Τετάρτη 20 Ιανουαρίου 2010

PAOLO TOFANI... άλλως Krsna Prema Das

Γεννημένος στη Φλωρεντία το 1944, ο Paolo Tofani είναι ένας από τους σημαντικότερους κιθαρίστες της jazz, του rock, της avant-garde που ανέδειξε στα χρόνια της pop κουλτούρας η Ιταλία. Με τους Samurai, τους Noi Tre και τους Califfi στα sixties και βεβαίως με τους Area, δίπλα στον Demetrio Stratos, σχεδόν σε όλη τη διάρκεια των seventies, ο Paolo Tofani είχε το χώρο να αναπτύξει το κιθαριστικό του τάλαντο, παίρνοντας μέρος σε αξέχαστα άλμπουμ. Ηχογράφησε και μόνος του βεβαίως, τότε, δύο αξιόλογα LP, το “Electric Frankenstein” [Cramps, 1975] και το “Indicazioni” [Cramps, 1977] στέλνοντας στα... αζήτητα τον Robert Fripp – το δεύτερο έργο, καθότι δύσκολα εντοπίζεται, το κατεβάζεις από το Mutant Sounds (http://rapidshare.com/files/39142895/paolotofani-indicazioni1977.rar.html) και διαπιστώνεις την αξία του – πριν, εκεί προς τα τέλη της δεκαετίας γίνει μέλος της ISKCON (International Society for Krishna Consciousness), με άλλα λόγια του κινήματος “Hare Krishna”, που το αποτελούσαν και το αποτελούν οι Ινδουιστές Vaishnavas.(Η ετικέτα ISKCON, από ένα LP του Claudio Rocchi, το 1978)

Μάλιστα, υπήρχε και label “ISKCON” στην Ιταλία και αλλαχού, το οποίο παρουσίαζε άλμπουμ καλλιτεχνών του κινήματος (Paolo Tofani, Claudio Rocchi, μα ακόμη και του George Harrison).
Εντός αυτού του θρησκευτικού-πολιτισμικού χώρου έκτοτε, ο Paolo Tofani, που άλλαξε εν τω μεταξύ το όνομά του σε Krsna Prema Das, βαθαίνει τη σχέση του με την ινδουιστική παράδοση, συνεργάζεται με τους Hariprasad Chaurasia και Zakir Hussain, και, βασικά, επινοεί ένα νέο όργανο – ένα νέο τύπο κιθάρας, για να είμαι πιο ακριβής – την tri-kanta veena μέσω της οποίας αλλάζει το «σχήμα» της μουσικής του. Ένα κράμα world sounds και ήπιου rock φαίνεται να απασχολεί πλέον τον ιταλό δημιουργό, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στο πώς η ατμόσφαιρα και το μεταίσθημα των ήχων του θα βοηθήσει το ακροατήριό του στις πνευματικές του ενατενίσεις. Τα κατά τι περισσότερο από δέκα άλμπουμ τού Krsna Prema Das πλέον, εντοπίζονται στο cdbaby.com, ενώ πλήρες υλικό διατίθεται και στο site www.krsnavision.com.
(Η photo είναι από το www.torsunov.it)

GOJAM GROUP ethnic από Έλληνες

Δεν αρέσει η λέξη “ethnic”; Θεωρείται παρωχημένη, άκομψη, «προσβλητική», ακατάλληλη προς... βρώσιν; Την αγνοώ· δηλαδή και να μην την αγνοήσω είναι ακριβώς το ίδιο. Καθότι για μία ταμπέλα πρόκειται και τίποτα παραπάνω. Ποιο είναι, ακριβώς, το νόημά της; Εκείνο που της δίδει ο καθείς... Μία απόπειρα να ερμηνεύσεις ποικίλους folk ήχους ή να τους δημιουργήσεις αυτοσχεδιάζοντας, όντας «άλλος». Έλληνες, λοιπόν, που ανακατεύουν στις συνθέσεις τους tango, flamenco, εγχώρια λαϊκά, jazz, ποντιακά, άλλα ευρύτερα latin ηχοχρώματα, θα μπορούσε να χαρακτηριστούν “ethnic”, ή, έστω, «μουσικοί του κόσμου».Στους GoJam Group αναφέρομαι βεβαίως και στο φερώνυμο πρόσφατο άλμπουμ τους, που κυκλοφόρησε λίγους μήνες πριν από την εταιρία Μελωδικό Καράβι. Τέσσερις μουσικοί από διαφορετικό τόπο – ο Πέτρος Βαρθακούρης από την Πάρο, ο Γιάννης Αγγελόπουλος από τη Βέροια, ο Λευτέρης Χαβουτσάς από τον Πειραιά, ο Γιώργος Τσιατσούλης από την Αθήνα –, οι οποίοι βρίσκονται μαζί από το 2004, και που, ο καθένας ξεχωριστά, έχει να επιδείξει πλούσιο βιογραφικό μέσω ποικίλων δισκογραφικών και on stage projects. Αν υπάρχει κάτι που να χαρακτηρίζει αυτό το πρώτο τους CD, το οποίο περιλαμβάνει δέκα ολοδικά τους θέματα (διαρκεί 48:07), είναι μία φαινομενική «ατολμία». Προφανώς υπάρχει άποψη. Μία άποψη που θέλει τη μουσική να ρέει με φυσικό τρόπο, χωρίς ιδιαίτερες στούντιο προσθήκες-επεξεργασίες, δίχως, ακόμη, την ανάγκη να φανεί καινοτόμα, ρηξικέλευθη, σε κόντρα διαρκή με το κλισέ και το αναμενόμενο. Αρκείται στο να φαίνεται και να είναι καλοπαιγμένη, οργανωμένη, συμπαγής, χωρίς κενά, δίχως, με άλλα λόγια, εκείνες τις ρωγμές μέσω των οποίων θα μπορούσε να προξενηθούν ανήκεστες αισθητικές βλάβες. Πάντα; Όχι πάντα. Στην περίπτωση π.χ. του «Κορτσόπον do Brasil» (ο Σωκράτης Σινόπουλος παίζει κεμεντζέ) επιχειρείται η σμίξη ποντιακών και «samba-ειδών» ηχοχρωμάτων μ’ έναν τρόπο που σε... βγάζει από τα ρούχα σου. Αρεστό. Μέρες πού’ναι...

ATHANASOPOULOS/ PIN JAZZ QUARTET Coffeology

Το άλμπουμ έρχεται «απ’ έξω», από την Ισπανία, από τη Free Code Jazz Records, συστήνοντάς μας ένα σύγχρονο σχήμα του post-bop, το Athanasopoulos/ Pin Jazz Quartet. Από το 2005 στις σκηνές και τα πάλκα, το συγκρότημα δημιουργήθηκε στην Ολλανδία από τον σαξοφωνίστα Θάνο Αθανασόπουλο (μέλος των Θεσσαλονικέων Lovelab – θυμόσαστε το CD τους στην GroovyGarden; –, έχει εμφανισθεί ακόμη με τους Xaxakes, Λάκη Τζήμκα, Μάκη Στεφανίδη κ.ά.), τον ισπανό κιθαρίστα Marcos Pin και τους, επίσης Ισπανούς, Paco Charlin μπάσο και L.A.R Legido ντραμς. Αν και οι τέσσερις μουσικοί ζουν σε διαφορετικές χώρες, πολύ συχνά βρίσκονται μαζί (στην Ισπανία κυρίως), όπου και δίνουν ζωηρές τζαζ παραστάσεις. Μία τέτοια παράσταση, στο Teatro Ramon Martinez Lopez, στην Boiro της Γαλικίας, τον Νοέμβριο του ’07, δισκογραφείται τώρα για ν’ αποτελέσει το ντεμπούτο άλμπουμ τους “Knock Before” [Free Code, 2009]. Ερμηνεύοντας αποκλειστικώς δικές του συνθέσεις (4 του Αθανασόπουλου και 4 του Pin) το κουαρτέτο κινείται σε κλασικούς post-bop δρόμους με το τενόρο και το σοπράνο του Αθανασόπουλου να πρωταγωνιστούν· όταν η κιθάρα του Pin, δεν μας μεταφέρει σε περισσότερο cool, romantic δρόμους (“Miss ‘De Pater’ part II”). Επειδή τα κομμάτια έχουν, γενικώς, μεγάλες διάρκειες (ένα 10λεπτο, τρία 9λεπτα, δύο 8λεπτα, ένα 6λεπτο...) υπάρχει ο «χώρος» – για live πρόκειται εξάλλου – ώστε να αναπτυχθούν οι αυτοσχεδιασμοί, να αναδειχθούν τα παιξίματα (π.χ. το... ταξίμι του Charlin στην εισαγωγή του “The lost car keys walk” ή το σόλο του Legido στο προτελευταίο κομμάτι) και να εδραιωθεί η αίσθηση, δηλαδή η βεβαιότητα πως το blues (“Blues for Josef”) εξακολουθεί να παραμένει το Α και το Ω κάθε συνειδητής jazz απόπειρας. Ωραίο το άτιτλο rocky-funky του τέλους. Να υποθέσω πως πρόκειται για μία άλλη αρχή; Εδώ θα είμαστε να την ακούσουμε. Δεν κάνει την, επί της ουσίας, διαφορά (αφού «ουσία» θα είναι πάντα ο ήχος), αλλά πρέπει να το πω. Εξαιρετική η σχεδίαση της Encarta Grafica.

Τρίτη 19 Ιανουαρίου 2010

ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ...

Ένας αναγνώστης, που άφησε το σχόλιό του στο ποστ για τον Jan ή Jean Vassilis, μου θύμησε ένα κείμενο που είχα γράψει παλαιότερα (το 2007) στο Jazz & Τζαζ, για ένα πράγματι «παράξενο» άλμπουμ… Το επαναφέρω (το κείμενο) γιατί έχει ένα ενδιαφέρον κι ένα κάποιο νόημα…

Όσο και να εμφανιζόμαστε σκληροί και αδιάφοροι (εμείς, τα παιδιά του λαού…), φτύνοντας τα καμώματα του jet-set, την πλαστική ζωή, τις μηχανορραφίες, τα συμφέροντα που καθοδηγούν τις σχέσεις, τον οχετό των παρατρεχάμενων, ακόμη και τους παπαράτσι (και κυρίως εκείνους που τους πληρώνουν), πάντα θα υπάρχει ένα όριο, μια γραμμή, πέραν της οποίας, όλα θα εξανθρωπίζονται, όλα θα σμικρύνονται στο μέγεθος του πραγματικού, όλα θα λησμονούνται μπροστά στο… τέλος. Όλα; Σχεδόν όλα.
Ακούγοντας το άλμπουμ των Supercharge “Live at Maxim’s at Tina Onassis Wedding” [GER. Memo Music, 1985], ηχογραφημένο στη γαμήλια δεξίωση της Χριστίνας Ωνάση και του Thierry Roussel, τον Μάρτιο του ’84, και κυρίως βλέποντας τις φωτογραφίες του Herry Dempster στο εξώφυλλο (το φιλί στο back cover, το κόψιμο της τούρτας, το γλέντι) αρχίζει κανείς να νοιώθει λιγάκι άβολα. Δεν είναι μόνον η γνωστή θλιβερή κατάληξη, που σκεπάζει με σάβανο τα πάντα, είναι κυρίως η αίσθηση που αποκομίζεις καθώς βλέπεις (και ακούς) τα «είδωλα» να ενσωματώνονται στην πληκτική αναπαράσταση της ζωής – σ’ εκείνη δηλαδή την οποίαν υποτίθεται ότι προκαθορίζουν. Ουδέν αναληθέστερον τούτου.
Από ποιον λοιπόν να έπεσε η ιδέα , ώστε οι Supercharge, ένα από τα καλά british r&b συγκροτήματα της δεύτερης εποχής (σχηματίστηκαν στο Λίβερπουλ περί το ’73-’74), να καλύψουν μουσικώς το περιώνυμο πάρτυ, το οποίο θα δινόταν στο παρισινό Maxim’s; Δεν γνωρίζω. Φαίνεται όμως πως οι τύποι, εκεί κάπου στα early eighties (όταν τους είχε «απελευθερώσει» η Virgin), είχαν εξελιχθεί σε μία μπάντα «καλοπληρωμένης διασκέδασης», εμφανιζόμενοι σε όλους τους τόπους συνάντησης της high society (ένας τέτοιος ήταν το Maxim’s), προσφέροντας υπηρεσίες σε διάφορους «τζιτζιφιόγκους» και «παραλήδες» της περιόδου. Έπαιξαν για χάρη του διάσημου γερμανού γυναικά (και άλλα τινά) Gunter Sachs στο St.Moritz, συναναστράφηκαν με τον τουρκο-σαουδάραβα dealer «οπλαρχηγό» Adnan Khashoggi, για να τους δώσουν τελικώς την ευκαιρία η Ωνάση και ο Roussel, να αποτυπώσουν στο βινύλιο τον… δημιουργικό τους οίστρο. Θυμάμαι τους Supercharge στην Αθήνα, πριν από 10-11 χρόνια, σ’ ένα πάρτυ για… φτωχούς, και κυρίως θυμάμαι τη θηριώδη φιγούρα του Albie Donnelly, του σαξοφωνίστα που ηγείται του γκρουπ για περισσότερο από 35 χρόνια. Διασκεδαστές, οπωσδήποτε, οι βρετανοί μουσικοί ήξεραν (και ξέρουν) να αναπαράγουν μερικά από τα καλύτερα jump-blues και r&b της ιστορίας, φτιάχνοντας κέφι και ατμόσφαιρα. Το ίδιο πάνω-κάτω ρεπερτόριο είχαν κατά νου και για το γάμο. Κομμάτια των Eddie “Cleanhead” Vinson, Jerry LaCroix, Fats Domino, Booker T. Jones και ακόμη το “Caldonia”, το “Shake, rattle and roll” και κυρίως τον country ύμνο “You are my sunshine” του Jimmy Davis, τον οποίον οι φίλοι μας τον έκαναν σαν τα… r&b μούτρα τους – με το όλο στυλ να παραπέμπει στις ανάλογες dance ομάδες των sixties, και κυρίως στους Zoot Money’s Big Roll Band. Στο κλου της βραδιάς ο Donnelly (ο καράφλας με το μούσι) και όχι η Χριστίνα, θ’ ανέβει στο τραπέζι, κάνοντάς τα όλα λίμπα…

