ΜΙΚΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ FACEBOOK 762

12/9/2026
Έγινε λόγος και την Τρίτη, στην παρουσίαση του βιβλίου στο Πεδίο του Άρεως, για τον Στέλιο Κουκουναρά – έναν μάλλον άγνωστο συνθέτη της «σοβαρής» μουσικής, που ζει χρόνια στη Γερμανία και ο οποίος έχει γράψει περί blues και ρεμπέτικου στο επίσης άγνωστο βιβλίο του «Λαϊκισμός και Μουσική / Μπλουζ, ροκ, ρεμπέτικο / Τρεις μυθολογίες / Μια αληθινή, δύο κάλπικες» (η «αληθινή» είναι το blues προφανώς, ενώ οι «κάλπικες» είναι το ροκ και το ρεμπέτικο). Το βιβλίο σε βγάζει από τα ρούχα σου με αυτά που γράφει για τα «κάλπικα», αλλά για το blues τα λέει σωστά. Τέλος πάντων εγώ το χρησιμοποιώ το βιβλίο του 90χρονου σήμερα Κουκουναρά στο δικό μου αφήγημα που υπάρχει στο «Blues: Η Μαύρη Αναβίωση στα 60s / Επίμετρο: Blues & Ρεμπέτικο» [Όγδοο, 2026]

Στη φωτογραφία βλέπετε το βιβλίο του, όπως κι έναν δίσκο του, που δεν έχει καμία σχέση ούτε με το ρεμπέτικο, ούτε με το blues. Τον δίσκο αυτόν τον είχα βρει και στο Μοναστηράκι στα 00s, αλλά επειδή ήδη τον είχα, τότε, δεν τον ξαναγόρασα. Κοίταξα, όμως, στο discogs για λίγο και είδα πως το εν λόγω LP, που είχε βγει στη Γερμανία πριν από το μέσο του ’80 και όχι το 1989, όπως αναφέρεται εκεί (βαριέμαι τώρα να ψάξω, για να το χρονολογήσω ακριβώς), είναι σπάνιο και πουλιέται από κάποιον (από έναν μόνο πουλιέται) 495 ευρώ! Μια γελοία τιμή, για έναν δίσκο άγνωστο μεν, που δεν έχει πουληθεί ποτέ, που τον αγνοούν οι πάντες και που δεν τον ψάχνει κανένας δε.

11/9/2026
11 Σεπτεμβρίου 1973. Πάντα ανοίγω τέτοια βιβλία, μια μέρα σαν κι αυτή...

11/9/2026

Οι Louisiana Red-Στέλιος Βαμβακάρης, βασικοί πρωταγωνιστές της ανάμειξης του blues με το ρεμπέτικο, ήδη από το 1988, στο νέο βιβλίο μου «Blues: Η Μαύρη Αναβίωση στα 60s / Επίμετρο: Blues & Ρεμπέτικο» [Όγδοο, 2026] στις σελίδες 165-200...

ΘΩΜΑΣ ΤΑΜΒΑΚΟΣ το νέο βιβλίο του για την δισκογραφία του συνθέτη-μουσουργού Θόδωρου Αντωνίου

Οι άοκνες προσπάθειες του ερευνητή-μουσικογράφου Θωμά Ταμβάκου, που επικεντρώνονται πάντα στο χώρο των ελλήνων και ελληνικής καταγωγής μουσουργών της «λόγιας» μουσικής, συνεχίζονται όχι μόνο με τις διαρκείς και εξειδικευμένες ιδιωτικές ερευνητικές ενασχολήσεις του, αλλά και με την αποτύπωση μέρους αυτών ακριβώς των ερευνών του σε «φυσικούς» τόμους (βιβλία). Έτσι, σ’ αυτή τη σειρά με τις αναλυτικότατες δισκογραφικές αποτυπώσεις, που αριθμεί ήδη τέσσερις τόμους (για όλους υπάρχουν τα σχετικά reviews στο blog), σχετικούς με το δισκογραφημένο έργο των Σπυρίδωνα-Φιλίσκου Σαμάρα (1861-1917), Νίκου Σκαλκώτα (1904-1949), Δημήτρη Δραγατάκη (1914-2001) και Μανώλη Καλομοίρη (1883-1962), έρχεται να προστεθεί, τώρα, κι ένας πέμπτος τόμος, που αφορά, τούτη τη φορά, το δισκογραφημένο έργο του μουσουργού Θόδωρου Αντωνίου. Όσοι και όσες γνωρίζουν τα προηγούμενα βιβλία του Θ. Ταμβάκου, που είναι τυπωμένα πάντα σε μεγάλο σχήμα (21Χ30) έχουν σίγουρα μιαν εικόνα για το πώς θα είναι διαρρυθμισμένο και το εν λόγω, που έχει τίτλο «Θόδωρος Αντωνίου (10/2/1935-26/12/2018) / Επίσημη Δισκογραφία (1970-2025) / Συμβολή στα 90 Χρόνια από τη Γέννησή του» [Έκδοση Μουσικής Εταιρείας Αλεξανδρούπολης, Αλεξανδρούπολη 2025].

Το βιβλίο, λοιπόν, ξεκινά με τα προλογικά σημειώματα (Αθανάσιος Τρικούπης, Βύρων Φιδετζής, Ιάκωβος Κονιτόπουλος, Σάββας Τσιλιγκιρίδης, Θωμάς Ταμβάκος), στα οποία καταγράφονται, σε γενικές γραμμές, τα βασικά στοιχεία της μουσικής τέχνης του Θ. Αντωνίου, σε συνδυασμό και με την επακόλουθη επιστημονική προσέγγιση στη δισκογραφία του από τον συγγραφέα. Όπως σημειώνει ανάμεσα σε άλλα ο Β. Φιδετζής:
«Η συνθετική του συνέπεια (σ.σ. του Θόδωρου Αντωνίου) σφυρηλατήθηκε σιγά-σιγά προς ένα ιδανικό δημιουργικής έκφρασης, μέσω μιας ενθουσιώδους αποδοχής των μετα-βεμπερνιανών πρακτικών της μουσικής πρωτοπορίας του 1950, από τη μία, και του συνόλου των ελληνικών μουσικών παραδόσεων (δημοτικό τραγούδι, βυζαντινό μέλος, εθνική σχολή, ελληνική πρωτοπορία: Μητρόπουλος, Σκαλκώτας, Δραγατάκης, Ξενάκης, Χρήστου, Λογοθέτης) από την άλλη. Ο ελληνικός ήχος του Αντωνίου έχει τα ακόλουθα τέσσερα βασικά γνωρίσματα: Πρώτο είναι η μορφολογική οικονομία και η απόλυτα προσωπική δομική του πρωτοτυπία, που παραπέμπει στο άριστο μέτρο. Δεύτερο είναι η λιτή χρήση των εκφραστικών μέσων της σύγχρονης ορχήστρας και η τέλεια γνώση των δυνατοτήτων των οργάνων. Τρίτο είναι η χρήση μελωδιών και μελωδικών θραυσμάτων που παραπέμπουν απευθείας στον ελληνικό ήχο της παράδοσης (...). Τέταρτο, τέλος, είναι η μη δογματική συνηχητική του οργάνωση».
Όπως συμβαίνει με όλα τα βιβλία του Θ. Ταμβάκου πριν από την ανάπτυξη της δισκογραφίας παρεμβάλλονται κάποιες «γενικές και απαραίτητες οδηγίες για τη διευκόλυνση της ανάγνωσης των στοιχείων», που θα παρουσιαστούν στις επόμενες σελίδες, και που κρίνονται (από τη μεριά μου) ως πολύ κατατοπιστικές και εν τέλει απαραίτητες. Θέλω να πω πως ο αναγνώστης θα διευκολυνθεί στην προσπέλαση της δισκογραφίας μόνον αν διαβάσει προσεκτικά αυτές τις οδηγίες, που απλώνονται σε 35 σύντομες παραγράφους.
Το έχω πει και παλαιά αυτό και το λέω και πάλι. Όσοι γνωρίζουν από δισκογραφίες σε σχέση με την pop και το rock ή και με την jazz ακόμη, και δεν γνωρίζουν τις δισκογραφίες του Θ. Ταμβάκου, θα βρεθούν προ εκπλήξεως (ευχάριστης θέλω να πιστεύω). Εννοώ πως, εδώ, η προσέγγιση, από τη μεριά του ερευνητή, είναι τελείως διαφορετική, χωρίζεται σε κεφάλαια, και κυρίως διαθέτει την καλώς εννοούμενη εμμονή με την λεπτομέρεια.
Τα κεφάλαια είναι επτά, και ονοματίζονται από τα γράμματα Α, Β, Γ, Δ, Ε, ΣΤ και Σ. Υπό το Α καταγράφονται τα βινύλια και οι κασέτες με έργα Θ. Αντωνίου. Υπό το Β καταγράφονται όλων των ειδών τα CD και DVD. Υπό το Γ καταγράφονται τα βινύλια, κασέτες, CD και DVD στα οποία ο Θ. Αντωνίου διευθύνει δικά του ή άλλων συνθετών έργα ως αρχιμουσικός. Υπό το Δ καταγράφονται οι ψηφιακές εκδόσεις με έργα Θ. Αντωνίου. Υπό το Ε καταγράφονται φυσικές και ψηφιακές εκδόσεις μη μουσικού περιεχομένου (π.χ. με περιεχόμενο συνεντεύξεις του Θ. Αντωνίου). Υπό το ΣΤ καταγράφονται γνωστές μελλοντικές εκδόσεις έργων του και τέλος υπό το Σ καταγράφονται οι εκδόσεις τύπου... miscellaneous, ποικίλες εκδόσεις δηλαδή, που δεν «μπαίνουν» στις υπόλοιπες κατηγορίες. Μία τέτοια (έκδοση) την οποία, προσωπικώς, κρίνω ως σημαντική είναι η πρώτη-πρώτη, καταγραμμένη σ’ ένα 4-tracks EP (45άρι προφανώς) σε ετικέτα Doxiadis Associates, από το 1964, που περιλαμβάνει ελαφρολαϊκά έργα των Μάνου Χατζιδάκι, Θόδωρου Αντωνίου, Μίκη Θεοδωράκη και Γιώργου Κατσαρού κάτω από τον γενικό τίτλο «Μουσική από την Ελλάδα». Το έργο του Θ. Αντωνίου έχει τίτλο “Dance from the islands” και καταγράφεται (στο Σ), επειδή προφανώς δεν είναι «λόγιο».
Η δισκογραφία του Θ. Αντωνίου, που εκτείνεται σε 196 μεγάλου σχήματος σελίδες, εμπλουτισμένες με πολλές Α/Μ φωτογραφίες, αποτελείται από 149 εκδόσεις (όλων των τύπων), από τις οποίες οι 109 περιλαμβάνουν δικά του έργα (στις υπόλοιπες 40 προφανώς ο Θ. Αντωνίου διευθύνει έργα άλλων). Επίσης να προστεθεί πως από τα εν συνόλω 457 έργα του έχουν ηχογραφηθεί μόλις τα 81 (προφανώς κάποια έργα έχουν ηχογραφηθεί περισσότερες από μία φορές, για αυτό το λόγο συζητάμε για 109 εκδόσεις με δικά του έργα) και αυτό, οπωσδήποτε, μπορεί να βάλει σε σκέψεις κάθε θιασώτη της ελληνικής λόγιας μουσικής – πόσο μάλλον όταν εν έτει 2025 παραμένουν, ακόμη, χωρίς αποτύπωση σημαντικότατα έργα του συνθέτη.
Αυτά και άλλα πολλά ενδιαφέροντα πληροφορούμαστε από το βιβλίο του Θωμά Ταμβάκου «Θόδωρος Αντωνίου (10/2/1935-26/12/2018) / Επίσημη Δισκογραφία (1970-2025)», που είναι κάτι πολύ περισσότερο, ως συνήθως, από μία τυπική δισκογραφία.
(Το βιβλίο έχει τυπωθεί σε 400 αριθμημένα αντίτυπα).
Επαφή: www.ttamvakos@yahoo.gr

