CLAUDIO SCOLARI PROJECT ένα ιταλικό τζαζ σχήμα με δύο ντράμερ

Είναι το δεύτερο άλμπουμ του ιταλικού Claudio Scolari Project, για το οποίον γράφουμε στο blog. Είχε προηγηθεί πέρυσι (8 Σεπτ. 2021) η κριτική για το “Cosmology”, ένα πάρα πολύ καλό electronic-jazz CD, ενώ τώρα σειρά έχει το “Don’t Know” [Principal Records, 2022], το πιο νέο άλμπουμ της μπάντας, που ηχογραφήθηκε τον προηγούμενο Δεκέμβριο.
Να υπενθυμίσουμε πως Claudio Scolari Project είναι οι Claudio Scolari πρώτο drum set, προγραμματισμός, Daniele Cavalca δεύτερο drum set, live synths, fender rhodes, πιάνο, Simone Scolari τρομπέτα και Michele Cavalca ηλεκτρικό μπάσο και πως η μπάντα παρουσιάζει πρωτότυπο υλικό, συντεθειμένο από τα μέλη της.

Το Claudio Scolari Project δεν είναι ένα τυπικό τζαζ γκρουπ – και αυτό φαίνεται αμέσως, μέσα από την συγκεκριμένη line-up, που περιλαμβάνει δύο ντράμερ, έναν τρομπετίστα κι έναν μπασίστα.
Και κάπως έτσι η παρουσία των δύο ντράμερ αποβαίνει καθοριστική, για τον ήχο των Ιταλών και βεβαίως για τις συνθέσεις τους – χωρίς να αναφερόμαστε, εννοείται, στο “Fireworks”, στο οποίο ακούγονται μόνον κρουστά και που είναι τοποθετημένο ακριβώς στην μέση τού  “Don’t Know”, χωρίζοντάς το σε «πριν» και σε «μετά».
Ξεκινώντας, λοιπόν, από την νοητή πρώτη πλευρά του άλμπουμ θα λέγαμε, και σε σχέση με το προηγούμενο “Cosmology”, πως εδώ έχουμε ένα διαφορετικό στυλ, όχι τόσο electronic – καθώς τα ηλεκτρονικά χρησιμοποιούνται κάπως πιο περιορισμένα και με λιγότερες lead παρεμβάσεις.
Πέρα από τα ντραμς, που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο κυριαρχούν, είναι το μπάσο, που κάνει φοβερή δουλειά, και βεβαίως η τρομπέτα, που αναλαμβάνει το μελωδικό τμήμα των συνθέσεων, με τα keys να πλαισιώνουν τα ρυθμικά μοτίβα ή να «εμπλουτίζουν» τα tracks με κάποιες μικρές παρεμβολές (κάποιες λούπες κ.λπ.). Έξοχο, απ’ αυτά τα πρώτα tracks, το “Binary code”.
Στην υποτιθέμενη «δεύτερη πλευρά», τώρα, τα πράγματα γενικώς δεν αλλάζουν, παραμένοντας, όμως, στο ίδιο ενδιαφέρον και υψηλό επίπεδο.
Άλλοτε, λοιπόν, οι συνθέσεις είναι πιο ζωηρές (“Wet sand”), άλλοτε είναι πιο... ατμοσφαιρικές (φανταστείτε κάτι προς Mark Isham) (“Sentimentale”) και άλλοτε διακρίνονται για τα «σκληρά» πατήματά τους, αγγίζοντας το funky (“Cold water”), σε συνδυασμό με τα ωραία μελωδικά patterns στην τρομπέτα και τα διαρκή γεμίσματα από τα πλήκτρα.
Ένα ωραίο και ευχάριστο άλμπουμ.
Επαφή: https://claudioscolariproject.bandcamp.com/

VEGA TRAILS νέο βρετανικό τζαζ γκρουπ, με μέλη από τους Portico Quartet και τους Mammal Hands

Καινούριο γκρουπ, πρότζεκτ, πείτε το όπως θέλετε, οι Vega Trails αποτελούνται εκ των Milo Fitzpatrick (γνωστός από τους Portico Quartet) σε κοντραμπάσο, πιάνο, πλήκτρα, κρουστά, ηλεκτρονικά, λούπες, Jordan Smart (από Mammal Hands, Sunda Arc) σε σοπράνο & τενόρο σαξόφωνα, μπάσο κλαρίνο, νέι, λούπες και Brett Cox σε ηλεκτρονικά, samples.
Ως τρίο, οι Vega Trails, κυκλοφορούν τώρα το πρώτο άλμπουμ τους, που αποκαλείται “Tremors in the Static” [Gondwana Records / AN Music, 2022] και το οποίον περιέχει εννέα tracks, ηχογραφημένα σε κάποια εκκλησία. Η επιλογή του τόπου ηχογράφησης λογικώς δεν είναι τυχαία – και κάνει «μπαμ» από την αρχή.

Θέλουμε να πούμε πως από τις πρώτες κιόλας νότες αντιλαμβάνεσαι πως η αντήχηση ενός κάποιου χώρου, ειδικού, παίζει πολύ μεγάλο ρόλο στην ανάπτυξη της εγγραφής, η οποία, και σε κάθε περίπτωση, δεν κρύβει την «πνευματικότητά» της. Όχι με την έννοια, που είχε αυτή στην αμερικάνικη jazz του Coltrane και του Ayler, μα με μία (έννοια) περισσότερο ευρωπαϊκή ή βορειοευρωπαϊκή. Δεν είναι τυχαία εξάλλου η αναφορά, στο bandcamp των Vega Trails, του θρυλικού άλμπουμ “Jazz på Svenska” (1964) του σουηδού πιανίστα Jan Johansson, ως μια άμεση (και μάλλον προφανή θα προσθέταμε) επιρροή, μαζί με κάποια νανουρίσματα ηχογραφημένα από την ισπανίδα σοπράνο Montserrat Figueras, αλλά και δίσκων όπως το “Closeness” (1976) του Charlie Haden.
Με τέτοιες βάσεις οι τρεις μουσικοί, Fitzpatrick, Smart και Cox, κατέρχονται στον ηχογραφικό στίβο, δίνοντας τεράστια σημασία στην παραγωγή μιας συνεχούς μελωδικής ροής, ικανής να δημιουργεί κάπως τελετουργικές ή και εκστατικές καταστάσεις.
Τα σαξόφωνα, το κοντραμπάσο, μαζί με τα πλήκτρα και τα υπόλοιπα ηλεκτρονικά εφφέ, πολλαπλασιάζονται ακουστικώς, μέσω της αρχιτεκτονικής του ναού, ενώ ένα αίσθημα-ΕCM φαίνεται πως κυριαρχεί επί των συνθέσεων, που παραμένουν «σοβαρές», αργές και υποβλητικές – και τούτο ανεξαρτήτως της διάρκειάς τους (από δύο λεπτά έως λίγο επάνω από τα έξι).

