Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ethio. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ethio. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 7 Δεκεμβρίου 2016

YISHAK BANJAW το νέο LP της Teranga Beat

Αυτός ο δίσκος είναι από τα άγραφα. Εννοώ από ’κείνους τους δίσκους που δεν περιμένεις ποτέ να κυκλοφορήσουν από μιαν εταιρεία – ελληνική, όπως η Teranga Beat, ή όχι. Κι αυτό, γιατί οι συμπτώσεις που πρέπει να συμβούν για να γίνει η δουλειά είναι από αυτές που δεν «κάθονται». Τουλάχιστον εύκολα. Τα εξηγεί αναλυτικά στο innersleeve ο Αδαμάντιος Καφετζής (της Teranga Beat) πώς δηλαδή ανακάλυψε τις ηχογραφήσεις του Yishak Banjaw, μέσω του φίλτατου σκαπανέα των weird «μουσικών του κόσμου» Θανάση Μουτσόπουλου, και πώς από ’κει προχώρησε στην ανεύρεση τού χαμένου Banjaw, στην πατρίδα του την Αιθιοπία.
Το αποτέλεσμα με λίγα λόγια είναι αυτό το LP, το “Love Songs Vol.2”, που είναι το πρώτο στην καριέρα τού 64χρονου, σήμερα, αιθίοπα κιμπορντίστα.
Για να δούμε λίγο από την ιστορία, όπως την αφηγείται ο ίδιος ο Banjaw.
«Γεννήθηκα στην Αιθιοπία» μας λέει ο Banjaw «και η μουσική είναι το μόνο πράγμα που ξέρω να κάνω. Άρχισα να παίζω πλήκτρα τον Απρίλη του ’75, όταν ήμουν 23 ετών, και πήγα στην Ερυθραία να δουλέψω ως μουσικός. Συνήθιζα να παίζω πιάνο στην Αντίς Αμπέμπα, αλλά όταν πήγα στην Ασμάρα έστριψα στα keyboards. Ήταν σκληρά τα πράγματα στην Ερυθραία, τότε (1974-1991), λόγω του εμφυλίου πολέμου, αλλά, τέλος πάντων, επιβίωσα».
Για να συνεχίσει ο Banjaw…
«Αποφάσισα να ηχογραφήσω εκείνες τις δύο κασέτες, τα “Love Songs Vol.1” και “Vol.2”, το 1986. Είχα κλασικό μουσικό background κι έτσι γνώριζα τι αίσθημα έπρεπε να βγάζει η μουσική μου, αποφασίζοντας να κινήσω μόνος μου όλες τις διαδικασίες, επειδή δεν μπορούσα να βρω, τότε, μπάντα που να ήταν ικανή για να υποστηρίξει όσα είχα στο νου μου – ασχέτως αν, στην πορεία, έπαιξα τα “Love Songs”, που στηρίζονταν κατά βάση σε παραδοσιακά θέματα, και με διάφορα σχήματα. Κάποια στιγμή, λοιπόν, ένας φίλος από την Ερυθραία, που τώρα ζει στην Αμερική, μου νοίκιασε, για ένα ευτελές ποσό, ένα μικρό Casio για παιδιά… και κάπως έτσι αποφάσισα να γράψω αυτά τα τραγούδια μ’ εκείνο το καινούριο για μένα όργανο μέσα σε τρεις ώρες, το “Vol.1” και σε ακόμη λιγότερες το “Vol.2”. Ηχογράφησα τις κασέτες στην Ασμάρα, για να κυκλοφορήσουν από το Axum Music Shop πριν 30 χρόνια ακριβώς. Μέχρι σήμερα έχω τυπώσει εφτά “τόμους”, αλλά μόνον ο “πρώτος” και ο “δεύτερος” αποδίδονται με Casio».
Πώς ηχούν τα “Love Songs”; Συχνά σαν ν’ ακούς… ethiopiques περασμένα σ’ ένα keyboard (και πιο συγκεκριμένα σ’ ένα απλό-απλούστατο Casio). Ο Yishak Banjaw παίζει τις μελωδίες, όσο πιο λιτά γίνεται, ενώ και το υποτυπώδες ρυθμικό τμήμα βοηθάει ώστε το πράγμα να έχει μια minimum βάση στήριξης. Το ωραίο είναι πως σε ορισμένες περιπτώσεις μερικά «περάσματα» μπορεί να θυμίσουν Farfisa παλαιού ελληνικού λαϊκοδημοτικού ή πανηγυριού, όπως π.χ. στο “Ageren ayehuwat” (το οποίο προς το τέλος του ροκάρει αγρίως). Ωραίο είναι και το “Fikrehoy temekeri”, πάντα από την πρώτη πλευρά, που παίζει με τις κλίμακες, και που, αν εξαιρέσεις το beat, έχει ήχο κάπως seventies, με το “Segno sra allebign”, που κλείνει την Side A, να περνιέται και για «ρεγκάκι».
Φυσικά και η δεύτερη πλευρά έχει ενδιαφέροντα tracks, με πρώτο ανάμεσά τους το σουδανέζικο “Yadah”. Η κλήση παίζεται με «ψευτοχάμοντ», ενώ η απόκριση με «ψευτοφάζ», με τα δύο αυτά αλληλοσυμπληρούμενα passages να είναι καρφωμένα πάνω σ’ ένα minimal ρυθμικό υπόστρωμα. Είναι μαγκιά (δεν λέω ικανότητα) να το κάνει όλο αυτό ένας άνθρωπος, μόνος του, στον Τρίτο Κόσμο, το 1986. Εξαιρετικό είναι επίσης και το έσχατο “Engudaye nesh”, με τη μελωδία σε moody ethiopiques στυλ να κυριαρχεί.
Το “Love Songs Vol.2”του Yishak Banjaw είναι ένα άλμπουμ μοναδικό στο είδος του. Με τη διαφορά, όμως, πως και το «είδος», εδώ, είναι μοναδικό.
Επαφή: www.terangabeat.com
  

