Την
έκφραση «ποπ κουλτούρα» εδώ και καιρό αποφεύγω να τη χρησιμοποιώ, επειδή έχει
φθαρεί, καθώς πολλές φορές χρησιμοποιείται άνευ λόγου και αιτίας, και για
λόγους εντυπώσεων. Όμως στην περίπτωση του ελβετού συγγραφέα Erich von Däniken,
που έφυγε από τη ζωή πριν από λίγες μέρες, στις 10 Ιανουαρίου, στα 90 χρόνια
του, νομίζω πως ταιριάζει γάντι.
Υπήρξε ένα ποπ πρόσωπο ο Däniken, που επηρέασε βαθιά τον κόσμο. Το ισχυρίζομαι, γιατί στα σέβεντις βασικά, ο Ελβετός κατέστη παγκόσμιο είδωλο, με τα βιβλία του να πουλάνε εκατομμύρια αντίτυπα παντού, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη, αφήνοντας ο ίδιος το αποτύπωμά του σε κάθε χώρο του επιστητού. Βεβαίως στη μουσική και τον κινηματογράφο, σίγουρα στη λογοτεχνία, υποθέτω στα εικαστικά, και οπωσδήποτε στα λαϊκά περιοδικά, τα κόμικς και τις εφημερίδες, που έσπευδαν να αναπαράγουν κάθε δήλωσή του, δημιουργώντας, όλα τούτα, μία γενικότερη φρενίτιδα σε σχέση με τους «εξωγήινους», τα UFO και την άκρατη (ψευδο)επιστημονική φαντασία.
Ο
Däniken ξεκινάει από το πρώτο μισό της δεκαετίας του ’60 να διατυπώνει τη
βασική δοξασία του, πως η Γη είχε δεχθεί στο παρελθόν επισκέψεις από ανώτερους
εξωγήινους πολιτισμούς κ.λπ. (δεν θα ήταν ο πρώτος, αφού σ’ ένα επίπεδο
μυθοπλασίας είχε προηγηθεί o Charles Fort,
ο H.P. Lovecraft και άλλοι διάφοροι), γράφοντας άρθρα σε
εφημερίδες και περιοδικά, που θα κατέληγαν τον Φεβρουάριο του 1968 στην έκδοση
του πρώτου βιβλίου του, που είχε τίτλο «Αναμνήσεις από το Μέλλον» (ένα βιβλίο,
που θα διαβαζόταν πολύ και στην Ελλάδα, όταν θα κυκλοφορούσε από τις εκδόσεις
Ηριδανός).
Ήδη
από το τέλος των σίξτις τα περιοδικά στη χώρα μας ασχολούνται μαζί του. Έτσι,
σ’ ένα μεταφρασμένο δικό του άρθρο, που θα δημοσιευόταν στο «Πρώτο» [τεύχος
#469, 13 Ιουνίου 1969] ο Däniken θα ισχυριζόταν πως «οι αρχαίοι θεοί ήταν
αστροναύτες», οδηγώντας το περιοδικό να γράψει στο lead
«για
την επαναστατική θεωρία του Ελβετού αρχαιολόγου», σημειώνοντας παράλληλα πως
ό,τι θα διαβαζόταν στη συνέχεια «δεν αντιπροσωπεύει με κανέναν τρόπο τις απόψεις
του εντύπου». Φύλαγε τα ρούχα σου...
Βασικά,
ο Däniken δεν ήταν αρχαιολόγος, ούτε... επαναστατικές θεωρίες διατύπωνε, απλώς
σε μια εποχή όπου το διάστημα και οι αστροναύτες πρωταγωνιστούσαν στην
πραγματικότητα (σχεδόν ένα μήνα αργότερα, από εκείνο το τεύχος του «Πρώτου», ο Neil Armstrong
θα πατούσε στη Σελήνη), υπήρχε μια βουλιμία κατανάλωσης τέτοιων ειδήσεων, με
τον κόσμο να διαβάζει, με το στόμα ανοιχτό, οτιδήποτε αφορούσε το υπερπέραν –
πόσο μάλλον προβοκατόρικα διαπλανητικά κείμενα, όπως εκείνα του Ελβετού.
