Δευτέρα 23 Ιουνίου 2014

BOB DYLAN ελληνική διάσταση

Το κείμενο Bob Dylan: η ελληνική διάσταση δημοσιεύτηκε κατά πρώτον στην LiFO –τόσο στην έντυπη (#390, 12/6/2014) όσο και στο site http://www.lifo.gr/mag/features/4344. Εδώ το αναδημοσιεύω στην πλήρη μορφή του, όπως το έγραψα αρχικώς, πριν ξεκινήσω να το περικόβω για να φθάσω στις 800-1000 λέξεις που μου είχαν ζητηθεί. Επέλεξα να μεταφέρω κάτι για τον Bob Dylan (αυτό το περί της… ελληνικής διάστασής του δηλαδή), που να μην είναι προφανές, που να μην αναπαράγει τα ίδια και τα ίδια (απ’ αυτά που διαβάζουμε κατά κόρον στον Τύπο), που να μην αναλώνεται σε φιλολογικούρες και φαντασιοπληξίες, έχοντας μονίμως στο νου μου πως γράφω ως Έλληνας και όχι ως Αμερικάνος…
Η πρώτη φορά που αναφέρθηκε το όνομα του Bob Dylan στον ελληνικό Τύπο φαίνεται πως ήταν στην εφημερίδα Αυγή (φύλλο της 12/7/1964), σ’ ένα άρθρο με τίτλο «Μια συνείδηση που τραγουδά/ Μπομπ Ντάιλαν/ ο νεαρός Αμερικανός τροβαδούρος τραγουδά τους καημούς των νέγρων» (τούτο αναφέρεται στο βιβλίο του Κώστα Κατσάπη Το «Πρόβλημα Νεολαία» στις εκδόσεις Απρόβλεπτες, το 2013). Από εκείνο το άρθρο στην Αυγή, πάντως, έμαθε τον Dylan ο Διονύσης Σαββόπουλος (οργανωμένος τότε στην ΕΔΑ). Όπως είχε γράψει και ο ίδιος (ο Σαββόπουλος) στην LiFO (#183, 10/12/2009): «Εκείνη την άνοιξη (σ.σ. μάλλον επρόκειτο για καλοκαίρι) ενόψει της πορείας Ειρήνης, διάβασα στην Αυγή ένα δίστηλο με τη φωτογραφία ενός νέου Αμερικανού τροβαδούρου. Τον παρουσίαζε σαν ένα τραγουδιστή της εργατικής τάξης. Αυτό μου κίνησε την περιέργεια και θυμάμαι ότι πήγα την άλλη μέρα στα καταστήματα δίσκων για να τον βρω, αλλά ήταν παντελώς άγνωστος». Έτσι, ο Σαββόπουλος, πριν ακόμη εκδώσει το «Φορτηγό» του (Δεκέμβριος 1966) είχε ήδη σκύψει στην τραγουδοποιία του Αμερικανού. Υπαινιγμοί από το “It ain’t me babe” υπάρχουν στο «Βιετνάμ γιε-γιε», ενώ και στο οπισθόφυλλο του δίσκου διαβάζουμε… «αυτά που θ’ ακούσετε εδώ μέσα, δεν είναι ακριβώς τραγούδια, είναι μάλλον μια σειρά ασκήσεις φυσικής αναπνοής»… φράση δανεισμένη από μία αντίστοιχη που υπήρχε στο οπισθόφυλλο του “Highway 61 Revisited” που είχε κυκλοφορήσει τον Αύγουστο του ’65 (“the songs on this specific record are not so much songs but rather exercises in tonal breath control”). Ίσως πιο πριν από τον Σαββόπουλο –και σίγουρα πριν από εκείνον στην δισκογραφία– να έσκυψε πάνω στα τραγούδια του Bob Dylan η Μαριάννα Τόλη, η οποία το 1966 κυκλοφορεί ένα EP στην Zodiac του Αλέξανδρου Πατσιφά, στο οποίο διασκεύαζε τέσσερα αμερικανικά folk τραγούδια. Το “He was a friend of mine” ήταν/είναι παραδοσιακό, το οποίο η Marianna (έτσι υπέγραφε εκείνο το EP) το απέδιδε στηριγμένη στην ενοργάνωση / διασκευή του Dylan («arr. by Bob Dylan» διαβάζουμε στο δισκάκι της), αν και το τραγούδι πρέπει να το είχε ακούσει από τον Dave Van Ronk (υπάρχει στο LP του “Folksinger” του 1963).