Παρασκευή 29 Απριλίου 2016

oι GÉTATCHÈW MÈKURYA, TONY CONRAD, PAPA WEMBA, LONNIE MACK, GIB GUILBEAU και BILLY PAUL στον… άλλο κόσμο

Ο θάνατος του Prince (21/4) ήταν το αρνητικό καλλιτεχνικό γεγονός του μήνα που τελειώνει. Εξ ίσου σημαντική απώλεια υπήρξε κι εκείνη του Merle Haggard (6/4), ενός τεράστιου μουσικού της country, αν και ιδεολογικώς αμφιλεγόμενου κάποιες φορές, που έγινε «θρύλος» εν ζωή. (Δεν χρειάζεται να πούμε πως όταν μιλάμε για country στην επαρχιακή Αμερική και στο νότο της χώρας είναι σαν να λέμε για το λαϊκό τραγούδι στην Ελλάδα). Επίσης η απώλεια του Gato Barbieri, στην αρχή του Απρίλη (2/4), είχε κι αυτή το παγκόσμιο βάρος της λόγω Last Tango in Paris.
Πέραν αυτών των μεγάλων (μουσικών) απωλειών υπήρξαν κι άλλες σημαντικές, που πέρασαν κάπως απαρατήρητες ή και εντελώς απαρατήρητες. Να μερικές απ’ αυτές…
GÉTATCHÈW MÈKURYA (1935-4/4/2016)
Μορφή της αιθιοπικής τζαζ (ναι, υπάρχει και τέτοια) που απέκτησε παγκόσμια φήμη μόλις στις αρχές των 00s, ο Gétatchèw Mèkurya είναι μια κατηγορία μόνος του. Υιοθετώντας την παράδοση τής shellèla, ενός τύπου τραγουδιού που έμοιαζε με λογομαχία, ο Mèkurya έφτιαξε από πολύ νωρίς τον προσωπικό ήχο του, αυτοσχεδιάζοντας στο τενόρο σαξόφωνο σ’ ένα… οργίλο στυλ, με τόλμη και φαντασία. Το άκουσμα είναι κάποιες φορές μοναδικό, ορισμένες φορές μπορεί να υπαχθεί στην κατηγορία free, ενώ κάποιες άλλες μπορεί να θυμίσει ακόμη και ταξίμια κλαριντζήδων. Είχε όμως και άλλα κομμάτια στη φαρέτρα του ο Gétatchèw Mèkurya (πέραν των πιο… free), όπως χορευτικά ή και «ψυχεδελικά» στο γνωστό éthiopiques ύφος των συλλογών τής Buda Musique. Από ένα τέτοιο CD εξάλλου, το “Negus of Ethiopian Sax” του 2003 (το υπ’ αριθμόν 14 εκείνης της περίφημης γαλλικής σειράς), ο αιθίοπας σαξοφωνίστας θ’ αποκτήσει μεγάλη φήμη, που θα τον φέρει στα… γεράματά του στην Ευρώπη να συνεργάζεται με τους αναρχοπάνκηδες και άλλα τινά Ολλανδούς The Ex! Και από ’κει θα προκύψουν δίσκοι, όπως το “Moa Anbessa” (2006) ή το “Y'Anbessaw Tezeta” (2012) – το λέω, γιατί οι λίγες πρωτότυπες εγγραφές του στην αιθιοπική Philips από τα early seventies κοστίζουν μια (μικρή) περιουσία. Ok, υπάρχουν και οι επανεκδόσεις…
TONY CONRAD (1940-9/4/2016)
Από τους καλλιτέχνες που καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό τη μουσική και φιλμική avant του ’60, ο Tony Conrad (γνωστός και στους ροκάδες από τις συνεργασίες του με τους Γερμανούς Faust) άφησε πίσω του έργο πολύ και σημαντικό. Αρκεί να σκεφτούμε μόνο (όσον αφορά στη μουσική) πως ο Conrad υπήρξε μέλος ενός θρυλικού γκρουπ των early sixties, μέσα από το οποίο ξεπήδησαν ουσιαστικά οι Velvet Underground, των Theatre of Eternal Music / The Dream Syndicate, μέλη των οποίων, πέραν του ιδίου, ήταν και οι John Cale, Angus MacLise, La Monte Young και Marian Zazeela. Το τι έπραξαν όλοι αυτοί, σε τι φιλοσοφικές (διαλογιστικές) διαστάσεις κινήθηκαν, καθώς έψαχναν τον «τέλειο τόνο», τι μουσική σκάρωσαν, πώς έμπλεξαν τα drones, με τον μινιμαλισμό και το πείραμα είναι πολύ μεγάλη ιστορία, που έχει εν πάση περιπτώσει καταγραφεί, και που είναι κάπως δύσκολο αυτή τη στιγμή να αναλυθεί.