SANDS OF ETERNITY μια ελληνική «μεταλλική» μπάντα με ιστορία

Ελληνική «μεταλλική» μπάντα με ιστορία είναι η Sands of Eternity, καθώς, με τα διάφορα ονόματά της, υπάρχει από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’90.
Στην αρχή ως Hourglass, μετά ως Hourglass Sands of Eternity και μετά ως σκέτο Sands of Eternity, το αθηναϊκό γκρουπ δηλώνει και πάλι παρόν, προτείνοντάς μας τώρα το πιο νέο CD του, που αποκαλείται “Beyond the Realms of Time” [Symmetric Records, 2022], και που είναι σε παραγωγή του Bob Katsionis.

Ας πούμε λοιπόν πως, σήμερα, μέλη των Sands of Eternity είναι οι Vangelis Kalentzis keyboards, Thanassis Skoutelis μπάσο, Michael “Dice” Papadakis φωνή και Ioannis Ioakimides κιθάρες, με τον Bob Katsionis να βοηθάει στα πλήκτρα (στην ηχογράφηση) και με τον Giannis Chalkidis να παίζει όλα τα ντραμς.
Η τραγουδοποιία των Sands of Eternity είναι η κλασική ή περίπου κλασική των συγκροτημάτων του power και progressive «μετάλλου».
Υπάρχουν κατ’ αρχάς οι μεγαλόπνοες, γοργές συνθέσεις, που ακούγονται πάντα στιβαρές, με τόνους από κιθαριστικά riffs και ωραία «περάσματα» ή και «τοίχους» από keyboards, αλλά υπάρχουν και οι στίχοι που είναι κάπως στοχαστικοί, εξερευνώντας φιλοσοφικά και υπαρξιακά ζητήματα της σύγχρονης ζωής – τα quotes, εξάλλου, από Jacques Derrida, Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, Carl  Jung, Dante Alighieri, Albert Einstein κ.ά., δεν αφήνουν περιθώριο για παρανοήσεις.
Σε όλα αυτά τα θετικά, λοιπόν, έρχεται κι ένα ακόμη, για να στείλει το άκουσμα του “Beyond the Realms of Time” στο «σωστό» ύψος του. Και αυτό δεν είναι άλλο από την παραγωγή του Bob Katsionis και της Symmetric Records, που, για μιαν ακόμη φορά, μέσω των υψηλότατων στάνταρντ της, μεγεθύνει έτι περισσότερο τον χώρο και την αύρα, των ούτως ή άλλως ωραίων τραγουδιών “Red flag”, “Shadows of light”, “A different way” κ.λπ.
Επαφή: https://sandsofeternity.bandcamp.com/album/beyond-the-realms-of-time

ODED TZUR, HEINZ HOLLIGER / CHRISTIAN GERHAHER, DANISH STRING QUARTET νέοι δίσκοι από τις ECM και ECM New Series

ODED TZUR: Isabela [ECM Records, 2022]
Πρόκειται για το δεύτερο άλμπουμ του ισραηλινού σαξοφωνίστα (και εγκατεστημένου στην Νέα Υόρκη), Oded Tzur, για την ECM Records, μετά το “Here Be Dragons” του 2020. Μάλιστα, στα δύο αυτά άλμπουμ, η σύνθεση του κουαρτέτου του Tzur παραμένει σταθερή, με τον ίδιο στο τενόρο και ακόμη τους Nitai Hershkovits πιάνο, Πέτρο Κλαμπάνη κοντραμπάσο και Johnathan Blake ντραμς.
Έτσι, το πιο νέο άλμπουμ “Isabela” δεν μπορεί παρά να ακούγεται και σαν συνέχεια του “Here Be Dragons”, καθώς το mood δεν αλλάζει, γενικώς, παρά το κάπως εξωστρεφές τελείωμα (“Love song for the rainy reason”).

Η γραφή του Oded Tzur διαθέτει κάτι το πνευματικό, χωρίς να έχει σχέση όμως με το spiritual πνεύμα του Albert Ayler και του John Coltrane στα σίξτις, και των υπόλοιπων αμερικανών επιγόνων (στα σίξτις και σέβεντις).
Είναι περισσότερο ευρωπαϊκή, περισσότερο επηρεασμένη από τα (ευρωπαϊκά) Stabat Mater ας πούμε (κλασικά και πιο σύγχρονα) και λιγότερο από τα gospels και τα blues. Αυτό μεταφέρει στις συνθέσεις του Tzur (και οι πέντε, που καταγράφονται εδώ, είναι δικές του) ένα «έντεχνο» και κάπως... αποστασιοποιημένο ηχόχρωμα.
Περισσότερο, δε, μοιάζουν τα συνθέματά του με «σύγχρονη μουσική» παρά με jazz (χωρίς αυτή να λείπει, εννοείται, από τα tracks του “Isabela”).
Εντάξει, δεν είναι κακό αυτό, ούτε είναι υποχρεωμένος ο ισραηλινός μουσικός να αντιλαμβάνεται την jazz, όπως ένας νέος μαύρος μουσικός από την Νέα Υόρκη, απλώς το εντοπίζουμε τούτο, για να δείξουμε πως ο  Oded Tzur ταιριάζει απολύτως στο «ύφος ECM», και πως το “Isabela”, που είναι ηχογραφημένο στο Auditorio Stelio Molo RSI, στο Lugano της Ελβετίας, τον περασμένο Σεπτέμβριο, είναι ένα τυπικό «ECM άλμπουμ».
Φυσικά, άριστα παρουσιασμένο από μουσικούς που έχουν βρεθεί πολλές φορές και στα πάλκα και στα στούντιο, και με το πάντα άρτιο φινίρισμα μιας ECM-παραγωγής.