ΑΕΝΑΩΣ ΠΟΙΕΙΝ έργα ελλήνων συνθετών αφιερωμένα στον Θωμά Ταμβάκο

Πρόκειται για ένα 2CD (2025), συμπαραγωγής των εταιρειών Irida Music και Subways Music, με έργα ελλήνων συνθετών αφιερωμένα στον Θωμά Ταμβάκο (όπως διαβάζουμε και στο εξώφυλλο). Για το ποιος είναι ο Θωμάς Ταμβάκος δεν χρειάζεται να πούμε πολλά, για τους φίλους του δισκορυχείου, καθότι όλοι θα πρέπει να γνωρίζουν την ενασχόλησή του με την ελληνική λόγια μουσική και τους συνθέτες της, είτε ως μουσικογράφος είτε πολύ περισσότερο ως ερευνητής. Φίλος και συνεργάτης από την εποχή του περιοδικού «Jazz & Τζαζ», ο Θ. Ταμβάκος ήταν, είναι και παραμένει ένα καθόλα σεβαστό πρόσωπο του χώρου – έναν σεβασμό, που τον έχει κερδίσει επαξίως, δεκαετίες τώρα, μέσα από το κατατεθειμένο έργο του. (Ανάμεσα και οι εργο-βιογραφικοί τόμοι, που έχει συγγράψει και επιμεληθεί, τα τελευταία χρόνια, για τους Μανώλη Καλομοίρη, Δημήτρη Δραγατάκη, Νίκο Σκαλκώτα και Σπυρίδωνα-Φιλίσκο Σαμάρα). Δημιουργός-κάτοχος του Αρχείου Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου (ΑΕΜΘΤ), ο Θ. Ταμβάκος έχει κατορθώσει μέσα σε αυτά τα 45 χρόνια ύπαρξης του αρχείου να εντοπίσει και να τεκμηριώσει 6.012 ονόματα ελλήνων μουσικών δημιουργών (της λόγιας μουσικής), με απολύτως προσωπικό κόπο και ιδίοις αναλώμασι. Έτσι, το να αναδειχθεί σε επίτιμο μέλος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών, το 2003, και το να βραβευθεί από το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Α.Π.Θ., το 2017, είναι τα ελάχιστα επίσημα «ευχαριστώ», που θα μπορούσε να του αποδοθούν σε όλη αυτή τη 45χρονη πορεία, τόσο του ιδίου, όσο και του αρχείου του.

Όμως ένα άλλου είδους «ευχαριστώ», που συμπίπτει και με τα 70α γενέθλια του διακεκριμένου ερευνητή, είναι και το παρόν 2CD, με τα 27 έργα 26 Ελλήνων και Κυπρίων συνθετών, της περιόδου 2000-2024, τα οποία είτε αφιερώθηκαν σ’ εκείνον είτε ανατέθηκαν από το ΑΕΜΘΤ στους διαφόρους μουσουργούς. Τα ονόματά τους; Ας τα αναφέρουμε και προς χάριν της πληροφόρησης.
Θόδωρος Αντωνίου, Παναγιώτης Θεοδοσίου, Άννα Μουζάκη, Χρήστος Σαμαράς, Άλκης Μπαλτάς, Σπύρος Μάζης, Μιχάλης Ανδρονίκου, Κώστας Μπραβάκης, Σπύρος Δεληγιαννόπουλος, Σωτήρης Δεσπότης, Δημήτρης Δραγατάκης, Κωνσταντίνος Κουκιάς, Ντίνος Κωνσταντινίδης, Μιχάλης Τραυλός, Κωνσταντίνος Φλεριανός, Ιάκωβος Κονιτόπουλος, Άρης Καραστάθης, Νίκος Χαριζάνος, Σωτηρία Αδάμ, Τάνια Σικελιανού, Αιμιλία Βαΐτση, Γιάννης Γαλίτης, Νίκος Κατσούλης, Γιώργος Κοντραφούρης, Άλκης Παπαδόπουλος και Απόστολος Ντάρλας.
Όπως διαβάζουμε στα σχετικά πληροφοριακά δελτία τρία απ’ αυτά τα έργα έχουν ήδη δισκογραφηθεί, δέκα οκτώ ηχογραφήθηκαν σε στούντιο, ενώ πέντε ηχογραφήθηκαν επιτόπου σε συναυλίες. Περαιτέρω, σε πέντε έργα χρησιμοποιείται προηχογραφημένο υλικό και ηλεκτρονικοί ήχοι, ενώ ένα έργο είναι αμιγώς jazz. Ακόμη, την ερμηνεία των έργων υπογράφουν 41 μουσικοί, μία ορχήστρα δωματίου και τρεις από τους συνθέτες – με όλο το σετ να αφιερώνεται σε τέσσερις «απόντες» δημιουργούς, τους Δημήτρη Δραγατάκη, Ντίνο Κωνσταντινίδη, Θόδωρο Αντωνίου, Κώστα Μπραβάκη και ακόμη στις μνήμες της πιανίστριας Βίκυς Στυλιανού, όπως και της Ζαφειρίας Συνεφοπούλου, στην οποία ανήκει το εικαστικό του εξωφύλλου «για τη δόξα της ελληνικής λόγιας μουσικής» (2012).
Έχουμε να κάνουμε λοιπόν με μία έκδοση, που, πέραν της τιμής που αποδίδει στον Θωμά Ταμβάκο, αποτελεί και μία πολύ καλή συγκεντρωτική καταγραφή πολλών και ενδιαφερουσών τάσεων της σύγχρονης ελληνικής λόγιας μουσικής, πιστοποιώντας το υψηλό επίπεδο τόσο των συνθετών όσο και των εκτελεστών.
Επαφή: https://subways.gr/, https://iridamusic.eu/

το κουαρτέτο σαξοφώνων SAXAS και το κουαρτέτο εγχόρδων ÉxQuartet σε ρεπερτόριο σύγχρονης μουσικής

Η Phasma-Music είναι μια (ελληνική;) εταιρεία, την οποία έχουν ιδρύσει η πολωνή φλαουτίστρια Iwona Glinka και ο συνθέτης της σύγχρονης μουσικής Μιχάλης Τραυλός. Για δίσκους της Phasma-Music έχουμε ξαναγράψει, όπως εκείνους της Kalisz Philaharmonic Orchestra και του ÉxQuartet, πίσω στο 2022, ενώ τώρα θα το ξανακάνουμε λόγω του παρόντος CD [Phasma-Music, 2022] των SQ.