Η συνέχεια εδώ…

Παρασκευή 26 Ιουνίου 2015

ο ALEMAYEHU ESHETE στο… γιουσουρούμ

Χθες συζητούσα με κάτι φίλους και γνωστούς (νεότεροί μου οι περισσότεροι) για τις ελληνικές εκδόσεις των sixties και των seventies. Υπάρχει ένα συλλεκτικό ενδιαφέρον απ’ ό,τι έχω καταλάβει, αν κι εμένα εκείνο που με νοιάζει περισσότερο είναι το πώς λειτούργησαν τα συγκεκριμένα άλμπουμ ή 45άρια στο… κοινωνικο-αισθητικό γίγνεσθαι τη δεδομένη εποχή. Πώς επηρέασαν, ας πούμε, έλληνες μουσικούς και ακροατές, σε τι κανάλια τους έβαλαν, αν τους έβαλαν…
Από τις πιο σκοτεινές και ανεξακρίβωτες ελληνικές εκδόσεις αποτελούν βεβαίως τα αιθιοπικά 45άρια (και LP), που ήταν πάμπολλα – τυπωμένα όλα στο ελληνικό εργοστάσιο της Columbia στον Περισσό. Όπως είχα γράψει και παλαιότερα:
«Στην Αιθιοπία στα seventies (1969-1977) τρεις ήταν οι βασικές εταιρίες οι οποίες μετέφεραν τον μεγάλον ήχο της χώρας. Η πολυεθνική Philips, η οποία τύπωνε κάπου στην Ανατολική Αφρική (πιθανώς στην Κένυα), η Amha Records και η Kaifa Records. Η Amha ιδρύθηκε το 1969 από τον Amha Eshete και για 2-3 χρόνια (μέχρι το ’71) τύπωνε στην Ινδία και το Λίβανο, σε συνεργασία με την τοπική SLD. Από το 1972 όμως και μέχρι το 1975, όλες οι παραγωγές της «κόβονταν» στην Ελλάδα. Για δε την Kaifa, η οποία ιδρύθηκε το 1973 από τον Ali Abdella Kaifa, μάλλον όλο το υλικό της, 53 singles και 6 LP δηλαδή, τυπώθηκε στην Ελλάδα».
Στην κουβέντα πάνω τέθηκε το θέμα… αν αυτοί οι δίσκοι, οι αιθιοπικοί, κυκλοφόρησαν ποτέ στη χώρα μας. Είπα… πως δεν ξέρω τι ακριβώς συνέβη. Εν αντιθέσει ας πούμε με τα λιβανέζικα και αιγυπτιακά singles και LP, των seventies επίσης, που ήταν, και αυτά, “made in Greece” και κυκλοφορούσαν στα ελληνικά καταστήματα (πιθανώς γιατί η Columbia έκρινε πως θα μπορούσε να ενδιαφέρουν ως… oriental γενικώς τον έλληνα ακροατή, σπρώχνοντας έτσι ένα κάποιο στοκ στην εγχώρια αγορά), τα αιθιοπικά πρέπει να πακετάρονταν αμέσως και να έφευγαν με συνοπτικές διαδικασίες για την ανατολική Αφρική (αφού προηγουμένως θα είχαν χαρακτηριστεί ως «αδιάφορα» για το ελληνικό κοινό).
Παρά ταύτα εγώ έχω βρει στο Μοναστηράκι 2-3 φορές αιθιοπικά 45άρια, όπως έχω βρει και 45άρια από την Γκάνα, την Νιγηρία ή την… Βενεζουέλα (που δεν κόβονταν όμως στην Ελλάδα). Θέλω να πω πως τα αιθιοπικά 45άρια στα παζάρια μας δεν πρέπει να σχετίζονται με ελληνικές διανομές, αλλά με τυχαίες «ανακαλύψεις» (όπως τόσες άλλες, από τόσο διαφορετικές χώρες).
Πηγή: funkfidelity.de/amha.htm
Ένα από αυτά τα αιθιοπικά 45άρια που έχω βρει στην Αθήνα «τζάμπα», καθότι όπως ξέρετε στο eBay και στο discogs φεύγουν σε υψηλές τιμές, είναι και το “Memar memeramer/ Shegitu Marie” [AMHA Records AE 790] του φοβερού Alemayehu Eshete από το 1974. Το 45άρι κανονικά είχε και εξώφυλλο, αν κι εγώ το είχα βρει χωρίς εξώφυλλο (μάλλον επειδή τα covers τυπώνονταν στην Αιθιοπία), αλλά «κομμένο» σε χρωματιστό βινύλιο… Η πρώτη πλευρά, κάπως σαν... αιθιοπικό twist, δεν λέει πολλά, χωρίς να είναι αδιάφορη (η φωνή του Eshete πάντα θα σκίζει), όμως η δεύτερη, το “Shegitu Marie”, είναι… εκστατικώς γαμάτη.
Αυτά, και αν κάποιος γνωρίζει τίποτα παραπάνω για την ελληνική περιπέτεια των αιθιοπικών δίσκων ας το προσθέσει…

Τρίτη 4 Οκτωβρίου 2011

THE EITHER/ORCHESTRA

Μία από τις πιο αξιόπιστες ετικέτες της Ανατολικής Ακτής είναι η Accurate Records, που έχει για έδρα της την Sommerville της Μασαχουσέτης. Η εταιρία ιδρύθηκε το 1987 από τον σαξοφωνίστα Russ Gershon, ο οποίος επιχείρησε μ’ αυτόν τον τρόπο να στεγάσει την μπάντα στην οποία συμμετείχε και συμμετέχει ακόμη, την Either/Orchestra (Ε/Ο).
Η 12μελής ομάδα, μία από τις σημαντικότερες ορχήστρες στην Αμερική όλα αυτά τα χρόνια, απέκτησε παγκόσμια φήμη μετά το 2000, όταν ξεκίνησε να ενορχηστρώνει αιθιοπικές συνθέσεις από τα 70s, προξενώντας το ενδιαφέρον του… Mr. Ethiopiques Francis Falceto, ο οποίος και καλεί την Ε/Ο, στο Ethiopian Music Festival στην Addis Ababa, το 2004. Από ’κει θα ξεκινήσει μια συνεργασία της ορχήστρας με τις «μορφές» της εντόπιας μουσικής (Mulatu Astatke, Getatchew Mekurya, Alemayehu Eshete, Tsedenia Markos, Mahmoud Ahmed…), απ’ όπου θα προκύψουν διάφορα live, CD και DVD.
Το πλέον πρόσφατο άλμπουμ της E/O έχει τίτλο “Mood Music for Time Travellers” (2010) και είναι, φυσικά, κι αυτό, κυκλοφορία της Accurate. Απομακρυσμένη κάπως (κάπως αρκετά) από το ethiopian groove, αλλά όχι και από το groove, γενικώς, η E/O και με τις δέκα πρωτότυπες συνθέσεις των μελών της (έξι ανήκουν στον Gershon, δύο στον μπασίστα Rick McLaughlin και δύο στον τρομπονίστα Joel Yennior) αποδεικνύει, για ακόμη μία φορά, το γιατί θεωρείται μία από τις σημαντικότερες ορχήστρες στην Αμερική την τελευταία 25ετία. Η jazz στις διάφορες φάσεις της, από το hard-bop έως την ηλεκτρική περίοδο, η latin-jazz, το afro, τα ethio ηχοχρώματα, αλλά ακόμη και το funk ή το rock, όλα παρελαύνουν, ως εμπνευσμένος συνδυασμός, μέσα από τις συνθέσεις. Στο “The Petrogad revision” π.χ. αντιλαμβάνεσαι την afro ρυθμική, τον ηλεκτρισμό των Headhunters, το brass section συγκροτημάτων όπως οι Blood, Sweat & Tears. Στο “Thirty five” υπάρχει αυτό το υβρίδιο της ethio-jazz (από τη μεριά της jazz πιο πολύ και λιγότερο της ethio) που συναρπάζει. Στα “Surinam” και “Latin Dimensions” οι κρουστοί, ο ντράμερ Pablo Bencid και ο περκασιονίστας Vicente Lebron βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Στο 12λεπτο “History lesson” οι πνευστές γραμμές είναι καθαρός Fela· κι έτσι κάπως… καθαρίζουμε όλοι μας.