HEINZ HOLLIGER / CHRISTIAN GERHAHER: Lunea [ECM New Series, 2022]
Πρόκειται για μία έκδοση σε 2CD, μαζί με 120 σελίδων δίγλωσσο (γερμανικά, αγγλικά) booklet, που αφορά στην ηχογράφηση της όπερας “Lunea” του ελβετού συνθέτη, ομποΐστα και διευθυντή ορχήστρας Heinz Holliger (γενν. 1939), με τον βαρύτονο Christian Gerhaher στον πρώτο πρωταγωνιστικό ρόλο.
Συμμετέχουν ακόμη οι Juliane Banse σοπράνο, Ivan Ludlow βαρύτονος, Sarah Maria Sun σοπράνο, Annette Schönmüller μέτζο σοπράνο, μαζί με την Philharmonia Zürich Orchestra και την χορωδία Basler Madrigalisten.
Η ηχογράφηση προέρχεται από τον Μάρτιο του 2018 και είναι «ζωντανή» από την Opernhaus της Ζυρίχης.
Με τι έχει να κάνει η όπερα “Lunea”; Βασικά με τα τελευταία γραπτά και τις σκέψεις του αυστριακού ποιητή Nikolaus Lenau (1802-1850), ενός επιβαρυμένου ψυχικά ανθρώπου, που πέθανε σε άσυλο, αφήνοντας όμως σοβαρό ποιητικό και άλλο έργο, με λυρικό μα και με πολιτικό περιεχόμενο.
Και είναι τα τελευταία αποσπασματικά γραπτά του Lenau, που, όπως διαβάζουμε, είναι εκείνα που πυροδοτούν την φαντασία του Heinz Holliger, προκειμένου να ξεδιπλωθεί το λιμπρέτο και περαιτέρω η όπερά του.
Βαρύ άκουσμα., για τους γερμανόφωνους ακροατές και κυρίως για τους λάτρεις της σύγχρονης όπερας, που παρουσιάζεται σε μία υπερ-προσεγμένη έκδοση.

DANISH STRING QUARTET: Prism IV [ECM New Series, 2022]
Για την περίπτωση του Danish String Quartet (Frederik Øland βιολί, Rune Tonsgaard Sørensen βιολί, Asbjørn Nørgaard βιόλα, Fredrik Schøyen Sjölin βιολοντσέλο) έχουμε γράψει κι άλλες φορές στο blog. Μάλιστα, υπάρχουν παρουσιάσεις για όλα τα προηγούμενα Prisms, δηλαδή το “I – Beethoven / Shostakovich / Bach” [ECM New Series, 2018], το “II – Bach / Schnittke / Beethoven” [ECM New Series, 2019] και το “III – Beethoven / Bartók / Bach” [ECM New Series, 2021].
Σειρά τώρα παίρνει το “IV – Beethoven / Mendelssohn / Bach”… κι εκείνο που παρατηρούμε είναι πως σε κάθε δίσκο υπάρχουν δύο «σταθερές αξίες», ο Ludwig van Beethoven και ο Johann Sebastian Bach, με μία, κάθε φορά, διαφορετική προσθήκη, που τούτη την φορά είναι ο Felix Mendelssohn.
Τα έργα, που ακούγονται με την σειρά, είναι τα: “Fugue in G minor BWV 861” (Johann Sebastian Bach), “String Quartet No.15 in A Minor op.132” (Ludwig van Beethoven) και “String Quartet No.2 in A minor op.13” (Felix Mendelssohn).
Η εγγραφή προέρχεται από το 2018, και την αίθουσα συναυλιών Reitstadel της γερμανικής πόλης Neumarkt in der Oberpfalz, έχοντας βεβαίως την ηχογραφική «ζεστασιά» των ανάλογων εκδόσεων της ECM New Series.
Οι ECM και ECM New Series εισάγονται από την AN Music

ΓΙΩΡΓΟΣ Ι. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ στον καιρό της Λιλιπούπολης – ένα αξιόλογο βιβλίο, που εξετάζει τη θρυλική ραδιοφωνική εκπομπή (1977-1980), μέσα στο ευρύτερο Τρίτο Πρόγραμμα επί διεύθυνσης Μάνου Χατζιδάκι

Ο Γιώργος Ι. Αλλαμανής είναι γνωστός δημοσιογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός και συγγραφέας.
Με αυτή την τελευταία ιδιότητά του μάς είχε απασχολήσει πριν από αρκετά χρόνια (2000), μέσω του πολύ καλού βιβλίου του «Βίος και Πολιτεία του Νικόλα Άσιμου / Δίχως Καβάτζα Καμιά» [«Νέα Σύνορα» - Α.Α Λιβάνη], για να επανέλθει τώρα (2022) με την δεύτερη συγγραφική-ερευνητική εργασία του, που τιτλοφορείται «Στον Καιρό της Λιλιπούπολης / Η βιογραφία μιας ραδιοφωνικής εκπομπής» και η οποία κυκλοφορεί, τώρα, από τις Εκδόσεις Τόπος. Το βιβλίο είναι μεγάλου σχήματος, αναπτυγμένο σε 350 σελίδες.