Εκείνη την εποχή, στα μέσα των sixties, το όνομα του Bob Dylan αρχίζει να γίνεται σιγά-σιγά όλο και πιο γνωστό στην Ελλάδα, αφού ακόμη και οι Μοντέρνοι Ρυθμοί αναφέρονταν σ’ αυτόν. Στο τεύχος 32 (23/6/1965) ο Χρήστος Λεβέντης πληροφορούσε τους αναγνώστες του πως… «Ρόμπερτ Ζίμμερμαν, αυτό είναι το αληθινό όνομα του Μπομπ Ντάυλαν (σ.σ. τον Dylan τον έγραφαν ακόμη... Ντάυλαν στην Ελλάδα). Το ψευδώνυμό του το πήρε από τον ουαλλό ποιητή Ντάυλαν Τόμας που θαυμάζει και που τον έχει επηρεάσει τόσο όσο και ο Γούντυ Γκάθρι. Μιλώντας για τον Ντάυλαν αναφέρω ότι σ’ αυτόν οφείλεται η σύνθεσις ‘Μίστερ τάμπουριν μαν’ των Μπέρντς», ενώ στο τεύχος 35 (4/8/1965) ο Λευτέρης Κογκαλίδης σημείωνε πως «για μία εμφάνιση στην Σάντα Μόνικα ο Μπόμπ Ντύλαν (σ.σ. εδώ πλέον προφέρεται σωστά) έλαβε 300.000 δραχμές»… ένα τεράστιο ποσό για τα δεδομένα της εποχής, για να έχουμε και μια εικόνα…
Ο Dylan επηρεάζοντας τους Beatles, ήδη από την εποχή του “I’m a loser” (Δεκέμβριος ’64), επηρέασε στη διαδρομή τους πάντες. Βασική πηγή επιρροής ήταν οι δίσκοι (33 και 45 στροφών) το ραδιόφωνο και τα υπόλοιπα ΜΜΕ, και βεβαίως οι συναυλίες. Στην Ελλάδα ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’60 αρχίζουν να τυπώνονται τα πρώτα 45άρια με τραγούδια του Dylan στην τότε πορτοκαλοκόκκινη CBS –“Subterranean homesick blues/ She belongs to me” [CBS BA 301079], “Like a rolling stone/ Positively 4th Street” [CBS BA 301089], “I want you/ Rainy day woman” [CBS BA 301111], “Lay lady Lay/ I threw it all away” [CBS BA 301258] κ.ά.–, ενώ το πρώτο long play που βγήκε ποτέ σε ελληνική εκτύπωση πρέπει να ήταν το “Nashville Skyline” [CBS SBPG 63601] την επόμενη χρονιά. (Στο discogs έχει εμφανισθεί κόπια του “John Wesley Harding” με ελληνικό εξώφυλλο και ολλανδικό βινύλιο σε παλαιά ετικέτα της CBS, αλλά κατά πάσα πιθανότητα είναι μεταγενέστερη – μετά το 1968 δηλαδή). Όπως πολύ μεταγενέστερη (mid 70s) είναι και η έκδοση του… “Subterranean Homesick Blues” (δηλαδή του “Bringing It All Back Home”), που είχε βγει (και) στην Ελλάδα με τον τίτλο της ολλανδικής και της γερμανικής έκδοσης.