Δευτέρα 29 Αυγούστου 2011

αφρικανικά

Προσανατολισμένο κατά τι προς την ethnic συνιστώσα της σύγχρονης αιθιοπικής σκηνής, το “Dire Dawa” [Me and My Other, 2008] της Minyeshu έχει πολύ περισσότερο ενδιαφέρον απ’ ό,τι, ίσως, υπονοεί ο... ethnic-ισμός του. Η αποστασιοποιημένη tezeta “Tileshign athidg” (Μη μ’ αφήνεις – δεν είναι ερωτική η παράκληση) και κυρίως το έξοχο funky, τύπου Mali, “Afrika” είναι τα κομμάτια εκείνα που σε κερδίζουν με εύκολο τρόπο. Υπάρχει όμως και τo “Wosenku”, μία βύθιση στα classic των seventies, με την Minyeshu να αναμετράται με την τραγουδιστική παράδοση των Bzunesh Beqele, Aselefech Ashine και Getenesh Kebret, βγαίνοντας αλώβητη.
H παγανιστική μουσική των Kasai Allstars από τη... Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (πρώην Ζαΐρ και πρώην Βελγικό Κονγκό), έτσι όπως ακούγεται στο “In the 7th moon, the chief turned into a swimming fish and ate the head of his enemy by magic” [Crammed Discs, 2008] διατηρεί εντός της τόσο τα ίχνη του ηλεκτρικού soukous των sixties και των seventies, όσο και τα ακόμη παλαιότερα παραδοσιακά στοιχεία από την κεντρο-νότια επαρχία Kasai, τη σχετικά απομονωμένη, όπως διάβασα, ακόμη και από την πρωτεύουσα Kinshasa. Σκεπτόμενος κανείς το χάος το οποίον επικρατεί σ’ αυτήν την τεράστια χώρα της κεντρικής Αφρικής, που σπαράσσεται από τον πολυετή εμφύλιο, μάλλον μένει άναυδος από τη διάθεση, τη δύναμη και την αποφασιστικότητα των Kasai να περιφρουρήσουν την κληρονομιά τους, αλλά και να τη διασκορπίσουν μέσα στο παγκόσμιο ηχητικό περιβάλλον. Δυστυχώς, για την περίπτωση ενός απλού audio CD, το “In the 7th moon…” δεν περιλαμβάνει εικόνα.
Ο Blick Bassy είναι από το Καμερούν, ζει εδώ και κάποιο χρόνια στο Παρίσι, αλλά το άλμπουμ του “Leman” [World Connection, 2009] είναι κατω-χωρίτικο. Το στυλ του θα το αποκαλούσα, κάπως επικινδύνως, folk, υπό την έννοια ότι ο ήχος του δεν βγάζει ισχυρά ηλεκτρικά vibes – δίχως τούτο να εμποδίζει το νεαρό μουσικό να εμφανίζει μιαν... ενεργητικότητα. Βραζιλιάνικες και δυτικο-αφρικανικές αναφορές, συνδυάζονται μ’ ένα στυλ μπαλαντών που φέρνει στο νου κάτι από Πράσινο Ακρωτήρι, παρέχοντας την ευκαιρία στον Bassy να δώσει μερικά όμορφα τραγούδια. Το στιχουργικό κλίμα, συχνά, κινείται προς ένα διδακτισμό, με παραινέσεις για επιστροφή στις ρίζες και ξαναζωντάνεμα της παλαιάς προφορικής παράδοσης. Να ήταν τόσο εύκολο…
Δεν είμαι σίγουρος πόσα άλμπουμ έχει κυκλοφορήσει η νοτιο-αφρικανή τραγουδίστρια – από το γένος των Xhosa, στα νοτιο-ανατολικά της χώρας – Simphiwe Dana, πάντως το “Zandisile” [Skip] είναι λίγο παλαιότερο (2006). Η Dana χαίρει μεγάλης εκτίμησης στην πατρίδα της, εκεί όπου θεωρείται κάπως σαν η διάδοχη κατάσταση της Miriam Makeba. Μεγάλη κουβέντα. Όπως και όλες οι ανάλογες. Πάντως, εδώ έχουμε, όντως, να κάνουμε με μία ξεχωριστή περίπτωση τραγουδοποιού, που επιχειρεί να συνδυάσει, μέσω ενός ακάλυπτου pop μανδύα, global και τοπικά ηχοχρώματα. Και κάτι ακόμη. Χαίρομαι όταν βλέπω ελληνικής καταγωγής μουσικούς της μακρινής χώρας να βάζουν το χεράκι τους, ομορφαίνοντας το τελικό αποτέλεσμα. Το καλύτερο τραγούδι του άλμπουμ έχει τίτλο “Make a tribe”, διαθέτοντας το ούτι, την κιθάρα και το μπουζούκι(!) κάποιου Gregory Georgiades.
Γεννημένη στις ΗΠΑ το 1976, η Chiwoniso είναι μία από τις σημαντικές μουσικές προσωπικότητες της Zimbabwe. Χαρισματική τραγουδίστρια, κατορθώνει με το “Rebel Woman” [Cumbacha, 2008] να δώσει μία σαφή εικόνα σύγχρονου «ζιμπαμπουε-νικού» τραγουδιού, εντοπίζοντας το στιχουργικό της κομμάτι σε θέματα που αφορούν στην εξαθλιωμένη ζωή στη χώρα – 80% ανεργία, ανύπαρκτο νόμισμα και άλλα απίστευτα «κατορθώματα» δια χειρός Robert Mugabe – και το μουσικό, σε μία σύγχρονη afro-pop, με την μεγάλη παράδοση της mbira να δηλώνει κι εδώ παρούσα. Άψογος δίσκος.
«Οι El Tanbura είναι μια κολεκτίβα αποτελούμενη από βετεράνους αιγυπτίους μουσικούς, τραγουδιστές, ψαράδες και Sufi φιλοσόφους· φρουροί, ουσιαστικά, μερικών εκ των παλαιοτέρων λαϊκών μελωδιών από την ιδιαίτερη πατρίδα τους, το Πορτ Σάιντ – τη μεσογειακή πύλη στη διώρυγα του Σουέζ. Η μουσική της μπάντας είναι, βασικά, οδηγημένη από το αποπλανητικό κάλεσμα της simsimiyya, της αρχαίας τοπικής λύρας, χρονολογημένης από την εποχή των Φαραώ, η οποία, σύμφωνα με το θρύλο, κατέχει ‘γητευτικές’ ιδιότητες». Επί της ουσίας, εδώ έχουμε την επανέκδοση ενός άλμπουμ, που είχε πρωτοκυκλοφορήσει πριν από 22 χρόνια ως “Friends of Bamboute” και το οποίον αναπαρήχθη πρόπερσι από την εταιρία 30IPS, με την προσθήκη τριών ανέκδοτων σκοπών. Μάλιστα, το ένα από αυτά τα τρία κομμάτια, το “Lally”, ένα αρκετά δημοφιλές, στο Πορτ Σάιντ, λαϊκό άσμα, είναι χάρμα... ακροάσθαι. Πρόκειται για ένα τραγούδι αγάπης, με θεσπέσια μελωδική γραμμή, σε γρήγορο τέμπο, το οποίο συλλαμβάνει το πλαίσιο δράσης μιας ομάδας καλλιτεχνών «ένα» με τον τόπο τους. Εδώ, το ακούμε σε μία 10λεπτη live εκδοχή (Κάιρο 23/6/2010), όταν οι El Tanbura μοιράστηκαν την ίδια σκηνή με τη Μαροκινή Hindi Zahra…