Πιθανώς να αναρωτηθεί κάποιος... 350 σελίδες για την «Λιλιπούπολη»; Δεν είναι ακριβώς έτσι. Η αφορμή και το κυρίως μενού του βιβλίου είναι η συγκεκριμένη ραδιοφωνική εκπομπή, όμως στην πράξη το βιβλίο εκτείνεται και πέρα από τα όρια της «Λιλιπούπολης» (19 Δεκεμβρίου 1977 – 2 Μαΐου 1980), έξω από το... πολεοδομικό σχέδιό της.
Μάλιστα αυτά τα όρια είναι αδιευκρίνιστα και μπορεί να πηγαίνουν πολύ πίσω στο χρόνο, ακόμη και στην περίοδο της Κατοχής ή και πιο πριν ακόμη.
Γενικώς, ο Γ.Ι. Αλλαμανής δεν έχει θέμα με τα χρονικά όρια, μεγεθύνοντας ακόμη και σε γεγονότα και καταστάσεις του απώτερου χθες, που μπορεί να έχουν άλλοτε χαλαρή και άλλοτε πιο στενή σχέση με το κυρίως θέμα του.
Ένα τέτοιο υποκεφάλαιο είναι, για παράδειγμα, εκείνο της Ενότητας 7, που επιγράφεται «Το νούμερο 1558 / Ξεφυλλίζοντας τον φάκελο του Εμμανουήλ Χατζιδάκι του Γεωργίου» και που αναφέρεται στον φάκελο κοινωνικών φρονημάτων του Μάνου Χατζιδάκι, που διατηρούσε η Ασφάλεια. Το υποκεφάλαιο αυτό έχει έμμεση σχέση με την «Λιλιπούπολη» και με τα επεισόδια εκείνα, στα οποία ο... δήμαρχος Χαρχούδας φακέλωνε τους Λιλιπουπολίτες.
Επίσης πολλά βιογραφικά ανθρώπων, που σχετίζονταν έμμεσα ή άμεσα με την «Λιλιπούπολη», πηγαίνουν πίσω στο χρόνο... καθώς μαθαίνουμε τι έκαναν όλοι αυτοί στην Κατοχή, στα χρόνια του ’50 ή και πιο μετά. Αυτά τα πρόσωπα μπορεί να αφορούν σε διοικητικούς παράγοντες της ραδιοφωνίας, πολιτικούς κ.λπ.
Υπάρχει λοιπόν μια τεράστια ομπρέλα, που καλύπτει παράλληλες διαδρομές, οι οποίες, δεν θέλω να το κρύψω, κάπως με αποπροσανατόλισαν κατά την διάρκεια της ανάγνωσης – αλλά γι’ αυτό θα γράψουμε και στην συνέχεια.
Ο Γ.Ι. Αλλαμανής δουλεύει, βασικά, πάνω σε τρεις άξονες.
Ο ένας άξονας είναι η αποδελτίωση εφημερίδων και περιοδικών, με την παράλληλη κριτική αντιμετώπισή τους. Κομμάτια και αποσπάσματα, που αφορούν εξ αρχής στην εκπομπή, όπως και άλλα που να την αφορούν κάπως πιο χαλαρά ή και καθόλου ορισμένες φορές. Χρησιμοποιούνται όμως, και αυτά, για να δημιουργήσουν το κλίμα, μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε και μεταδόθηκε το συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Έτσι, για παράδειγμα, παρακολουθούμε την σύγκρουση του σημαντικού μουσικολόγου-μουσικοκριτικού Γιώργου Λεωτσάκου με τον Μάνο Χατζιδάκι, που προϋπήρχε της «Λιλιπούπολης» – μια σύγκρουση η οποία, στην πορεία, θα αφορούσε και στην ραδιοφωνική εκπομπή αυτή καθ’ αυτή.
Επίσης στο βιβλίο καταγράφονται οι παράλληλες δράσεις του Τρίτου Προγράμματος, που άλλοτε είχαν απ’ ευθείας, άλλοτε πλάγια και άλλοτε από χαλαρή έως και μηδαμινή σχέση με την «Λιλιπούπολη». Και αυτό το υλικό κρίνεται ως απαραίτητο από τον συγγραφέα, επειδή αποτυπώνει το κλίμα και το πνεύμα της εποχής.
Γενικώς, ο Γ.Ι. Αλλαμανής ενδιαφέρεται πολύ για να ανασυνθέσει, μέσα από το βιβλίο του, μιαν ολόκληρη περίοδο, από κοινωνικοπολιτική ή και από καλλιτεχνική σκοπιά, στην οποίαν (περίοδο) παρουσιάστηκε, αναπτύχθηκε, ήκμασε και χάθηκε η «Λιλιπούπολη».
Ο δεύτερος άξονας, μετά την αποδελτίωση εφημερίδων και περιοδικών, είναι οι προσωπικές συνεντεύξεις που πήρε ο συγγραφέας από 51 διαφορετικά πρόσωπα, που επίσης σχετίζονταν άμεσα ή έμμεσα με την «Λιλιπούπολη». Το υλικό αυτών των συνεντεύξεων αποτελεί, επίσης, ένα μεγάλο μέρος του βιβλίου.
Ο τρίτος άξονας είναι αυτές καθ’ αυτές οι εκπομπές της «Λιλιπούπολης», όσες τουλάχιστον εντοπίστηκαν από τον συγγραφέα κατά την επίπονη έρευνά του (συζητάμε για 213 σωζόμενα επεισόδια) – και φυσικά η ακρόασή τους. Τα «σενάρια» αυτών των επεισοδίων, έτσι όπως μεταφέρονται από τον συγγραφέα, επίσης αποτελούν μέρος της ύλης του βιβλίου.
Ένας τέταρτος άξονας θα μπορούσε να ήταν, φερ’ ειπείν, η βιβλιογραφία. Αλλά βιβλιογραφία για τέτοια θέματα δεν υπάρχει – και αν κάτι υφίσταται, από πλευράς εκδόσεων, είναι άνευ σημασίας. Έτσι, το πόνημα του Γ.Ι. Αλλαμανή είναι, ουσιαστικά, το πρώτο που έχει να κάνει όχι μόνο με την «Λιλιπούπολη», μα και με το «χατζιδακικό» Τρίτο Πρόγραμμα.
Το βιβλίο χωρίζεται σε εννέα Ενότητες και αυτές θα περιγράψουμε, εν συνεχεία, με λίγα λόγια.
 
Η συνέχεια εδώ...
https://www.lifo.gr/culture/vivlio/giorgos-i-allamanis-ston-kairo-tis-lilipoypolis

ΜΙΚΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ FACEBOOK 448

16/6/2022
Διασκευή σε Leonard Cohen, που σπάει κόκαλα. Από έναν σπουδαίο τραγουδοποιό του french folk, αλλά άγνωστο στην Ελλάδα, τον Νεοζηλανδό Graeme Allwright...
https://www.youtube.com/watch?v=ELPlMX0glwk

16/6/2022
Ο μόνος Έλληνας τραγουδοποιός, που είπε κάποτε πως είχε για πρότυπό του τον Leonard Cohen, όταν τον Cohen στην Ελλάδα τον ήξεραν 10 άνθρωποι, και που το απέδειξε περίτρανα με τα ίδια του τα τραγούδια. Που ήταν εφάμιλλα των αριστουργημάτων του Cohen. Χρήστος Λεττονός...
https://www.youtube.com/watch?v=BWikl5Kstug