Βασικά λέμε για δύο σχήματα, το κουαρτέτο σαξοφώνων SAXAS (σοπράνο, άλτο, τενόρο, βαρύτονο) και το κουαρτέτο εγχόρδων ÉxQuartet (δύο βιολιά, βιόλα, τσέλο), που αποδίδουν έργα των Nikos Athanassakis, Lars Michael Fetzek, Brian Field, Michael Boyd, Robert Fleisher, Rene Nikolaou, Filip Sande, Yi-De Chen και Louis Sauter. Το κουαρτέτο σαξοφώνων ακούγεται μόλις σε δύο tracks, από τα εννέα του δίσκου, στα επτά ακούγονται τα έγχορδα, ενώ σε ένα έργο υπάρχει και πιάνο. Από τους εννέα συνθέτες, που ακούγονται εδώ οι δύο είναι Έλληνες, ενώ οι επτά αλλοδαποί.
Το άλμπουμ ανοίγει με το “String Quartet No. 2” του Νίκου Αθανασάκη – ενός συνθέτη, που μας έχει απασχολήσει ξανά στο blog (μπορείτε να δείτε εδώ... https://diskoryxeion.blogspot.com/2022/05/cd.html). Το έργο χωρίζεται σε δύο μέρη, ένα 8λεπτο κι ένα 5λεπτο – είναι λυρικό, ευχάριστο, παιγνιώδες, με τις μελωδίες, που φέρνουν στη μνήμη φολκλορικά μοτίβα, να κυριαρχούν (στο πρώτο μέρος), τονίζοντας μία περισσότερο λυπητερή και στοχαστική διάθεση (στο δεύτερο). Και τα δύο μέρη παίρνουν αφορμή, όπως διαβάζουμε στο ένθετο, από ταινίες του Federico Fellini (και βασικά από το «Και το Πλοίο Φεύγει», στο β μέρος).
Το άλλο ελληνικό έργο είναι το 15λεπτο “String Quartet No.1” της Ρενέ Νικολάου. Πρόκειται για ένα σύγχρονο έργο, με μάζες ήχων να μετακινούνται ακανόνιστα, προσδίδοντας στο άκουσμα ελαφρώς απόκοσμα χαρακτηριστικά.
Και τα υπόλοιπα έργα είναι ενδιαφέροντα, εννοείται, αλλά εδώ είπαμε λίγα λόγια μόνο για τα δύο ελληνικά.
Επαφή: www.phasma-music.com

ΜΙΚΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ FACEBOOK 592

19/8/2024
Ευχαριστώ πολύ τον φίλο Γιάννη Μουγγολιά (και το σάιτ "ο αναγνώστης"), για όσα γράφει για το "Ραντεβού στο Κύτταρο" [Όγδοο, 2024]...

https://www.oanagnostis.gr/diavazontas-gia-ti-moysiki-toy-gianni-moyggolia/

18/8/2024
Βγαίνει και η Γαρμπή και γράφει για τον Ντελόν... «Καλό σου ταξίδι έρωτα των εφηβικών μου χρόνων».
Ρε πανάθεμά σας, απόψε... Στη Μανίνα, στα σέβεντις, ήταν πιο σοβαρές οι 13χρονες.

18/8/2024
Όλοι εμείς οι γέροι (και οι γριές), που γνωρίσαμε τον Αλαίν Ντελόν ως ηθοποιό των σίξτις-σέβεντις ταινιών του, άιντε και λίγο έιτις, θα γράψουμε για τον Αλαίν Ντελόν ως ηθοποιό.
Οι νέοι και οι νέες, που δεν τον γνώρισαν ως ηθοποιό, μα σε μια άκυρη εποχή, όταν δεν έκανε πλέον ταινίες, ας γράψουν για το φασισμό, το ναζισμό, τον ιμπεριαλισμό και για το ότι είχε φιλήσει το χέρι της Φωτεινής Δάρρα.
Ο καθείς ό,τι ξέρει και καταλαβαίνει. Και για τους αναγνώστες ισχύει αυτό.
Γι’ αυτό σας λέω, μην τρελαίνεστε... ηρεμήστε. Οι τσακωμοί εδώ μέσα είναι μόνο για γέλια.

18/8/2024
– Εσύ...
– Εγώ; Tι εγώ; Όποιος έχει μάτια βλέπει... Αλαίν Ντελόν.
– Αλόν, αλόν… Πρόκειται περί τρελών...

Υπάρχει και ο... Έλληνας Αλαίν Ντελόν Ανδρέας Λιναρδάτος. Ζει, πέθανε... κανείς δεν ξέρει.

17/8/2024
Σαν σήμερα τελείωνε. Μπορεί οι Jeff Beck Group, Iron Butterfly και Moody Blues να μην παίξανε τελικά - αλλά ήταν τα ονόματά τους σε διάφορες πρώιμες διαφημίσεις, αφίσες κ.λπ.

[Εδώ διαφήμιση από το αμερικάνικο Ramparts, ένα αληθινά ριζοσπαστικό περιοδικό της εποχής, κοντά στις ιδέες της Νέας Αριστεράς -όχι του Χαρίτση-, που το είχε κάνει κάπως γνωστό στην Ελλάδα, επί χούντας, η Λιλή Ζωγράφου. Δεν ξέρω αν κυκλοφορούσε κιόλας στην Αθήνα. Δεν το αποκλείω]

17/8/2024
Σίγουρα εδώ πέρα γράφω για δίσκους της Ano Kato Records, σίγουρα γράφω για τον μπασίστα Γιώργο Ζηκογιάννη, σίγουρα γράφω για τη γαλλική αβάντ εταιρεία Futura Records (κανείς δεν είχε γράψει μέχρι τότε στην Ελλάδα, και κανένας μάλλον δεν έγραψε ξανά από τότε) και σίγουρα γράφω για τον δυνατό βρετανό κιθαρίστα Jim Mullen (από τους Piblokto!), καθώς είχα πάθει πλάκα, όταν τον είχα δει στον Λυκαβηττό. Ίσως ο μεγαλύτερος κιθαρίστας (όπως θα αποδεικνυόταν) που θα μου τύχαινε να δω ποτέ ζωντανά. Μεγαλύτερος και από πιο ακραιφνείς bluesmen, jazzmen κ.λπ. Το λέω εξαιτίας της συγκεκριμένης παράστασης κι, επειδή, προσωπικά, ελάχιστες φορές έχω γράψει για συναυλίες, που έχω παρακολουθήσει.

[Ένα άξιο τεύχος, και CD, πολύ μπροστά από την εποχή του. Μεγάλες και αξεπέραστες στιγμές του περιοδικού μουσικού Τύπου της χώρας – 27 χρόνια πριν]
[όχι τυχαίο ποστ – υπάρχει λόγος – για κάθε ποστ που κάνω υπάρχει λόγος]

16/8/2024
Τρίτη μέρα στη σειρά με ποστ για τον Γιώργο Λεωτσάκο. Τριήμερα δεν είναι τα μεγάλα πένθη; Εντάξει, δεν πρόκειται περί αυτού. Δεν πενθώ. Τιμώ, όμως, για τρίτη συνεχή μέρα τον «πάπα» της μουσικοκριτικής στην Ελλάδα, πέρα από είδη, γούστα κ.λπ.
Λοιπόν, μια δισκοκριτική του Λεωτσάκου έχω εδώ. Ή μάλλον το τμήμα μιας δισκοκριτικής, που αφορά τα έργα του συνθέτη της πρωτοπορίας Ανέστη Λογοθέτη «Πυριφλεγέθων-Αχέρων-Κωκυτός», έτσι όπως εκείνα καταγράφηκαν στο LP «4η Ελληνική Εβδομάδα Σύγχρονης Μουσικής, #3» [His Master’s Voice, 1973].

Όλη η κριτική του Λεωτσάκου είναι σύντομη, και ακόμη πιο σύντομο είναι το κομμάτι για τα έργα του Λογοθέτη. Είναι όμως επί της ουσίας. Δεν πετάς τίποτα. Έτσι είναι οι δισκοκριτικές. Δεν είναι για... μπλα-μπλα και για σεντόνια. Είναι άλλα τα μεγάλα κείμενα, που θα πιάσεις ένα θέμα και θα το πας όσο μακριά πρέπει και άλλο οι κριτικές – που είναι μια εφαρμόσιμη άσκηση γραφής, η οποία κάλυπτε, αυστηρώς, τις ανάγκες των περιοδικών και των εφημερίδων.
Πόσο χώρο να σου δώσει μια εφημερίδα για μια δισκοκριτική; Πρέπει να ’σαι γερός χειριστής της γλώσσας, απόλυτος γνώστης του αντικειμένου, κυριολεκτικός, σαφής και ταυτόχρονα σύντομος. Όλα αυτά μαζί. Εν ολίγοις εδώ διαβάζεις λόγια απλά και κατανοητά, για έργα «δύσκολα» για το μέσο αυτί.
[από το περιοδικό Δελτίο Κριτικής Δισκογραφίας της Λέσχης του Δίσκου]
[στα σχόλια τα έργα του Λογοθέτη και το εξώφυλλο του LP]

16/8/2024
>>Ο κιθαρίστας έπαιζε στους Διαβάτες μα και τους The Colour Makers, το πρώτο, ιστορικά, ροκ συγκρότημα της Θεσσαλονίκης.<<
Άμα είναι οι Colour Makers το πρώτο, ιστορικά, ροκ συγκρότημα της Θεσσαλονίκης τότε να αποσύρω το «Ραντεβού στο Κύτταρο» από τα βιβλιοπωλεία και να το ξαναγράψω από την αρχή... (γέλιο)
Ρε θα μας τρελάνετε τώρα; Ροκ έπαιζαν και οι Olympians στην εποχή τους, από Bombora μέχρι Go man go και Paperback writer. Σιγά μην περιμένανε, τα καρντάσια, να μάθουν το ροκ από τους Colour Makers, όταν υπήρχαν οι Blow-Up, οι Fratelli, οι Μακεδονομάχοι κι ένα σωρό κι ακόμη...
>>Την ίδια στιγμή που η Αθήνα έγραφε ιστορία με τους Socrates, Πελόμα Μποκιού, Φατμέ, διάφορες ενώσεις του Σταύρου Λογαρίδη κ.ο.κ, η Θεσσαλονίκη σχημάτησε τους The Colour Makers το πρώτο (και φτωχό σε εξοπλισμό), συγκρότημα του εφήβου ακόμη, τότε, Θωμά Βρούσγου.<<
Τι σχέση έχουν οι Φατμέ, που είναι μια δεκαετία αργότερα, με όλους τους υπόλοιπους; Καλά τις χημικές... ενώσεις του Λογαρίδη τις αφήνω. Χημικός πάντως παρά λίγο να γίνει ο Πασχάλης... όπως λέει και στο τραγούδι... «Δε με ρώτησες ποτέ σου αν ήθελα κι εγώ / χημικός να γίνω δικηγόρος ή γιατρός».... (γέλιο)
16 Αυγούστου τα δημοσιεύουνε αυτά... Σου λέει... δεν θα τα δει κανένας...