Τρίτη 3 Μαΐου 2011

OUT HERE REC ο ήχος της Αφρικής σήμερα

H Out Here Rec είναι μία γερμανική εταιρία, που δραστηριοποιείται την τελευταία δεκαετία (περίπου), προβάλλοντας μουσικές, που ακούγονται και παράγονται, τώρα, στην Αφρική. Όσο κι αν κάτι τέτοιο μοιάζει μεγαλεπήβολο – η Αφρική είναι η Αφρική, αρχίζει δηλαδή και δεν τελειώνει… – οι εκδόσεις της Out Here Rec δεν παύει να έχουν το δικό τους ενδιαφέρον. Ξεκινώ με τη συλλογή “Urban Africa Club” [OH 006] του 2007… Κατά βάση έχουμε να κάνουμε μ’ ένα «χιπχοπάδικο» CD, με χαρακτηριστικά γκρουπ και δημιουργούς, από τη Νότια Αφρική, τη Γκαμπόν, τη Σομαλία, την Τανζανία, την Κένυα, την Γκάνα, την Ουγκάντα και τη Σενεγάλη. Αντιπροσωπεύεται δηλαδή σχεδόν όλη η υποσαχάρια Αφρική (ανατολική, δυτική, νότια, κεντρική), και μάλιστα με μουσικούς-τραγουδιστές που χαίρουν, όπως διαβάζω στο ένθετο, μεγάλης απήχησης. Αν υπάρχει κάτι που πρέπει να ειπωθεί, έτσι γενικώς, πριν μπω σε λίγες λεπτομέρειες, τούτο έχει να κάνει μ’ ένα ωραίας σύλληψης hip-hop, που δεν ακούγεται καθόλου μηχανιστικό, καθορισμένο, φυσικά, από τη ρυθμική του συνοχή, αλλά και από μία σπάνια για το είδος μελωδικότητα, που έχει να κάνει με τις κατά τόπου παραδόσεις. Έτσι κάπως προκύπτουν και τα νέα υβρίδια: bonga flava στην Ανατολική Αφρική, hiplife στην Γκάνα, kwaito στη Νότια Αφρική κ.ο.κ. Το “Bhambatha” του Zola από τα townships του Johannesburg, το “Soobax” του Σομαλού K’Naan, που έχει για έδρα του το Toronto, απ’ όπου και εξαπολύει το extra funky hip-hop του, το reggae/hip-hop “Nikusaidiaje” του Proffesor Jay από την Τανζανία, με το απίθανο catchy «ρεφρέν» του, το (πάντα για hip-hop μιλάμε) “Champion no easy RMX” του Γκανέζου King Ayisoba, το οποίο ρυθμικώς είναι afrobeat, το… κλασικό dancehall “One time” του Ουγκαντέζου Peter Miles, το fusion “Besin” του Γκανέζου VIP, που σιγολιώνει κλασικό hip-hop και ακόμη κλασικότερο highlife, δημιουργώντας ένα… hiplife, είναι κομμάτια, που τ’ ακούς και τα ξανακούς, αντιλαμβανόμενος (για να μην πω κάτι άλλο…) το καζάνι που βράζει… και εκτινάσσεται.Το “Comfusoes1, From Angola to Brasil” [OH 012, 2009] είναι ένα παράξενο project. Τουλάχιστον. Γιατί είναι και μοναδικό και ακόμη, στιγμές-στιγμές, εντυπωσιακό. Τι συνέβη λοιπόν; Σύγχρονοι βραζιλιάνοι μουσικοί, DJs και παραγωγοί (Mauricio Pacheco, Mario Coldato Jr., Kassin & Berna Ceppas, Rica Amabis, DJ Dolores, Moreno Veloso – o γιος του Caetano Veloso –, DJ Cris), πήραν ανγκολέζικα τραγούδια από τα 60s έως και τα 00s, τραγούδια των Teta Lando, Artur Nunes, Avozinho, Bonga, Carlos Lamartine, Wyza, Alvarito/ Luiz Visconde, Paulinho Pineiro, Paulo Flores, Kissanguela και Elias Dia Kimuezo και αφού τα περιποιήθηκαν με τον δέοντα τρόπο, τα παρέδωσαν προς σύγχρονη συμμόρφωση. Γιατί εκείνο που χρειάζεται να ειπωθεί είναι πως το «πείραγμα» έγινε με απόλυτο σεβασμό στο πρωταρχικό υλικό – βοηθάει και η γλώσσα βεβαίως, που είναι κοινή –, με αποτέλεσμα και οι νέες εκδοχές να μην υπολείπονται σε αίσθημα. Αν, μάλιστα, αναφερόμαστε στη version του “Kapakiao”, από τους Kassin & Berna Ceppas, κομμάτι βγαλμένο μέσα από το “Kaxexe” (2007) του Bonga ή για το “Choffer de praca” των Alvarito e Luiz Visconte, εδώ φτιαγμένο από τον Mauricio Pacheco, τότε δεν μιλάμε, απλώς, για κάτι που έγινε και… πάει, αλλά για μιαν αναδημιουργία.