Τον Οκτώβριο του 1969 ο Σαββόπουλος τραγουδά στο «Περιβόλι του Τρελλού» τη σύνθεσή του «Οι πίσω μου σελίδες», που παρέπεμπε, ως τίτλος βεβαίως, στο “Μy back pages” από το “Another Side of Bob Dylan” του ’64. Δύο μήνες αργότερα, τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς, ο Λευτέρης Πούλιος κυκλοφορεί το πρώτο του βιβλίο υπό τον τίτλο Ποίηση [Ανεξάρτητη Έκδοση], συμπεριλαμβάνοντας ανάμεσα στα υπόλοιπα ποιήματά του το Άσμα («Ο τραγουδιστής Ντύλαν που είχε μια κιθάρα και μια καλύβα/ στον Αμαζόνιο έφτυνε στο ποτάμι ακολουθώντας δικό του νόμο/ για να χωθεί στα γρανάζια της μηχανής/ απ’ την καλύβα και το ποτάμι») και βεβαίως το Μπομπ Ντύλαν («κι αν θέλετε κάτι ακόμα σας βεβαιώνω/ πως είμαι ένας βλάκας μέσα στο σκοτάδι/ που σούρνει τ’ αργά του μάτια από ώριμο γυαλί/ αργά πάνω στα πράγματα/ και δεν πολύ σκοτίζομαι να εκφράσω/ τις αμφισβητήσεις μου γι’ αυτά»), χώνοντάς τα στον Dylan –και μάλιστα πολύ πρώιμα– την εποχή του “Nashville Skyline”, όταν ο Aμερικανός προσκυνούσε τις «παραδοσιακές αξίες» του Νότου, ενώ το καλοκαίρι (πάντα της ίδιας χρονιάς) οι M.G.C. (Δημήτρης Πουλικάκος, Δημήτρης Πολύτιμος, Τάκης Σέμπος, Βασίλης Ντάλλας, Τζίμης Τζιιμόπουλος) ηχογραφούν πρόχειρα στις Σπέτσες το «Γύρω γύρω στη σκοπιά» (που ήταν το “All along the watchtower” από το LP “John Wesley Harding”) για το οποίο σημείωσε ο Πουλικάκος το 2004 στο ένθετο του άλμπουμ του «Αδέσποτα Σκυλιά» [ΜΒΙ]: «Ήταν το πρώτο κομμάτι που τραγουδήσαμε στα ελληνικά με τους M.G.C. το 1968. Είχα κάνει τη μετάφραση και ένα βράδυ που το παίζαμε στου Λεωνίδα στην Πλάκα είχε έρθει να μας ακούσει και ο Διονύσης Σαββόπουλος, ο οποίος μου ζήτησε τα λόγια, του τα ’δωσα και αλλάζοντας αρκετά τους στίχους, το έβγαλε ως ‘Ο παλιάτσος και ο ληστής’!». Φυσικά «Ο παλιάτσος κι ο ληστής» είναι ένα από τα highlights του άλμπουμ του Διονύση Σαββόπουλου «Μπάλλος» (στον δίσκο που βγήκε τον Μάρτιο του ’71 συμμετείχε και ο Πουλικάκος, που έπαιζε κρουστά κι έκανε φωνητικά), αποδεικνύοντας ανάμεσα σε άλλα και το ιδιαίτερο ταλέντο του Σαββόπουλου… να μετατρέπει δηλαδή ξένα τραγούδια σε «δικά του». Κάτι, εξάλλου, που αποδείχθηκε περίτρανα και με το «Άγγελος εξάγγελος» από «Το Βρώμικο Ψωμί» του ’72 (επρόκειτο για το “The wicked messenger”, κι αυτό από το “John Wesley Harding”). Dylan δεν τραγουδούσαν μόνον ο Πουλικάκος και ο Σαββόπουλος εκείνα τα χρόνια αλλά και οι Διόσκουροι (Βαγγέλης Γερμανός, Βασίλης Ζαρούλιας), ο Λάκης Τυπάλδος, η Φλέρυ Νταντωνάκη, προφανώς και άλλοι, ενώ και το ντουέτο Δάμων & Φιντίας (Παύλος Σιδηρόπουλος, Παντελής Δεληγιαννίδης) δεν ήταν έξω από την «ντυλανική» επιρροή. (Μια δεκαετία και βάλε αργότερα ο Σιδηρόπουλος θα απέδιδε, ως μέλος μιας παρέας, τo ποιητικίζον... «οι μπαγλαμάδες να παίζουν Ντύλαν… και τα νταούλια να παίζουν Yes»… σε μουσική Στέλιου Βαμβακάρη και στίχους Πάνου Ηλιόπουλου).