15/6/2022
Και σαν συνέχεια του προηγούμενου ποστ...
Για μένα ΠΟΛΥ ΝΟΗΜΑ έχει ό,τι σε επηρεάζει στην πρώτη δεκαετία της ζωής σου κι ΕΝΑ ΚΑΠΟΙΟ ΝΟΗΜΑ ό,τι σε επηρεάζει στην δεύτερη. Μετά τα 20 οι επιρροές είναι συνάρτηση πολλών παραγόντων, συνήθως ελεγχόμενων και αμφιλεγόμενων. Δηλαδή έχεις ήδη διαμορφώσει ένα κριτήριο και από ’κει και κάτω κινείσαι αναλόγως. Αυτό το πρωταρχικό αίσθημα που αποκομίζεις στα πέντε σου ή στα δεκαπέντε σου, δεν το αποκομίζεις στα 25 και στα 35 σου.
Σαββόπουλο π.χ. (τον πρώτο Σαββόπουλο εννοώ) πρέπει να τον ακούσεις γύρω στα 15, όταν αρχίζεις να αμφισβητείς και να αμφιβάλεις. Άμα ακούσεις για πρώτη φορά τον «Μπάλλο» και «Το Βρώμικο Ψωμί» στα 25 σου δεν είναι το ίδιο. Έχεις χάσει πολλά.
Διαβάζω μια συνέντευξη τώρα του Χατζιδάκι από το 1976, έντυπη, δεν υπάρχει στο δίκτυο, στην οποία καταφέρεται κατά του Φεστιβάλ Τραγουδιού της Θεσσαλονίκης. Το θεωρεί τελειωμένο, άνευ ουσίας, πως πρέπει να αλλάξει κ.λπ. Και κάπως έτσι αποφασίζει να μην το μεταδώσει από το Τρίτο Πρόγραμμα.
Αν ήμουν κι εγώ 40 ή 50 το 1976 πιθανώς να είχα την ίδια άποψη με τον Χατζιδάκι. Σίγουρα θα την είχα.
Τώρα όμως, σήμερα, που είμαι σε ηλικία μεγαλύτερη απ’ όσο ήταν τότε ο Χατζιδάκις δεν έχω αυτή την άποψη.

Εξακολουθώ να έχω για το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης την ίδια γνώμη που είχα και όταν ήμουν 10. Και αν κάποιος με ρωτούσε... τι σ’ έχει επηρεάσει σαν μουσικόφιλο περισσότερο στη ζωή σου οπωσδήποτε θα του έλεγα, ανάμεσα σε πολλά άλλα, και το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Δεν θα του έλεγα ούτε τον Coltrane, ούτε τον Χατζιδάκι, τους οποίους άκουσα με προσοχή μεγάλος, πάνω από τα 20 ή και 25 – και με σχετικά διαμορφωμένες αισθητικές απόψεις.
Δεν πρέπει να ντρεπόμαστε για αυτά που μας έχουν επηρεάσει αληθινά. Και είναι ωραίο να πηγαίνεις πίσω, στα 5, στα 7, στα 10 σου και να ψάχνεις να δεις τι άκουγες τότε και πώς εκείνα που άκουγες τότε βρίσκονται μέσα και σ’ αυτά που ακούς σήμερα.

15/6/2022
>>Απολαυστικός συνομιλητής, ο Δεληβοριάς, στάθηκε, μεταξύ άλλων, στις επιρροές του από το τεχνοχώρο της μουσικής, του σινεμά, της ποίησης και και της λογοτεχνία.
«Τη ζωή μου έχουν αλλάξει οι μουσικές του Μάνου Χατζιδάκι και του Διονύση Σαββόπουλου και οι ταινίες του Φεντερίκο Φελίνι. Ετυχε να τους ανακαλύψω σε τρυφερή ηλικία και μου έδωσαν πολλές απαντήσεις. Από εκεί και πέρα, υπάρχει μια σειρά Ελλήνων λογοτεχνών που με επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό: από τον Γιώργο Ιωάννου μέχρι τον Οδυσσέα Ελύτη, τον οποίο θεωρώ πολύ παρεξηγημένο, γιατί οι περισσότεροι στέκονται σε επιδερμικές αναγνώσεις των ποιημάτων του, ενώ έχουν απίστευτο βάθος. Υπάρχει, όμως, και η Αμερική εντός μου: ο Γούντι Αλεν και ο Λέοναρντ Κοέν, ο Μπομπ Ντίλαν, ο Τομ Γουέιτς και ο Ράντι Νιούμαν. Και δεν μπορώ να μην αναφέρω δύο σχολές τροβαδούρων που πάντα με γοήτευαν: τη γαλλική και την ιταλική. Βλέποντας και ακούγοντάς τους, πριν καν μάθω κιθάρα, ένιωθα ότι είμαι ένας από αυτούς».<<
Τι είναι αυτοί ρε; Λες και απαντάνε ρομπότ. Νέοι άνθρωποι ακόμα (ή περίπου νέοι) και να σου λένε ότι τους επηρέασαν ξανα-μανά ο Χατζιδάκις, ο Σαββόπουλος, ο Φελλίνι και ο Ελύτης. Λες και γεννηθήκανε το ’40 ή το ’50 και συχνάζανε κι αυτοί στου Φλόκα και στο πατάρι του Λουμίδη.
Εν τω μεταξύ εγώ πιστεύω πως δεν τους έχουν επηρεάσει ούτε αυτοί (είμαι σίγουρος δηλαδή, κρίνοντας από τα δικά τους) και απλά αναφέρουν αυτά τα ονόματα για να είναι αρεστοί σε όλους. Κάνουν δηλαδή δημόσιες σχέσεις ακόμη και μέσω των (υποτιθέμενων) επιρροών. Άσε το άλλο.
Για μένα είναι ύπουλο, όταν λες πως σ’ έχει επηρεάσει ο Χατζιδάκις, ο Σαββόπουλος, ο Ντύλαν και ο Κοέν (μάθανε τώρα όλοι τον Κοέν - το ’70 ας πούμε δεν μίλαγε σχεδόν κανείς για τον Κοέν), γιατί είναι σαν να υπονοείς πως κι εσύ, αφού έχεις τέτοιες επιρροές, είσαι του αναλόγου διαμετρήματος.
Ενώ αν έλεγες ας πούμε πως μ’ έχει επηρεάσει ο... Mimmo Locasciulli (αφού γουστάρεις και ιταλούς τροβαδούρους, όπως μας λες), που είναι ένας εξαίρετος ιταλός τραγουδοποιός, θα ήταν πολύ υποτιμητικό για σένα κάτι τέτοιο, γιατί δεν θα τον γνώριζε κανένας. Δεν θα μπορούσες να (αυτο)επιβεβαιωθείς, δηλαδή, μέσω ενός τέτοιου ονόματος.
Αυτό είναι το θέμα.