Δευτέρα 18 Ιανουαρίου 2010

μια φωτογραφία... ΒΙΣΒΙΚΗΣ και συντροφία

Έψαχνα, το μεσημέρι, σε κάτι παλιά τεύχη του περιοδικού Μουσική, να βρω στοιχεία για την παρουσία ενός αμερικανού μουσικού στην Αθήνα τη διετία 1979-80, προκειμένου να εξυπηρετήσω ένα συνεργάτη. Τα βρήκα.Βρήκα όμως και τη φωτογραφία αυτή (τεύχος 21, 8/1979) – την οποία δεν είχα προσέξει ή, εν πάση περιπτώσει, δεν τη θυμόμουν. Τραβηγμένη στα μέσα περίπου του ’79 στο Τζαζ Κλαμπ του Γιώργου Μπαράκου «παγώνει» ένα κουαρτέτο… με μεγάλες δυνατόητες. Από αριστερά, Γιώργος Φιλιππίδης κοντραμπάσο, Ντέμης Βισβίκης πιάνο, Λάκης Ζώης κιθάρα, Χρήστος Στασινόπουλος ντραμς. Στο σχετικό κείμενο, που υπογράφει κάποιος «γ.ν.κ.» αναφέρεται πως έπαιξαν δικά τους κομμάτια, αλλά και το “Impressions” του John Coltrane, το “Love samba” του McCoy Tyner και το “Maiden voyage” του Herbie Hancock – μου έκανε εντύπωση πως όλα τα tracks ήταν ανορθόγραφα γραμμένα (“Impression”, “Love saba”, “Made in voyaze”). Να υπενθυμίσω πως ο Γιώργος Φιλιππίδης (1954-2002;) είχε υπάρξει μέλος των Εξαδάχτυλος, ο Ντέμης Βισβίκης είχε περάσει από τους Juniors (Οκτώβριος ’66), τους Hobos (τέλη ’66), ως Demis Loukas Jr. είχε υπογράψει το single «Κορίτσι που τρέχεις/ Για σένα» (το ’68), πριν εμφανιστεί στα «Δυο Μικρά Γαλάζια Άλογα» του Γιώργου Ρωμανού (το ’70), και βεβαίως λίγο αργότερα ιδρύσει (μαζί με άλλους) τους Axis στο Παρίσι, ο Λάκης Ζώης είχε συμμετοχή στους Gianini, Baronetti και Πελόμα Μποκιού, ενώ ο Στασινόπουλος είχε μπει στους Ρουθ, στους Axis, και ακόμη στους Γάλλους Zao και Clear Light… Γιατί τα γράφω αυτά; Για να δείξω πως τα συγκροτήματα της περιόδου 1964-1973 υπήρξαν το φυτώριο της ελληνικής jazz σκηνής – χρόνια πριν βάλουν «ταφόπλακα» τα… ιδρύματα. Μουσικοί «ψημένοι», όπως λέμε, στα live και στο μεροκάματο των clubs, που κάποια στιγμή αποφάσισαν να γυρίσουν σελίδα. Δεν ήταν οι μόνοι… Και δεν ήταν και μόνον Έλληνες. Θα μπορούσα να αναφέρω έναν τουλάχιστον jazzman, από κάθε χώρα της Ευρώπης, που ξεκίνησε από rock γκρουπ πριν στρίψει… Τρεις-τέσσερις μου έρχονται αμέσως στο νου. Terje Rypdal (Νορβηγία - Vanguards, Dreams), Carlos Zingaro (Πορτογαλία - Plexus), Eero Koivistoinen (Φινλανδία - Blues Section), Francois Jeanneau (Γαλλία - Triangle)… Και κάτι ακόμη. Από τους μουσικούς του κουαρτέτου που προανέφερα, ο Ζώης και ο Στασινόπουλος συνεχίζουν να βρίσκονται στο χώρο. Ο Ντέμης Βισβίκης έκανε, όμως, και άλλη στροφή. Μετά το ’80 εγκατέλειψε θα έλεγα και το «τζαζ πεδίο», για να μπει στο χώρο της «σύγχρονης κλασικής». Ως τέτοιος συνθέτης διαπρέπει τώρα στη Γαλλία. Έχω, μάλιστα, υπ’ όψιν μου ένα CD του, το “Œuvres pour piano” [Pianos Mullet Productions, 1993], στο οποίο παρουσιάζονται πιανιστικά του έργα (ερμηνεύουν οι Nicholas Ong και Masanori Kobiki). Πολύ ενδιαφέρον. Να μην ξεχνάμε όμως πως ο Βισβίκης ξεκίνησε στα sixties τραγουδώντας Rocky Roberts…

NOVOX - LAURA VANE & THE VIPERTONES

Δύο κυκλοφορίες από το τέλος του ’09, που λένε κάτι… λιγότερο ή πιο πολύ. Επταμελές συγκρότημα από τη Lyon (πλήκτρα, κιθάρες, φλάουτο, ντραμς, τρομπέτα, κοντραμπάσο, ντιτζεϊκά), οι Novox είναι εκείνοι που θέλουν να πάνε το dance δεδομένο λιγάκι παρακάτω (ή, έστω, λίγο πιο πίσω...), συνδυάζοντας funky-jazz πρακτικές, ανακατεμένες με street, disco-rock και avant στοιχεία, ανατέμνοντας, αν θέλετε, τον ήχο του Toshinori Kondo και των IMA (ό,τι αρτιότερο μπορεί να σκεφθεί κανείς, αναφορικώς με το computerized electro jazz-funk). Τα καταφέρνουν· και μάλιστα πολύ καλά. Το “Out of Jazz” [Z Production] μπορεί να μην ηχεί πρωτότυπα (νισάφι...), περιέχει όμως 66 λεπτά όμορφης και ενίοτε απολαυστικής μουσικής, συχνά πολύ κοντά στον ιαπωνικό πυρήνα, άλλοτε κοντά στο νέο funk των Osaka Monaurail (Ιάπωνες και αυτοί) και άλλοτε πλησίον μιας πιο «ανθρώπινης» nu αισθητικής. Κομματάρα το “Lily song”. Δεν είναι το μόνο... Το Άγιο Funk... Είναι οπωσδήποτε ευτύχημα, όταν η καινούρια χορευτική ομήγυρη αναζητά τα vibes της στους ήχους του παρελθόντος, προσδιορίζοντας εκείνο που θα παιχθεί αύριο (και, ιδίως, τώρα). Έπρεπε να υπάρξει – με όλα τα εννοούμενα συν και πλην της, που έχουν να κάνουν σχέση (τα δεύτερα) με την τυπολατρεία της φόρμας και την υπερ-προσφορά – αυτή η μετατόπιση από το μηχανιστικό electro στο ρεαλιστικό funky style, καθότι και οι καιροί δεν είναι μενετοί, και πολλά περιθώρια δεν υπάρχουν πλέον, για περαιτέρω απώλεια του επικοινωνείν και του εφάπτεσθαι. Τα έβαλαν κάτω, λοιπόν, η Laura Vane και οι Vipertones, τα μέτρησαν, τα ξαναμέτρησαν, πήραν τη μεζούρα κι έκοψαν... τετράγωνα, δίλεπτα και τρίλεπτα, τραγούδια, που, έτσι όπως τ’ ακούς, όλα μαζί ή ένα-ένα, διαπιστώνεις το απλούστατον. Πως, ενώ δεν συναπαρτίζουν τίποτα το σημαντικό, το επαναστατικό ή το καινοτόμο, κατορθώνουν εν τέλει να μεταφέρουν, άψογα, στο τώρα το πάλαι ποτέ θερμό κλίμα των κυριών Etta James και Aretha Frnaklin, προτείνοντας το δικό τους συγκεκομμένο πλαίσιο. Ωραία φωνή η Laura Vane, αλλά και αρκούντως ψυλλιασμένοι οι «αφρομπίτες» Ολλανδοί AIFF (Afro Influenced Funk Federation) – οι κύριοι Ton van der Kolk μπάσο, κιθάρα, πλήκτρα, βιολί και Phil Martin ντραμς, κρουστά, κιθάρες, πλήκτρα, δηλαδή, που έκαναν το ’07 εκείνο το πολύ καλό “Afro Soul System” κι εδώ έχουν ρόλο πρώτο. Ένδεκα κομμάτια, 36 λεπτά διάρκεια, κοπή σε βινύλιο και CD από την Unique, βασικό προϊόν μιας περιεκτικής λευκής «μαύρης» φωνής από το παραθαλάσσιο Brighton. (Το... ABBA με πνευστά “Am I dreaming?” απορώ πως δεν έχει ξεσκίσει στα ραδιόφωνα. Ή μήπως έχει;).

YEZDA URFA – FORTUNE TELLER American laments and screams

Δύσκολη περίπτωση το progressive rock στην Αμερική των mid-seventies (και οποτεδήποτε άλλοτε). Προσανατολισμένοι προς την κοινωνία – χοντρές γραμμές γράφω τώρα – και σ’ ένα τραγούδι με σαφή ριζοσπαστικά χαρακτηριστικά, οι Αμερικανοί άφησαν την τεχνοκρατική λαίλαπα να σαρώσει την Ευρώπη, εμμένοντας στα δικά τους... for the mind and body τραγούδια. Εξαιρέσεις υπήρξαν· οι λιγότερο γνωστοί Happy The Man, οι απολύτως γνωστοί Kansas. Οι Yezda Urfa ήταν μία ακόμη prog-rock american band, το πρώτο άλμπουμ της οποίας “Boris” [Private, 1975] έχει φθάσει να χτυπάει μέχρι και διχίλιαρα στο eBay (περί τέτοιας σπανιότητας πρόκειται). Τούτο το LP επανεξέδωσε πέρυσι με σέβας η Anazitisi Records σε 500 κόπιες, προσφέροντας extra 45άρι που παίζει στις 33 1/3 στροφές (rec.1977), 8σέλιδο Α4 booklet, συν αφισέτα. Κρίνοντάς το «διεθνώς» και όχι «αμερικανικώς», το “Boris” θα μπορούσε να είχε ηχογραφηθεί στην Ιταλία, την Ισπανία, ή τη Λατινική Αμερική των μέσων του ’70, έχοντας κατορθώσει να ενσωματώσει περισσότερο μελωδικά και λιγότερο radical στοιχεία. Αν και, προσωπικώς, τους ακούω συχνά «ίδιους» με τους Αργεντίνους Crucis, ειδικώς τον πρώτο δίσκο τους (δεν το λέω για να τους υποτιμήσω), εντούτοις είναι η φωνή του Rick Rodenbaugh που αφήνει έναν «αέρα» Jon Anderson, καθώς και τα πλήκτρα του Phil Kimbrough που σε πάνε κατ’ ευθείαν προς... Yes μεριά. Ωραίες συνθέσεις, που κυλάνε (σημαντικό αυτό – καθότι οι Yes είχαν ήδη «παραδώσει οπλισμόν» με το “Relayer”) και με «αμερικανιές» μέσα (“Texas Armadillo”), οι οποίες, 34 χρόνια μετά, έρχονται ν’ αναζητήσουν κάτι... από ’κείνο που δεν απέλαβαν στην εποχή τους. Θα το βρουν; Και αν το να παίζεις progressive rock στην Αμέρικα των mid-seventies δεν σου έδιδε και πολλές δυνατότητες διαφυγής, το να παίζεις το 1978 «καθαρό», «αγνό» rock n’ roll, με sixties διάθεση, όταν τα πάντα σκέπαζε η disco, ήταν κάπως σαν... στον κόσμο σου (no problem). Τέσσερις Αμερικανοί κι ένας Ρώσος σχηματίζουν τους Fortune Teller στη Βαλτιμόρη και με τα χίλια ζόρια καταφέρνουν να ηχογραφήσουν το άλμπουμ “Inner-City Scream” [RMT], το οποίο ξανατυπώνει τώρα η Anazitisi (κι εδώ 500 αντίτυπα, συν 4σελιδο ένθετο). Με τα vibes να κατευθύνονται στη ψυχή σου, αποτυπωμένα λες σαν σε τούνελ με εξωτερικό μικρόφωνο, οι πέντε Fortune Teller απλώνουν τα... κλασικά στιχάκια τους (φασματικά κορίτσια και άλλα της... συγγνώμης, η αναζήτηση προορισμού και ταυτότητας στη ζωή, η φυγή-ταξίδι, η αγωνία για το αύριο), πάνω σε καλολαδωμένους rock ρυθμούς (αυτό το “All along the watchtower” βρε παιδί μου – εκατοντάδες τραγούδια έχουν βασιστεί στ’ ακόρντα του, εδώ το “Looking-glass world”), κατορθώνοντας το βασικό· να συγκινήσουν με την ερασιτεχνικού τύπου ειλικρίνειά τους, εμμένοντας, φύσει, στην αυστηρότητα του στοιχειώδους.