Το 1971 στο περιοδικό Διάλογος (τεύχος 6) που εξέδιδε η Αμερικανική Πρεσβεία στην Αθήνα, ο Gene Bluestein (καθηγητής στο Fresno στην California) γράφει το κείμενο «Η λαϊκή παράδοση και η ποίηση της ροκ», όπου σε ξεχωριστή παράγραφο εξετάζει τον… «Ντύλαν και το λαϊκό ροκ». Πρόκειται για ό,τι σοβαρότερο είχε γραφτεί έως τότε (και για πολλά χρόνια) στην Ελλάδα για το θέμα. Τον Μάρτιο του ’72 η εφημερίδα Μουσική Γενιά (τεύχος 4 της 25/3) μέσω του δισκάδικου Pop Eleven, μοιράζει πέντε (ξένα) βιβλία με στίχους του Dylan σε νικητές διαγωνισμού (θα εύρισκαν σε ποιους ανήκαν οι ακτινογραφίες δύο κρανίων! – ήταν εύκολο, γιατί το ένα κρανίο... φορούσε στρογγυλά γυαλιά) προσφέροντας και δισέλιδη αφίσα, το 1973 η Ευγενία Συριώτη-Burk δίνει το πρώτο βιβλίο στην Ελλάδα με μεταφρασμένους στίχους του Dylan, ως «Τα Τραγούδια του Μπομπ Ντύλαν» [εκδ. IBC Hellas], ενώ την επόμενη χρονιά (1974) ο Τάσος Φαληρέας με το «Bob Dylan approximately complete works» παραδίδει μιαν ανεξάρτητη έκδοση με ωραίο εξώφυλλο του Δημήτρη Αρβανίτη (που εκμεταλλεύτηκε το κλασικό σχέδιο του Milton Glaser), στην οποία περιέχονταν αμετάφραστοι στίχοι τραγουδιών του Dylan μέχρι και το “Planet Waves” του ’74.
Το “Desire”, που κυκλοφόρησε τον Γενάρη του ’76, ήταν το άλμπουμ του Dylan που ακούστηκε αρκετά στην εποχή του (περιέχει εξάλλου και το «Joey», που φαίνεται πως επηρέασε τον Σαββόπουλο στο «Μακρύ ζεϊμπέκικο για το Νίκο»), όπως και το απογοητευτικό χριστιανικό “Slow Train Coming” του 1979, που βρίσκει την ελληνική δισκογραφία σε μεγάλες φόρμες, με τα σχετικά περιοδικά (Ποπ & Ροκ, Ήχος & Hi-Fi, Μουσική, Μουσικό Εξπρές) να γράφουν τα ανάλογα κατεβατά. «Ο Dylan Άγιασε!!» τιτλοφορείται το άρθρο του Κώστα Αρβανίτη στη Μουσική (τεύχος 25, Δεκέμβριος 1979), στο οποίο ασκείται σκληρή αλλά επί της ουσίας κριτική εν σχέσει με την «ντυλανική» στροφή. Το όνομα «Μπομπ Ντύλαν» παίζει μέχρι και στην τραγουδοποιία της εποχής, με τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου να άδει «Με νικοτίνη δυνατή και τον Μπομπ Ντύλαν/ και τους ρεμπέτες στα παλιά γραμμόφωνα…» (μουσική Αντώνης Βαρδής, στίχοι Πάνος Φαλάρας από το LP «Βασίλης Παπακωνσταντίνου» στην MINOS τον Δεκέμβριο του ’78) και τον Κώστα Χατζή στο «Αρουραίοι της νύχτας» (μουσική του ιδίου σε στίχους Σώτιας Τσώτου από το 2LP «Θυμηθείτε μαζί μου, 18 Χρόνια Κώστας Χατζής/ Χατζής ’79» στην Philips το 1979) να κεντράρει σ’ αυτήν ακριβώς την παρατεταμένη «ντυλανική» προσαρμογή («Μια νέα τάξη με πλουτοκράτες και δυνατούς/ μας κοροϊδεύει με συναυλίες για τους φτωχούς/ αχ Μπόμπι Ντύλαν να κλαίω μ’ έκαναν κάποτε οι στίχοι σου/ τώρα αυτοκράτορα σ’ έχουνε κάνει οι ανθρακωρύχοι σου»).