15/6/2022
Διαβάζω διάφορα λόγω επετείου θανάτου Χατζιδάκι. Να κάτι μπαρούφες από το Documento:
>>Το 1978, πέντε χρόνια μετά το τριπλό φονικό ο Διονύσης Σαββόπουλος κάνει την ιστορία του Κοεμτζή τραγούδι και το περιλαμβάνει στον διπλό δίσκο «Ρεζέρβα». Ένα τραγούδι 15 λεπτών και 90 στίχων χωρίς ρεφρέν. Τα ραδιόφωνα της εποχής αρνούνται να το μεταδώσουν. Η επίσημη εξήγηση ήταν πως είναι αντιεμπορικό και δεν θα πουλήσει. Ζητούν από τον δημιουργό του να το πετσοκόψει κάτι που εκείνος αρνείται. Αυτό που ενοχλεί είναι η αναφορά που γίνεται στους δύο αστυνομικούς και στη δικαιοσύνη όπου λογοκρίνεται ακόμη και στον δίσκο ο στίχος «Η δίκη εξελισσόταν μέσα μα η δικαιοσύνη ήταν απ’ έξω». Οι καλλιτεχνικοί κύκλοι αρχίζουν να θορυβούνται από τη λογοκρισία χωρίς όμως να τολμούν να υπερασπιστούν φανερά το τραγούδι.<<
Το πότε γράφτηκε το τραγούδι δεν έχει τόσο σημασία. Σημασία έχει πότε κυκλοφόρησε. Αυτό συνέβη τον Οκτώβριο του 1979. Το τραγούδι τυπώθηκε λογοκριμένο, με το επίμαχο σημείο να λέει:
«Καθώς διηγόταν τη ζωή του (σε κουφούς) / θαρρούσα δεν θ’ αντέξω / (το δικαστήριο λειτουργούσε μέσα εκεί / μα η δικαιοσύνη ήταν απ’ έξω)». Ό,τι είναι μέσα σε παρένθεση αντικαταστάθηκε από σβιουν-σβιουν.
Φυσικά, ένα 15λεπτο τραγούδι ήταν δύσκολα μεταδόσιμο, στο ραδιόφωνο, και αυτό αποτελεί διαχρονική «ραδιοφωνική αξία». Συνέβαινε στα τέλη του ’70 και συμβαίνει και τώρα.
>>Ζητούν από τον δημιουργό του να το πετσοκόψει κάτι που εκείνος αρνείται<<;
Τι βλακεία είναι αυτή; Πώς θα πετσοκόψει ένα τραγούδι ο δημιουργός του, που έχει ήδη κυκλοφορήσει κανονικά και με το νόμο (μαζί και με την λογοκριτική παρέμβαση); Ό,τι να’ ναι γράφουνε!
>>Η επίσημη εξήγηση ήταν πως είναι αντιεμπορικό και δεν θα πουλήσει.<<
Φυσικά. Ισχύει αυτό. Τα αληθινά ενοχλητικά σημεία του τραγουδιού είχαν λογοκριθεί, οπότε αυτό δεν είχε κανένα απολύτως πρόβλημα για να μεταδοθεί. Το μόνο πρόβλημα ήταν η διάρκειά του.
Ο Χατζιδάκις, τώρα, δεν επέτρεψε να μεταδοθεί κάτι παράνομο στο Τρίτο Πρόγραμμα. Απλά άφησε να μεταδοθεί ένα νόμιμο τραγούδι 15 λεπτών – όχι ένα τραγούδι για φονιά. Γιατί τραγούδια για φονιάδες είχε γράψει και ο ίδιος και παίζονταν κανονικά στο ραδιόφωνο («Ο Γιάννης φονιάς»), όπως και τραγούδια για ληστές («Ένας ευαίσθητος ληστής») ή και «Ο Λιόντας» ακόμη με τους σκληρούς στίχους για το 1972 (Τι φταίει που 'γινες ληστής / τον ρώτησεν ο δικαστής / φταίει που 'χα χέρια τέσσερα και πόδια δεκατέσσερα / μα πιο πολύ το μάτι / που έβλεπα απ' την πλάτη) (παρότι και ο Λιόντας ήταν λογοκριμένος).
Η μαγκιά, θέλω να πω, θα ήταν να παιχθεί το «Μακρύ ζεϊμπέκικο για τον Νίκο» αλογόκριτο στο ραδιόφωνο – πριν αντικατασταθούν τα επίμαχα σημεία με τα σβιουν-σβιουν της ταινίας. Αυτό θα ήταν παρέμβαση. Αυτό θα ήταν το αληθινό χαστούκι στην λογοκρισία. Κάτι που δεν συνέβη φυσικά. Ούτε από τον Χατζιδάκι, ούτε από τους παραγωγούς του (σε σχέση με το εν λόγω τραγούδι πάντα).
Κι έρχομαι να ρωτήσω. Κράτησε από το στούντιο ο Σαββόπουλος την αλογόκριτη εκδοχή; Γιατί λογικά στο στούντιο το τραγούδησε αλογόκριτο και μετά επενέβησαν τα μαγνητόφωνα.
Και αν υπάρχει αυτή η αλογόκριτη εκδοχή, γιατί δεν την ακούσαμε σε κάποια από τις επανεκδόσεις της «Ρεζέρβας»;

14/6/2022
Πέθανε πριν από δυο μέρες, στα 71, του o κιθαρίστας και ουτίστας των Embryo Roman Bunka. Σπουδαίος μουσικός, που έχει και δυνατή προσωπική δισκογραφία.
Ο Bunka έχει παίξει ούτι και σε ελληνικό δίσκο, συνοδεύοντας την Γεωργία Βεληβασάκη, και λέω να προτείνω αυτό το κομμάτι και όχι κάτι από τα κλασικά γερμανικά του...
https://www.youtube.com/watch?v=y_7XsB9Q73c

14/6/2022
Τώρα που κόπασε κάπως ο θόρυβος για την μ@λ@κία που πέταξε ο Μητσιάς, εγώ θέλω να προβάλλω μερικά ερωτήματα.
Γιατί ο Γιώργος δεν τραγουδάει ποτέ για της αγάπης τον καημό, που είναι γλυκόπικρος; Τι τον εμποδίζει; Και γιατί δεν περιμένει κανενός (όχι καμιάς) το γυρισμό;
Γιατί ο Γιώργος θα υποφέρει στη ζωή κάθε στιγμή; Γιατί δεν έκανε ό,τι θα έπρεπε να κάνει; Τι, αλήθεια, θα έπρεπε να κάνει; Και γιατί σαν άνθρωπος δεν είχε την πυγμή, για να το κάνει;
Ποιος του στέρησε, την πυγμή; Ποιοι τον εμπόδισαν να είναι ο εαυτός του; Ποιοι τον εξανάγκασαν να καταπιεί τον καημό του, για να μην... προκαλέσει;
Ο Μητσιάς έχει τραγουδήσει, τόσο παλιά, ένα από τα πιο ανεξιχνίαστα ελληνικά τραγούδια για τους γκέι.
Μπορεί να μην το ήξερε ούτε ο ίδιος τότε... Μπορεί να μην το έχει πάρει χαμπάρι ακόμα...
https://www.youtube.com/watch?v=4nq7_gzyVcU

14/6/2022
Αυτή τη φωτογραφία με τον Σαββόπουλο να παίζει ηλεκτρική κιθάρα –δεν θυμάμαι να έχω δει άλλη τέτοια– την είχα αναδημοσιεύσει εγώ για πρώτη φορά στο LiFO.gr στις 8 Μαρτίου 2015.