Ο Bassekou Kouyate (παίκτης του ngoni – δυτικοαφρικανικό έγχορδο, που ηχεί κάπως, «κάπως» λέω, σαν μπάντζο) και το συγκρότημά του, οι Ngoni ba, παρουσιάζουν με το “I Speak Fula” [OH 013, 2010] ένα από τα ωραιότερα μαλινέζικα άλμπουμ, που άκουσα τα τελευταία χρόνια. Ο Bassekou δεν είναι τωρινός, έχει ιστορία πίσω του, αφού έχει παίξει ακόμη και με τους Rail Band στα 80s, ενώ λίγο αργότερα(;) ήταν σε τρίο με τους Toumani και Keletigui Diabate. Θεωρείται από τις μεγάλες μορφές του ngoni, αφού έχει επενδύσει πάνω σ’ αυτό το μικρό, μάλλον, όργανο όλο το πάθος και τη μαστοριά του. Έχει κατασκευάσει μπάσο ngoni, που βγάζει ακόμη πιο χαμηλές νότες από το ngoni ba (που είναι ένα «χαμηλό» ngoni), ενώ έχει προσθέσει extra χορδές στο κλασικό ngoni, δίνοντάς του μεγαλύτερες αρμονικές δυνατότητες. Στο “I Speak Fula” έχοντας δίπλα του την τραγουδίστρια Amy Sacko, τρεις ακόμη χειριστές ngoni, δύο κρουστούς, καθώς και μία ομάδα 11 φιλοξενουμένων μουσικών (μεταξύ των οποίων ο κιθαρίστας Vieux Farka Toure, ο φίλος από τα παλιά kora player Toumani Diabate, ο τραγουδιστής Kasse Mady Diabate…), ο Bassekou Kouyate γράφει μερικά εξαιρετικά «διδαχτικά» τραγούδια, τα οποία δένονται ακόμη περισσότερο από τα παιξίματα, δονούμενα ταυτοχρόνως από τους χαρακτηριστικούς ρυθμούς του μαλινέζικου άσματος και τις εξώκοσμες μελωδίες. Πολύ δυνατό άλμπουμ, δίχως ούτε ένα αδιάφορο κομμάτι.Δεκαπέντε καλλιτέχνες από την Αφρική και την αφρικανική διασπορά ανθολογούνται στο άλμπουμ Yes We Can, Songs About Leaving Africa [OH 017, 2010]. Νιγηριανοί (Rapturous, Green Passport), Γκανέζοι (Wanlov the Kubolor) και Σενεγαλέζοι rappers (Xippil Xol), αγαπημένα σενεγαλέζικα γκρουπ (Daara J Family), hip-hop φίρμες σαν τον Σομαλό K’Naan με το πολύ καλό “15 minutes away” (διαβάζω στην Wikipedia… a remixed version of K’naan’s single “Wavin’ flag” was chosen as Coca-Cola’s anthem for the 2010 FIFA World Cup), Καποβερντιανοί «σκρατσάδες» (Ize) από τους οποίους η μελωδία δεν απολείπει… και άλλοι διάφοροι από την Ακτή Ελεφαντόδοντος, το Καμερούν, τη Νότια Αφρική… Δεν είμαι ειδικός, αλλά είναι και προφανές. Η Αφρική χιπχοπ-καίγεται.Η Ερυθραία, ανεξάρτητη χώρα (από το 1993) στο Κέρας της Αφρικής και με πρωτεύουσα την Asmara, έκανε γνωστή τη μουσική της ήδη από τα late sixties (αναφέρομαι στην… pop μουσική της), ως ένα κομμάτι, επ’ ουδενί αμελητέο, των ευρύτερων… ethiopiques (τα ονόματα των Yemane Ghebremichael και Tekle “Hiwket” Adhanom ας μνημονευτούν κι εδώ). Έτσι, δεν φαντάζει καθόλου «από το πουθενά» η περίπτωση των Asmara All Stars, μιας καταπληκτικής μπάντας που μας συστήνεται με το άλμπουμ “Eritrea’s Got Soul” [ΟΗ 016, 2010], ένα από τα ωραιότερα της περυσινής παραγωγής. Με σαφείς αναφορές στον κλασικό ethio ήχο των seventies, όπως και με τα υπόλοιπα που προστέθηκαν στην πορεία (reggae, soul, funk, groovy jazz, ραπάρισμα, hip-hop), κι έχοντας ως παραγωγό τον Γάλλο Bruno Blum, οι 12μελείς Asmara All Stars, που γίνονται πολυπληθέστεροι με τους τραγουδιστές και με τους guests, αγγίζουν το τέλειο με κομμάτια όπως το “Adunia” (ένα αποθησαύρισμα της ελεγειακής ethio music, σε συνδυασμό με funky πενιές και tribal κρουστά, και με μπροστάρη τον Mahmoud Ahmed Omer – καμμία σχέση με τον Mahmoud Ahmed), φέρνοντας εις… γάμου κοινωνίαν ηλεκτρικές krar, horn section, hammond organ, κιθάρες και φυσικά φωνητικά, από ’κείνα που μόνο στο Κέρατο ακούγονται (απίθανος ο Temasgen Yared στο “Ykre Belni”). Το “Eritrea’s Got Soul” είναι ένα άλμπουμ που σε εκπλήσσει και στα 66 μουσικά λεπτά του. Από το πρώτο κομμάτι, το roots reggae “Amajo”, με τα out φωνητικά της Dehab Faytinga, έως το έσχατο “Bloom Brothers mood”, μία εντελώς απίθανη bossa nova, πάνω στην οποίαν αραδιάζεται η… instrumental ερυθραιική μελαγχολία, ένα είναι σίγουρο. Τίποτα, εδώ, δεν πάει χαμένο.
Επαφή: www.outhere.de