Σάββατο 16 Ιανουαρίου 2010

TABLE OF THE ELEMENTS

Μία εταιρία από την Atlanta της Georgia (αν και τώρα πρέπει να εδρεύει κάπου στο Texas), που δραστηριοποιείται με πάθος την τελευταία 17ετία στο χώρο της σύγχρονης avant (κοιτάζοντας, εντατικά, και προς το παρελθόν), ακούει στην… παράξενη ονομασία «Περιοδικός Πίνακας των Στοιχείων». Η Table of the Elements φτιάχνει ένα ρόστερ, με βασικό χαρακτηριστικό την έκπληξη, ακόμη κι όταν αναφέρεται κανείς στον John Cale, τον Captain Beefheart, τον John Fahey, την Zeena Parkins ή τους Faust... Το “A Field Guide to Table of the Elements, Southeastern Edition” είναι ένα διπλό CD που κυκλοφόρησε το 2006 με... ατομικό αριθμό 90 (το ραδιενεργό στοιχείο Θόριο στον πραγματικό «περιοδικό πίνακα»). Επρόκειτο για μία εορταστική έκδοση της Table of the Elements, που ερχόταν να αποσαφηνίσει το τοπίο του rock μινιμαλισμού, μέσα από εγγραφές των Jonathan Kane, Arnold Dreyblatt, Zeena Parkins, San Agustin, Tony Conrad, Rhys Chatham και Leif Inge. Με τα περισσότερα κομμάτια να είναι previously unreleased, το 2CD ξεφεύγει από μια απλή «περίπτωση γνωριμίας», για να μετατραπεί πάραυτα σ’ ένα «οραματικό» άλμπουμ, όσαν αφορά το παρόν και, κυρίως, το μέλον της ηλεκτρικής avant.
Η εταιρία ξεκινά τις δραστηριότητές της το 1993, με τον Jeff Hunt στο τιμόνι, κυκλοφορώντας CD και 7ιντσα βινύλια στην αρχή, από καλλιτέχνες που βρίσκονταν (και εξακολουθούν να βρίσκονται) στη σκηνή, συν κάποια ιστορικά έργα από το απώτατο παρελθόν, που έχαιραν μεγάλης εκτίμησης στο χώρο. Πρώτη κυκλοφορία, δηλαδή το... υδρογόνο της, ήταν το CD της αρπίστριας Zeena Parkins “Nightmare Alley”, την ίδια ώρα που βλέπουν το φως εγγραφές των Keith Rowe (ex-AMM), Jim O’Rourke, Henry Kaiser και ακόμη ένα από τα magnum opus του minimal-rock, το “Outside the Dream Syndicate” του Tony Conrad και των Faust, που είχε πρωτοβγεί στην βρετανική Caroline, πίσω στο 1972. Το 1994 ήταν μία το ίδιο παραγωγική χρονιά, με νέα και λιγότερο νέα ονόματα να πλουτίζουν τον κατάλογό της, όπως ο βρετανός κιθαρίστας Derek Bailey, ο ιάπωνας θορυβοποιός Keiji Haino και ακόμη οι Lee Ranaldo και Thurston Moore (των Sonic Youth) – όλοι καταγράφονται με 7ιντσα δισκάκια.
Αυτή η διετία (1994-95) υπήρξε καθοριστική για την πορεία της εταιρίας, αφού όχι μόνον οι Faust επανασυνδέθηκαν για να ηχογραφήσουν καινούριο άλμπουμ (το “Rien” το 1995), αλλά, ακόμη, και ο Tony Conrad θα μπει με φόρα ξανά στη σκηνή με το ιστορικό του υλικό (“Four Violins” του 1964, εκδόθηκε το ’95, το μόνο sixties έργο του Conrad έξω από το Συνδικάτο του Ονείρου), αλλά και με καινούριες συνθέσεις (“Slapping Pythagoras”, 1995).
Δύο χρόνια αργότερα, το 1997 – έχοντας φθάσει πλέον στο Αρσενικό, ατομικού αριθμού 33 – η Table of the Elements θα δώσει ένα απολύτως ιστορικό κουτί, το 4πλό “Early Minimalism Volume One” του Tony Conrad, στο οποίο ακούγονται τόσο το “Four Violins”, όσο και τα “Early Minimalism: April, 1965” (για σόλο βιολί και κουαρτέτο εγχόρδων), “Early Minimalism: May, 1965” (για δύο βιολιά και τσέλο) και “Early Minimalism: June 1965” (για τέσσερα, ηχογραφημένα με multitracking, βιολιά και τσέλο). O Conrad όντας μέλος του γκρουπ Τhe Theatre of Eternal Music and The Dream Syndicate, που συγκροτούσαν, πλην εκείνου, οι John Cale, Angus MacLise, La Monte Young και Marian Zazeela, τιμάται εδώ σε μία από τις ιστορικότερες μινιμαλιστικές καταγραφές. Και φυσικά, αν μιλάμε για το άλμπουμ τομή του πρώιμου μινιμαλισμού τότε αυτό δεν είναι άλλο από το “Inside the Dream Syndicate Volume I: Day of Niagara (1965)”, τη συνεργασία δηλαδή των Cale, Conrad, MacLise, Young και Zazeela, η οποία πρωτοκυκλοφόρησε το 2000 (Βολφράμιο, ατομικός αριθμός 74), για να θεωρηθεί, τότε, ως μία από τις σημαντικότερες ηχογραφικές «ανακάλυψεις».
Ο Hunt – ιδρυτής της Table of the Elements υπενθυμίζω – φαίνεται πως είχε σε ιδιαίτερη εκτίμηση τoν Harry Smith (1923-1991), κυρίως τον τρόπο με τον οποίον εκείνος είχε σκύψει πάνω από τις προπολεμικές ηχογραφήσεις, στις ιστορικές συλλογές που είχε επιμεληθεί για την Folkways το 1952. Τον μαγνήτιζε επίσης, η μέθοδος «κιθαριστικής αναμόρφωσης» που εφάρμοσε στο ίδιο υλικό, στο blues και στο λευκό λαϊκό τραγούδι εν γένει, ο John Fahey (1939-2001), δημιουργώντας μία εντελώς ιδιοσυγκρασιακή φόρμα, που αν και primitive, γειτνίαζε περισσότερο με την avant. Κι επειδή τον Smith θα ήταν αδύνατον να τον έχει στο ρόστερ του, φρόντισε ο φίλος μας να έχει κοντά του τουλάχιστον τον Fahey – ως γνωστόν κάθε εταιρειάρχης, επιθυμεί να συνεργάζεται με καλλιτέχνες τους οποίους εκτιμούσε, πρωτίστως, ως ακροατής. Το διπλό CD “Sea Changes and Coelacanths” του 2006 (Άστατον, ατομικός αριθμός 85) περιλαμβάνει τις προηγούμενες δουλειές του John Fahey για το label (“Womblife” του 1997, “Georgia Stomps, Atlanta Struts and Other Contemporary Dance Favorites” του 1998, το μεταθανάτιο “Hard Time Empty Bottle Blues” του 2003), αποτελώντας την πιο must συλλογή, όσον αφορά στις late days του κιθαριστή από την Takoma Park. Τo πώς «έμπλεξαν» οι krautrockers Faust με την Table of the Elements, μάλλον θα πρέπει να αναζητηθεί στον... μεσάζοντα Tony Conrad. Όπως κι αν έχει το πράγμα το “Rien” του 1995 (Χρώμιο, ατομικός αριθμός 24), η πρώτη στούντιο εγγραφή τους μετά από σχεδόν 20 χρόνια υπήρξε ένα έργο εφάμιλλο των κορυφαίων τους στιγμών στα seventies και, σίγουρα, η τελευταία πραγματικά μεγάλη ηχογράφησή τους. Στο άλμπουμ το μόνο ουσιαστικό στοιχείο που αναφέρεται είναι το όνομα του Jim O’Rourke στο mix και την παραγωγή, ενώ φαίνεται πως συμμετείχε στο session και ο Keiji Haino. Ο Hunt φαίνεται όμως πως εκτιμούσε τις «ιδιαιτερότητες» από κάθε χώρο και όχι μόνον από τη μουσική. Πάντα με συνδετικό κρίκο τον Conrad εκδίδει το 1998 δύο CD του Jack Smith (1932-1989), ενός πρωτοπόρου κινηματογραφιστή του αμερικανικού underground. Στο πρώτο απ’ αυτά, το “Les Evening Gowns Damnees” (Παλλάδιο, ατομικός αριθμός 46) ακούγεται ο Smith να διαβάζει μικρές ιστορίες συνοδευόμενος από τους Conrad, Cale και MacLise, ενώ εμπεριέχεται και το soundtrack του Conrad για την πιο φημισμένη ταινία τού Smith το “Flaming Creatures” (1962). Στο παλιό περιοδικό Σινεμά, τεύχος 5-6 (10-12/ 1979) διαβάζω κάποιες απόψεις του Jack Smith σε σχέση με το «οπτικό» φιλμ και την ανάγκη αυτονόμησης της κινηματογραφικής γλώσσας: «Σ’ αυτή τη χώρα οι τυφλοί πηγαίνουν στον κινηματογράφο. Δεν υπάρχει κανένα σχεδόν φιλμ που σε έναν έμπειρο ή με αντιληπτικότητα τυφλό δεν θα άρεσε. Αυτό είναι αλήθεια.(...). Είναι πράγματι παράξενο ότι κανένας (σ.σ.τυφλός ή μη) δε χρησιμοποιεί στην ουσία τα μάτια του, όταν βλέπει μια ταινία. Καμιά φορά ο σκηνοθέτης θα βάλει τη δική του ‘πινελιά’, που δεν είναι δυνατόν να εξηγηθεί με λέξεις, όμως, γενικά, η λογοτεχνία του φιλμ, οι λέξεις του, οι κοινοτοπίες του, κάνουν κάτι που δεν θα έπρεπε να το κάνουν. Γίνονται κοινοτοπίες, επειδή ακριβώς η θέση τους δεν είναι εκεί. Είναι, απλά, στα μυθιστορήματα, στα ανέκδοτα, στους διαλόγους κ.λπ. Οι κινηματοφραφικές ταινίες δεν είναι διάλογοι – γιατί πρέπει να περιορίζονται έτσι;». Στις «ιδιαιτερότητες» ο Hunt τοποθετεί ακόμη τον εικαστικό-προβοκατέρ Mike Kelley – εξέδωσε το LP “Silver Ball” (2004) με τα ηχητικά γλυπτά του από μια έκθεση στη σουηδική πόλη Malmo, το 1997 – και ακόμη τον Captain Beefheart, τον οποίον τίμησε ιδιαιτέρως με τα τρία διπλά LP “Grow Fins”, στα οποία στριμώχτηκαν rarities (demos, live, radio sessions, work tapes και άλλα τινά) χρονολογημένα από το 1965 έως το ’82.
Επανερχόμενος στο “A Field Guide...” θα έλεγα πως είναι ο καθρέφτης της Table of the Elements. Τούτο ξεκινά με το 12λεπτο “Curl” από το άλμπουμ “February” (2005) του Jonathan Kane, ένα μονότονο, κατά τα ειοθώτα, σχεδόν blues, με «μακρυές» αλλαγές, που θα μπορούσε να θυμίζει John Lee Hooker, Slim Harpo, ή το ύφος της Fat Possum – ενδεικτικό, γενικώς, του τρόπου που αντιλαμβάνεται η αμερικανική εταιρία τον... roots μινιμαλισμό. Στο ανέκδοτο “Star trap” ο Arnold Dreyblatt, θιασώτης, εξ όσων εδώ ακούγονται, της πιο «ανθρώπινης» επαναληπτικότητας χτίζει μία ευχάριστη, σχεδόν χορευτική, σύνθεση, που θα μπορούσε να άγεται από τα κουαρτέτα δωματίου. Το επίσης ανέκδοτο “Below the wall” της Zeena Parkins και του David Kean είναι ένα abstract electronic θέμα, της παλιάς σχολής, προσαρμοσμένο για «πειραγμένη» άρπα και τζιριτζίρια (θυμίζει τη γαλλική σχολή του INA.GRM), ενώ το “Embers” των San Agustin από την Georgia (δύο κιθαρίστες κι ένας ντράμερ) είναι ένα «ξεχυλωμένο» kraut, που φέρνει στο νου ύστερους Ash Ra Tempel ή Ash Ra (τόνοι από αναδράσεις και αντηχήσεις σ’ ένα ελεύθερο πλαίσιο).
(Tony Conrad, από το http://www.ihousephilly.org)

Tony Conrad και Faust συμμετέχουν στη συλλογή με δύο θέματα. Το “Indicting lully” από το 1998 βρίσκει τους Tony Conrad βιολί και Alex Gelencser τσέλο να πειραματίζονται με «ορχήστρες» βόμβων, βγάζοντας ένα ηχόχρωμα πολύ κοντά σ’ εκείνο του hurdy-gurdy. Το “Encore”, από την άλλη, είναι το... encore του Tony Conrad με τους Faust στο Queen Elizabeth Hall του Λονδίνου, την 18/2/1995. (Το άλμπουμ πρωτοεκδόθηκε το 2005 και είχε τίτλο “Outside the Dream Syndicate Alive”). Το πρώτο CD θα κλείσει με τις “100 guitars” του Rhys Chatham. Θ’ ακολουθούσαν οι 400(!)… Το δεύτερο CD είναι αφιερωμένο σε μια εξωφρενική ιδέα του Νορβηγού Leif Inge. Ο τύπος, γνωστός προβοκατέρ στην Σκανδιναυία και εσχάτως στις ΗΠΑ, έπραξε το εξής απίστευτο. Πήρε την 9η Συμφωνία του Beethoven – ποία ακριβώς εκτέλεσή της δεν είμαι σε θέση να σας πω, ούτε έχει και κάποια ιδιαίτερη σημασία – και την «τέντωσε» με τη βοήθεια κάποιου software, ώστε να διαρκεί 24 ώρες (1440 λεπτά)! Στο δίκτυο διατίθεται ολάκερη! Εδώ ακούμε περί τα 38 λεπτά της, ένα «τίποτα» δηλαδή, ικανό όμως να σε ταξιδέψει στο χάος – και μάλιστα μ’ έναν τρόπο ανυπέρβλητα επικό. Κουφό; Tουλάχιστον όσο κι ο Μπετόβεν...