Το λέω, γιατί η φωτογραφία αυτή είναι πολύ σπάνια, σκαναρισμένη από το περιοδικό ΣΗΜΑ – και όποιοι έχουν τεύχη του ΣΗΜΑ καταλαβαίνουν τι εννοώ.
Έκτοτε, αυτή την φωτογραφία την βλέπω από δω κι από κει, γιατί είναι αληθινά μοναδική, χωρίς πουθενά να σημειώνεται η πηγή της. Την οικειοποιείται ο καθείς, χωρίς να αναφέρει την πηγή εννοώ (είτε το κείμενό μου στο LIFO.gr είτε το περιοδικό ΣΗΜΑ).
Να πω επίσης πως η πρώτη λεζάντα που είχα γράψει κάτω από την φωτό στο LiFO.gr έλεγε: «Σπάνια πόζα. Ο Διονύσης Σαββόπουλος με ηλεκτρική κιθάρα το φθινόπωρο του 1972 (περιοδικό ΣΗΜΑ, 1975)». Όπως παρατηρείτε δεν είχα γράψει το τεύχος του περιοδικού, για λόγους προστασίας της αναδημοσίευσης. Όποιος έχει την φωτογραφία έντυπη ξέρει από ποιο τεύχος είναι...
Επίσης να πω πως προσωπικά δεν ενοχλούμαι από τις αναδημοσιεύσεις σπάνιου υλικού που ανεβάζω, όταν τα κείμενα στα οποία βλέπω αυτές τις φωτογραφίες είναι από καλά και πάνω, και πιάνουν τόπο.
Όταν, όμως, βλέπω το υλικό μου σε κείμενα βλακώδη, γραμμένα από άσχετους, που το μόνο που ξέρουν να κάνουν είναι να λιβανίζουν κάποιους άλλους άσχετους δεν το κρύβω πως τσαντίζομαι.

13/6/2022
Σαν σήμερα, το 1979, πέθανε ο Demetrio Stratos στα 34 χρόνια του. Εδώ ένα παλιότερο κείμενο, με πολλά στοιχεία, που θα έχει πάντα ενδιαφέρον...
https://diskoryxeion.blogspot.com/2019/06/demetrio-stratos-40-avant-garde-20.html

12/6/2022
O σπουδαίος Νίκος Μαμαγκάκης στην τυπωμένη (αυτο)βιογραφία του είχε χαρακτηρίσει τον Θάνο Μικρούτσικο «ατάλαντο» (χωρίς να τον κατονομάζει, αλλά αυτό δεν έχει καμία σημασία, γιατί όλα όσα λέει τον φωτογραφίζουν 1000%). Τον περνάει γενεές δεκατέσσερις, του σέρνει τα εξ αμάξης. Τι «ασπούδαστο» τον λέει, τι ότι «ξεπουλούσε ιδεολογίες» κι ένα σωρό κι ακόμη...
Μου φαίνεται δε πως θα έτρωγαν τα μουστάκια τους, για το θέμα, ο Μαμαγκάκης με τον φίλο του τον Χατζιδάκι – ο οποίος Χατζιδάκις είναι γνωστό πως εκτιμούσε πολύ τον Μικρούτσικο.
Σκέφτομαι πως είναι πολύ ωραίο το να εκφράζεται κάποιος ελεύθερα – ακόμη και όταν βγάζει κακίες προς τα έξω ή «κακίες». Όταν αφήνει ελεύθερες τις σκέψεις του, που τον τρώνε και τον βασανίζουν.
Λίγα, όμως, αναστήματα έχουν το θάρρος να το κάνουν, καθότι μπροστά από τις όποιες σκέψεις θα υψώνονται πάντα οι... δημόσιες σχέσεις - ένας από τους αγιάτρευτους καρκίνους της κοινωνίας.
Πάντως κι εδώ ο Μικρούτσικος δεν κρατάει το στόμα του κλειστό και τα χώνει, φανερά, στον Σαββόπουλο...
https://www.youtube.com/watch?v=cVVMieN1aZM

11/6/2022
Θυμάμαι πως πριν κλείσει το Jazz & Tζαζ ετοίμαζα ένα άρθρο για την Ηarvest. Τελικά, αν και είχα μαζέψει αρκετό υλικό (έντυπο βασικά) δεν κάθισα ποτέ να το βάλω σε μια τάξη, ώστε να προκύψει κάτι συγκεκριμένο - έστω για το μπλογκ.
Είναι απ' αυτά τα κείμενα, για τα οποία δίνουμε υπόσχεση, στον εαυτό μας πρώτα-πρώτα, πως θα τα γράψουμε κάποια στιγμή, αλλά τελικά μένουν, συνέχεια, πίσω. Να δούμε μέχρι ποτέ...
Syd Barrett-Harvest προτείναμε λίγο πριν, Tea Αnd Symphony-Harvest προτείνουμε τώρα.
Εκπληκτική ετικέτα!!
https://www.youtube.com/watch?v=gxYhMZFOaDQ

11/6/2022
Πολλοί... μπαρεττιστές τριγύρω, φανεροί και κρυμμένοι, Έλληνες και ξένοι, αλλά κανείς τους δεν μπορεί να γράψει ένα τραγούδι σαν κι αυτό... Τι να φταίει άραγε;
https://www.youtube.com/watch?v=vPCId6DfEjw

EUGEN CICERO / DECEBAL BADILA jazz και όχι μόνο στο Βουκουρέστι του 1994

Με μιαν έκδοση αρχείου έχουμε εδώ να κάνουμε. Μ’ ένα live, υπό τον τίτλο “Bucharest 1994” [IN+OUT Records / AN Music, 2022], που πραγματοποιήθηκε στο Βουκουρέστι (Sala Radio), τον Αύγουστο του 1994 και που θα κατέγραφε δύο διάσημους ρουμάνους μουσικούς – της jazz και πέραν της jazz.
Λέμε για τον πολύ γνωστό πιανίστα Eugen Cicero (1940-1997) και τον συμπατριώτη του μπασίστα Decebal Badila (γενν. 1968).