Σάββατο 5 Φεβρουαρίου 2011

TEKLE “HIWKET” ADHANOM εξόντωση

Τον κιθαρίστα Tekle “Hiwket” Adhanom τον είχα τσεκάρει από τη συμμετοχή του στο γκρουπ του αιθίοπα τραγουδιστή, οργανίστα και κιθαρίστα Alemayehu Eshete, πίσω στα seventies. Προσφάτως άκουσα – και κόλλησα – το άλμπουμ των απίθανων Asmara All Stars “Eritrea’s Got Soul”, στη γερμανική Out Here Records (παραγωγής 2010), κι επειδή ο Adhanom ήταν από την Ερυθραία (όπως και οι Asmara All Stars δηλαδή) είπα να ξεσκονίσω ό,τι παλαιές εγγραφές του διέθετα (που δεν ήταν και τόσo πολλές). Αφού τελείωσα με τα δικά μου, πήγα στο διαδίκτυο. Στο ψάξε-ψάξε έπεσα σ’ αυτό κι έμεινα…

(την ετικέτα “ethio” τη βάζω καταχρηστικώς)

Τρίτη 6 Απριλίου 2010

ΣΤΟ ΠΕΝΘΗΜΕΡΟ… 1: MULATU ASTATKE

Ξεκούραση άνευ μουσικής δεν υφίσταται. Μερικά LP λοιπόν, και κάποια CD, που άκουσα στο πενθήμερο, και για τα οποία θα γράφω… μέχρι αύριο. Είναι γνωστές, πάνω-κάτω, οι εκδόσεις-επανεκδόσεις με υλικό του αιθίοπα συνθέτη, βιμπραφωνίστα και band-leader Mulatu Astatke, από τα sixties και τα seventies. Μπορώ να θυμηθώ τα πειρατικά(;) βινύλια της Worthy, το κλασικό πλέον “Ethiopiques 4” της γαλλικής Buda, το μπλε “Ethio Jazz” της επίσης γαλλικής L’Arome Productions, το 10ιντσο της βρετανικής Soundway… δεν ξέρω αν υπάρχει κάτι ακόμη (ίσως). Εκείνο που ξέρω είναι πως η παρούσα “New York - Addis - London, The story of ethio jazz 1965-1975” [Strut, 2009] είναι η σημαντικότερη όλων. Κι αυτό γιατί δειγματίζει, κάτι, απ’ όλες τις περιόδους δράσης του άψογου μουσικού (εννοώ τη δεκαετία 1965-75). Υπάρχουν δηλαδή αποσπάσματα και από τα τρία LP της αμερικανικής Worthy (τα δύο “Afro-Latin Soul” του ’66 και το “Multu of Ethiopia” του ’72), υπάρχει ένα κομμάτι (“Asiyo bellema”) από το ιστορικό 45άρι του ’69 “Mulatu In London” και, βεβαίως, αιθιοπικό υλικό που εμφανίστηκε στα CD της Buda, αλλά και ανέκδοτο στη ψηφιακή φόρμα (π.χ. το “Fikratchin” με τα, σαν προσευχή, φωνητικά του Menelik Wossenatchew). Ο Miles Cleret που επιμελήθηκε το άλμπουμ έκανε, όντως, εξαιρετική δουλειά. Εκείνο που αντιλαμβάνεται ο καθείς ακούγοντας το παρόν είναι, κατ’ αρχάς, η διαχρονικότητα, το hip, όπως θα λέγαμε, των μουσικών του Mulatu, δεύτερον, τo εντελώς προσωπικό του ύφος (ένα δυσεύρετο υβρίδιο folk-jazz-cine-psych-latin, συνδυασμένο με τους βασικούς «τρόπους» της αιθιοπικής μουσικής, την tezeta κυρίως) και τρίτον – ως επέκταση του προηγούμενου – η εντελώς «τριπαριστή» περιγραφή τους, είτε πρόκειται για τα «γρήγορα», είτε για τα mid, είτε για τα θρηνητικά κομμάτια (αν κι ένα είδος θρήνου και μελαγχολίας – δεν μπορώ να αντιληφθώ, πώς μεταφράζεται, επακριβώς, στην αιθιοπική ψυχή – είναι, πάντα, πανταχού παρόν). Αφού εμπεριέχεται ακόμη και το “Netsanet” (από το μπλε LP του ’74), αντιλαμβάνεστε πως η συλλογή ξεπερνάει το «δέκα».

Δευτέρα 7 Δεκεμβρίου 2009

η AMHA κι η KAIFA στην Αθήνα...