Με το που μπαίνει η δεκαετία του ’80 σκάνε κάποια βιβλία με μεταφράσεις στίχων του Dylan, όπως το Ο Πρώιμος Bob Dylan Κατά Προσέγγιση [Εκδόσεις μη Άμεσης Επανάστασης, Αθήνα 1980] του Γιάννη Τζώρτζη και Ο Bob Dylan και τα Τραγούδια του [Μπαρμπουνάκης, Θεσσαλονίκη 1980] σε μετάφραση Μάρκου Ρήγου, όμως δύο είναι οι εκδόσεις που επιχειρούν να δουν πέρα από το προφανές, το «Μπόμπ Ντύλαν, Τζο Χίλλ, Γούντυ Γκάθρυ / Ιστορία του αμερικάνικου λαϊκού τραγουδιού» [Νεφέλη, Αθήνα 1981] του Ουμπέρτο Φιόρι και βεβαίως το «Bob Dylan/ ένα όχημα» [Γιάννης Β. Βασδέκης, Αθήνα 1981] του Γιάννη Τζώρτζη, το πρώτο σημαντικό βιβλίο για το ευρύτερο rock (από έλληνα συγγραφέα) που κυκλοφόρησε ποτέ στην Ελλάδα. Λίγο αργότερα ο Τάσος Φαληρέας στο ευθυμογράφημά του Γερομαλάκα Ντύλαν… [Ντέφι #7, Καλοκαίρι 1983] σκαρώνει ένα «ντυλανικό» κείμενο με πολλούς αποδέκτες, με τους Last Drive να δίνουν μια ωραία διασκευή του “It’s all over now, Baby Blue” στο LP τους “Heatwave” [Hitch-Hyke, 1988].
Το 1989 είναι μια σημαδιακή χρονιά στην ελληνική περιπέτεια του Bob Dylan. Ο αμερικανός τραγουδοποιός επισκέπτεται για πρώτη φορά την Ελλάδα, δίνοντας συναυλίες πρώτα στην Πάτρα (26 Ιουνίου) κι έπειτα στην Αθήνα (28 Ιουνίου), όπου και θα εμφανισθεί μαζί με τον Van Morrison (τους μαγνητοσκόπησε και το BBC στον λόφο του Φιλοπάππου την προηγούμενη μέρα!). Ηχογραφήσεις από τα ελληνικά live υπάρχουν στο ιταλικό bootleg “All the way down to Italy” του 1991, εκεί όπου ακούγονται το “Tears of rage” των Bob Dylan και Richard Manuel από το “The Basement Tapes” (Πάτρα) και το “House of gold” του Hank Williams (Αθήνα).
Η φωτογραφία προέρχεται από το επίσημο site του Bob Dylan. Σ' εκείνες τις συναυλίες (22-23/6/1993) είχε τραγουδήσει μόνος του ο Πάνος Κατσιμίχας, επειδή ο αδελφός του Χάρης ήταν στο Κρατικό Νοσοκομείο της Νίκαιας με διάσειση, όπως είχε πει ο ίδιος ο Πάνος στην Ελευθεροτυπία και στον Φώτη Απέργη την 30/8/2009.
Τo 1993 (22 και 23 Ιουνίου) ο Dylan επανέρχεται στην Αθήνα και εμφανίζεται στον Λυκαβηττό με support τον Πάνο Κατσιμίχα, ενώ κάθε καινούρια δουλειά του εξακολουθεί να απασχολεί τους μουσικόφιλους, με την νεότερη γενιά των τραγουδοποιών να διασκευάζει και πάλι «ντυλανικά» άσματα. Οι Πυξ Λαξ με τον Φίλιππο Πλιάτσικα τραγουδούν στην «Στίλβη» [MINOS-EMI, 1998] το “Señor (Tales of yankee power)” από το “Street Legal” του 1978, ενώ ο Φοίβος Δεληβοριάς στο CD «Ο Καθρέφτης» [Ακτή, 2003] δίνει την δική του εκδοχή για το “Slow train” («Τρένο στην κορυφογραμμή») από το “Slow Train Coming” του ’79. Στα μέσα της δεκαετίας νέα «ντυλανικά» βιβλία προστίθενται στην ελληνική βιβλιογραφία –σημειώνω μεταξύ άλλων την αυτοβιογραφία του Bob Dylan/ η ζωή μου [Μεταίχμιο, 2005], Το Λεύκωμα του Bob Dylan [Μεταίχμιο, 2005] και το Bob Dylan/ Τραγούδια 1962-2001 [IANOS, 2006] του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη– πλουτίζοντας και την σχετική φιλολογία. Το 2009 ο Θανάσης Γκαϊφύλλιας τραγουδά στο Κύτταρο μία ωραία διασκευή στο κλασικό “Blowin’ in the wind” («Αυτά που ρωτάς»), ενώ την 29/5/2010 ο Dylan θα εμφανισθεί, για τρίτη φορά στην Ελλάδα, στο Terra Vibe Park στην Μαλακάσα – εκεί όπου θα βρεθεί και σήμερα (23/6), αφού χθες έδωσε ένα ακόμη live στην Θεσσαλονίκη…

Κυριακή 22 Ιουνίου 2014

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΚΥΠΕΛΛΟ ’74

Μια σειρά από «χαρτάκια» γκοφρέτας με… φάσεις και γκολ από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1974, που είχε διεξαχθεί το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς στην τότε Δυτική Γερμανία. Τα αναζήτησα προσφάτως και τα βρήκα «θαμμένα» στη μαθητική βιβλιοθήκη μου. Σκανάρω μερικά και τα μοιράζομαι μαζί σας, επειδή μου αρέσει να θυμάμαι.