16/8/2024
Μερικά από τα πιο ηλίθια κείμενα για τον Έλβις θα τα διαβάσεις, παραδοσιακά, κάθε 16 Αυγούστου. Συνήθως τα κείμενα αυτά τα υπογράφουν άνθρωποι, που δεν έχουν την ελάχιστη τυπική σχέση με τη μουσική, καταφεύγοντας στην αρλουμπολογία των θεωριών συνωμοσίας, περί τον θάνατό του και το... μετά απ’ αυτόν (τρομάρα τους), προκειμένου να δημιουργήσουν ένα υποτίθεται τραβηχτικό κόνσεπτ (εντάξει, υπάρχουν πολλοί, που διαβάζουν τέτοιες ασυναρτησίες). Αν τους ρωτήσεις όμως πιο χειροπιαστά πράγματα, ποια ήταν η σχέση του Elvis με το blues ας πούμε, θα σε κοιτάζουν με ανοιχτό το στόμα...

16/8/2024
Επειδή παρατηρώ την ποιότητα του αέρα στην Αθήνα από το aqicn. org/ station λέω πως τη νύχτα που πέρασε, στις 2 το πρωί δηλαδή, οι τιμές ήταν σχεδόν σε όλη την Αθήνα τιμές... πυρκαγιάς, δηλαδή πλήρως απαγορευτικές για τη δημόσια υγεία (ενώ και τώρα το πρωί είναι μέτριες). Μιλάω για ακατάλληλο αέρα, με τα PM 2.5 να βρίσκονταν γύρω στο 150. Και το ερώτημα είναι απλό. Η φωτιά στη ΒΑ Αττική έκαιγε ακόμη τη νύχτα σε διάφορες εστίες; Ρωτώ, γιατί, καθόλου περιέργως, πολύ γρήγορα «σβήστηκε», δηλαδή έφυγε από τα πρωτοσέλιδα, για να αντικατασταθεί από τις ειδήσεις για τα ψίχουλα του Μητσοτάκη.

15/8/2024
Βγήκαν τώρα κάτι περιτρίμματα, κάτι αποδέλοιποι των τζημερο-αδώνιδων να λεκιάσουν το ποστ που έκανα για Λεωτσάκο και Αλβανία. Μαζευτείτε, γιατί θα σας μαζέψω εγώ...
Λοιπόν, συνεχίζω στο ίδιο μοτίβο και θυμάμαι αυτό το προ τριετίας κείμενο (μέρες δεκαπενταύγουστου και τότε), για τις συναυλίες της Μαρινέλλας, το 1977, στην τότε σοσιαλιστική χώρα – ένα κείμενο, που έχει μέσα πολλή Αλβανία, πολλή Ελλάδα, και ακόμη Ενβέρ Χότζα, Λεωτσάκο κ.λπ.
Όσοι δεν το έχετε διαβάσει να το διαβάσετε οπωσδήποτε – και οι υπόλοιποι ας το θυμηθείτε μέσες-άκρες...
https://www.lifo.gr/culture/music/oi-synaylies-tis-marinellas-stin-albania-ton-aygoysto-toy-1977

15/8/2024
Κάπου, σε μια συνέντευξη, ο Γιώργος Λεωτσάκος είχε πει πως το μεγαλύτερο έγκλημα του Στάλιν ήταν που, στη Γιάλτα, έδωσε την Ελλάδα στη Δύση.
Ο Λεωτσάκος δεν ήταν σταλινικός, αμφιβάλλω αν είχε ψηφίσει και ποτέ ΚΚΕ στη ζωή του, όμως ήταν συνεπαρμένος, ως ένας άνθρωπος που ζούσε μόνο για τη μουσική, από τον τρόπο που είχαν αγκαλιάσει τα σοσιαλιστικά καθεστώτα του eastern block τη μουσική εκπαίδευση. Την προτεραιότητα που έδιναν στη μουσική παιδεία, στην πνευματική καλλιέργεια μέσω της μουσικής και από κει και πέρα στην «παραγωγή» εκατοντάδων, χιλιάδων μέγιστων μουσικών, συνθετών, ενορχηστρωτών κ.λπ. και τις διεξόδους τους στις σπουδαίες ορχήστρες τους – μια πράξη ζωής, για τον πολιτισμό της ανατολικής Ευρώπης, η οποία θα τύχαινε της πλήρους αποσιώπησης στον «ελεύθερο κόσμο».
Όταν ο Λεωτσάκος επισκέφτηκε την σοσιαλιστική Αλβανία στην αρχή της δεκαετίας του ’80 θα πάθαινε σοκ, από το επίπεδο των μουσικών σπουδών στη χώρα των αετών, και κυρίως από το έργο των αλβανών μουσικών και συνθετών, που παρέμενε περιχαρακωμένο και παντελώς άγνωστο στα δυτικά ώτα. Την ίδια γνώμη είχε και για την μουσική πραγματικότητα της Βουλγαρίας και των υπολοίπων βαλκανικών χωρών – τις οποίες χώρες, κοντολογίς, τις θεωρούσε απείρως πιο προχωρημένες από την τρίσμοιρη Ελλάδα. Κάτι που θα αποδεικνυόταν, σε μεγάλο βαθμό, μετά την πτώση των σοσιαλιστικών καθεστώτων, όταν μουσικοί απ’ αυτές τις χώρες θα στελέχωναν, με τον καλύτερο τρόπο, όλες τις ελληνικές ορχήστρες.

Μου έκανε εντύπωση η ανακοίνωση του γραφείου Τύπου του ΚΚΕ για τον Λεωτσάκο, που ανάμεσα σε άλλα τόνιζε πως «το 1981 υπήρξε ο πρώτος μουσικολόγος του κόσμου που επισκέφθηκε την σοσιαλιστική Αλβανία, γνωρίζοντας σε βάθος το ιδιόμορφο και εντυπωσιακά αποδοτικό σύστημα της μουσικής ζωής, παιδείας και παραγωγής».
Παλιά το ΚΚΕ έβγαζε τέτοιου τύπου ανακοινώσεις μόνο για τα δικά του μέλη – δεν το διέκριναν αβροφροσύνες σχετικές με «αστούς» καλλιτέχνες κ.λπ. ακόμη και στην περίπτωση των θανάτων τους. Τώρα, βέβαια, το κόμμα συγχαίρει μέχρι και τους ολυμπιονίκες, οπότε δεν ξέρω αν σημαίνει κάτι βαθύτερο αυτή η πολύ θερμή ανακοίνωσή του για τον Λεωτσάκο.

ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΡΩΤΑΣ ένας μεγάλος έλληνας συνθέτης, σ’ ένα ακόμη πολύ σπάνιο άλμπουμ

Ένα παλαιό CD έφθασε στα χέρια μου, μέσω του Δημήτρη Βασιλειάδη (B-otherSide Records), πριν από λίγο καιρό. Είναι ένα CD του συνθέτη της «σύγχρονης μουσικής» Νικηφόρου Ρώτα (1929-2004), που έχει τίτλο «Το Τραγούδι της Δημιουργίας και 6 Μικρά Έργα» και το οποίο είναι τυπωμένο από την Μουσική Τέχνη («μια μη κερδοσκοπική αστική εταιρία, που έχει αναλάβει την ευθύνη της ευρύτερης διάδοσης του έργου του Νικηφόρου Ρώτα», όπως διαβάζουμε στο ένθετο). Πότε κυκλοφόρησε αυτό το CD δεν είναι απολύτως γνωστό. Σίγουρα πάντως πριν από τον θάνατο του συνθέτη – πιθανώς δε το 1994, από κάποια δικά μου ψαξίματα (αν και δεν είμαι εντελώς βέβαιος).

Τα άλμπουμ με έργα του Νικηφόρου Ρώτα, είτε συζητάμε για LP είτε για CD, κατά έναν μυστήριο λόγο είναι πολύ σπάνια. Φαίνεται λοιπόν πως πρόκειται για περιορισμένων ποσοτήτων εκδόσεις, σχεδόν πάντα σε ανεξάρτητες εταιρείες, που αναζητούνται από ένα κοινό, που έχει στο νου του τον Ρώτα ως έναν συνθέτη της ελληνικής avant-garde (συνδυασμένης με ηλεκτρονικά ή όχι). Τα ψάχνουν δηλαδή, τα άλμπουμ του, και ακροατές της ηλεκτρονικής μουσικής, της πειραματικής, του ψαγμένου ροκ ή και του φολκ ακόμη. Όσο λοιπόν το ακροατήριο μεγαλώνει τόσο και οι δίσκοι του γίνονται όλο και πιο σπάνιοι (και βεβαίως ακριβότεροι).
Στο παρόν άλμπουμ συμπεριλαμβάνονται επτά έργα του Νικηφόρου Ρώτα συντεθειμένα ανάμεσα στα χρόνια 1960-1991. «Πιάνουν» λοιπόν μία 30χρονη διαδρομή του μουσουργού (που πιθανώς σε κάποιους να είναι γνωστός και από τα βιβλία του ή ακόμη και από την αρθρογραφία του σε περιοδικά, όπως στο «Ήχος & Hi-Fi» των 70s).
Ο Ρώτας υπήρξε πολύ σημαντικός συνθέτης και αυτό διαφαίνεται και από τα πιο σύνθετα έργα του, που καταγράφονται εδώ, όπως το 15λεπτο «Το τραγούδι της δημιουργίας» (1960), ηχογραφημένο το 1974 στην τότε Δυτική Γερμανία, από σύνολο οκτώ πνευστών (μπάσο κλαρίνο, φαγκότο, δύο τρομπέτες, τρία τρομπόνια, τούμπα), συν δύο χορωδιακά σύνολα (ηχογράφηση στα στούντιο της Süddeutsche Rundfunk), που διαθέτει πολυεπίπεδες ενορχηστωτικές και φωνητικές αρθρώσεις, με λελογισμένα φωνητικά κρεσέντι και επιβλητική χρήση πνευστών, μα και από τα πιο φαινομενικώς απλοποιημένα, όπως τα ντουέτα του για δύο βιολιά ή για σόλο («Μικρό ντούο για δύο βιολιά» του 1991, «Ντούο για δύο βιολιά» του 1987 και «Φαντασία για βιολί σόλο “Καλό δρόμο Μιχαέλα”» του 1988), με την βιολίστρια κόρη του Μιχαέλα Ρώτα, που βρίθουν λυρικών φορτίσεων. 
Το έργο εκείνο, όμως, που συναρπάζει, είναι το 14λεπτο «Μορφές» του 1968, που «αναφέρεται στον μύθο του Ορέστη και (που) γράφτηκε κατά παραγγελία του οργανισμού “Χορικά”, για να χορογραφηθεί από την χορογράφο Ζουζού Νικολούδη». Εδώ ο Ρώτας χρησιμοποιεί βιμπράφωνο, κλαρινέτο, σαντούρι, κιθάρες, έγχορδα, κρουστά κ.λπ. δημιουργώντας μία τελείως υποβλητική μουσική, εντελώς ψυχεδελικής spiritual κατεύθυνσης, που ακούγεται προχωρημένη ακόμη και σήμερα, 56 χρόνια αργότερα.
Το άλμπουμ θα ολοκληρωθεί μ’ ένα ακόμη ιδιαίτερο track το «Έξοδος» (1962) (πρόκειται για το τελευταίο μέρος του ορατορίου «Όρχηση»), για φλάουτο με ράμφος, βιολί και δύο τύμπανα. Το κομμάτι είναι έντονο, διονυσιακό, με διαβολεμένο κρουστό παίξιμο, πάνω στο οποίο συμβάλλουν, με παιξίματα έντονης ροής, το βιολί και το φλάουτο. Θεσπέσιο! Το ακούς, δε, ακόμη και ως... folk-progressive!