Το
’69 θα ακολουθήσει νέο βιβλίο, το «Επιστροφή στ’ Άστρα» [Ηριδανός, 1970], που
πορευόταν στα χνάρια του προηγούμενου. Ο Däniken ταξιδεύει ανά τον κόσμο (Νότια
Αμερική, Ινδία, Σοβιετική Ένωση), προκειμένου να στηρίξει την προαποφασισμένη
πεποίθησή του πως εξωγήινοι αστροναύτες είχαν επισκεφθεί τη Γη, στην αρχή της
ιστορίας της.
Βαθαίνοντας τις... μελέτες του, αρνούμενος την εξελικτική θεωρία, και γυρίζοντας για τρίτη φορά τον κόσμο, ο Däniken κυκλοφορεί το 1972 το επόμενο βιβλίο του, που είχε τίτλο «Σπορά στο Διάστημα» [Ηριδανός], σπάζοντας και πάλι τα ταμεία – με τις πωλήσεις των βιβλίων του να ξεπερνούν, εκείνη την εποχή, τα τρία εκατομμύρια αντίτυπα.
Ακολουθεί την επόμενη χρονιά το βιβλίο «Ο Κόσμος μου σε Εικόνες» [Ηριδανός, 1973], στο οποίο αποτυπώνονται μερικές εκατοντάδες ασπρόμαυρες και έγχρωμες φωτογραφίες από τα ταξίδια του Ελβετού σε διάφορες χώρες, οι οποίες (εικόνες) δρουν, υποτίθεται, ως «αποδεικτικά στοιχεία» των εικασιών του, τέλος πάντων όλων εκείνων που είχαν περιγραφεί στα προηγούμενα βιβλία του.
Αυτή η εποχή, το καθοριστικό πρώτο μισό της δεκαετίας του ’70, θα έκλεινε με το πέμπτο βιβλίο του Däniken «Τα Θαύματα / Φαινόμενα που ερεθίζουν τον κόσμο» [Ηριδανός, 1974], στο οποίο συνοψίζονταν και βάθαιναν όλα τα γνωστά συμπεράσματά του. Ποια ήταν αυτά; α. Η Γη είχε δεχτεί επανειλημμένες επισκέψεις από εξωγήινους αστροναύτες στην προϊστορία της, β. Εκείνα τα όντα είχαν δράσει αποφασιστικά, ώστε να μετατραπεί το ανθρώπινο είδος σε σκεπτόμενο, γ. οι εξωγήινοι αστροναύτες μάς «έπλασαν» κατ’ εικόνα και ομοίωσίν τους και δ. οι προϊστορικοί άνθρωποι αποτύπωσαν εκείνη την «εμπειρία» τους είτε μέσω της Τέχνης είτε την επεξέτειναν μέσω των δικών τους μυθολογιών.
Η συνέχεια
εδώ...
https://www.lifo.gr/culture/vivlio/o-erih-fon-nteniken-poy-ekane-moda-toys-exogiinoys-pethane-sta-90-toy
Υπήρξε ένα ποπ πρόσωπο ο Däniken, που επηρέασε βαθιά τον κόσμο. Το ισχυρίζομαι, γιατί στα σέβεντις βασικά, ο Ελβετός κατέστη παγκόσμιο είδωλο, με τα βιβλία του να πουλάνε εκατομμύρια αντίτυπα παντού, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη, αφήνοντας ο ίδιος το αποτύπωμά του σε κάθε χώρο του επιστητού. Βεβαίως στη μουσική και τον κινηματογράφο, σίγουρα στη λογοτεχνία, υποθέτω στα εικαστικά, και οπωσδήποτε στα λαϊκά περιοδικά, τα κόμικς και τις εφημερίδες, που έσπευδαν να αναπαράγουν κάθε δήλωσή του, δημιουργώντας, όλα τούτα, μία γενικότερη φρενίτιδα σε σχέση με τους «εξωγήινους», τα UFO και την άκρατη (ψευδο)επιστημονική φαντασία.