Είναι γνωστό. Το έχουν γράψει κι άλλοι (ο Θοδωρής Μανίκας στην Καθημερινή την 30/9/2007), το έγραψα κι εγώ στο Jazz & Τζαζ στο τεύχος 147 (Ιούνιος 2005) σελ.20. Μεγάλο κομμάτι της αιθιοπικής δισκογραφίας στα χρόνια του ’70 τυπωνόταν στην Ελλάδα, στο πάλαι ποτέ εργοστάσιο της Columbia στη Ριζούπολη. “Made in Greece” λοιπόν και τα πορτοφόλια ανοίγουν...Στην Αιθιοπία στα seventies (1969-1977) τρεις ήταν οι βασικές εταιρίες οι οποίες μετέφεραν τον μεγάλον ήχο της χώρας· εκείνον που μάθαμε την τελευταία δεκαετία να τον αποκαλούμε “ethiopiques”, έτσι κάπως σαν προέκταση των περίφημων συλλογών του Francis Falceto. Η πολυεθνική Philips, η οποία τύπωνε κάπου στην Ανατολική Αφρική (πιθανώς στην Κένυα), η Amha Records και η Kaifa Records. Η Amha ιδρύθηκε το 1969 από τον Amha Eshete και για 2-3 χρόνια (μέχρι το ’71) τύπωνε στην Ινδία και το Λίβανο, σε συνεργασία με την τοπική SLD. Από το 1972 όμως και μέχρι το 1975, όλες οι παραγωγές της «κόβονταν» στην Ελλάδα. Για δε την Kaifa, η οποία ιδρύθηκε το 1973 από τον Ali Abdella Kaifa, μάλλον όλο το υλικό της, 53 singles και 6 LP δηλαδή, τυπώθηκε στην Ελλάδα. Είναι ν’ απορείς; Μόνο για τη γενικότερη, σημερινή, κατάντια της δισκογραφίας...
Το πιο σημαντικό όλης αυτής της ελληνo-αιθιοπικής περιπέτειας ήταν οπωσδήποτε η ανεύρεση των original master tapes, τον Φεβρουάριο του ’97, στο εδώ εργοστάσιο της Columbia, από τον ίδιον τον Falceto – «μία από τις πιο ευτυχισμένες μέρες στη ζωή μου», όπως είχε τονίσει ο ίδιος με σημασία σε μια συνέντευξή του το 2006. Λογικό. Ο άνθρωπος ανακάλυψε ένα μουσικό «θησαυρό»· «θησαυρός» ο οποίος έγινε πάραυτα κτήμα όλου του κόσμου. Η σειρά “Ethiopiques” έχει φθάσει μέχρι σήμερα τα 23 νούμερα και προχωράει... Καθότι, σε αντίθετη περίπτωση – και θα πρέπει καλά αυτό να το σκεφθούμε –, θα ήταν εξαιρετικά επίπονη η εύρεση έστω και κάποιων μόνον από τα αυθεντικά βινύλια· βινύλια, τα οποία σπανίως εντοπίζονται σε καλές-ανεκτές καταστάσεις. Αφήνουμε δε τις τιμές... Ορισμένα του Mulatu π.χ. ξεπερνούν τα 500 δολάρια, ενώ σπανίως θα εντοπιστεί κάτι, στο eBay ή αλλού, με τιμή μικρότερη των 50$. Πολύτιμο λοιπόν υλικό, το οποίο σπανίως εμφανίζεται στα ελληνικά παζάρια.

DUB COLOSSUS

Το project Dub Colossus πήρε τ’ όνομά του από τον... Dub Colossus. Τον κύριο Nick Page δηλαδή (από τους Transglobal Underground και τους Temple of Sound), ο οποίος κατεβαίνει στην Αιθιοπία, στην Addis Ababa, σταθερά από το 2006, προκειμένου να υλοποιήσει έναν προσωπικό του στόχο. Όχι ακριβώς να αναστήσει τα κλασικά ethiopiques, αλλά να αναδείξει την «υπνωτική», σχεδόν ψυχεδελική παράδοση των seventies μέσω των συγχρόνων dub-οτεχνικών. Η πρώτη προσπάθεια έγινε το 2008 με το “In A Town Called Addis” [Real World], ένα πολύ ενδιαφέρον CD, που μας συστήνει κατ’ αρχάς μία νέα γενιά αιθιόπων μουσικών (τις τραγουδίστριες Sintayehu Zenebe και Tsedenia Gebremarkos, τον χειριστή της άρπας kraar Fasika Hailu κ.ά.), επαναφέροντας, ταυτοχρόνως, στο προσκήνιο και μία μεγάλη φωνή του παρελθόντος, τον Bahta Gebrehiwot. Κομμάτια όπως το “Yeka sub city rockers”, το “Shem city steppers” ή το “Mercato music” μπορούν να σταθούν, επαξίως, δίπλα στις κλασικές στιγμές του ’70.
Στο CD-single “In Return to Abbis” [Real World, 2009] έχουμε τα remixes δύο κομματιών από το προηγούμενο άλμπουμ (που δεν προσφέρουν κάτι περισσότερο), καθώς και δύο καινούρια dub tracks· το “Negus” (φανταστείτε επί το «αιθιοπικότερον» τον καλύτερο Gregory Isaacs) και το “Habasha” της Tsedenia Gebremarkos με hints από Mulatu. Ωραιότατο. Και κάτι ακόμη. Ο ελληνικός σύνδεσμος με τα… ethiopiques εξακολουθεί να παραμένει ζωντανός. Στα seventies τα βινύλια «κόβονταν» στη Ριζούπολη, τώρα, ο κύριος Nick Page συνεργάζεται για το mix με έλληνες τεχνικούς του αθηναϊκού Special K Studio, ενώ στην ηχογράφηση παίρνει μέρος και κάποιος Jimi Papazanatzeas. Έτσι σε θέλω φίλε μου.

Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2009

Ο ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟΣ DJ

1. OSIBISA - Music for gong gong (Μεγάλη Βρετανία)
2. PHIRPO Y SUS CARIBES - Comencemos (Κολομβία)
3. MARIJATA - Mother Africa (Γκάνα)
4. MARIUS CULTIER - Joe (Μαρτινίκα)
5. T.P. ORCHESTRE POLY-RYTHMO - Kou tche kpo so o (Μπενίν)
6. MULATU ASTATKE - Netsanet (Αιθιοπία)
7. ROLAND LOUIS ORCHESTRA - Play up play up (Αντίλες)
8. GERALDO PINO - Right in the centre (Νιγηρία)
9. CHARLES HILTON BROWN - Argument's (Ιταλία)
10. CHANGO - Fire over water (ΗΠΑ)