ΜΑΡΙΑ-ΛΗΔΑ ΚΑΡΑΠΑΝΟΥ Rachmaninoff in Greece

Πιανίστρια με σπουδές στο Ωδείο Αθηνών (όπως διαβάζουμε στο booklet τής έκδοσης), στο Βασιλικό Κολλέγιο Μουσικής του Λονδίνου και στο Βασιλικό Ωδείο της Σκωτίας, βραβευμένη σε Ελλάδα και εξωτερικό και μόνιμος κάτοικος Ηνωμένων Πολιτειών, η Μαρία-Λήδα Καραπάνου (Maria-Lida Karapanou) τυπώνει τώρα, για την Subways Music, το άλμπουμ της “Rachmaninoff in Greece” (2023).

Το άλμπουμ, στην μεγαλύτερη διάρκειά του, έχει αποτυπωμένο το “Piano Concerto No.2” του Σεργκέι Ραχμάνινοφ (1873-1943), στο οποίο συμπράττει η Athens Philharmonia Orchestra υπό τον Βύρωνα Φιδετζή, ενώ συμπεριλαμβάνει και έργα για σόλο πιάνο των Γιάννη Κωνσταντινίδη («Σπουδές 1,2,4 πάνω σε ελληνικούς λαϊκούς ρυθμούς», «Ελληνικοί νησιώτικοι χοροί αρ. 1,5,8»), Δημήτρη Δραγατάκη («Νοσταλγία», «Μικρή Μπαλάντα»), Μπάμπη Κανά («7 Στιγμιότυπα, έργο 17»), μα και της ίδιας της πιανίστριας («Όασις», «Άγγιγμα Ι: Η Λήδα και ο κύκνος», «Φθινοπωρινά φύλλα χορεύουν στον άνεμο του Ντητρόιτ»). Όπως γράφει ο Σοφοκλής Σαπουνάς στο ένθετο, σε σχέση με το έργο του Ραχμάνινοφ:
«Πρόκειται για το δημοφιλέστερο έργο του μεγάλου αυτού Ρώσου συνθέτη και πιανίστα. Η τεράστια καλλιτεχνική επιτυχία του, όταν πρωτοερμηνεύτηκε το 1901, συνέβαλε θεραπευτικά στην κλονισμένη ψυχική κατάσταση, λόγω κατάθλιψης, του 28χρονου τότε Σεργκέι. Η δε διαχρονική αποδοχή του έργου από το κοινό ενίσχυσε ιδιαίτερα τη φήμη και τη σταδιοδρομία του».
Να πούμε λοιπόν πως το “Piano Concerto No.2” του Ραχμάνινοφ είναι ηχογραφημένο από την Μαρία-Λήδα Καραπάνου και την Athens Philharmonia Orchestra στην Αθήνα, στην Αίθουσα συναυλιών Άρτεμις, ενώ τα έργα για σόλο πιάνο είναι ηχογραφημένα από την πιανίστρια στο Brookwood Studio, στην Plymouth (δυτικό προάστιο του Detroit) του Michigan.
Άπαντα τα έργα χαρακτηρίζονται, βεβαίως, από τις πολύ ωραίες ερμηνείες σε τεχνικό και συναισθηματικό επίπεδο, με τις σωστές δυναμικές και με όλα τα επιμέρους ηχοχρώματα να λάμπουν –ιδίως στην ηχογράφηση του κονσέρτου του Ραχμάνινοφ, χωρίς να υπολείπεται το μέρος των ελληνικών συνθέσεων, με το λυρικό στοιχείο να συνεπαίρνει σε όλες ανεξαιρέτως τις εγγραφές–, ενώ και το booklet, με τα κείμενα των Σοφοκλή Σαπουνά, Μαγδαληνής Καλοπανά και Μαρίας-Λήδας Καραπάνου, πλαισιώνει με τον καλύτερο τρόπο και τούτη την έκδοση, κατατοπίζοντας τον ακροατή σε σχέση με τα έργα και τις προκλήσεις τους.
Μια αξιόλογη κυκλοφορία, για τους φίλους τής μουσικής τού «ύστερου ρομαντισμού», που διαθέτει, συγχρόνως, και ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον.
Επαφή: www.subways.gr

ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΞΙΩΤΗ έργα

Με καλλιτεχνική επιμέλεια παραγωγής από τον Βύρωνα Φιδετζή και εκτέλεση παραγωγής από την Subways Music και τον Σοφοκλή Σαπουνά κυκλοφορεί τώρα στα δισκοπωλεία το double CD «Έργα» (2023), με έργα του μουσουργού Γεωργίου Αξιώτη (1875-1924) – με την έκδοση, πέραν των δύο CD και του triple-folded digipak, να εμπεριέχει και 20σέλιδο δίγλωσσο (ελληνικά-αγγλικά) booklet, με στοιχεία και πληροφορίες.