Παρασκευή 15 Ιανουαρίου 2010

HUGH HOPPER the lonely sea and the open sky...

Γνώριζα για την κατάσταση της υγείας του Hugh Hopper (1945-7/6/2009). Είχε λευχαιμία. Μου είχε μιλήσει σχετικώς ο ντράμερ Χρήστος Στασινόπουλος, που τα τελευταία χρόνια συνεργαζόταν μαζί του και διατηρούσε κάποιαν επαφή. Ήταν ο άνθρωπος που είχε μεσολαβήσει ώστε να έρθει ο Hopper και να παίξει στην Ελλάδα – και με τους Soft Machine Legacy, αλλά και με έλληνες μουσικούς (Αλέκος Καρακαντάς, Κώστας Καραμήτρος, Χρήστος Στασινόπουλος...) τον Ιανουάριο του ’08 στο Rodeo. Υπάρχει μάλιστα και το ντοκουμέντο, πλέον, “Flight of the condor” στο άλμπουμ “Light In the Dark” [Christass, 2008] των Chris Stassinopoulos & Friends. 
Λίγο καιρό πριν χαθεί, ο Hopper είχε «ευλογήσει» το εξαίρετο CD των Delta Saxophone Quartet “Dedicated To You... But You Weren’t Listening”, ενώ αποτελούσε, εσχάτως, το ήμισυ του duo Humi. (Το άλλο μισό η keyboard player Yumi Hara Cawkwell. Πολύ ενδιαφέρον το “Dune”, στην αμερικανική MoonJune. Θα γράψω γι' αυτό σε προσεχές post). 
Η καριέρα του Hugh Hopper ξεκινά το 1963, όταν, μαζί με τον Robert Wyatt, συμμετέχουν στο Daevid Allen Trio – του αυστραλού κιθαρίστα Daevid Allen – παίζοντας μπάσο. Λίγο μετά, μαζί με τους Brian Hopper, Robert Wyatt, Kevin Ayers, Richard Sinclair και Graham Flight, θα σχηματίσει τους Wilde Flowers, παραμένοντας στην μπάντα μέχρι τον Μάρτιο του ’67, για να μπει τελικώς στους Soft Machine τον Φεβρουάριο του ’69, γράφοντας μαζί τους τα highlights LP “Volume Two”, “Third”, “Fourth”, “Five” και “Six”. 
Τον Μάιο του ’73 θα ξεκινήσει την προσωπική του διαδρομή συνεργαζόμενος με μεγάλα ονόματα της progressive jazz και του rock (Carla Bley, Lindsay Cooper, Stomu Yamashta, Robert Wyatt κ.ά.), ηχογραφώντας, μέχρι πρότινος, περισσότερο από 20 προσωπικούς δίσκους.
Το 1990 ο Hugh Hopper είχε δώσει μία μεγάλη συνέντευξη στο «αφιερωμένο» στην Canterbury scene αγγλικό fanzine Facelift (δημοσιεύθηκε στο τεύχος no 5, Μάρτιος 1991). Μεταφράζω για ’σας ένα απόσπασμα, που έχει διαχρονική αξία...

Τι θυμάσαι από τον πρώτο καιρό με τους Wilde Flowers; 
Του καθενός η μνήμη είναι επιλεκτική. Για παράδειγμα ο Robert (Wyatt), όποτε συζητάμε για κάτι, θα θυμηθεί όντως. Εγώ, υποτίθεται, ότι ήμουν αυτός που είχε καλή μνήμη των γεγονότων – εκείνος, υποτίθεται, πως δεν είχε καθόλου μνήμη. Έχουν περάσει τόσα χρόνια, κι έτσι πολλά απ’ αυτά θα μπορούσε να είναι τελείως λάθος ή αλλοιωμένα...

Πάντως φαίνεται να υπάρχει μιαν αντίθεση ανάμεσα στον πειραματισμό των πρώτων σχημάτων με τον Daevid Allen και τους Wilde Flowers, που ήταν πιο κοντά στο κυρίαρχο ρεύμα... 
Απλά, πρόκειται για τη δεδομένη συγκυρία. Ήταν περισσότερο η προσέγγιση του Daevid αυτή. Δεν ήξερα, ακόμη, πολλά πράγματα περί μουσικής. Έπαιζα μόνο λίγο μπάσο. Δεν ήξερα για τη μορφολογία, για τη θεωρία της, ενώ ο Daevid είχε ήδη κάποια βάση· την τζαζ, την φρι τζαζ, τον Terry Riley... τέτοια πράγματα. Όταν συγκροτήθηκαν οι Wilde Flowers οι Beatles ήταν ήδη τόσο σπουδαίοι, που ξαφνικά συνειδητοποιήσαμε ότι δεν ήταν για... πέταμα. Ήταν μια λαμπρή μουσική. Έτσι ενδιαφερθήκαμε να γράψουμε τραγούδια. Από την άλλη, ο Robert ενδιαφερόταν ν’ αρχίσει μόνο με τζαζ, δεν τον ενδιέφερε καθόλου το ροκ. Βαθμιαία παρασυρθήκαμε σ’ αυτό. Αλλά κι αυτό έγινε μέσω του Daevid. Κάποια στιγμή είχε φύγει για το Μαρόκο ή κάπου προς τα ’κει και όταν γύρισε, έξι μήνες αργότερα, ήρθε στο σπίτι μου και μου ’πε: «σωστά, θα ξεκινήσουμε αυτό το ροκ γκρουπ, για να βγάλουμε λεφτά». Το χρήμα ήταν το ζητούμενο στην αρχή, δεν ήταν η μουσική. Και βεβαίως οι Wilde Flowers γίνονταν στην πορεία όλο και πιο στρέιτ· αρχίσαμε ν’ ακούμε πολύ σόουλ μουσική, James Brown και τέτοια. Καταλαβαίνεις, δεν είναι όλα για πέταμα. Υπάρχουν «καλά» και «κακά» πράγματα, και ανακατεύεσαι και με τα δύο.
Έχω ακούσει ότι έχεις φτιάξει εκατοντάδες tape-loops. Είναι όντως έτσι; 
Υπερβολές. Πιθανώς να έφτιαξα μερικές δεκάδες. Όταν έκανα το άλμπουμ “1984”, το 1973, ήταν η πρώτη φορά που είχα την ευκαιρία να μπω σ’ ένα μεγάλο στούντιο και να κάνω αυτό που έκανα στο σπίτι μου, χάνοντας τον καιρό μου, παίζοντας με μαγνητοταινίες και λούπες. Δεν ήξερα ότι αυτό το πράγμα θα είχε επιτυχία. Πάντως δεν νομίζω πως θα μ’ ενδιέφερε να ξανακάνω κάτι τέτοιο (σ.σ. το ξανάκανε το 2002 στο άλμπουμ “Jazzloops”). Με δυσκολία ακούω πια το “1984”. Πρέπει να είσαι πάρα πολύ προσηλωμένος για να το ακούσεις, και δεν καπνίζω πια... Συνεχίζεις όμως να παίζεις το “Miniluv” από ’κείνο το άλμπουμ... 
Δεν είναι το ίδιο. Το παίζω όπως είναι περίπου στον δίσκο “Hopper Tunity Box”, παρά όπως είναι στο “1984”. Τώρα μ’ ενδιαφέρει να παίζω περισσότερο με ανθρώπους, παρά να κάθομαι σπίτι και να παίζω με το μαγνητόφωνο. Έχω αλλάξει. Είναι ωραίο να γράφεις ένα μουσικό κομμάτι, αλλά βρίσκω αληθινά μεγαλύτερη ευχαρίστηση, όταν αυτό αναπτύσσεται ζωντανά σε κάτι.

Στο “Hopper Tunity Box” χρησιμοποίησες πολλά εφέ, που δημιουργήθηκαν πέρα από κάθε φυσική δυνατότητα εκτέλεσης. Μέχρι που νομίζεις ότι θα πρέπει να χρησιμοποιείται η τεχνολογία; 
Νομίζω ότι η τεχνολογία έχει καταφέρει να συμβαδίσει με το παρόν. Όντως, το είδος της μουσικής που έκανα στο “Hopper Tunity Box” δεν μπορεί να παρουσιαστεί απόλυτα ζωντανά, γιατί έκανα διάφορα πράγματα όπως π.χ. να επιταχύνω το μπάσο, να παίζω ένα σοπράνο σαξόφωνο μέσα σ’ ένα μεταλλικό φύλλο στερεωμένο σ’ ένα αντηχείο, και μετά να το επιβραδύνω ή να το επιταχύνω πάλι! Φυσικά, θα μπορούσες αυτό να το παίξεις ζωντανά, αν και ένα μεταλλικό φύλλο δεν είναι κάτι που μπορείς να το αγοράσεις σ’ ένα μουσικό κατάστημα...

Θα έκανες ποτέ sampling; 
Ναι. Νομίζω πως ένα μεγάλο μέρος από την πρώιμη περίοδο της δουλειάς μου είναι στην πραγματικότητα σάμπλιν. Πολύ υλικό στο “1984” είχε παραχθεί από το κροτάλισμα μιας χτένας ή το τσαλάκωμα κομματιών χαρτιού. Δεν νομίζω ότι πολύ απ’ αυτό το υλικό ήταν επιτυχημένο, αλλά θυμάμαι πως καθόμουν τρεις ή τέσσερις ώρες στο Αdvision (σ.σ. λονδρέζικο στούντιο) προσπαθώντας να καταγράψω τον ήχο ενός κουνουπιού, προκειμένου να τον χρησιμοποιήσω σε μια λούπα. Το σάμπλιν είναι σπουδαίο. Ναι, όμως, αν πάρεις τον κόσμο της pop, το sampling δεν γίνεται με καμμία ακεραιότητα... 
Δεν ξέρω αν πρέπει να μιλάμε για «ακεραιότητα», γιατί αυτοί δεν ήρθαν για την «ακεραιότητα», ήρθαν για να γίνουν διάσημοι· και νομίζω ότι πολλοί απ’ αυτούς είναι πράγματι εξαιρετικοί. Η κόρη μου παρακολουθεί το Top of the Pops, κι αρχίζω κι εγώ να παρακολουθώ ό,τι δεν έβλεπα για 15 χρόνια. Είναι η ίδια ιστορία: 1% από αυτά είναι καλά. Τα υπόλοιπα μπορεί να είναι για πέταμα ή διασκευές ή μετριότητες ή να τα έχεις ακούσει χιλιάδες φορές πριν, αλλά συχνά μέσα σ’ ένα 15νθήμερο θα βρεις κάτι με καλόν ήχο. Το ίδιο συμβαίνει με κάθε είδος μουσικής... Το 90% της «κλασικής» είναι βαρετό.

Μιλάμε, όμως, για μια περίπτωση μετάβασης στο περιθώριο... 
Εντάξει. Έχεις όμως αυτό το λίγο 1% των ανθρώπων, που έχουν τη σπίθα της μεγαλοφυΐας, έχοντας τη δύναμη να κάνουν κάτι με ό,τι υπάρχει στο χώρο. Θα μπορούσες να βάλεις έναν περκασιονίστα να παίξει σ’ αυτήν εδώ την καρέκλα και να είναι αυτό το σπουδαιότερο πράγμα που έχεις ακούσει στη ζωή σου – αν έχει τη σπίθα βέβαια. Τούτο δεν έχει καμία σχέση με τον εξοπλισμό, την τεχνολογία και τα τοιαύτα· με όσους τρέχουν, ας πούμε, να επενδύσουν στη νέα μόδα. Αν βγάζουν, τώρα, λεφτά από αυτό είναι ένα άλλο θέμα, το οποίο δεν έχει καμία σχέση με τη μουσική. Έχω την αίσθηση ότι πολύς κόσμος πικραίνεται και απογοητεύεται, σκεπτόμενος την «ακεραιότητα» που λέγαμε λίγο πριν, όμως πρέπει να βλέπουμε τα πράγματα όπως ακριβώς είναι. Αν θέλω να γράψω τη μουσική μου και δεν πληρώνομαι γι’ αυτό, τότε είναι δικό μου το πρόβλημα. Δεν είναι ούτε του... σύμπαντος, ούτε του... θεού. Αν κάποιος άλλος τύχει να έχει κάτι, που ο κόσμος θέλει να το αγοράσει, τότε περίφημα – ίσως ν’ αγοράσουν ένα γρήγορο αυτοκίνητο και να τρακάρουν την επόμενη μέρα! Είναι πρόβλημά τους, αλλά δεν έχει να κάνει με την «ακεραιότητα». Υπάρχουν πολλοί μουσικοί που πικραίνονται γι’ αυτά τα πράγματα, ιδίως της τζαζ. Ζηλεύουν πολύ αυτούς που βγάζουν πολλά λεφτά και τους μισούν γι’ αυτό. Δεν σηκώνουν μύγα στο σπαθί τους. Αλλά νομίζω πως συζητούν για λάθος πράγμα. Θα έλεγες ότι η μουσική είναι ένα τόσο μεγάλο μέρος της ζωής σου, όσο και τότε με τους Soft Machine; 
Είναι διαφορετικά τώρα. Στους Soft Machine έπαιζα πολύ περισσότερα, αλλά πιθανότατα δεν το διασκέδαζα και τόσο. Όταν παίζεις σ’ ένα συγκρότημα σαν εκείνο, είσαι στην πραγματικότητα εκεί, γιατί σ’ έχουν «κλείσει» να το κάνεις 18 μήνες πριν. Μπορεί, ας πούμε, να μη θέλεις απαραίτητα να παίξεις μια συγκεκριμένη νύχτα. Δεν ήμουν ιδιαίτερα ευτυχισμένος στους Soft Machine, δεν ήταν η πιο ευτυχισμένη, μουσικά, περίοδος της ζωής μου. Έχω ζήσει καλύτερες περιόδους...