Βαθαίνοντας τις... μελέτες του, αρνούμενος την εξελικτική θεωρία, και γυρίζοντας για τρίτη φορά τον κόσμο, ο Däniken κυκλοφορεί το 1972 το επόμενο βιβλίο του, που είχε τίτλο «Σπορά στο Διάστημα» [Ηριδανός], σπάζοντας και πάλι τα ταμεία – με τις πωλήσεις των βιβλίων του να ξεπερνούν, εκείνη την εποχή, τα τρία εκατομμύρια αντίτυπα.
Ακολουθεί την επόμενη χρονιά το βιβλίο «Ο Κόσμος μου σε Εικόνες» [Ηριδανός, 1973], στο οποίο αποτυπώνονται μερικές εκατοντάδες ασπρόμαυρες και έγχρωμες φωτογραφίες από τα ταξίδια του Ελβετού σε διάφορες χώρες, οι οποίες (εικόνες) δρουν, υποτίθεται, ως «αποδεικτικά στοιχεία» των εικασιών του, τέλος πάντων όλων εκείνων που είχαν περιγραφεί στα προηγούμενα βιβλία του.
Αυτή η εποχή, το καθοριστικό πρώτο μισό της δεκαετίας του ’70, θα έκλεινε με το πέμπτο βιβλίο του Däniken «Τα Θαύματα / Φαινόμενα που ερεθίζουν τον κόσμο» [Ηριδανός, 1974], στο οποίο συνοψίζονταν και βάθαιναν όλα τα γνωστά συμπεράσματά του. Ποια ήταν αυτά; α. Η Γη είχε δεχτεί επανειλημμένες επισκέψεις από εξωγήινους αστροναύτες στην προϊστορία της, β. Εκείνα τα όντα είχαν δράσει αποφασιστικά, ώστε να μετατραπεί το ανθρώπινο είδος σε σκεπτόμενο, γ. οι εξωγήινοι αστροναύτες μάς «έπλασαν» κατ’ εικόνα και ομοίωσίν τους και δ. οι προϊστορικοί άνθρωποι αποτύπωσαν εκείνη την «εμπειρία» τους είτε μέσω της Τέχνης είτε την επεξέτειναν μέσω των δικών τους μυθολογιών.
https://www.lifo.gr/culture/vivlio/o-erih-fon-nteniken-poy-ekane-moda-toys-exogiinoys-pethane-sta-90-toy

Σχόλια από το fb...
ΑπάντησηΔιαγραφήThodoris Antonopoulos
είχε παραμυθιάσει πολύ κόσμο ο μακαρίτης (κι εμένα στα πολύ νιάτα μου!)
Φώντας Τρούσας
είναι σπονδή στα νειάτα μας το άρθρο - υπάρχει, άραγε, μεγαλύτερο παραμύθι από τη μετα-δημοκρατία του μητσοτάκη?
Vassilis Serafimakis
άσε μας στην νάρκη μας στο οπιοποτείο Η ΕΛΛΑΣ.
Thodoris Antonopoulos στον Φώντας Τρούσας
δεν είχα σκεφτεί έναν τέτοιο συνειρμ,ό αλλά από "ούφο" όπως και από παραμύθια τόσο για εσωτερική όσο και για εξωτερική κατανάλωση έχουμε χορτάσει μέχρι βαρυστομαχιάς σε αυτή τη χώρα είναι αλήθεια
Γιώργος Πήττας
Ακριβοδίκαιο το άρθρο, και εξαιρετικά εμπνευσμένος ο προσδιορισμός του Ντένικεν ως «ποπ προσωπικότητα». Ακριβώς αυτό υπήρξε. Μπορεί να ήταν παντελώς αντιεπιστημονικός, αλλά τα βιβλία του άνοιξαν δρόμους στη σκέψη αρκετών ανθρώπων, ακόμα και καλοπροαίρετων σκεπτικιστών ώστε να δουν τον κόσμο με μια πιο ανοιχτή ματιά. Όπως περίπου κάνουν και τα καλογραμμένα παραμύθια.