Το CD1 περιλαμβάνει την «Συμφωνική φαντασία (Ενώ χιονίζει...) για ορχήστρα», με την Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών υπό τον Βύρωνα Φιδετζή, το «Κουαρτέτο εγχόρδων», την «Φούγκα για κουαρτέτο εγχόρδων» και το «Μινουέτο για κουαρτέτο εγχόρδων», που αποδίδονται από το κουαρτέτο εγχόρδων L’ Anima (Στέλλα Τσάνη βιολί, Μπρουνίλντα-Ευγενία Μάλο βιολί, Αντώνης Μανιάς βιόλα, Λευκή Κολοβού βιολοντσέλο) και ακόμη τα «Πέντε λυρικά κομμάτια για πιάνο», με τον Απόστολο Παληό στο πιάνο, ενώ στο CD2 καταγράφονται «Τα τραγούδια του Γεωργίου Αξιώτη», σε στίχους-ποίηση Γεωργίου Λαμπελέτ, Μιλτιάδη Μαλακάση, Antonio Fogazzaro, Heinrich Heine και Jean Richepin, στα οποία ακούγονται οι Άρτεμις Μπόγρη μεσόφωνος, Χρήστος Κεχρής τενόρος και Δημήτρης Βεζύρογλου πιάνο.
Πέραν αυτών των εισαγωγικών μερικά ακόμη, βασικά, βιογραφικά στοιχεία για τον συνθέτη, έτσι όπως αυτά φαίνονται στην Βικιπαίδεια:
«Ο Γεώργιος Αξιώτης (Μαριούπολη 1875-Αθήνα 16 Οκτωβρίου 1924) ήταν Έλληνας συνθέτης και μουσικοκριτικός, πατέρας τής πεζογράφου και ποιήτριας Μέλπως Αξιώτη (1905-1973). Ο Αξιώτης γεννήθηκε στη Μαριούπολη της σημερινής Ουκρανίας το 1875. Παππούς του ήταν ο πολιτικός Αλέξανδρος Αξιώτης και πατέρας του ήταν ο μυκονιάτικης καταγωγής Παναγιώτης Αξιώτης (1840-1918) πού ασχολήθηκε με το εμπόριο σιτηρών στη Ρωσία και απέκτησε τεράστια περιουσία, συγχρόνως όμως ήταν και αξιόλογος συγγραφέας διηγημάτων και μεταφραστής ρωσικών φιλολογικών έργων.(...) Μετά τις εγκύκλιες σπουδές του ο Γεώργιος Αξιώτης γράφηκε στη Νομική Σχολή (πιθανότατα το 1892), όπου σπούδασε για τρία χρόνια, ενώ παράλληλα άρχισε μουσική στην Ελλάδα ως μαθητής τού σημαντικού συριανού συνθέτη Λουδοβίκου Σπινέλλη. Στη συνέχεια, μεταξύ 1895(;) και 1901, σπούδασε στο Ωδείο San Pietro a Majella της Νάπολης, στο οποίο είχαν φοιτήσει πολλοί επτανήσιοι συνθέτες, παίρνοντας δίπλωμα και εύφημο μνεία. Καθηγητής του εκεί υπήρξε ο σημαντικότατος δάσκαλος τής εποχής Paolo Serrao και συμμαθητής του ο φίλος του Γεώργιος Λαμπελέτ. Επέστρεψε στην Ελλάδα και έγινε διευθυντής του Ωδείου Πειραϊκού Συνδέσμου με βοηθό τον Λαμπελέτ. Μαζί του εξέδωσε τον μοναδικό τόμο του περιοδικού Κριτική, μέσω του οποίου έθεσε ως στόχο την αναμόρφωση της μουσικής παιδείας στην Ελλάδα.(...) Έχει συζητηθεί αρκετά η περίπτωση του Αξιώτη και, κυρίως, οι λόγοι για τους οποίους αποσύρθηκε από τα μουσικά πράγματα της εποχής του. Φαίνεται ότι, ως πρωτοπόρος της “αγωνιστικής” κριτικής στην Ελλάδα, με “συγκεκριμένους στόχους αναμόρφωσης της μουσικής παιδείας”, προκάλεσε σοβαρές αντιδράσεις και αντιπάθειες που εμπόδισαν τη σταδιοδρομία του. Υπήρξε πολέμιος του συστήματος της μουσικής εκπαίδευσης από το Ωδείο Αθηνών(…). Οι απόψεις του σχετίζονται κυρίως με το ωδειακό “κατεστημένο”, όπου επικρίνει έντονα τόσο τις μεθόδους διδασκαλίας του πιάνου, όσο και τα στρυφνά εγχειρίδια διδασκαλίας της αρμονίας (Ρίχτερ), που έχουν ως αποτέλεσμα τη “γερμανοποίηση” της όλης διαδικασίας. Επίσης, από προφορική μαρτυρία του γιου του, Παναγιώτη, αντιπαθούσε τον Καλομοίρη. Οι έντονες αυτές αντιρρήσεις του υπήρξαν ζημιογόνες για την μουσική του “καριέρα'”, προκάλεσαν τις αντιδράσεις και τον πόλεμο τού μουσικού κατεστημένου, και τον οδήγησαν να πάρει την απόφαση να αποσυρθεί και να εγκατασταθεί από το 1905 οικογενειακώς μόνιμα στη Μύκονο. Εξέχουσες μουσικές προσωπικότητες της εποχής, όμως, “απέδιδαν τον παραγκωνισμό του αποκλειστικά στο ιδιόρρυθμο του χαρακτήρα του”.(…)».
Σημειώνει, περαιτέρω, ανάμεσα σε άλλα, ο Βύρων Φιδετζής στο booklet:
«Με την έκδοση του ανά χείρας διπλού άλμπουμ των έργων του Γεωργίου Αξιώτη από την εταιρεία Subways, και του CD της εταιρείας Naxos με οκτώ ορχηστρικά του έργα, που κυκλοφόρησε το 2022, πραγματοποιείται κάτι μοναδικό για τα μουσικά πράγματα του τόπου μας. Για πρώτη φορά είναι πλέον προσβάσιμα όλα τα διασωθέντα έργα ενός Έλληνα συνθέτη σε μουσικούς και φιλόμουσους.(...)».
Τούτο σημαίνει πως μέχρι πέρυσι το έργο του Γεωργίου Αξιώτη ήταν, από πρακτικής πλευράς, άγνωστο στους ακροατές και πως η παρούσα έκδοση τής ελληνικής εταιρείας Subways Music δεν μπορεί παρά να χαρακτηρίζεται ως μνημειακή, και σε σχέση με την καταχώριση του Γ. Αξιώτη στην πρώτη σειρά των συνθετών της εποχής του.
Για τα έργα, που καταγράφονται στα δύο CD, υπάρχει εκτενής παρουσίασή τους στο booklet, προσθέτοντας πως τούτα αποτελούν κατά το μάλλον ή ήττον «προϊόντα της εποχής τους» (τέλη του 19ου με αρχές του 20ου αιώνα), διαθέτοντας στοιχεία βερισμού και βεβαίως λυρική έως και λαϊκή διάθεση, με προσαρμοσμένα στοιχεία ελληνικότητας.
Η ποιότητα της εγγραφής, από την ηχοληψία στην αίθουσα συναυλιών Άρτεμις και το στούντιο Subway, σε συνδυασμό με την επακόλουθη μείξη και το mastering, προσδίδουν στην ηχογράφηση όλα εκείνα τα ποιοτικά τεχνικά χαρακτηριστικά, ώστε η ακρόαση του άλμπουμ να καθίσταται αυτοδικαίως απολαυστική.
Επαφή: www.subways.gr

τα υποδειγματικά βιβλία του ΘΩΜΑ ΤΑΜΒΑΚΟΥ, για τους έλληνες συνθέτες λόγιας μουσικής – οι Μανώλης Καλομοίρης, Δημήτρης Δραγατάκης, Νίκος Σκαλκώτας και Σπυρίδων-Φιλίσκος Σαμάρας εργο-βιογραφούνται μ’ έναν μοναδικό τρόπο

Η ελληνική «σοβαρή» μουσική, η νεοελληνική μουσική, η ελληνική λόγια μουσική, η νεοελληνική έντεχνη μουσική ή όπως αλλιώς την πούμε, ή όπως αλλιώς λέγεται και γράφεται, ποτέ δεν ήταν κτήμα των πολλών. Δεν μπορεί να συγκριθεί το ακροατήριό της με όσους ακούνε ποπ (κάθε είδους ποπ) και ροκ (κάθε είδους ροκ), ακόμη και τζαζ, «έντεχνο» τραγούδι ή κλασική μουσική.
Και το λέμε τούτο παρά το γεγονός πως οι απαρχές της νεοελληνικής μουσικής τοποθετούνται στον 16ον αιώνα, με τους ήχους της να κυλούν, βεβαίως, μέχρι τις μέρες μας.
Παρά το «βάρος» των πέντε αυτών αιώνων, στις «πλάτες» της, η νεοελληνική μουσική δεν έχει αποκτήσει ακόμη το στάτους, που της αναλογεί και της αρμόζει, στην κοινωνία συνολικά, και οι αιτίες είναι διάφορες – και πάντως όχι του παρόντος, για να τις προσδιορίσουμε και να τις καταδείξουμε. Αιτίες, που, φυσικά, δεν σχετίζονται με την καλλιτεχνική αξία της.
Υπάρχει λοιπόν ένα φανατικό και σχετικώς ολιγάριθμο κοινό, που, είτε από την πλευρά των δημιουργών (συνθέτες, μαέστροι, οργανοπαίκτες), είτε από την μεριά των επαγγελματιών-επιχειρηματιών (δάσκαλοι ωδείων, ιδιοκτήτες χώρων και δισκογραφικών εταιρειών, εκδότες βιβλίων κ.ά.), είτε από την μεριά των μουσικολόγων, μουσικογράφων, συγγραφέων, ερευνητών, είτε από την μεριά των απλών μουσικόφιλων-ακροατών, στηρίζει με πάθος τον χώρο της ελληνικής λόγιας μουσικής, επιχειρώντας να την βαθύνει, να την μελετήσει, να την αναδείξει και να την προωθήσει.
Ο μουσικογράφος, ερευνητής και μουσικοκριτικός Θωμάς Ταμβάκος (γενν. 1955) είναι ένας άνθρωπος που προσφέρει πολλές δεκαετίες τώρα (πάνω από 40 χρόνια) ύλη και έργο, πολυποίκιλο και πολυδιάστατο.
Ένα μικρό μόνο μέρος αυτού του έργου του αποκρυσταλλώνεται σε τέσσερα πολύ σημαντικά βιβλία, που κυκλοφόρησαν τα τελευταία χρόνια (από το 2017 και μετά), από την Μουσική Εταιρεία Αλεξανδρούπολης, αποτελώντας πρότυπα καταγραφής και μελέτης σημαντικών προσωπικοτήτων της νεοελληνικής μουσικής.
Τα βιβλία αφορούν στους συνθέτες Σπυρίδωνα-Φιλίσκο Σαμάρα (1861-1917), Νίκο Σκαλκώτα (1904-1949), Δημήτρη Δραγατάκη (1914-2001) και Μανώλη Καλομοίρη (1883-1962).
Κατ’ αρχάς εκείνο που πρέπει να σημειώσουμε είναι πως και τα τέσσερα βιβλία έχουν «ίδιους τίτλους», καθώς όλα αποκαλούνται «επίσημες δισκογραφίες».
Δεν ξέρουμε σε τι ακριβώς πηγαίνει το μυαλό του αναγνώστη, όταν ακούει τις λέξεις «επίσημη δισκογραφία», σίγουρα όμως αποκλείεται να πηγαίνει σ’ εκείνο που είχε κατά νου και μετέτρεψε σε μετρήσιμο έργο ο Θωμάς Ταμβάκος. Αρκεί ένα απλό ξεφύλλισμα ενός και μόνον από τα τέσσερα βιβλία του, για να αντιληφθεί ο καθείς, σ’ ένα πρώτο επίπεδο, τι ακριβώς πράττει εδώ ο συγγραφέας-ερευνητής.
Δεν πρόκειται, δηλαδή, για στεγνές και στείρες δισκογραφίες – για απλές παραθέσεις δισκογραφικών στοιχείων, όπως όλα εκείνα που βλέπαμε παλαιά στα σχετικά βιβλία και την τελευταία 15ετία στο discogs.com (και σε άλλα πιο εξειδικευμένα σάιτ).
Για τον Θ. Ταμβάκο η δισκογραφία αποτελεί το κίνητρο, το έναυσμα, προκειμένου να προσεγγίσει, κάθε φορά, εργο-βιογραφικά τον συνθέτη που επιλέγει να μελετήσει. Το λέμε, γιατί τα βιβλία του είναι κατά βάση μελέτες και όχι απλώς και μόνον αναλυτικές, αναλυτικότατες δισκογραφίες. Ο δίσκος 78, 45, 33 1/3 στροφών, το CD ή ό,τι άλλο υλικό ή άυλο αποτελούν, όλα αυτά, αφορμές και μόνον, προκειμένου να ξετυλιχτούν, μαζί, και το έργο του δημιουργού, μα και ευρύτερα η εποχή, εντός της οποίας ο ίδιος (ο συνθέτης) δημιούργησε.
Υπάρχει, με άλλα λόγια, και μία παράλληλη ιστοριοδιφική καταβύθιση σε πρόσωπα, γεγονότα, στοιχεία και καταστάσεις, που «επικοινωνούν» με την δισκογραφία, μέσα από πολλά και παράλληλα επίπεδα. Αυτό, δε, κάποιος που γνωρίζει από δισκογραφίες ποπ, ροκ, τζαζ κ.λπ. δεν διανοείται πώς μπορεί να συμβαίνει, και με ποιον ακριβώς τρόπο μπορεί να πραγματωθεί.
Και τούτο, γιατί ο συγγραφέας συνδυάζει ποικίλα προσόντα, ας το πούμε έτσι, που μοιάζει να αντιτίθενται. Και εκείνα ενός επιστήμονα, μαθηματικού-στατιστικολόγου ας πούμε, και εκείνα ενός ιστοριοδίφη και μελετητή προσώπων και καταστάσεων, που αφορούν στον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό, ου μην αλλά και στην (σύγχρονη) Ιστορία της χώρας.
Πάμε, όμως, στο πρώτο βιβλίο...

