίες η πρώτη κριτική επιτροπή (Γ.Γ. Παπαϊωάννου, Γιάννης Χρήστου, Μάνος Χατζιδάκις) θα επέλεγε τις δέκα, που ανήκαν σε οκτώ συνθέτες, για το τελικό στάδιο (του διαγωνισμού).

Lukas Foss 

Αυτές οι δέκα συνθέσεις θα παρουσιάζονταν στη συναυλία της 16ης Δεκεμβρίου, με μαέστρο τον διάσημο γερμανο-αμερικανό συνθέτη, πιανίστα και διευθυντή ορχήστρας Lukas Foss (1922-2009), συνθέσεις που ανήκαν στους Γιάννη Ιωαννίδη, Γιώργο Λεωτσάκο, Νίκο Μαμαγκάκη, Ιάννη Ξενάκη, Θεόδωρο Αντωνίου, Στέφανο Γαζουλέα, Γιώργο Τσουγιόπουλο και Ανέστη Λογοθέτη.
Μάλιστα, είναι πολύ πιθανόν να είχαν παραβρεθεί όλοι οι προαναφερόμενοι συνθέτες στη συναυλία, στο Θέατρον Κεντρικόν – πλην του Ιάννη Ξενάκη βεβαίως, για τον οποίον εκκρεμούσε η εις βάρος του καταδίκη από τα χρόνια του Εμφυλίου (ο Ι. Ξενάκης θα επισκεπτόταν την Ελλάδα, για πρώτη φορά, τον Νοέμβριο του 1974, επί Μεταπολίτευσης πια).
 
Η συνέχεια εδώ...
https://www.lifo.gr/culture/music/katastasiako-62-toy-manoy-hatzidaki