Ακόμη και τώρα πολλοί σε συσχετίζουν με κάτι που συνέβη χρόνια πριν, με τη «σκηνή του Canterbury». Σ’ ενοχλεί αυτό; 
Όχι. Ειλικρινά όχι. Είναι κατανοητό. Στην πραγματικότητα κι εγώ το χρησιμοποιώ. Αν θέλω π.χ. να κάνω ένα συγκρότημα να προχωρήσει, αναφέρω το γεγονός ότι ήμουν κάποτε στους Soft Machine. Είναι απατηλό. Κανονικά θα έπρεπε να με ρωτήσουν: «τι κάνεις σήμερα;». Χρησιμοποιώ, λοιπόν, κι εγώ το σύστημα όπως δουλεύει. Καμιά φορά κάποιοι με πλησιάζουν στα live και μου λένε: «γιατί δεν παίξατε όλα τα κομμάτια των Soft Machine;», το οποίο είναι σωστό από τη μεριά τους, και τότε τους λέω «ναι, δεν τα παίξαμε, αλλά σας άρεσαν αυτά που παίξαμε τώρα;». Και σου απαντούν: «ναι, μας άρεσαν, αλλά γιατί δεν παίξατε το ‘third’, το ‘fourth’, το ‘five’...». Αυτό μόνο μ’ ενοχλεί, γιατί είναι πολύ στενόμυαλοι.

Πέμπτη 14 Ιανουαρίου 2010

Ο,ΤΙ ΕΜΑΘΑ… ή για ένα κομμένο αυτί...

Πήγα χθες στην Παλαιά Βουλή, στην πλατεία Κλαυθμώνος, για ν’ ακούσω την τελευταία από τις ομιλίες για τη Μουσική στην Ελλάδα και τον Κόσμο στα έτη του ’60· του γνωστού σαββοπουλικού event. Μεγαλεπήβολος τίτλος. Όπου ακούς πολλά κεράσια… το υπόλοιπο γνωστό. (Το πανηγύρι τελειώνει σήμερα, δεν το διαφημίζω...)

Κόσμος λίγος, γενικώς, και άδεια καθίσματα στην αίθουσα. Πρέπει να ήταν καμιά εκατοπενηνταριά άτομα, όχι παραπάνω. Στο τραπέζι ο Διονύσης Σαββόπουλος, ο Λάμπρος Λιάβας, ο Στέλιος Ελληνιάδης, ο Γιάννης «Μπαχ» Σπυρόπουλος, ο Γιώργος Κοντογιάννης, ο Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης και κάποιος που δεν τον γνώριζα, ονόματι Βασίλης Σταυρόπουλος.
Ξεπερνώντας το άστοχο του τίτλου - στην πορεία τον… ξεπέρασαν (τον τίτλο) και οι ίδιοι οι εισηγητές – η «κουβέντα» ξεκίνησε με τον Σαββόπουλο να λέει «απ’ έξω» ένα κείμενο (περίπου, όχι ακριβώς), που το διάβαζα την ίδια ώρα τυπωμένο στο βιβλίο «60s, το ροκ του μελλοντός μας», το οποίο αγόρασα με 10 ευρώ στον προθάλαμο της Βουλής. (Επειδή το ξεφύλλισα πιο πριν, λέω πως αν έκανε 11 δεν θα το αγόραζα...). Είναι γνωστό, βέβαια, πως ο Σαββόπουλος λέει παντού τα ίδια. Κι αυτό με τον Brassens, που τον έχει επηρεάσει – «παραπονέθηκε», μάλιστα, όπως είπε, γιατί όλοι τον ρωτούν για το πόσο τον έχει επηρεάσει ο Dylan, δίχως να του λένε ποτέ για τον Brassens – το έχει ξαναπεί πολλές φορές. Πάνε πολλά χρόνια από τότε που το πρωτοδιάβασα… Μετά από τον Σαββόπουλο μίλησε ο Λιάβας, ο οποίος και αυτός στηρίχθηκε στο κείμενό του που υπάρχει στο βιβλίο, γύρω από το ελληνικό τραγούδι στη δεκαετία του’ 60· στράφηκε περισσότερο προς το δίδυμο Χατζιδάκις-Θεοδωράκης. Για το λαϊκό και το «ρεμπέτικο» μίλησε ο Κοντογιάννης (δεν υπάρχει κείμενό του στο βιβλίο), ενώ με το κομμάτι της ελληνικής pop και rock καταπιάστηκε ο Ελληνιάδης, σ’ ένα κείμενο, εγώ θα το έλεγα, λίγο τσάτρα-πάτρα ή, εν πάση περιπτώσει, όχι καλώς τεκμηριωμένο. Αν είχα το χειρόγραφο θα είχα να πω πολλά… αλλά προς το παρόν μπορώ ν’ ασχοληθώ, όσο πατάει η γάτα, μόνο με όσα γράφει στο βιβλίο, όπου ανάμεσα σε άλλα λέει: «Στην Ελλάδα, με την πλούσια εντόπια μουσική και το ισχυρό πολιτικό κίνημα, η ποπ μουσική, στην πιο ελαφριά εκδοχή της, βρήκε απήχηση – τουλάχιστον μέχρι το χουντικό πραξικόπημα του 1967 – σε μία μειοψηφία της νεολαίας που ήταν πιο ανοιχτή στις δυτικές καινοτομίες και μόδες και πολύ εκδηλωτική. Ωριμάζοντας, ένα μέρος του, με καλύτερη ενημέρωση και εντονότερες ανησυχίες, πέρασε στο ‘προοδευτικό ροκ’ δημιουργώντας σχετικά γρήγορα μια δυναμική ροκ σκηνή…». Ώστε η μειοψηφία άκουγε Forminx, Olympians και Charms; Είναι γνωστό πως το “Jeronimo yanka” πουλούσε, στα μέσα του ’60, όσο κι ο Καζαντζίδης (περί τα 100 χιλιάδες 45άρια είναι το επίσημο νούμερο). Olympians και Charms, μαζί, ξεπερνούσαν σε πωλήσεις τον Γαβαλά, ή τον Αγγελόπουλο... Και τι σημαίνει «ελαφρά εκδοχή»;. Ήταν «ελαφρά εκδοχή» τα garage songs των Knacks και των Loubogg, που δεν είχαν να ζηλέψουν σε τίποτα από τα ανάλογα του Texas; Έχει ακούσει ο Στέλιος Ελληνιάδης το σόλο της κιθάρας (δεν ξέρω ποιος παίζει - αν είναι ο Καλλίρης θα τρελαθώ) στο «Αυτοκίνητο Ι.Χ» του Βαγγέλη Πιτσιλαδή από το '66; Ούτε ο Clapton δεν έπαιζε έτσι, τότε. Έχει ακούσει το “Non et non” του Ricardo Credi με το hammond του Βαγγέλη Παπαθανασίου να ουρλιάζει; Λέει ανακρίβειες ο Ελληνιάδης, όταν υποννοεί πως η χούντα έκανε πιο ώριμο το ελληνικό ροκ. Παραμύθια. Από πλευράς στίχων – εξαιρώντας τον Σαββόπουλο, που είναι ένα κεφάλαιο ξεχωριστό στο βιβλίο τού ελληνορόκ – έπρεπε να έρθει ο Εξαδάκτυλος στα early seventies, ο Γκαϊφύλλιας κι ένας-δυο ακόμη, για να μπορέσει το πράγμα να κυλήσει λιγάκι. Και το ’67 και το ’68 και το ’69 τα ελληνικά γκρουπ τραγουδούσαν «βλακείες». Αυτό δε σημαίνει φυσικά πως δεν παρήχθησαν κομμάτια με πηγαίο fun. Κι εκείνο το «καλύτερη ενημέρωση» που λέει, μου φαίνεται πως ευλογάει τα γένια του ο Ελληνιάδης, με το περιοδικό του «Μουσική Γενιά» στις αρχές του ’72. Και τι σημαίνει «προοδευτικό ροκ», για το ευρύτερο ροκ-ροκ; Τι σχέση έχουν οι Kinks, που για τον Ελληνιάδη μπορεί ν’ αποτελούν «ελαφρά εκδοχή», με τους Yes και τους Emerson Lake & Palmer, που είναι, υποτίθεται, οι «προοδευτικοί»; Και γιατί, σώνει και καλά, θεωρείται ανώριμος κάποιος που άκουγε Animals το '65, και ώριμος, όταν άκουγε Paul Butterfield το '70; Κι εκείνοι που ακούγανε Beatles και Idols το '66; Δεν θα μπορούσε, οι ίδιοι, να άκουγαν Zappa το '70; Οι ταμπέλες, ούτως ή άλλως, δε λένε τίποτα, αν, όμως, δεν ξέρουμε και να τις χρησιμοποιούμε τότε καήκαμε…

(Το εξώφυλλο του βιβλίου)

Μετά πήρε το λόγο ο Μπαμπασάκης, που ήταν ο πιο σύντομος απ’ όλους. Επειδή, όμως, κουβέντιαζα, χαμηλοφώνως, εκείνη τη στιγμή δεν συγκράτησα τι είπε. Ο Σταυρόπουλος – τον οποίον, το ξαναλέω, δεν τον εγνώριζα – θα μπορούσε να κάνει την καλύτερη εισήγηση, αλλά απέτυχε. Ο άνθρωπος έχει ασχοληθεί με το ιταλικό τραγούδι – κάνει πρόγραμμα και σε κάποιο ραδιόφωνο. Αντί να επικεντρωθεί στο πώς το ιταλικό τραγούδι επηρέασε το ελληνικό των sixties, «χάθηκε» σ’ έναν κυκεώνα στοιχείων και πληροφοριών, δίχως να βγει συμπέρασμα. Ουσιαστικά, τον διέκοψαν οι υπόλοιποι… γιατί, ακόμη θα μιλούσε. Ο Σταυρόπουλος είναι σοβαρό άτομο, και δεν έλεγε βλακείες. Απλώς αγνοούσε το «θέμα», δηλαδή για ποιον ακριβώς λόγο βρισκόταν εκεί, και κυρίως το τι θα έπρεπε να πει (προφορικώς), απευθυνόμενος σε μία «τυχαία» ομάδα ακροατών. Οφείλει να γράψει βιβλίο… αλλά κι εκεί θα χρειαστούν κάποια όρια.
Τελευταίος μίλησε ο Γιάννης «Μπαχ» Σπυρόπουλος. Είχε το ωραιότερο κείμενο, για να διαβαστεί σε μία… τυχαία ομάδα ακροατών. Αυτοβιογραφικό, ποιητικό, χωρίς να λείπουν τα στοιχεία και οι πληροφορίες. Ιδανικό θα έλεγα, για το σκοπό της «κουβέντας». Ίσως καλύτερα θα ήταν να το διάβαζε άλλος, γιατί πολλές λέξεις τις «μάσαγε» και δεν τις καταλάβαινες. Τέντωνα τ’ αυτιά μου για να τον παρακολουθήσω. Βέβαια, αν το έλεγε άλλος, θα «έχανε», ως προσωπική μαρτυρία.
Μετά το πέρας των εισηγήσεων ακολούθησε «συζήτηση» με το κοινό. Τίποτα το ιδιαίτερο. Είχα 2-3 ερωτήσεις να κάνω στον Σαββόπουλο. Δεν μπόρεσα. Δεν ευνοούσε το περιβάλλον. Πότε πρωτοάκουσε Dylan, ας πούμε, και από πού… Όταν γύρναγε στο Παρίσι και το Μιλάνο το ’68 τι άκουγε; Είχε δει κάνα live; Μήπως είχε δει τους Pink Floyd, τους Soft Machine, τους… Aphrodite’s Child; Τέτοια πράγματα. Πάντως, έμαθα και κάτι. Ότι ο Σαββόπουλος είχε φίλο το Στέφανο Ράμμο – το είπε ο ίδιος – το διαιτητή, που του φάγανε το αυτί στο Αγρίνιο, το 1976, σ’ έναν αγώνα Παναιτωλικού-ΠΑΟΚ. Μάλιστα αναφέρθηκε και στο περιστατικό – ότι, έγινε, τάχα, στη Λάρισα. Του φώναξα από την αίθουσα ότι ήταν στο Αγρίνιο. «Στο Αγρίνιο;» μου λέει. «Ναι» του λέω «στο Αγρίνιο». Δε φάνηκε να δέχτηκε αυτό που του είπα… Στη δεκαετία του ’80 μου είχε πει ένας αγρινιώτης συμφοιτητής πως σε ζαχαροπλαστείο του Αγρινίου υπήρχε ακόμη και πάστα… Ράμμος. Στην κορυφή, αντί για κερασάκι, τη στόλιζαν μ' ένα ζαχαρένιο αυτί! Αυτό δεν πρόλαβα να του το φωνάξω…
Πριν τις 10 ο… γάμος είχε σχολάσει. Κατεβήκαμε με τον Κώστα τα σκαλιά της Βουλής και καθώς περπατούσαμε στην ψιχαλισμένη οδό Σταδίου, αρχίσαμε να συζητάμε για τη «Συννεφούλα»…