1. ΜΑΝΩΛΗΣ ΚΑΛΟΜΟΙΡΗΣ (14/12/1883 - 3/4/1962) / Επίσημη Δισκογραφία (1920-2022) / Συμβολή στα 140 χρόνια από τη γέννησή του [Έκδοση Μουσικής Εταιρείας Αλεξανδρούπολης, Αλεξανδρούπολη 2023]
Όλα τα βιβλία, έτσι και αυτό, το αφιερωμένο στον μουσουργό Μανώλη Καλομοίρη, είναι μεγάλου μεγέθους (Α4) και πολλών σελίδων (το εν λόγω αριθμεί 258), τυπωμένων σε υποκίτρινο χαρτί, διανθισμένο με πάμπολλες ασπρόμαυρες φωτογραφίες, πολλές εκ των οποίων είναι σπάνιες, αντλημένες από ποικίλες πηγές και αρχεία. Έτσι, ακόμη και μ’ ένα απλό ξεφύλλισμα μπορείς να αντιληφθείς αμέσως το εύρος και την εξαντλητική πληρότητα της εργασίας του Θωμά Ταμβάκου.
Το βιβλίο ξεκινά με τους προλόγους. Είναι έξι και είναι γραμμένοι από τον εκδότη Αθανάσιο Τρικούπη (αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων), την Χαρά Καλομοίρη (εγγονή του μουσουργού), τον Νίκο Μαλιάρα (Πανεπιστήμιο Αθηνών), την Έλενα Μουζάλα (πιανίστα, ομότιμη καθηγήτρια του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, ιδρυτικό μέλος της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών Γραμμάτων και Τεχνών), την Μυρτώ Οικονομίδου (μουσικολόγος / Μουσική Βιβλιοθήκη “Λίλιαν Βουδούρη” του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής) και τον Βύρωνα Φιδετζή (αρχιμουσικός).
Οι πρόλογοι δεν είναι τυπικοί. Είναι ουσιαστικοί σε σχέση και με την εργασία, μα και με τον τιμώμενο μουσουργό. Γράφει σχετικώς, ανάμεσα σε άλλα, ο Βύρων Φιδετζής:
«Θα ήθελα να αναφερθώ στη σημασία που αποδίδω στην καλομοιρική δημιουργία, γιατί πιστεύω ότι η καίρια θέση της στον νεοελληνικό πολιτισμό βρίσκεται ακόμη και πέραν της δικής της μουσικής αυταξίας. Η σημασία αυτή έγκειται στην κατεύθυνση που ο Καλομοίρης προδιέγραψε απ’ τις απαρχές της σταδιοδρομίας του ως προς την μουσική πορεία του Νέου Ελληνισμού με θεωρητικά κείμενα και με το τεράστιο μουσικό του έργο. Όλες οι μετά απ’ αυτόν ελληνικές μουσικές γενιές υπήρξαν σε μεγάλο βαθμό πνευματικά του παιδιά, στο μέτρο που ενστερνίστηκαν τις δύο βασικές του αρχές: α. τη χρήση της παραδοσιακής μουσικής (δημοτικό & βυζαντινό μέλος) ως αφετηρίας διαμόρφωσης μουσικού σκέπτεσθαι και β. την κατάκτηση στον υψηλότερο δυνατό βαθμό της εκάστοτε σύγχρονης τεχνικής. Ακόμη και οι ενάντιοι αυτής της κατεύθυνσης διέπλασαν το δικό τους ιδανικό μουσουργίας στους αντίποδες του Καλομοίρη και του έργου του, τοποθετώντας το ως αφετηρία αρνητικής αναφοράς, πολλάκις βεβαίως δίχως να το γνωρίζουν».
Ακολουθεί η «Εισαγωγή», γραμμένη από τον συγγραφέα, που μας εμβαπτίζει στο πνεύμα της εργασίας, στη συνέχεια το «χρονολόγιο» της ζωής και του έργου τού Μανώλη Καλομοίρη –για ορισμένους, πολλούς ή λίγους δεν έχει σημασία, πρόκειται απλώς για τον σημαντικότερο νεοέλληνα συνθέτη, για μία πολυδιάστατη και πληθωρική προσωπικότητα, που δέσποσε στις εγχώριες μουσικές και όχι μόνον καταστάσεις για δεκαετίες–, ενώ έπονται κάποιες «βοηθητικές» σελίδες, που καλείται να τις προσέξει ιδιαιτέρως ο αναγνώστης, προκειμένου να μπορέσει να προσπελάσει χωρίς εμπόδια την ανάγνωση της «επίσημης δισκογραφίας», που ξεκινά από την σελίδα 37 του βιβλίου.
Η δισκογραφία του Μανώλη Καλομοίρη, μετά από την έρευνα του Θωμά Ταμβάκου, περιλαμβάνει 23 δίσκους 78 στροφών, που εκδόθηκαν ανάμεσα στα χρόνια 1920-1953, 56 δίσκους βινυλίου και κασέτες, που εκδόθηκαν-επανεκδόθηκαν μεταξύ 1954-2017 και 86 δίσκους ακτίνας (CD, SACD, CD-R), που εκδόθηκαν από το 1988 έως και το 2022.
Άρα συζητάμε για 165 «υλικές μορφές», ενώ υπάρχουν και 5 ψηφιακές εκδόσεις, που ανέβηκαν στο ίντερνετ από το 2013 έως το 2019. Συνολικά, δηλαδή, καταγράφονται 170 εκδόσεις, με έργα του Μανώλη Καλομοίρη!

Όλα αυτά τα ηχογραφήματα παρουσιάζονται και αναλύονται ένα-ένα, ενώ συνοδεύονται από μια σειρά σημειώσεων, τυπωμένες στο κάτω μέρος των σελίδων, που ξεπερνούν τις χίλιες (οι σημειώσεις)!
Ας πούμε, λοιπόν, πως ο πρώτος δίσκος, στον οποίον καταγράφηκε ένα έργο του Μανώλη Καλομοίρη είναι αμερικανικός του 1920. Τυπώθηκε για την εταιρεία Panhellenion Phonograph Record Co., την οποία είχε ιδρύσει η Κα Κούλα, κι έχει χαραγμένο στην μία πλευρά του (την πρώτη) το έργο «Βενιζέλος!» για φωνή και πιάνο σε ποίηση Άγγελου Δόξα, που είναι διασκευασμένο (από άγνωστον) για φωνή, βιολί και πιάνο. Όπως διαβάζουμε στο βιβλίο, στην ετικέτα του δίσκου αναγράφεται ως «Νέον εμβατήριον Βενιζέλου». Η ηχογράφηση διαρκεί τρία λεπτά και δύο δευτερόλεπτα, και ακούγονται σ’ αυτήν ο τενόρος Γιώργος Κανάκης, ο βιολιστής Διονύσιος Πόγγης και η πιανίστα Κα Βιργινία.
Επίσης μαθαίνουμε πως στην άλλη πλευρά του δίσκου καταγράφεται ο «Εθνικός Ύμνος» του Νικόλαου Χαλικιόπουλου-Μάντζαρου, σε ποίηση Διονυσίου Σολωμού, σε διασκευή αγνώστου για φωνή και ορχήστρα, ενώ βλέπουμε ακόμη την ετικέτα του δίσκου, με το έργο του Μανώλη Καλομοίρη, όπως και φωτογραφία του τενόρου Κανάκη.
Στο κάτω μέρος της σελίδας υπάρχουν, επίσης, 12 σημειώσεις, που αφορούν στην συγκεκριμένη έκδοση του συγκεκριμένου έργου, από τις οποίες πληροφορείσαι για τις εκδόσεις παρτιτουρών του «Βενιζέλος!», έως και για την εταιρεία Panhellenion της Κας Κούλας, που μέχρι το 1927 τύπωνε, στην Αμερική, κυρίως ρεμπέτικα και δημοτικά τραγούδια.
Φανταστείτε, τώρα, τον όγκο του συνολικού πληροφοριακού υλικού, όταν αυτή η καταγραφή θα επαναληφθεί 169 φορές ακόμη (για τους υπόλοιπους 169 δίσκους).
Το βιβλίο του Θωμά Ταμβάκου, για την δισκογραφία του Μανώλη Καλομοίρη θα ολοκληρωθεί με τα «Ευρετήρια», την Βιβλιογραφία-Πηγές, καθώς και μ’ ένα ειδικό κεφάλαιο, που αναφέρεται στις ηχογραφήσεις / βιντεοσκοπήσεις έργων του Μ. Καλομοίρη, που δεν έχουν δισκογραφηθεί!
Τα «ευρετήρια» εν τω μεταξύ είναι τρία. Δηλαδή τα: α. Ευρετήριο Δισκογραφημένων Έργων (με αλφαβητική σειρά), β. Ευρετήριο Ερμηνευτών Δισκογραφημένων Έργων και γ. Ευρετήριο Φορέων, Συλλόγων, Εντύπων Μέσων και Δισκογραφικών Εταιρειών, με Συμμετοχή στη Δισκογραφία Καλομοίρη.
Ο ρόλος τους είναι πολύτιμος, κυρίως επειδή εύκολα μπορείς να πληροφορηθείς, για παράδειγμα, σε πόσες και σε ποιες ακριβώς εκδόσεις υπάρχουν συγκεκριμένα, πλέον, έργα του Μανώλη Καλομοίρη. Μπορείς εύκολα να βρεις, εννοούμε, τις δισκογραφημένες εκδόσεις με τα έργα «Το Δαχτυλίδι της Μάνας», «Πρωτομάστορας», «Συμφωνία αρ.1 της Λεβεντιάς» κ.ο.κ.
Και το εξαντλητικό υλικό, που παρουσιάζεται εδώ, μα και οι ευκολίες προσπέλασής του δημιουργούν μία μουσικοφιλική έκδοση, την οποία με άνεση μπορούμε να χαρακτηρίσουμε ως «μνημειακή».
 
ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ!
 
Η συνέχεια εδώ...
https://www.lifo.gr/culture/vivlio/ta-ypodeigmatika-biblia-toy-thoma-tambakoy-gia-toys-ellines-synthetes-logias

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΝΑΚΑΚΗΣ έρωτος εκφάνσεις

Όπως διαβάζουμε στις πρώτες σειρές του ωραίου και κατατοπιστικότατου 16σέλιδου booklet:
«Έρωτος Εκφάνσεις (Manifestations of Love). Ο Γιάννης Ρωμανός με τη βιόλα του και ο Διονύσης Μαλλούχος στο πιάνο ερμηνεύουν τα τραγούδια χωρίς λόγια του Δημήτρη Μηνακάκη, εμπνευσμένα από τον κύκλο ποιημάτων του Γιώργου Μαστρογιαννόπουλου “Ρωγμές” και “Ξοδευμένα ηλιοβασιλέματα”, έτσι όπως ηχογραφήθηκαν από τον Βαγγέλη Σαπουνά στο στούντιο Subway».
Ακολουθούν τα βιογραφικά των καλλιτεχνών, τα ποιήματα αυτά καθ’ αυτά, φωτογραφίες, τα κείμενα στην αγγλική κ.λπ.

Κατ’ αρχάς το ότι υπάρχουν οι στίχοι των ποιημάτων στο booklet ενός άλμπουμ πέρα για πέρα ορχηστρικού, όπως είναι το “Manifestations of Love” [Subways Music, 2023] του Δημήτρη Μηνακάκη (Dimitris Minakakis), μπορείς να το πεις και παράξενο ή και πρωτότυπο, αλλά όχι και άνευ σημασίας – καθότι, διαβάζοντας τους στίχους αρχίζεις να εξοικειώνεσαι τάχιστα και με τις μουσικές. Με τις μελωδίες, εννοούμε, του Δημήτρη Μηνακάκη, που τόσο συναισθηματικά προσεγγίζουν με τα παιξίματά τους ο χειριστής της βιόλας Γιάννης Ρωμανός και ο πιανίστας Διονύσης Μαλλούχος.
Τα κομμάτια, που υπάρχουν σ’ αυτό το άλμπουμ, είναι δεκατέσσερα –όσα ακριβώς είναι και τα ποιήματα του Γ. Μαστρογιαννόπουλου– έχοντας συνήθως τρίλεπτες και τετράλεπτες διάρκειες, με τα δύο μόλις όργανα, που ακούγονται στην ηχογράφηση, να δημιουργούν στην πράξη ένα λιτό και «γυμνό» περιβάλλον, εντός του οποίου οι μελωδίες του Δ. Μηνακάκη να ακούγονται στην ολότητα και την εντέλειά τους.
Έτσι συμβαίνει και κάπως έτσι απολαμβάνουμε κομμάτια-τραγούδια (που δεν είναι τραγούδια) σαν τα «Στάλες βροχής», «Έκτη αίσθηση», «Χώρεσες το “Σ’ αγαπώ”» κ.λπ.
Με επιρροές από τον ρομαντισμό, την chamber music, αλλά και με μιαν ιδιόμορφη χρήση των «μουσικών του κόσμου» (ακόμη και επεξεργασμένες μελωδίες από την Άπω Ανατολή συναντάς στα «τραγούδια» τού “Manifestations of Love”), ο Δημήτρης Μηνακάκης προτείνει ένα CD ευχάριστο και πλήρες, που αναδεικνύεται περαιτέρω από την άψογη εμφάνιση, ηχογράφηση και παραγωγή.
Επαφή: www.subways.gr

ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΖΙΦΑΚΙΣ flamenco odyssey

Όπως διαβάζουμε στο back cover του CD “Flamenco Odyssey” (2022), που κυκλοφορεί από την παγκοσμίως αναγνωρισμένη γερμανική εταιρεία της «κλασικής» Naxos:
«Ο γεννημένος στην Αθήνα Χρίστος Τζιφάκις έχει εμφανιστεί διεθνώς ως σόλο κλασικός κιθαρίστας, έχοντας συνθέσει εκτενώς για σόλο κιθάρα, φλαμένκο-τζαζ σύνολα, όπως και για το θέατρο. Το “Flamenco Odyssey” είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα του, μέσα από το οποίο ο ακροατής μπορεί να βιώσει το φλαμένκο από την πλεονεκτική θέση ενός ταξιδιώτη βυθισμένου στα ηχοχρώματα και τις γεύσεις, τόσο της ανατολικής όσο και της δυτικής κουλτούρας. Οι ρυθμοί των bulería, soleá και fandango προσφέρουν μέθη, όπως ακριβώς το κάνουν και οι αυτοσχεδιασμοί στα παραδοσιακά κρητικά τραγούδια. Υπάρχουν επίσης πιο σκοτεινές, πιο μελαγχολικές παρορμήσεις, ενώ ο εορταστικός χαρακτήρας αυτού του εκτεταμένου και συναρπαστικού έργου βασίζεται και σε μπλουζ-ροκ επιρροές».

Το “Flamenco Odyssey”, έργο του Χρίστου Τζιφάκι (Christos Tzifakis), συντεθειμένο ανάμεσα στα χρόνια 2007-2018, είναι ενορχηστρωμένο για κιθάρα και ensemble δωματίου από τον συνθέτη Μιχάλη Τραυλό και αποτελείται από εννέα tracks, στα οποία μπορεί να κυριαρχούν τα flamenco ηχοχρώματα (μελωδίες, ρυθμοί κ.λπ.), αλλά δεν είναι τα μόνα.
Το λέμε, γιατί οι επιρροές του Χρίστου Τζιφάκι είναι ευρύτερες, καθώς τούτες μπορεί να αναζητηθούν από τα ριζίτικα τραγούδια, τον Ερωτόκριτο, το waltz και την ελαφρά ορχηστρική μουσική, μέχρι το blues, το folk και το rock.
Και δεν είναι σύνηθες αυτό. Δεν είναι σύνηθες τέτοιου τύπου αντιδιαμετρικές επιρροές να συνυπάρχουν κάτω από την ίδια «στέγη», δίχως πρόβλημα επικοινωνίας. Γιατί αυτό είναι το σημαντικότερο, στην περίπτωσή μας – το μείγμα να είναι ομογενές και όχι patchwork, από ασύνδετα μεταξύ τους τμήματα.
Φυσικά, αυτό, που δεν είναι καθόλου εύκολο, επιτυγχάνεται βασικά μέσα από την βαθιά και προσεκτική μελέτη των εκάστοτε ειδών, που καλούνται να συνυπάρξουν – άρα ο συνθέτης, η προσωπικότητα του συνθέτη, είναι ένα πολύ βασικό «κρατούμενο».
Ένα δεύτερο «κρατούμενο» είναι η ενορχήστρωση. Και αν ο Χρίστος Τζιφάκις αποδεικνύεται εδώ ένας συνθέτης με όραμα, ο ενορχηστρωτής Μιχάλης Τραυλός, σπεύδει, με το δικό του ταλέντο, σ’ αυτό ακριβώς το όραμα να δώσει μιαν υπόσταση.
Το καταφέρνει στον μέγιστο βαθμό.
Το άλμπουμ “Flamenco Odyssey” κυλάει με απόλυτη άνεση, ενώ είναι έτσι διαμορφωμένο, ώστε τελικώς να συνεπαίρνει.
Βεβαίως, και η συνεισφορά των μουσικών δεν είναι μικρή εδώ. Οι Χρίστος Τζιφάκις κιθάρα, Ευάγγελος Σταθουλόπουλος φλάουτο, Evgeny Bukov βιολί, Παναγιώτης Μπουραζάνης ηλεκτρικό μπάσο, Νίκος Καπηλίδης (RIP) ντραμς, Γιάννης Παπαγιαννούλης κρουστά, claps και Χρήστος Ξενάκης virual strings, samples, προγραμματισμός μεταφέρουν ακαριαίως τα vibes του έργου – ενός έργου, που μπορεί να συγκινήσει τελείως διαφορετικούς ακροατές. Ανθρώπους, που μπορεί ν’ ακούν από κλασική μουσική, μέχρι progressive rock, και από σάουντρακ και ελαφρά μουσική, μέχρι avant και λοιπά σύγχρονα ιδιώματα.
Όλα τα tracks είναι καταπληκτικά στο “Flamenco Odyssey”, αλλά και μια ιδιαίτερη προτίμηση στα “El Greco’s footsteps”, “Plegaria”, “Nostalgia, ballad” και “Baghdad, bulería” δεν θα ήταν κακό, από μέρους μας, να επισημανθεί.
Αρχοντικό άλμπουμ!
Επαφή: www.naxos.com, kariotis@pure.com.gr