Μου αρέσει να θυμάμαι τους παικταράδες με τους οποίους μεγάλωσα (το μουντιάλ του ’74 ήταν το πρώτο που είδα «ζωντανό» στην τηλεόραση) και κυρίως μου αρέσει να θυμάμαι το… ανθρώπινο ποδόσφαιρο που γούσταρα να βλέπω στην TV (μαζεύοντας ακόμη και τις... χάρτινες φάσεις του). Με αθλητές που έτρεχαν όσο μπορούσαν και όσο άντεχαν, αφήνοντας ακάλυπτους χώρους τους οποίους εκμεταλλεύονταν τα εξτρέμ «σαΐτες», με ψηλούς (συνήθως) φορ που «κατασκήνωναν» στις περιοχές καρφώνοντάς τα με την πρώτη ευκαιρία, με ντριμπλέρ-ζογκλέρ που αναστάτωναν άμυνες και κερκίδες, με κόφτες «δρεπανηφόρα» που σου έδιναν τα πόδια στο χέρι (τι να κάνουμε, το ποδόσφαιρο είχε και τέτοια – δεν ασφαλίζονταν τα «καλάμια» με εκατομμύρια, ούτε στήριζαν, ακόμη τότε, τραστ και κολοσσούς) με... με... με...
Εις ανάμνησιν λοιπόν, γιατί αλλιώς τι... ορυχείον θα ήμασταν;
Φοβερός «ανασταλτικός» και «μηχανάκι» ο Ρομέο Μπενέττι, αν και είχε σακατέψει πολύ κόσμο...

Παρασκευή 20 Ιουνίου 2014

τζαζ των δύο, των τριών και των τεσσάρων

Ένα ντουέτο, ένα τρίο κι ένα κουαρτέτο σε τωρινές και κυρίως ιδιαίτερες (αμερικανικές) τζαζ εγγραφές.
JEFF COLELLA, PUTTER SMITH: Lotus Blossom [American Jazz Institute/ Capri, 2014]
Τζαζ μουσική από ή για… πιάνο και μπάσο είναι το περιεχόμενο του CD “Lotus Blossom”, που δανείζεται τον τίτλο του από την φερώνυμη σύνθεση του Billy Strayhorn. Ο πιανίστας είναι ο Jeff Colella (γνωστός, ίσως, από την μακρόχρονη συνεργασία του με τον Lou Rawls, αλλά και από τις εμφανίσεις του δίπλα στις Diane Schurr, Dolly Parton, Shiela Jordan όπως και σε πάμπολλες άλλες και άλλους), ενώ ο μπασίστας είναι ο 73χρονος Putter Smith περιστασιακός ηθοποιός (οι φίλοι των πρακτορικών ταινιών θα τον θυμούνται ως… δολοφόνο Mr. Kidd στο τζεϊμσμποντικό Diamonds Are Forever του 1971) και βεβαίως μουσικός, που στάθηκε δίπλα στους Alan Broadbent, Mose Allison κ.ά. Οι δυο τους θα συνεργαστούν με κλειστά μάτια στο παρόν δισκάκι, το οποίον, ως ατμόσφαιρα, χρωστά πολλά θα έλεγα στον Bill Evans. Δεν είναι μόνον το “Time remembered” (του Evans) που απλώς προοιωνίζει κάτι τέτοιο, είναι και τα κομμάτια (άλλων) που υποστήριζε στα live και την δισκογραφία ο θρύλος-πιανίστας –όπως το “You must believe in spring” του Michel Legrand ή το “All blues” του Miles Davis (ως γνωστόν ο Evans ήταν ο πρώτος πιανιστικός διδάξας του ιστορικού κομματιού)–, τα οποία και καθορίζουν την συνολικότερη ατμόσφαιρα της ηχογράφησης.