Τετάρτη 13 Ιανουαρίου 2010

ΜΟΥΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ – ΛΑΣΚΑΡΗΣ

(Το κείμενο-συνέντευξη δημοσιεύτηκε αρχικώς στο Jazz & Τζαζ, τον Ιούλιο του 2009. Ευχαριστώ τον Γιάννη Μουγγολιά και τον Γιάννη Μουρτζόπουλο, για τη συγκατάθεση να μεταφέρω τη συζήτησή τους στο blog) Ο Χρίστος Λάσκαρης (1931-2008) έζησε στην Πάτρα και παρότι δεν είχε την αναγνώριση που θα άρμοζε στην περίπτωσή του, η καλλιτεχνική του αξία και η ποιότητα του έργου του ξέφυγε από τα όρια της πόλης, τυγχάνοντας της καταξίωσης σε πανελλαδικό και όχι μόνον επίπεδο. Η κυκλοφορία, πέρυσι, του άλμπουμ “Το Ποτάμι” [Low Impedance] με ήχους και μουσικές του Γιάννη Μουρτζόπουλου, στηριγμένες στην ποίησή του, έρχεται να προσφέρει μίαν άκρως προσωπική όσο και ιδιαίτερη ματιά, η οποία απεγκλωβίζεται από τις συνήθεις απόπειρες μελοποίησης προτείνοντας μία σύγχρονη άποψη. Το άλμπουμ περιλαμβάνει 8 θέματα που συνέθεσε και ηχογράφησε ο Γιάννης Μουρτζόπουλος, σχολιάζοντας μουσικά και ηχητικά τα ποιήματα του Χρίστου Λάσκαρη «Van Gogh», «Μοναχικοί Ταξιδιώτες», «Μόνο στα όνειρα», «Απλώς, μια επιφάνεια», «Να τελειώνουμε», «Λαϊκό ζευγάρι», «Μέρες του ’50», «Για να φτάσω ως εσένα» και «Το ποτάμι». Σε όλα κυριαρχεί η συγκλονιστική απαγγελία του ίδιου του ποιητή και αξιοποιείται με πολλαπλούς τρόπους από το διεισδυτικό βλέμμα του Γιάννη Μουρτζόπουλου. Εξαιρετική η λιτή έκδοση του CD και θαυμάσιος ο πίνακας του Χρήστου Μαρκίδη που κοσμεί το εξώφυλλο, προσφέροντας το δικό του «εικαστικό» ποτάμι. Η συζήτηση με τον Γιάννη Μουρτζόπουλο που ακολουθεί ρίχνει φως στις... προθέσεις, τις προσεγγίσεις και βεβαίως τις συναντήσεις της μουσικής του με το λόγο του ποιητή. Πείτε μου πώς ήρθατε σ’ επαφή με την ποίηση του Χρίστου Λάσκαρη και ποια ήταν τα στοιχεία εκείνα που σας έκαναν να σκύψετε στο έργο του...Ζώντας στην Πάτρα, άκουγα συνεχώς για τον ποιητή, αλλά ομολογώ ότι – αν και θα έπρεπε – δεν είχα προσέξει το έργο του. Αφορμή δόθηκε το 2006, όταν ο Παρασκευάς Βάκαλος, γνωστός μου και λογοτέχνης που υπηρετούσε δάσκαλος στην Πάτρα και που αγαπούσε και επισκεπτόταν τακτικά τον κύριο Χρίστο, που ήταν ήδη σοβαρά άρρωστος, μου ζήτησε κατά παραγγελία του ποιητή, να επεξεργαστώ ηχητικά τις απαγγελίες του που υπήρχαν σε κασέτα και να τις μεταγράψω σε CD, για να τις ακούει. Αυτό έγινε η αφορμή να διαβάσω προσεκτικά και την ποίησή του. Θυμάμαι ότι ήμουν άρρωστος με πυρετό στο κρεβάτι, απόγευμα της 16ης Νοεμβρίου του 2006, διάβαζα τα ποιήματά του και άκουγα τις απαγγελίες του, που τις είχα αποθηκεύσει στο laptop. Όπως θα συμβεί στον καθένα που ακούει αυτές τις απαγγελίες, αισθάνθηκα μια βαθιά, λυτρωτική συγκίνηση και ξεκίνησα σχεδόν παίζοντας, αλλά και με άμεση ανάγκη να πω κάτι χωρίς λέξεις, να βάζω ήχους και μουσική στην απαγγελία τού ποιήματος «Βαν Γκογκ». Τελείωσα απρόσμενα γρήγορα το πρώτο αυτό κομμάτι, ίσως γιατί η μέθοδος που ακολούθησα ήταν γνωστή σ' εμένα μέσα από την παλιά συνεργασία μου με τον Μιχάλη Σιγανίδη. Έτσι ξεκίνησαν όλα, και στα επόμενα 2 χρόνια τελείωσα άλλα 8 κομμάτια πάνω σε απαγγελίες, τις περισσότερες φορές μέσα σε αντίστοιχη ψυχολογική φόρτιση – μια δουλειά που ήταν για μένα σαν μια κατάβαση στον Άδη, γνωρίζοντας μάλιστα την επιδείνωση της υγείας του ποιητή. Τα στοιχεία στην ποίηση του Χρίστου Λάσκαρη που προοδευτικά σε αυτό το διάστημα με εντυπωσίασαν, ήταν κυρίως η οικονομία, η δύναμη, η καθαρότητα και ο εσωτερικός ρυθμός της γλώσσας του, η απλή, χωρίς καμία επίφαση θεματολογία του, που με κάποιον σχεδόν ανεξήγητο τρόπο περιέγραφε πέρα και από όλα τ’ άλλα, την πόλη που αυτός κι εγώ ζούσαμε και, τέλος, η συχνή ενασχόληση με το θέμα του θανάτου που δίνει στη δουλειά του μία σπάνια υπαρξιακή διάσταση.
Αναφέρατε το θέμα της πόλης. Ο Χρίστος Λάσκαρης γεννημένος στην Ηλεία έζησε για πολλά χρόνια στην Πάτρα, όπως κι εσείς. Θεωρείτε ότι η ποίησή του φέρει το βάρος της πόλης;
Η ποίηση του Λάσκαρη περιγράφει μ’ έναν εσωτερικό, σχεδόν απροσδιόριστο τρόπο το βάρος της πόλης που ζούμε, το οποίο εγώ συνοπτικά το περιγράφω ως «εσωστρεφή εγκατάλειψη». Επίσης στην ποίησή του υπάρχει και μια γενικότερη γλυκιά αίσθηση της επαρχίας που με συναρπάζει· κάτι, άλλωστε, που το εξομολογούμαι στον – σχεδόν αυτόματο – μονόλογό μου στην εισαγωγή του κομματιού «Μέρες του ’50». Το κοινό μας στοιχείο ίσως είναι λοιπόν η αναζήτηση της ταυτότητας και της αξιοπρέπειας ενός δημιουργού που δουλεύει μακριά από τους μηχανισμούς της κεντρικής σκηνής. Να θυμίσω ότι ο ποιητής παρέμεινε αγνοημένος και αποστασιοποιημένος από το κατεστημένο. Αγνοήθηκε επίσης από τον οργανισμό «Πάτρα-2006 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης»(!)· κάτι που μέτρησε πολύ στην εκτίμησή μου γι’ αυτόν.
Νομίζετε λοιπόν ότι η ποίηση του είναι επίκαιρη ή διαχρονική;Ο Χρίστος Λάσκαρης έχει καταφέρει κάτι πρωτόγνωρο για τη σύγχρονη ελληνική δημιουργία: να φτιάξει μια τέχνη λιτή και οικονομική στα εκφραστικά στοιχεία, που είναι πάντα επίκαιρη, γιατί π.χ. σε κάνει αμέσως να ανατριχιάσεις με 2-3 στίχους και, ταυτόχρονα, πάει πίσω σχεδόν στις αρχαίες ρίζες της παράδοσής μας. Λέω λοιπόν ότι η ποίησή του είναι διαχρονική και μάλιστα ότι ο Λάσκαρης είναι ένας από τους μεγάλους της ελληνικής ποίησης, ένας σημαντικός ποιητής σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο τρόπος που αντιμετώπισατε μουσικά τα ποιήματα θα λέγατε ότι έχει σχέση με τον συμβατικό τρόπο μελοποίησης που έχουμε συνηθίσει;Ο τρόπος μου για «μελοποίηση» ακολουθεί ακριβώς τον αντίθετο δρόμο από τα συνηθισμένα! Ακολούθησα τη μέθοδο «Μιχάλη Σιγανίδη», που πιστεύω ότι την ανακάλυψε – αλλά που βλέπω και αρκετούς ακόμη να την ακολουθούν –, δηλαδή το να ρίχνεις «ξερά» την απαγγελία του ποιητή πάνω σε μια γερή μουσική βάση. Δηλαδή σαν ραπάρισμα από τον ποιητή! Άλλωστε βοήθησα τον Μιχάλη να φτιάξει τους πρώτους εκείνους δίσκους του και από τότε κατάλαβα ότι η ποιητική γλώσσα ξαναζωντανεύει με αυτόν τον τρόπο, και ειδικά αν δεν πας να το "παίξεις" Θεοδωράκης ή Χατζιδάκις. Προφανώς αυτοί, τότε, είχαν κάνει μιαν επανάσταση συνδυάζοντας τραγουδισμένη ποίηση και εκσυγχρονισμένες λαϊκές μουσικές φόρμες. Αλλά από τότε πέρασε καιρός και υπήρξε κορεσμός από συμβατικές «έντεχνες» μελοποιήσεις. Πλέον το λεγόμενο «ελληνικό τραγούδι» λειτουργεί σαν ένα κατεστημένο, που τελικά φθείρει και την ποίηση και τη γλώσσα μας. Παράγει μουσικές χωρίς εσωτερικό παλμό· όπως άλλωστε λειτουργεί και η κοινωνία μας. Και τελείως εμπειρικά έχω οδηγηθεί στο συμπέρασμα ότι κάθε ζωντανή και δυνατή γλώσσα χτίζεται πάνω σε προσωδία, εντάσεις και ρυθμούς, όπως άλλωστε και όλη η μουσική, σε extreme περίπτωση το ραπ και σε διαχρονική βάση, κυρίως, η jazz. Η ποίηση του Λάσκαρη έχει δυνατούς εσωτερικούς ρυθμούς, θα έλεγα ότι έχει κάτι από τα μέτρα της δημοτικής παράδοσης και των ομηρικών στίχων. Αλλά ταυτόχρονα, υπήρχε το πρόβλημα ότι κάθε ποίημά του διαρκεί τόσο εξωφρενικά λίγο σε «πραγματικό χρόνο», αφού περιέχει μόνο μερικούς στίχους. Έπρεπε λοιπόν να φτιάξω μουσικές βάσεις που με αφετηρία τους εσωτερικούς ρυθμούς του λόγου, να διευρύνουν τη χρονική διάσταση, ώστε το μουσικό κομμάτι τελικά να αναπτύσσεται σε 3-4 λεπτά. Έτσι η μουσική γεμίζει το χρόνο ανάμεσα στις λιγοστές φράσεις του ποιητή, προσπαθώντας να είναι σε διάλογο με τα νοήματα και όσο το δυνατό να τα σχολιάζει, φτιάχνοντας κατάλληλα δραματικά ηχοτοπία που λειτουργούν με επαναλήψεις και στο υπόβαθρο, σχεδόν υποσυνείδητα. Όσο για το μουσικό στυλ, πιστεύω ότι σχεδόν ο,τιδήποτε θα μπορούσε να συνοδεύσει τις τόσο δυνατές απαγγελίες του Λάσκαρη· ακόμη και heavy metal!
Βρίσκετε κάποιες συγγένειες με παλαιότερες μουσικές σας δουλειές ή θεωρείτε ότι αυτό το πρότζεκτ διαφοροποιείται;
Ίσως μάλλον στο ότι και εδώ, όπως και στους προηγούμενους δίσκους, προσπαθώ να φτιάξω μουσικές εικόνες, κάτι σαν κινηματογραφική μουσική· όπου όμως, εδώ, υπάρχει κι ένας ηθοποιός – ο ποιητής – που απαγγέλλει. Επίσης, όπως και στο “Manager In Charge...” και στο “Epistrophy...” βασίστηκα κυρίως σε jazz φόρμες, θεωρώντας ότι η jazz μπορεί να υποστηρίξει σωστά τις ρυθμικές εντάσεις του λόγου. Βέβαια, όπως και στους προηγούμενους δίσκους, επεξεργάζομαι τέτοιες μουσικές φόρμες σε ιμιτασιόν στυλ, αφού προφανώς δεν υπάρχει αληθινό γκρουπ μουσικών που να τις παίζει· και τελικά όλα είναι ένα ηχητικό σκηνικό. Μόνο στο ομώνυμο με τον τίτλο του δίσκου κομμάτι («Το ποτάμι») αφήνομαι και χτίζω ηλεκτρονικούς ήχους πάνω στο παραδοσιακό δεκαπεντασύλλαβο μέτρο, που διαθέτει αυτό το φανταστικό, σχεδόν δημώδες, υπερρεαλιστικό ποίημα του Λάσκαρη.
Σε κάποια σημεία δανείζεστε μουσικά θέματα γνωστών συνθετών. Πώς λειτουργεί ο Χιώτης, ο Art Blakey, o Charles Ives και ακόμα η παιδική φωνή του μικρού σας γιου;Δεν έχω το χρόνο, το μουσικό ταλέντο ή αρκετές γνώσεις σύνθεσης για να φτιάξω τόσο καλή μουσική όσο αυτοί, και άλλωστε είναι πλέον κοινά αποδεκτό σε όλους ότι ζούμε σε εποχές όπου η σύγχρονη τέχνη βασίζεται σε ανακυκλώσεις παλαιότερης δημιουργίας. Έτσι, ο Art Blakey σώζει και εδώ το ρυθμό, όπως το έκανε παίζοντας όσο ζούσε, για 2-3 γενιές! Και ο Ives εδώ λειτουργεί σαν ready-made ονειρική ατμόσφαιρα, αφού έπρεπε επειγόντως να φτιάξω μία τέτοια. Βέβαια, όσο προχωρούσα φτιάχνοντας τα κομμάτια, τόσο ξανοιγόμουν και έστηνα δραματικά στοιχεία και ηχητικές εκπλήξεις, προσπαθώντας ίσως να ανταγωνιστώ τις φραστικές εκπλήξεις που κρύβουν τα ποιήματα του Λάσκαρη. Έτσι αποφάσισα να ηχογραφήσω τον επτάχρονο – τότε – γιο μου Νίκο, να τραγουδάει πάνω σε μια απλή μελωδία επαναλαμβάνοντας τα λόγια που απαγγέλλει ο ποιητής. Είναι και το μόνο σημείο στο δίσκο που «μελοποιώ» το ποίημα κατά τον συμβατικό τρόπο και προφανώς επίτηδες (για τους λόγους που είπαμε παραπάνω), αυτό γίνεται με έναν, ανεπιτήδευτο απλοϊκό, παιδικό τρόπο. Με όλα αυτά τα στοιχεία, ο δίσκος ίσως παραξενεύει ή και σοκάρει τον ακροατή, αλλά το ήθελα αυτό, γιατί το θεωρώ βασικό στην Τέχνη. Όσο για τον Χιώτη, εκεί η αναφορά μου ήταν κυρίως θέμα προσωπικής μνήμης. Επιπλέον, ο Χιώτης πέραν από το γεγονός ότι ήταν, ίσως, ο καλύτερος έλληνας σολίστας όλων των εποχών και ειδών μουσικής, παρήγαγε ως συνθέτης κι ένα παράξενο λαϊκο-αστικό μουσικό υβρίδιο, που συνέπεσε χρονικά πάνω στο μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας, όπως λέει και ο ποιητής στο «Μέρες του ’50». Και για να τονίσω μουσικά αυτό το σημείο διάλεξα αυτή την αναφορά, εν γνώσει μου βέβαια ότι αυτό θα κατέληγε σε μια παράξενη αντίθεση. Όταν έβαλα να πρωτακούσει το υλικό του δίσκου ο ποιητής, ήμουν σε πανικό για όλες αυτές τις μουσικές «αταξίες» μου, έχοντας το άγχος του μαθητή, που δίνει εξετάσεις σε δύσκολο μάθημα. Κατά παράξενο τρόπο η δουλειά μου του άρεσε σχεδόν αμέσως, αλλά ειδικά ακούγοντας το συγκεκριμένο κομμάτι πάνω σ’ αυτό το ποίημα, που μάλιστα το αγαπούσε ιδιαίτερα, κάπως σκοτείνιασε... για λίγο. Δεν είναι και τόσο εύκολο να βάζεις τον Χιώτη δίπλα στον αγαπημένο του ποιητή, τον Καβάφη! Μετά όμως, από λίγο χαμογέλασε σχεδόν συνωμοτικά λέγοντας κάτι σαν «...γιατί όχι...». Πιστεύω ότι πάνω σ’ αυτή τη μεγαλοψυχία και ευρύτητα αντίληψης χτίστηκε το έργο του ποιητή.