Όταν γεννιόταν ο Badila, o Cicero, που ήταν τότε στα 28 του, ήταν ένα περίπου πρώτο όνομα στην euro-jazz σκηνή, με τα πολύ επιτυχημένα άλμπουμ του στην SABA και εν συνεχεία στην MPS να δίνουν και να παίρνουν. Βασικά, ο Cicero συνδύαζε «κλασική μουσική» με τζαζ, διασκευάζοντας πάμπολλα tracks ευρύτερων «κλασικών» συνθετών, σε δίσκους που αγαπήθηκαν πολύ από ένα κοινό, που θα μπορούσε να μετακινιόταν με άνεση ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο είδη.
Το 1994 ο Badila ήταν στα 26 του και ο Cicero στα 54 χρόνια του. Παρά ταύτα δεν υπήρχε κανένα απολύτως πρόβλημα να συνυπάρξουν –ο Badila, που είχε ξεκινήσει ως πιανίστας, είχε για πρότυπο τον Cicero– σουινγκάροντας με άνεση πάνω σε στάνταρντ, όπως το “Tea for two” του Vincent Youmans, φανερώνοντας στοιχεία βαθιάς επικοινωνίας στο “Gershwin – medley” (“Rhapsody in blue”, “The man I love”, “They can’t take that away from me”, “I got rhythm”), διασκεδάζοντας (πρώτα-πρώτα οι ίδιοι) με τις παραλλαγές τους σε Scarlatti, Mozart και Liszt και ενθουσιάζοντας, τέλος, το κοινό τους με την εξαίρετη απόδοση του “Les feuilles mortes” (του “Autumn leaves” δηλαδή) του Joseph Kosma, που παρέχει χώρο και για μεγάλο σόλο στον Badila, και βεβαίως την άπλα στον Cicero να αποθεώσει (και αυτοσχεδιαστικά) αυτή την κλασική μελωδία.
(Διαβάζω πως μετά απ’ αυτό το live ακολούθησε περιοδεία των Cicero / Badila σε Αθήνα, Μπρατισλάβα, Μόναχο και αλλού. Κάτι αρχίζω να θυμάμαι...).

ALUNE WADE ένας Σενεγαλέζος ανακατεύει μουσικές από τον ισημερινό και πάνω

Σενεγαλέζος μουσικός (συνθέτης, μπασίστας, τραγουδιστής), με καλή πορεία στα πράγματα, την τελευταία 20ετία πάνω-κάτω, ο Alune Wade, άρχισε να γίνεται γνωστός μέσα από τα συγκροτήματα του συμπατριώτη του Ismaël Lô, χρόνια πριν ξεκινήσει, και αυτός, να καταγράφει τις προσωπικές δουλειές του (για το πέμπτο σόλο άλμπουμ του, μέσα σε δεκαπέντε χρόνια, διαβάσουμε κάπου).

Το “Sultan” [enja & yellowbird records / ΑΝ Music, 2022], που είναι ηχογραφημένο σε διάφορες πόλεις του κόσμου (Παρίσι, Νέα Υόρκη, Ντακάρ, Τύνιδα) είναι ένα κλασικό ethnic άλμπουμ. Μπορείς να το πεις και ethno-beat ακόμη ή και ethno-jazz κτλ., και βεβαίως να το δεις στα sections των δισκάδικων (και) κάτω από την ταμπέλα “world”.
Υπό αυτή την έννοια, το “Sultan”, είναι ένα CD, που θυμίζει πολύ 90s. Θυμίζει μόνο, γιατί στην πράξη διαθέτει πολλά σύγχρονα στοιχεία και μείξεις, ανακατέματα, που είναι –λογικό αυτό– αρκετά προχωρημένα, σε σχέση με τα προ 30ετίας συμβαίνοντα.
Ώρες-ώρες, καθώς ακούς το “Sultan”, σου δημιουργείται η εντύπωση πως ο Alune Wade θέλει να πιάσει τον σφυγμό όλης της μουσικής από τον ισημερινό και πάνω. Και της αφρικανικής, και της ευρωπαϊκής και της αμερικάνικης.
Ας πούμε στο “Nasty sand” ακούς ένα σύγχρονο ethno-rock, με την ηλεκτρική κιθάρα του Guimba Kouyate να πετάει φωτιές, απλωμένη πάνω από ένα υπνωτικό beat, που φέρνει στη μνήμη «πειραγμένη» gnawa music.
Σ’ ένα άλλο track, το “Uthiopic”, συνδυάζονται δυτικο-αφρικανικά και ανατολικο-αφρικανικά patterns, σαν να γεφυρώνεται η τεράστια απόσταση από την Σενεγάλη μέχρι την Αιθιοπία (εδώ τα σαξόφωνα του Daniel Blake, όπως και η τρομπέτα του Josh Deutsch, πρωταγωνιστούν, με το ρυθμικό τμήμα να είναι βαθύ και κάπως funky). 

Σε άλλο track, το “L'ombre de l’âme”, ανακατεύονται jazz, με ήχους από τα Βαλκάνια (και με πρωταγωνιστή το κλαρίνο του Ismaïl Lumanovski), ενώ στο “Lullaby for sultan” και πάλι η jazz πρωταγωνιστεί, μαζί με ethiopiques (ντραμς εδώ από τον Lenny White)

Φοβερό κομμάτι είναι και το “Portrait de Maure”, που δημιουργεί ιδιόμορφες groovy καταστάσεις, με επιρροές από τις μουσικές της νοτιοδυτικής Σαχάρας.

Στο “Sultan” δεν υπάρχει σταθερή ομάδα μουσικών σε όλα τα tracks, αλλά διαφορετικοί παίκτες για κάθε σύνθεση (δηλαδή παικταράδες), με τον Alune Wade να δίνει, φυσικά, το γενικό πρόσταγμα.
Ένα πολύ καλό άλμπουμ, λοιπόν, έχουμε εδώ, με... επιστημονικό ανακάτεμα «εθνικών» μουσικών, που δεν χάνει ποτέ το στόχο.