Οι χαμηλοί τόνοι, ο λυρισμός, ο συγκρατημένος αυτοσχεδιασμός και περαιτέρω η οικοδόμηση μιας χαλαρής, αλλά όχι υποτονικής, ατμόσφαιρας που αναδύεται μέσα από τα ποικίλα στάνταρντ και τις πρωτότυπες συνθέσεις είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της τεχνοτροπίας των δύο μουσικών, οι οποίοι δίνουν ξανά ζωή σ’ ένα οργανικό σχήμα, που αν και δεν είναι καθημερινό, έχει γράψει κι αυτό την ιστορία του – θυμάμαι το πρόσφατο “Jasmine” (2010) των Keith Jarrett/ Charlie Haden στην ECM ή το λίγο παλαιότερο “Steal Away” [Verve, 1995] των Charlie Haden (ξανά) και Hank Jones. Κάπως έτσι απολαμβάνουμε τις «καθαρές» μελωδικές γραμμές τού “The very thought of you” (Ray Noble) και βεβαίως το πολυαγαπημένο “You must believe in spring”, σε τούτη την κάπως «ανοιγμένη» 9λεπτη, αλλά, σε κάθε περίπτωση, συναρπαστική εκδοχή του.
Επαφή: www.jeffcolella.com
ADAM SCHROEDER: Let’s [Capri, 2014]
Παρότι ο βαρυτονίστας Adam Schroeder έχει μια εικοσαετία στα μουσικά πράγματα, έχοντας σταθεί δίπλα στους Ray Charles, Clark Terry, Diana Krall, Sting, Chris Botti κ.ά., εντούτοις δεν έχει ακόμη εκείνη την προσωπική δισκογραφία που θα τον ανεδείκνυε σε σταρ (του οργάνου) – ο χρόνος, όμως, κυλάει για πάρτη του. Το “Let’s” [Capri, 2014] είναι μόλις το δεύτερο προσωπικό CD του (είχε προϋπάρξει το “A Handful of Stars” επίσης στην Capri το 2010) κι εκείνο που θα διατρανώσει το ταλέντο του στο φύσημα της μεγάλης κόρνας!
Το βαρύτονο σαξόφωνο, ένα όργανο το οποίον ανέδειξαν μουσικοί της κλάσης ενός Gerry Mulligan, ενός Pepper Adams και ενός Gary Smulyan (τα πιο πρόσφατα χρόνια) βρίσκει στο πρόσωπο του Schroeder έναν καινούριο παικταρά, τον άνθρωπο που μεταφέρει τα heavy sax vibes στο τώρα. Ο Schroeder δεν είναι απλώς και μόνον ένας βιρτουόζος του οργάνου, είναι κι ένας δυναμικός συνθέτης αν κρίνω από τα πρωτότυπα θέματα που υπάρχουν στο CD του – το groovy “Just clap your hands”, το post bop “A hawkeye, a hoosier, & two cali cats”, την μπαλάντα “Patient endurance, steady hope” και το “The Smulyan spectacles” (κομμάτι αφιερωμένο στον Gary Smulyan προφανώς). Επίσης είναι γνώστης της jazz και pop παράδοσης –κάτι που συμβαίνει με κάθε Αμερικανό εξάλλου–, έχοντας ξεσκονίσει συνθέσεις του Benny Carter και του Stevie Wonder, του Thad Jones και του Sam Coslow. Το αποτέλεσμα το οσμίζεσαι και το νοιώθεις στο “Let’s”, εκεί όπου ο Schroeder θα βρεθεί δίπλα σε τρεις σύγχρονες τζαζ προσωπικότητες, τον κιθαρίστα Anthony Wilson, τον μπασίστα John Clayton και τον ντράμερ Jeff Hamilton, διατρανώνοντας τα συνθετικά και εκτελεστικά πιστεύω του. Το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικό (και) επειδή ο αμερικανός μουσικός αντιλαμβάνεται την σύγχρονη jazz ως ένα ιστορικό-αισθητικό σύνολο, ικανό να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες funky και groovy ανάγκες, αλλά και γιατί οι συνομιλίες του με την κιθάρα του Wilson (και όχι με κάποιον πιανίστα, όπως θα ήταν πιο φυσικό) ξανανοίγουν δρόμους σχετικούς (πάντα) με τις δυνατότητες του οργάνου.