Το ποτάμι

Στέκει το φεγγάρι και κοιτάει
το ποτάμι, που πηγαίνει μοναχό,
κάποιος στο χορτάρι τραγουδάει
κρεμασμένος απ’ τον ουρανό.
Και η νύχτα κάθε τόσο σταματάει
από άξαφνο του ποταμού λυγμό,
χαμηλώνει το ποτάμι και ρωτάει
τι έχει και στενάζει το νερό.
Και πηγαίνει, όλο πάει το ποτάμι
στ’ ανοιχτού πελάγου το χαμό
κάποιος μες στη νύχτα τραγουδάει,
για αγάπη και για χωρισμό.

THE HOLY MODAL ROUNDERS

Δεν είμαι σίγουρος αν το “Live In 65” [ESP 4045] των Holy Modal Rounders είχε ξανακυκλοφορήσει στο παρελθόν (πιθανόν ως bootleg). Η ESP πάντως έδωσε πρόπερσι την πρώτη επίσημη, digitally remastered, έκδοση μιας πράγματι εξαιρετικής συνάντησης ενός duo (Peter Stampfel βιολί, μπάντζο, φωνή, Steve Weber κιθάρα, φωνή), το οποίο duo, σε... συνδυασμό με τους Fugs, όρισε (όρισαν) το freak-folk στα μέσα του ’60. «Μόνιμοι κάτοικοι» του Lower East Side, οι Rounders σχηματίστηκαν το 1963, για να ξεκινήσουν επισήμως την καριέρα τους μέσα στο ’64 ηχογραφώντας μέχρι το τέλος της χρονιάς (με αρχές του ’65) δύο άλμπουμ για την Prestige. Μετά την ολοκλήρωση του δεύτερου, οι Stampfel και Weber θα ενωθούν με τους ποιητές Ed Sanders και Tuli Kupferberg, καθώς και με τον ντράμερ Ken Weaver και όλοι μαζί, ως Virgin Fugs, θα δώσουν το ιστορικό πρώτο LP τους “Sing Ballads of Contemporary Protest, Point of Views, and General Dissatisfaction” στην Folkways/Broadside· ένα άλμπουμ το οποίον αποτέλεσε για τον Bernard Stollman (τον ιδιοκτήτη της ESP) την ισχυρότερη αισθητική βάση προκειμένου να ξανοιχθεί – ως ESP και κυρίως ως fan της Folkways – , και προς τη folk κατεύθυνση (θα πάρει τα δικαιώματα από τον Moses Asch και θα ξανατυπώσει το LP, ως γνωστόν, στην ετικέτα του). Το “Live In 65” είναι ηχογραφημένο στο club Chess Mate του Detroit και πιάνει τους Rounders στην πιο μεστή (πρώτη) εποχή τους. Tο υλικό τού set είναι σχεδόν όλο στηριγμένο σε παραδοσιακά θέματα, τα οποία οι δύο μουσικοί τ’ αποδίδουν με μία «μυστικιστική» μανία – δίχως ν’ απουσιάζει το χιούμορ και η επικοινωνία με τον κόσμο –, σαφώς επηρεασμένοι όχι μόνον από τις περίφημες Aνθολογίες, αλλά και από τον ίδιον τον Harry Smith, κινητήρια δύναμη πίσω (και) από τους Virgin Fugs. Οι ίδιοι βεβαίως αναφέρουν ως «φάρους» τον William Blake, τη λογοτέχνιδα του underground Antonia (Stampfel) και τους λευκούς bluesmen Uncle Dave Macon, Charlie Poole και Johnny Cash. Από τα τραγούδια, που αναπτύσσονται με ανατριχιαστική ευλάβεια, το “Monday morning” ξεχωρίζει, όπως και η freaky εκδοχή του χορευτικού σκοπού “Indian war whoop”, κομμάτι το οποίο πρωτοηχογράφησαν (μάλλον) οι Hoyt Mingand and His Pep-Steppers, ανθολογημένο και αυτό από τον Harry Smith. (Θα συμπεριληφθεί και στο top-selling soundtrack “O Brother, Where Art Thou?”, το 2000, σε εκτέλεση του John Hartford). “Indian War Whoop” ήταν όμως και ο τίτλος του τρίτου LP των Holy Modal Rounders από το 1967, το οποίο επανεκδόθηκε και αυτό πρόπερσι από την αμερικανική εταιρία [ESP 1068]. Πρόκειται, οπωσδήποτε, για μία ξεχωριστή στιγμή του αμερικανικού folk-psych των sixties, ένα άλμπουμ που έχει γράψει τη δική του ιστορία στο χώρο και το χρόνο. Οι Rounders εμφανίζονται τώρα ως κανονικό 4μελές γκρουπ αποτελούμενοι από τους Peter Stampfel ηλεκτρικό βιολί, φωνή, Steve Weber κιθάρες φωνή, Lee Crabtree πιάνο, όργανο και Sam Shepard ντραμς (ο γνωστός θεατρικός συγγραφέας, σεναρίστας και ηθοποιός). Ακόμη, τρεις κυρίες, η προαναφερόμενη Antonia, η Barbara και η Wendy θα έκαναν φωνητικά. Το ρεπερτόριο θα έλεγα πως είναι σχεδόν μοιρασμένο ανάμεσα στα παραδοσιακά και τις διασκευές, από τη μια μεριά, και τα originals από την άλλη. Οι Holy Modal Rounders δείχνει να έχουν κατακτήσει μία απολύτως προσωπική στάση έναντι του ήχου της περιόδου, στηριγμένοι στα ανορθόδοξα φωνητικά, με τις «παράξενες» αρμονίες, στο sampling (ναι) και το spoken word, στα εφέ και τη γενικότερη ψυχεδελική «τακτοποίηση», μιας πούρας «λευκής» παράδοσης, προσφέροντας – αν θέλετε, και βάσει των σημερινών δεδομένων – ένα μνημειώδες έργο ολοζώντανης americana. Περιττό να πω πως, για πρώτη φορά μέσω του CD της ESP, το “Indian War Whoop” μπορεί ν’ ακουστεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Τρίτη 12 Ιανουαρίου 2010

ΓΙΑ ΤΟ... ΝΕΑΝΙΚΟ ΤΥΠΟ ΤΟΥ ’60

Πήγα κι είδα στα πλαίσια των σαββοπουλικών sixties την έκθεση «Περιδιαβάζοντας το νεανικό Τύπο του ’60: κομμάτια και αποσπάσματα» στο Εκθεσιακό Κέντρο της Βουλής, Αμαλίας 22-24.
Κατ’ αρχάς να πω πως στο συγκεκριμένο κτήριο δεν υπήρχε καμμία σχετική ταμπέλα, για το τι εκτίθεται «μέσα» (νομίζω ούτε καν το 22-24) και, βεβαίως, η είσοδος δεν ήταν από την Αμαλίας, αλλά από την παρακείμενη πλατεία. Ο... ψάχνων βρίσκει. Αλλά ούτε ένα «σεντόνι» απ’ έξω, ένας πίνακας βρε αδελφέ, μία ανακοίνωση. Κάτι, τέλος πάντων, που να γνωστοποιεί τι υπάρχει εντός. Αφήστε τα…
Μπαίνω μέσα, δώδεκα η ώρα το μεσημέρι. Ρωτάω τον αστυφύλακα δεξιά ... "για την έκθεση;". "Εδώ στο ισόγειο, κύριε"... Είμαι μόνος μου. Αν είναι δυνατόν… Σε μία τέτοια έκθεση, εκείνο που περιμένεις, αν μη τι άλλο, είναι η ροή του κόσμου να είναι αθρόα. Παρέμεινα στην αίθουσα κανα μισάωρο και δεν πάτησε ψυχή - κάτι εργάτες είδα μόνον, που πήγαιναν στους άλλους ορόφους… Πολλά είναι 'κείνα που μπορεί να συμβαίνουν. Ή δεν υπήρξε σωστή διαφημιστική προβολή, ή ο κόσμος περί άλλων τυρβάζει, ή η έκθεση «δε λέει τίποτα» και όσοι πήγαν… πήγαν, δίχως να διασκορπίσουν το απαραίτητο σ' αυτές τις περιπτώσεις "μην τη χάσεις". Συμβαίνουν και τα τρία. Εκείνο όμως που, πρωτίστως, με νοιάζει δεν είναι τόσο η προβολή, ούτε η αδιαφορία του κόσμου, όσο το γεγονός ότι για ένα τέτοιο θέμα η έκθεση ήταν επιεικώς ανεπαρκής – για να μην πω κακή, και φανώ υπερβολικός.
Πρώτο λάθος. Δεν είναι δυνατόν να… περιδιαβαίνεις τον νεανικό Τύπο του ’60 και να έχεις μπροστά, φάτσα-μόστρα, άσχετες φωτογραφίες. Μαμάδες με παιδάκια, μαθήτριες σε σχολεία, σχολικές γιορτές, πικ νικ σε εκδρομές, φοιτήτριες και φοιτητές να αναπαύονται σε παγκάκια και άλλα τέτοια – ένα ουτιδανής «ντοκουμενταριστικής» αξίας υλικό. Τι διάβολο; Είναι ντροπή να παρουσιάζονται σε έκθεση τέτοιες (ιδιωτικές) φωτογραφίες, λες και οι άνθωποι που ζούσαν στα sixties, δεν ήταν απλοί-καθημερινοί, αλλά τίποτα εξωγήινοι… Τελείως γιουσουρούμ φάση.
Δεύτερο λάθος. Τα όποια ντοκουμέντα – περιοδικά κι εφημερίδες – παρουσιάζονταν σε οριζόντιες προθήκες, καλύπτοντας το ένα το άλλο, δίχως να μπορείς να τα διαβάσεις· τουλάχιστον την πρώτη τους σελίδα. Μιζέρια και τσιγγουνιά μαζί. Όλα τα έντυπα έπρεπε να είχαν αναρτηθεί κάθετα, και ξέχωρα το ένα από το άλλο. Μπορεί να χρειάζονταν τότε 2-3 όροφοι, ok, αλλά έτσι γίνονται οι σωστές δουλειές. Αλλιώς, εγώ, οδηγούμαι να γράψω για έκθεση «στο πόδι» ή για «αρπαχτή». (Δεν μιλώ για το οικονομικό κομμάτι, δεν έχω στοιχεία – ποιος πληρώθηκε, για ποιαν ακριβώς δουλειά. Μιλώ για την άγνοια, την προχειρότητα και την αδιαφορία).
Τρίτον. Τι σημαίνει νεανικός Τύπος; Όταν ένα περιοδικό διευθύνεται από τον Άγγελο Τερζάκη φερ’ ειπείν μπορεί να είναι νεανικό; Διερωτώμαι. Εξάλλου, γιατί νεανικός Τύπος; Σημασία δεν έχουν οι ηλικιακοί περιορισμοί, αλλά το να δείξεις ό,τι αξίζει, αλλά και ό,τι δεν αξίζει, δίχως ταμπέλες και αποκλεισμούς. Προσωπικά, είδα αρκετά πολιτικά έντυπα και ποικίλης ύλης – είναι φανερό πως τα περισσότερα συγκεντρώθηκαν από συγκεκριμένες πηγές – ενώ ελάχιστα ήταν τα ευρύτερα πολιτιστικά· που έχουν και τη διαχρονικότερη αξία. Τι να τις κάνω τις Εικόνες, όταν απουσιάζει το Πάλι; Τι να την κάνω τη Σοβιετολογία του Γεωργαλά, όταν απουσιάζουν οι Μοντέρνοι Ρυθμοί; Οι ελλείψεις υπήρξαν χοντρές, το δίχως άλλο. Να μην αναφέρω... διευθύνσεις και ονόματα. (Μη νομιστεί ότι προασπίζομαι τα των Μοντέρνων Ρυθμών - λέω, απλώς, ότι δεν γίνεται να απουσιάζει το συγκεκριμένο περιοδικό από μία έκθεση που θέλει να αναφέρεται στον νεανικό περιοδικό Τύπο του '60).
Κρίμα, πάντως. Αν κι εδώ που τα λέμε δεν περίμενα τίποτα καλύτερο…
Υ.Γ. Αφήνω μία πιθανότητα (μικρή ή και ανύπαρκτη) να μην πρόσεξα μερικά έντυπα, επειδή ήταν στριμωγμένα και αλληλοκαλύπτονταν. Αυτό όμως δε λέει κάτι, μπροστά στο γενικότερο... ψεκάστε, σκουπίστε, τελειώσατε.