Thodoris Antonopoulos
μπα, πιο πολύ την ψέκα παρά την κριτική σκέψη προώθησε θαρρώ
Φώντας Τρούσας
καμία σχέση - η "ψέκα" αυτή η κακόηχη και ανούσια λέξη, την οποία εγώ για αισθητικούς και άλλους λόγους δεν την χρησιμοποιώ, είναι προϊόν άλλων, μεταγενέστερων εποχών - υπήρχε αφέλεια τότε παγκοσμίως - αλλά οι εκδοτικοί οίκοι που έβγαζαν τα βιβλία του Ντένικεν έβγαζαν και τα αντίθετα και υπήρχε διαθέσιμη και η άλλη άποψη - εξάλλου όλα αυτά εμείς τα διαβάζαμε σαν κόμικς, σαν παραμύθια, δεν τα διαβάζαμε για να παραμυθιαστούμε (για να αρνηθούμε εννοώ την επιστημονική άποψη) - για τον ίδιο λόγο διαβάζαμε και τον Λάβκραφτ στα έιτις (και μάλιστα στη μετάφραση του Λουκά Θεοδωρακόπουλου), που δεν διέφερε κατ' αναλογία από τον Ντένικεν όσον αφορά τις απιθανότητες και την παρα-επιστήμη
Nikos Markakis
Το είχαμε το βιβλίο! Βεβαίως, βεβαίως!
Alekos Morianopoulos
Ο Έριχ δεν πέθανε... Τον απήγαγαν κάποιο εξωγήινοι. Μην ρωτάτε που τον έχουν... Ο Έιχ ΖΕΙ
Kwstas Agas
πολύ κατατοπιστικό κείμενο. Για μια ακόμη φορά σε ευχαριστούμε πολύ Φώντα !!!!!!!
Vassilis Serafimakis
Αγόρασε κάνα-δυό βιβλία του ο πατέρας μου. Δεν τα πιστεύω όλα όσα γράφει αλλά με παραξενεύουν, έλεγε. Είχε ολόκληρη βιβλιοθήκη ιατρικά απροσπέλαστα βιβλία, φιλοσοφία, ιστορία, απομνημονεύματα αριστερών από κατοχή & εμφύλιο, αλλά με λίγο Νταίνικεν αποκοιμιόταν.
Chris Stassinopoulos
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! HI LEVEL!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Yanis Bitsakis
Εύγε για το άρθρο !
Να προσθέσω μια προσωπική μαρτυρία : μέχρι πριν από μία δεκαετία, παρακολουθούσε με μεγάλο ενδιαφέρον τις εξελίξεις γύρω από τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων. Ήταν από αυτούς που πρώτοι κατάλαβαν τη σημασία των ερευνών του Ντέρεκ Πράις (από τα τέλη του 50 έως το 75), αλλά έστρεψε την ουσία αλλού : προφανώς στο ότι ο Μηχανισμός ήταν εξωγήινο δημιούργημα. Σύμφωνοι, αλλά μόνο εφόσον οι εξωγήινοι ήταν Έλληνες (ή αντιστρόφως).
Κατά τα άλλα, εξαιρετικά συμπαθής. Καλό του ταξίδι πίσω στα άστρα.
Dimi Dimitrakoudes
Ανάλογη επιτυχία στην Ελλάδα είχαν και τα βιβλία του Robert Charroux.
Akhenaton Saqqara
Νταίνικεν, H.P. Lovecraft, Robert Howard (Conan), Τόλκιν κα. ομορφαίνουν την ζωή. Αθάνατοι όλοι. RIP Erich von Däniken.
Επανέκαμψε τα τελευταία χρόνια πολύ δυναμικά στις ΗΠΑ χάρη στην σειρά Ancient Alliens. Στην Ελλάδα ελάχιστοι ασχολήθηκαν.