FRED HERSCH TRIO: Floating [Palmetto, 2014]
Για την αξία των ηχογραφήσεων του πιανίστα Fred Hersch έχω γράψει κι άλλες φορές στο δισκορυχείον. Μπορώ να θυμηθώ τις περυσινές δύο, τις σχετικές με το άλμπουμ του “Free Flying” στην Palmetto (την συνεργασία του δηλαδή με τον κιθαρίστα Julian Lage), καθώς και το “Alive at The Vanguard” (επίσης στην Palmetto) με τους John Hébert μπάσο και Eric McPherson ντραμς. Μία άλλη εξέλιξη του τελευταίου τρίο (Hersch, Hébert, McPherson) αποτελεί και το παρόν “Floating”, αποτυπωμένο σ’ ένα στούντιο της Yonkers (πόλη στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης). Γράφω για «άλλη εξέλιξη» επειδή, όπως και να το κάνουμε, η λογική μιας στούντιο εγγραφής δεν έχει σχέση μ’ εκείνην ενός live· κι είναι τούτο ακριβώς το γεγονός που οδηγεί τον Hersch στο “Floating”. Επιδιώκεται, δηλαδή, να καταγραφεί ένα πολύ συγκεκριμένο ηχόχρωμα, που περνά κυρίως πάνω από τις jazz ballads και το οποίον συχνά αφορά σε νοσταλγικές ή και θλιβερές καταστάσεις. Έτσι, από την μια μεριά οι… γενικώς αργές στροφές και από την άλλη ορισμένα συγκεκριμένα περιστατικά που εντείνουν ένα κλίμα «απώλειας», είναι εκείνα που δίνουν νόημα στην ηχογράφηση. Παίρνω για παράδειγμα το στάνταρντ “If ever I would leave you”, το οποίον οι jazzheads μπορεί να το θυμούνται από την φουριόζα εκτέλεση του Sonny Rollins στο “What’s New?” [RCA Victor, 1962]. Ο Hersch «ανοίγει» την μελωδία, κατεβάζει το τέμπο και δίνει, εν τέλει, μία πολύ «κομψή» version, που ταιριάζει, αν θέλετε, και με την ουσία του κομματιού. Επικεντρώνομαι στην συνέχεια στο “Far away”, μια σύνθεση αφιερωμένη στην πιανίστα Shimrit Shoshan, που πέθανε πρόπερσι στα 29 της. Εδώ, απολαμβάνουμε το συγκρατημένο παίξιμο τού Hersch σε συνδυασμό με την απέριττη συνοδεία των Hébert και McPherson (υποδειγματικό track, ικανό να περιγράψει δύσκολες και ψυχοφθόρες καταστάσεις). Ένα άλλο κομμάτι, το “West Virginia rose” (αφιερωμένο στην μητέρα και την γιαγιά του πιανίστα), διαθέτει μιαν ισορροπημένη νοσταλγική χροιά, και βεβαίως μία ωραία (τραγουδιστική) μελωδία.
Στο “Floating”, όμως, υπάρχουν και δυναμικά θέματα, που παρεμβάλλονται με τρόπο ανάμεσα σ’ εκείνα των χαμηλών τόνων. Ένα τέτοιο είναι το “Home fries” (αφιερωμένο στον μπασίστα John Hébert) κι ένα άλλο το “Arcata” (γραμμένο για την Esperanza Spalding), με τον Hersch να δημιουργεί έντονες, groovy σχεδόν καταστάσεις, με την βοήθεια τού πάντα στη θέση του rhythm section. Και βεβαίως από το “Floating” δεν θα μπορούσε να απουσιάζει (και) το πνεύμα του Thelonious Monk, αφού ο Hersch δηλώνει παλαιόθεν θαυμαστής του (με θέματα του Monk να καταγράφονται σε πάμπολλα άλμπουμ του). Το “Let’s cool one” που ολοκληρώνει το CD είναι συν τοις άλλοις κι ένα κατατοπιστικότατο μάθημα συγχορδιακής ανάλυσης και τεκμηρίωσης.