Δευτέρα 11 Ιανουαρίου 2010

ΦΡΕΝΙΤΙΣ και ELECTRO-POP

Πήρα Τα Νέα του Σαββάτου εξ αιτίας της «προσφοράς» Το Πάρτυ της Ζωής Μας, με τραγούδια από τα greek sixties. Τσίμπησα, με άλλα λόγια. Είπα κι εγώ ότι θα πρόκειται για κάτι διαφορετικό (ίσως). Είχα δει και μια φωτογραφία των Idols (αν δεν κάνω λάθος) στην πρώτη σελίδα, που με οδηγούσε να καταλάβω πως θα υπήρχε μέσα και κάποιο κείμενο, κάποιες φωτογραφίες… Τίποτα απολύτως. Ούτε λέξη. Και το CD; Μία από τα ίδια. Τρελοκόριτσο, Jeronimo yanka, Ξαφνικά μ’ αγαπάς, Tereza κ.λπ., κ.λπ… ούτε για να το χαρίσεις δεν κάνει. Ο Γιαννίκος (Lyra) αφού έδωσε τα 45 CD με το TiVo/ Μοντέρνοι Ρυθμοί, πούλησε(;) τώρα μερικές 15άδες στον ΔΟΛ, για να κάνει κι αυτός (ο ΔΟΛ) τη δουλειά του. Τέλος πάντων… Καλά να πάθω. Πήρα όμως, μαζί, και το «Φρενίτις» του Χίτσκοκ. Το είχα δει παλιά στην τηλεόραση… δεν μου άρεσε. Προτιμώ, δε, να ξαναδώ το cult «Φρενίτις» (1966) του Γιάννη Χριστοδούλου – έχει γράψει μουσική ο Βαγγέλης Παπαθανασίου (στην ντουμπλαρισμένη κόπια από το 1971, αν θυμάμαι καλώς, αναγράφεται ως Βαγγέλης Παπαναστασίου!) και τραγουδάει ένα πολύ ωραίο κομμάτι η Αλέκα Κανελλίδου –, παρά «Χιτς» από τα seventies. Στο ένθετο Ιδέες διάβασα κι ένα κείμενο, το οποίον υπογράφει η Μαρία Μαρκουλή, σχετικό με την ελληνική electro-pop [Marsheaux, May Roosevelt – και όχι Roosvelt – Kid Moxie (δεν τις έχω ακούσει) κ.λπ.]. Σ’ ένα μονόστηλο, κι ενώ δεν αναφέρεται κουβέντα για το παρελθόν τής «ανάλογης» ελληνικής σκηνής από τα eighties, η συντάκτις επιχειρεί να μας πληροφορήσει πως, σε σχέση με την electro-pop, «όλα άρχισαν από τη Γερμανία», εννοώντας τους Kraftwerk. Ουδέν ανακριβέστερον τούτου. Οι Kraftwerk, οι οποίοι αναφέρονται ως «πρωτοπόροι» δεν είχαν βγει ακόμη από τ’ αυγό τους, όταν θέριζαν οι δίσκοι του Γερμανο-εβραιο-αμερικανού Gershon Kingsley (1969). Για να μην πάω ακόμη παλαιότερα (1967) στα duo του με τον Jean-Jacques Perrey στην Vanguard – όποιος έχει ακούσει το “Kaleidoscopic Vibrations” θα διαπιστώσει ότι ελάχιστα πράγματα, στο αισθητικό κομμάτι της electro-pop, συνέβησαν έκτοτε – και ακόμη πιο πίσω (1956) στο “Forbidden Planet” των Louis and Bebe Barron ή και ακόμη πιο πίσω... Και μιλάω για την pop, όχι, γενικώς, για electro ήχους. Αφήστε το, τέλος δεν έχει η ιστορία. Ενδιαμέσως; Κάτι δεκάδες, για να μην πω εκατοντάδες, ονόματα…
Θα το ξαναπώ· με αφορμή το παρόν. Δεν υπάρχει λόγος να ανακατεύεστε με πράγματα που δεν γνωρίζετε καλώς (ο πληθυντικός της ευγενείας), αναπαράγοντας τα κλισέ που ακούγονται τριγύρω. Εδώ το αθάνατο electro-pop “Pop corn” του Gershon Kingsley, που προέρχεται από το LP “Music to Moog by Gershon Kingsley” [USA. Audio Fidelity AFSD-6226] του 1969...

Κυριακή 10 Ιανουαρίου 2010

ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ ΜΑΝΘΟΣ…

Πήγα δύο μέρες ταξίδι. Στο πατρικό μου. Ανάμεσα σε διάφορα κρασοκατανυκτικά βρήκα το χρόνο να ψάξω στο… υπόγειο της παλιάς βιβλιοθήκης μου, στην οποία είχα στοιβάξει φοιτητόθεν διάφορα έντυπα. Παλιές εφημερίδες και πολιτικά περιοδικά (από Θούριους, Οδηγητές και Αγωνιστές - ένα απίστευτο τεύχος της Νεολαίας ΠαΣοΚ από το 1975! -, μέχρι Μαμή και Άναρχο), διάφορους Σχολιαστές (το αγαπημένο μου περιοδικό στα eighties – έχω κορνιζάρει το πρώτο τεύχος του, δεξιά στα… out of time), κάμποσες Βαβέλ, 2-3 Παρά Πέντε, ποικίλα fanzines, χειρόγραφα από παμπάλαια κείμενα, δημοσιευμένα ή μη, άπειρες σημειώσεις από το Πολυτεχνείο (τα βιβλία τα έχω αλλού), άδεια πακέτα από τσιγάρα, που δεν μπορώ να θυμηθώ για ποιο λόγο τα κράταγα, «εξωσχολικές» Φυσικές και Χημείες από την εποχή που παρέδιδα «ιδιαίτερα», ένα πακέτο με γράμματα από φίλους και φιλενάδες και άλλα διάφορα, άπαντα σε αποχρώσεις ώχρας. Όλα τα περνούσα, δίχως να σταματώ. Σχεδόν χωρίς να σκέφθομαι. Κάπως σαν κάτι νά’ψαχνα… και φυσικά το βρήκα. Μερικά τεύχη από το Αγκάθι, ένα σπάνιας αξίας περιοδικό, που κυκλοφορούσε και αυτό στα eighties, γραμμένο εξ ολοκλήρου(!) από τον Θανάση Μάνθο. (Η φωτό είναι από το www.worldcity.wordpress.com)

Τον Μάνθο τον ήξερα από τις κριτικές του στο Ποπ και Ροκ (που δεν το αγόραζα, αλλά όπου τό’βρισκα το ξεφύλλιζα), ποτέ όμως δεν θα μπορούσα να φανταστώ ότι αυτός ο άνθρωπος θα έφτιαχνε παντελώς μόνος του – το ξαναλέω –, ένα, κλασικό πια, αληθινά ανατρεπτικό περιοδικό, μπροστά στα κείμενα του οποίου ωχριούν, σήμερα, τα διάφορα των… πιτσιρίκων. Ο Μάνθος, με το γεωτρυπανικό του χιούμορ, δεν άφηνε σε χλωρό κλαρί την (τότε) εξουσία. Ανδρέας Παπανδρέου, Αβέρωφ, Μητσοτάκης, Κουτσόγιωργας, τα Σώματα Ασφαλείας (που είχαν την τιμητική τους)… εν πάση περιπτώσει όλο το πολιτικό προσωπικό της δεκαετίας του ’80 (και το αθλητικό και το καλλιτεχνικό…) παρείχε άπειρη ύλη στον Μάνθο, στην προσπάθειά του να συντάξει τα οξικά του κείμενα, να καγχάσει και να σατιρίσει, χωρίς ίχνος ελέους, τους κρατούντες (ποιος Λαζόπουλος τώρα;). Φυσικά, οι μηνύσεις έπεφταν βροχή. Τα φωτομοντάζ του ήταν άλλο πράγμα, τα φωτορομάντζα του επίσης, οι fake συνεντεύξεις του απολαυστικές, τα multiple choices του απίθανα, οι σπόντες του, σαφείς και κατευθυνόμενες, σαν τις διαδρομές του ταύρου, χτύπαγαν αμέσως στόχο. Αντιγράφω, για ’σας, την «ταυτότητα» του περιοδικού:
Αγκάθι
Μηνιαίο, ειρωνικό, σαρκαστικό, αμπλαούμπλα περιοδικό
Γράφουν: Γούντυ Αλλαντάλλεν, Τύφλος Σκοτίδης, Μάριος Αχρηστίδης, Τζένιφερ Μπουρμπούτσαλου
Συνεργάζονται: Αδέλφως Χίτλερ, Μαριγούλα, Μάργκαρετ Σκάσερ και χιλιάδες άλλοι συγγραφείς, λογοτέχνες και μπετατζήδες
Αποκλειστικότητες: Πένθος, Πορνοσυφιλιδική, Χτεσινή, Ελεύθερη Ψώρα, Αξεστία, Κοριέρε Ντέλα Ξέρα, Φρικαρό
Πρακτορεία Ειδήσεων: Αρρωστέητεντ Πρεςς, Καρρόητερ, ΦΑΠΕ
Ανταποκριτές: Νόρμαν Μαίηλερ (Καρδίτσα), Τζων Κέννεθ Γκαλμπραίηθ (Δομοκός), Μικ Τζάγκερ (Φάρσαλα), Έντγκαρ Άλλαν Πότε (Αγουλινίτσα)
Ορθογραφικά Λάθη: Νίτσα (Σαντιάγκο Καλαμάτας)
Δαίμων του Τυπογραφείου: Μήτσος
Εθνική Μασκώτ: Αλίκη Βουγιουκλάκη
Εθνικά Γκολ: Νίκος Αναστόπουλος
Εθνικό Δάκρυ: Γιάννης Πάριος
Συνδρομές: (εσωτερικού) Γροιλανδία τρεις τάρανδοι κι ένας μινώταυρος, Ηγουμενίτσα ένα κουτί σπίρτα, (εξωτερικού) Καλαμαριά, μισό κιλό καλαμάρια φρέσκα, Ουάσιγκτων, τρεις στρατηγοί βραστοί, Σομαλία τρία κυβικά χαρτοπετσέτες
Καφέδες: Σπύρος
Ολυμπιακός: Ομαδάρα
ΑΓΚΑΘΙ: κυκλοφορεί σε 30.000.000 τεύχη, πουλάει 65.000.000 τεύχη
Πόσα Αγκάθια να φύτρωσαν στα περίπτερα; Διάβασα στο www.epohi.gr/verionis_manthos_culture_2112003.html πως ήταν 49. Φυσικά, δεν τα έχω όλα. Είχα αγοράσει περισσότερα, αλλά τώρα έχω καμιά δεκαριά. Σαρώνω το τεύχος 3 (Μάιος 83) και επίσης, σε υψηλή ανάλυση, για να το διαβάσετε (να σκάσει και το χειλάκι μας, μέρες πού΄ναι), το αφιέρωμα στον Μητσοτάκη, που υπογράφει η… Ναστάζια Κίνσκυ. Ο Θανάσης Μάνθος πέθανε (για τους συγγενείς και φίλους του) τον Μάιο του 2003, σε ηλικία 47 ετών.